کد خبر: 8346
ف
چهارده‌سال بعد از مرگ سعید
ادوارد سعید را به یادآور
مسائلی که سعید به آن‌ها می‌اندیشید، هنوز بحث داغ محافل فکری هستند.
شبکه علمی ثریا به نقل از ترجمان: با رسیدن به انتهای سپتامبر، چهاردهمین سال بدون ادوارد سعید نیز سپری شد؛ نظریه‌پرداز ادبی و روشنفکری تأثیرگذار که دربارۀ دامنۀ وسیعی از موضوعات می‌اندیشید. بسیاری از چیزهایی که سعید درباره‌شان نوشت، از شیوۀ ادراک و نمایش شرق از سوی غرب تا مسئلۀ فلسطین، همچنان موضوعاتی داغ هستند. برای گرامیداشت یاد او، مصاحبه‌های کوتاه با جودیت باتلر، لاله خلیلی، آوی شلایم، و ایلان پاپه را دربارۀ عظمت آثار او می‌خوانید.

اچ‌آلتر ـ ایوانا پریچ: «انسانیتْ تنها -و حتی می‌گویم آخرین- مقاومتی است که امروز در برابر اقدامات و بی‌عدالتی‌های غیرانسانی‌ای داریم که تاریخ انسان را لکه‌دار می‌کند.»
ادوارد سعید(۱۹۳۵-۲۰۰۳)

پایان سپتامبر چهاردهمین سال بدون ادوارد سعید خواهد بود؛ نظریه‌پرداز ادبی و روشنفکری با دامنۀ وسیعی از دغدغه‌ها. سعید یکی از چهره‌های بنیان‌گذار حوزۀ نظریۀ انتقادی پسااستعماری، و مدافعی قدرتمند برای حقوق سیاسی و انسانی مردم فلسطین بود. اثر برجستۀ او، شرق‌شناسی، کتابی بود در مطالعۀ فرهنگ‌های شرقی از سوی غرب، و در کل، این چارچوب را ارائه کرد که غرب چگونه شرق را می‌فهمد و بازنمایی می‌کند.

جای خالی هوش بسیار سعید و و انرژی پایان‌ناپذیر او بسیار به چشم می‌آید. بسیاری از چیزهایی که سعید درباره‌شان نوشت -از بازنمایی‌های فرهنگی شرق تا مسئلۀ فلسطین- همچنان موضوعاتی داغ باقی مانده‌اند. برای گرامی‌داشت سعید و یادآوری عظمت آثارش با محققانی در سراسر جهان گفت‌وگو می‌کنیم و از آن‌ها یک سؤال می‌پرسیم:

این ماه، وقتی به چهاردهمین سالگرد ادوارد سعید می‌رسیم، دوباره به آثارش نگاهی می‌اندازیم. به نظر شما در این دوران مرتبط‌ترین و مهم‌ترین موضوع در آثار ادوارد سعید یا دربارۀ آثار او چیست؟

• جودیت باتلر، فیلسوف و نظریه‌پرداز جنسیت، استاد دانشکدۀ ادبیات مقایسه‌ای و برنامۀ نظریۀ انتقادی دانشگاه کالیفرنیا: سعید تأثیر تخیل را می‌فهمید.

«سعید می‌توانست جهانی را تخیل کند که در آن استعمار به پایان برسد و نوعی رابطۀ برابری در عینِ تفاوت جای آن را در اراضی فلسطینی بگیرد. به نظر او تأثیر تخیل باید جایگاهی حیاتی در سیاست داشته باشد، زیرا بدون بینشی «غیرواقع‌گرایانه» از آینده، هیچ حرکتی در جهت صلح بر اساس راه‌حلی عادلانه و پایدار نمی‌توانست اتفاق بیفتد.

