کد خبر: 8346
ف
چهارده‌سال بعد از مرگ سعید
ادوارد سعید را به یادآور
مسائلی که سعید به آن‌ها می‌اندیشید، هنوز بحث داغ محافل فکری هستند.
شبکه علمی ثریا به نقل از ترجمان: با رسیدن به انتهای سپتامبر، چهاردهمین سال بدون ادوارد سعید نیز سپری شد؛ نظریه‌پرداز ادبی و روشنفکری تأثیرگذار که دربارۀ دامنۀ وسیعی از موضوعات می‌اندیشید. بسیاری از چیزهایی که سعید درباره‌شان نوشت، از شیوۀ ادراک و نمایش شرق از سوی غرب تا مسئلۀ فلسطین، همچنان موضوعاتی داغ هستند. برای گرامیداشت یاد او، مصاحبه‌های کوتاه با جودیت باتلر، لاله خلیلی، آوی شلایم، و ایلان پاپه را دربارۀ عظمت آثار او می‌خوانید.

اچ‌آلتر ـ ایوانا پریچ: «انسانیتْ تنها -و حتی می‌گویم آخرین- مقاومتی است که امروز در برابر اقدامات و بی‌عدالتی‌های غیرانسانی‌ای داریم که تاریخ انسان را لکه‌دار می‌کند.»
ادوارد سعید(۱۹۳۵-۲۰۰۳)

پایان سپتامبر چهاردهمین سال بدون ادوارد سعید خواهد بود؛ نظریه‌پرداز ادبی و روشنفکری با دامنۀ وسیعی از دغدغه‌ها. سعید یکی از چهره‌های بنیان‌گذار حوزۀ نظریۀ انتقادی پسااستعماری، و مدافعی قدرتمند برای حقوق سیاسی و انسانی مردم فلسطین بود. اثر برجستۀ او، شرق‌شناسی، کتابی بود در مطالعۀ فرهنگ‌های شرقی از سوی غرب، و در کل، این چارچوب را ارائه کرد که غرب چگونه شرق را می‌فهمد و بازنمایی می‌کند.

جای خالی هوش بسیار سعید و و انرژی پایان‌ناپذیر او بسیار به چشم می‌آید. بسیاری از چیزهایی که سعید درباره‌شان نوشت -از بازنمایی‌های فرهنگی شرق تا مسئلۀ فلسطین- همچنان موضوعاتی داغ باقی مانده‌اند. برای گرامی‌داشت سعید و یادآوری عظمت آثارش با محققانی در سراسر جهان گفت‌وگو می‌کنیم و از آن‌ها یک سؤال می‌پرسیم:

این ماه، وقتی به چهاردهمین سالگرد ادوارد سعید می‌رسیم، دوباره به آثارش نگاهی می‌اندازیم. به نظر شما در این دوران مرتبط‌ترین و مهم‌ترین موضوع در آثار ادوارد سعید یا دربارۀ آثار او چیست؟

• جودیت باتلر، فیلسوف و نظریه‌پرداز جنسیت، استاد دانشکدۀ ادبیات مقایسه‌ای و برنامۀ نظریۀ انتقادی دانشگاه کالیفرنیا: سعید تأثیر تخیل را می‌فهمید.

«سعید می‌توانست جهانی را تخیل کند که در آن استعمار به پایان برسد و نوعی رابطۀ برابری در عینِ تفاوت جای آن را در اراضی فلسطینی بگیرد. به نظر او تأثیر تخیل باید جایگاهی حیاتی در سیاست داشته باشد، زیرا بدون بینشی «غیرواقع‌گرایانه» از آینده، هیچ حرکتی در جهت صلح بر اساس راه‌حلی عادلانه و پایدار نمی‌توانست اتفاق بیفتد.

او در میانۀ تعارض‌ها می‌زیست، و نیرویِ هنر و ادبیات، آرشیو، شواهد، و جذابیت‌های عمومی را به کار می‌گرفت تا از جهان بخواهد که آینده‌ای را تخیل کنند که در آن برابری، عدالت، و آزادی در نهایت بر فرمان‌بری، سلب مالکیت، و خشونت پیروز شوند. گاهی فکر می‌کنم شاید او برای این جهان بیش از حد خوب بود، اما این ناسازگاری بین آنچه او می‌توانست تخیل کند و آنچه در واقع وجود داشت تا حدی به خاطر قدرت نوشته‌های او و حضورش در جهان است.

• لاله خلیلی، پژوهشگر و استاد سیاست خاورمیانه، سواز، لندن: آهنگ نرم و درخشندگی پیامبرانۀ نثر سعید

«ظاهراً شرق‌شناسی سعید هیچ‌گاه موضوعیتش را از دست نمی‌دهد، با اینکه دهه‌ها از انتشارش گذشته است. در واقع، به نظر می‌رسد که دگرگونی‌ها (و شکست در دگرگونی‌ها) که از قیام‌های عربی ۲۰۱۱ در خاورمیانه رخ داده است، به سیاست‌گذاران و تحلیل‌گران شرق‌شناس بهانۀ دیگری داده است تا همان کلیشه‌های قدیمی را تکرار کنند.