او در میانۀ تعارض‌ها می‌زیست، و نیرویِ هنر و ادبیات، آرشیو، شواهد، و جذابیت‌های عمومی را به کار می‌گرفت تا از جهان بخواهد که آینده‌ای را تخیل کنند که در آن برابری، عدالت، و آزادی در نهایت بر فرمان‌بری، سلب مالکیت، و خشونت پیروز شوند. گاهی فکر می‌کنم شاید او برای این جهان بیش از حد خوب بود، اما این ناسازگاری بین آنچه او می‌توانست تخیل کند و آنچه در واقع وجود داشت تا حدی به خاطر قدرت نوشته‌های او و حضورش در جهان است.

• لاله خلیلی، پژوهشگر و استاد سیاست خاورمیانه، سواز، لندن: آهنگ نرم و درخشندگی پیامبرانۀ نثر سعید

«ظاهراً شرق‌شناسی سعید هیچ‌گاه موضوعیتش را از دست نمی‌دهد، با اینکه دهه‌ها از انتشارش گذشته است. در واقع، به نظر می‌رسد که دگرگونی‌ها (و شکست در دگرگونی‌ها) که از قیام‌های عربی ۲۰۱۱ در خاورمیانه رخ داده است، به سیاست‌گذاران و تحلیل‌گران شرق‌شناس بهانۀ دیگری داده است تا همان کلیشه‌های قدیمی را تکرار کنند.

اما من، هر چه مسن‌تر، می‌شوم عمیقاً قدردان بینش سعید دربارۀ ادبیات و هنرها می‌شوم. آثار او دربارۀ آغازها -و پایان‌ها- و خوانش نزدیکِ او از رمان‌ها و داستان‌ها که به شکلی خارق‌العاده بلندنظرانه است، بینشی که او دربارۀ سیاست و اجتماع از ساده‌ترین جمله‌ها و پاراگراف‌های ادبیات کلاسیک انگلیسی یا فرانسوی به دست می‌دهد، او را بیش از پیش حائز اهمیت می‌کند. و همان‌طور که روز به روز نوشته‌های گزاف‌تر آکادمیک و غیرآکادمیک را می‌خوانیم، بیش از پیش قدردان آهنگ نرم و درخشندگی پیامبرانۀ نثر او می‌شویم».

• ایلان پاپه، مورخ و استاد کالج علوم اجتماعی و مطالعات بین‌المللی دانشگاه اکستر: شرق‌شناسی و فرهنگ و امپریالیسم امروز هم همچنان موضوعیت دارند.

«من فکر می‌کنم که دو دستاورد مهم سعید در دانش، امروز هم به همان اندازۀ دوران زندگی‌اش، موضوعیت دارند. آثار اصلی او، شرق‌شناسی و فرهنگ و امپریالیسم، که گفتمان نژادپرستانه، تقلیل‌گرا، و آسیب‌زنندۀ غربی دربارۀ شرق را نشان داد، همچنان بخشی حیاتی از زندگی ماست. این دو کتاب هنوز بهترین ابزارهای تحلیلی‌ای هستند که در اختیار داریم تا بفهمیم که چگونه هم تجاوز غرب در خاورمیانه (اشغال عراق و افغانستان) و هم واکنش‌های به آن همچنان از طریق قدرت این گفتمان، «قابل‌قبول» و «مشروع» جلوه می‌کنند و حمایت می‌شوند.

به همین شکل، پیام سعید در کتاب‌ها و مقالات مختلفش دربارۀ فلسطین همچنان معتبر است. در این آثار او سطح جعل و جهل دربارۀ رنج‌هایی را به معرض نمایش گذاشت که مردمی به مدت بیش از یک قرن متحمل شده بودند. او هشدار داد که این وضعیت بر خاورمیانه و فراتر از آن اثر خواهد گذاشت. هر دوی این دستاوردها دربارۀ قدرت و دانش هستند و میراث او همچنان با ماست. به حقیقت قدرت بده تا شاید بتوانی از دانش برای صلح و آشتی استفاده کنی، و آن را در اختیار ذی‌نفعان بدبین رها کن و تعارض همچنن ادامه پیدا خواهد کرد.»

آوی شلایم، مورخ و استاد ممتاز روابط بین‌الملل، دانشگاه آکسفورد: روشنفکری که هرگز امید همزیستی و صلح را رها نکرد.

«ادوارد سعید محققی پرکار و به طرز خارق‌العاده‌ای همه‌کاره بود. کتاب او شرق‌شناسی پیش‌فرض‌های ایدئولوژیک در پس برداشت‌های غربی از «شرق» را افشا کرد و به شکل‌گیری زیرمجموعه‌ای متمایز از چیزی کمک کرد که بعداً مطالعات پسااستعماری نامیده شد. علاوه بر فعالیت‌های ادبی، سعید پیانیستی در سطح برگزاری کنسرت، و منتقدی پیشرو در عرصۀ موسیقی بود. و البته، روشنفکری با دستی بر آتش سیاست، و شیواترین سخنگوی فلسطینیان سلب‌مالکیت‌شده.

اگرچه دعوت سعید به سازش و همزیستی مسالمت‌آمیز برای او رنجش اعراب رادیکال و عده‌ای از طرفداران اسراییلی‌اش را به دنبال داشت، او هرگز مبارزه را رها نکرد. بر عکس، سعید از هر فرصتی استفاده می‌کرد تا به بیان چشم‌انداز فراگیرش ادامه بدهد. او نوشت جهان باید ببیند که «ایدۀ فلسطینی ایده‌ای از زندگی در کنار هم، احترام به دیگران، و به رسمیت‌شناسیِ مشترک است». همین یک جمله اساس تفکر ادوارد سعید را در بر دارد. این منسجم‌ترین موضوعِ نوشته‌های مفصل او دربارۀ این مبحث از مسئلۀ فلسطین تا آخرین مقاله است.

سعید چند سال آخر عمرش را صرف این کرد که استراتژیِ کاملاً جدیدی برای صلح و رویکردی جدید بر اساس برابری، آشتی، و عدالت بنا کند. سعید در سال ۱۹۹۹ نوشت «من ... هیچ راه دیگری غیر از این نمی‌بینم که حالا دربارۀ به اشتراک‌گذاشتنِ سرزمینی شروع به صحبت کنیم که ما را در کنار هم چپانده است، و آن را به شیوه‌ای حقیقتاً دموکراتیک با حقوق برابر برای هر شهروند به اشتراک بگذاریم». او روشنفکری بود که یک عمر را صرف دست به گریبان شدن با پیچیدگی‌ها و تناقض‌های تعارض عربی-اسراییلی کرد و با وجود این هرگز امید به همزیستی و صلح را از دست نداد».


پی‌نوشت‌ها:
* این گفت‌وگوها را ایوانا پریچ ترتیب داده است و در تاریخ ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۷ با عنوان «Remembering Edward Said» در وب‌سایت اچ‌آلتر منتشر شده است. وب‌سایت ترجمان در تاریخ ۱۹ مهر ۱۳۹۶ آن را با عنوان «ادوارد سعید را به یاد آور» و با ترجمۀ سهیل جان‌نثاری منتشر کرده است.
** ایوانا پریچ (Ivana Perić) فارغ‌التحصیل رشتۀ روزنامه‌نگاری سیاسی و اهل کرواسی است.

مترجم: سهیل جان‌نثاری

مرجع: H-Alter


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

مجسمه همسر ترامپ به آتش کشیده شد+عکس

وضعیت عجیب نیسان‌‌های آبی در مرز ایران +عکس

این میوه ۳۰۰ برابر از قند شیرین تر است+عکس

تولید بزرگترین تراشه کوانتومی

این ماه، ماه مریخ است

بلاکچین سدی برای سانسور در شبکه‌های اجتماعی

گوشی ۳۰۰ یورویی همین حالا هم وارد نمی‌شود

عضو هیئت عامل سازمان فناوری اطلاعات ایران منصوب شد

رصد ۱۵ میلیارد اطلاعات سرقت شده در وب تاریک

بیماری کووید ۱۹ می‌تواند منجر به آسیب‌های مغزی شود

مستأجران فقط سود وام ودیعه مسکن را به بانک برمی‌گردانند

قیمت سکه ۱۹ تیر ۱۳۹۹ به ۱۰ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان رسید

بی نظمی دانشگاه آزاد گریبانگیر دانشجویان در امتحان مجازی

بکارگیری ظرفیت استان‌ها برای هر چه بهتر برگزار شدن آزمون‌های کشوری

فرصت ثبت نام آزمون دستیار فلوشیپ امروز پایان می‌یابد

تدوین پیش نویس آئین نامه ارتقای مهارتی اعضای هیات علمی

احیای ۴۱۴ میلیارد تومان از مطالبات صندوق ذخیره فرهنگیان

تربیت معلم چند مهارتی در مناطق محروم کشور

آغاز سال تحصیلی لزوما همراه با حضور دانش آموزان نیست

طلبه جوان قصه‌گو به پویش مردمی «آجر به آجر» پیوست

فراخوان ایده‌های فرهنگی و تبلیغی ویژه ماه محرم منتشر شد

فرآیند تحول فکری هابرماس در مورد دین

تأملی روش‌شناسانه بر پدیدارشناسی هنر

اتهام‌زنی و دروغگویی بهانه‌ای برای پیشبرد اهداف آمریکا است

باید محدودیت‌ها متناسب با علل شیوع کرونا در هر منطقه اعمال شود

تصویر سردار سلیمانی در ژنو+عکس

پست جالب جواد رضویان درباره ماسک زدن+عکس

طرح استیضاح روحانی در مجلس؟

گاو سوار بر پژو سوژه جهان شد+عکس

وضعیت دردناک بازیگر تلویزیون پس از ابتلا به کرونا

تغییر رشته کنکوری فرزندان هیات علمی ممنوع شد

میزان اجرایی شدن سند دانشگاه اسلامی ارزیابی می‌شود

منتخب تبریز: نمایندگان نمی‌توانند که چادر بزنند!

پیشنهاد وزارت علوم برای حذف ۱۶ سهمیه کنکور

زمان تولید واکسن ایرانی کرونا اعلام شد

اینم تقصیر کروناست؟+عکس

آقای رئیس جمهور بیدار شو!+عکس

علت اختلال در اینترنت ایران اعلام شد

کنایه سنگین رائفی پور به دولت +عکس

انتقاد تند از حرف‌های وزیر بهداشت+عکس

بلاتکلیفی دانشجویان دکتری برای استفاده از فرصت مطالعاتی خارج

دانشگاه‌های برتر آمریکای لاتین معرفی شدند/ شیلی در صدر

جهت دهی پایان نامه‌ها در راستای نیازهای پژوهشی شورای عالی استان‌ها

چاپ بیش از ۱۶۸ مقاله علوم پزشکی در مجلات معتبر بین المللی

آغاز کلاس‌های آزمایشگاهی از مرداد/ برگزاری در واحد محل سکونت

پیام تبریک وزیر آموزش‌وپرورش به اعضای کمیسیون آموزش و تحقیقات

گفتگوی وزیر آموزش وپرورش برمدار تحول وبهبودِ یادگیری در شبکه شاد

تصمیم‌گیری فعالیت مدارس در مناطق زرد با شورای مدارس

یارانه فرداشب واریز می‌شود/ آغاز کسر اقساط وام یک میلیونی

ماسک عجیب بازیگر شهرزاد+عکس

قیمت سکه طرح جدید ۱۸ تیرماه ۱۳۹۹ به ۱۰.۵ میلیون تومان رسید

زاکربرگ تعهدی به مقابله با نفرت پراکنی نشان نمی‌دهد

جایگزین «گوگل پلاس» معرفی شد

موبایل چینی با واقعیت افزوده رونمایی می‌شود

امکان تکرار تجربه لیالی قدر را داریم/ هیأت‌ها امدادرسانی کنند

تاجگردون در حال ترک مجلس+عکس

وضعیت ناراحت کننده دامداری در تالاب شادگان+عکس

قاعده هشتم: تعقل

نظام سازی و شبکه سازی پژوهش‌های قرآنی با هدف کارآمدی ضروری است

پروتکل‌های بهداشتی در فرودگاه مهرآباد+عکس

مشکل مبنایی ما در علوم انسانی چیست؟

انتشار رای نمایندگان به اعتبارنامه تاجگردون+عکس

خانه نشینی اجباری وزیر جوان+عکس

طرح ماسک اجباری این بار در همدان+عکس

میز تاجگردون پس از رد اعتبارنامه‌اش+عکس

واگذاری جزیره کیش به چینی‌ها؟

تکلیف مراسم عروسی و عزا مشخص شد

اعتراض روح الله زم به حکم اعدامش

عمل جراحی خانم بازیگر به خاطر کرونا عقب افتاد+عکس

ابوعلی‌سینا با ماسک در همدان+عکس

دستور جهانگیری برای تسریع پرداخت وام ازدواج

داروی فشارخون خطر سرطان روده را کاهش می‌دهد

چالش‌های سوگواری خانواده‌های داغدار کرونایی

بیمار برزیلی مبتلا به ایدز با دارو درمان شد

بررسی سلول‌های بنیادی مزانشیمی مغز و تاثیر آن در کیست کلیه

دولت در حوزه مسکن عقب‌ماندگی دارد

موضوع «جهش تولید» در کمیسیون‌های مجلس پیگیری می‌شود

تغییر چهره بازیگر سریال پرطرفدار+عکس

مستاجر تبریزی با اطلاعیه صاحب‌خانه شوکه شد+عکس

تصمیم تازه دولت درباره سهام عدالت

خبر شوکه کننده درباره ازدواج مردان ایرانی

این دو تصویر مردم ایران را شوکه کرد+عکس

اینم خونه ۲۵ متری که آماده شد +عکس

آزادی زیاد مردم در زمان شاه؟ +عکس

پسر سیروس گرجستانی در تشییع پدرش+عکس

تاجگردون در حال ترک مجلس+عکس

تصویر نگران‌کننده از بیمارستان مسیح دانشوری +عکس

پرشیا با ظاهری متفاوت در کرج+عکس

انتقاد تند از حرف‌های وزیر بهداشت+عکس

تصویر این دختر در مترو تهران سوژه شد+عکس

کنایه سنگین کانال احمدی‌نژاد به قیمت دلار و سکه+عکس

کرونا نگرفتم ولی این طوری شدم+عکس

تصویری عجیب از هجوم مردم برای خرید دلار ۲۲ هزار تومانی+عکس

اینجا اروپا نیست، تنکابن است +عکس

لوموند: ایرانی‌ها در قعر چاه فقر گرفتار شده‌اند

شگرد کثیف دلال‌های خانه لو رفت+عکس

گاو سوار بر پژو سوژه جهان شد+عکس

شیر نر این طور یک کفتار را خفه کرد+عکس

محدودیت‌های کرونایی به این استان‌ها بازگشت

تصویری از یک پژو که جنجالی شد+عکس

بیرون ریختن اثاثیه مستاجران+عکس

رکورد فوتی‌های کرونا در ایران شکسته شد

اشک‌های ایروانی متهم اقتصادی در دادگاه+عکس

ابوعلی‌سینا با ماسک در همدان+عکس

بی‌قراری همسر سیروس گرجستانی در مراسم تشییع+عکس

طرح استیضاح روحانی در مجلس؟

رشد خیره‌کننده ارز افغانی نسبت به ریال ایران +عکس

واکنش سخنگوی دولت به احضار روحانی در مجلس

خانه نشینی اجباری وزیر جوان+عکس

تصویر سانسوری از خاله نرگس+عکس