اما من، هر چه مسن‌تر، می‌شوم عمیقاً قدردان بینش سعید دربارۀ ادبیات و هنرها می‌شوم. آثار او دربارۀ آغازها -و پایان‌ها- و خوانش نزدیکِ او از رمان‌ها و داستان‌ها که به شکلی خارق‌العاده بلندنظرانه است، بینشی که او دربارۀ سیاست و اجتماع از ساده‌ترین جمله‌ها و پاراگراف‌های ادبیات کلاسیک انگلیسی یا فرانسوی به دست می‌دهد، او را بیش از پیش حائز اهمیت می‌کند. و همان‌طور که روز به روز نوشته‌های گزاف‌تر آکادمیک و غیرآکادمیک را می‌خوانیم، بیش از پیش قدردان آهنگ نرم و درخشندگی پیامبرانۀ نثر او می‌شویم».

• ایلان پاپه، مورخ و استاد کالج علوم اجتماعی و مطالعات بین‌المللی دانشگاه اکستر: شرق‌شناسی و فرهنگ و امپریالیسم امروز هم همچنان موضوعیت دارند.

«من فکر می‌کنم که دو دستاورد مهم سعید در دانش، امروز هم به همان اندازۀ دوران زندگی‌اش، موضوعیت دارند. آثار اصلی او، شرق‌شناسی و فرهنگ و امپریالیسم، که گفتمان نژادپرستانه، تقلیل‌گرا، و آسیب‌زنندۀ غربی دربارۀ شرق را نشان داد، همچنان بخشی حیاتی از زندگی ماست. این دو کتاب هنوز بهترین ابزارهای تحلیلی‌ای هستند که در اختیار داریم تا بفهمیم که چگونه هم تجاوز غرب در خاورمیانه (اشغال عراق و افغانستان) و هم واکنش‌های به آن همچنان از طریق قدرت این گفتمان، «قابل‌قبول» و «مشروع» جلوه می‌کنند و حمایت می‌شوند.

به همین شکل، پیام سعید در کتاب‌ها و مقالات مختلفش دربارۀ فلسطین همچنان معتبر است. در این آثار او سطح جعل و جهل دربارۀ رنج‌هایی را به معرض نمایش گذاشت که مردمی به مدت بیش از یک قرن متحمل شده بودند. او هشدار داد که این وضعیت بر خاورمیانه و فراتر از آن اثر خواهد گذاشت. هر دوی این دستاوردها دربارۀ قدرت و دانش هستند و میراث او همچنان با ماست. به حقیقت قدرت بده تا شاید بتوانی از دانش برای صلح و آشتی استفاده کنی، و آن را در اختیار ذی‌نفعان بدبین رها کن و تعارض همچنن ادامه پیدا خواهد کرد.»

آوی شلایم، مورخ و استاد ممتاز روابط بین‌الملل، دانشگاه آکسفورد: روشنفکری که هرگز امید همزیستی و صلح را رها نکرد.

«ادوارد سعید محققی پرکار و به طرز خارق‌العاده‌ای همه‌کاره بود. کتاب او شرق‌شناسی پیش‌فرض‌های ایدئولوژیک در پس برداشت‌های غربی از «شرق» را افشا کرد و به شکل‌گیری زیرمجموعه‌ای متمایز از چیزی کمک کرد که بعداً مطالعات پسااستعماری نامیده شد. علاوه بر فعالیت‌های ادبی، سعید پیانیستی در سطح برگزاری کنسرت، و منتقدی پیشرو در عرصۀ موسیقی بود. و البته، روشنفکری با دستی بر آتش سیاست، و شیواترین سخنگوی فلسطینیان سلب‌مالکیت‌شده.

اگرچه دعوت سعید به سازش و همزیستی مسالمت‌آمیز برای او رنجش اعراب رادیکال و عده‌ای از طرفداران اسراییلی‌اش را به دنبال داشت، او هرگز مبارزه را رها نکرد. بر عکس، سعید از هر فرصتی استفاده می‌کرد تا به بیان چشم‌انداز فراگیرش ادامه بدهد. او نوشت جهان باید ببیند که «ایدۀ فلسطینی ایده‌ای از زندگی در کنار هم، احترام به دیگران، و به رسمیت‌شناسیِ مشترک است». همین یک جمله اساس تفکر ادوارد سعید را در بر دارد. این منسجم‌ترین موضوعِ نوشته‌های مفصل او دربارۀ این مبحث از مسئلۀ فلسطین تا آخرین مقاله است.

سعید چند سال آخر عمرش را صرف این کرد که استراتژیِ کاملاً جدیدی برای صلح و رویکردی جدید بر اساس برابری، آشتی، و عدالت بنا کند. سعید در سال ۱۹۹۹ نوشت «من ... هیچ راه دیگری غیر از این نمی‌بینم که حالا دربارۀ به اشتراک‌گذاشتنِ سرزمینی شروع به صحبت کنیم که ما را در کنار هم چپانده است، و آن را به شیوه‌ای حقیقتاً دموکراتیک با حقوق برابر برای هر شهروند به اشتراک بگذاریم». او روشنفکری بود که یک عمر را صرف دست به گریبان شدن با پیچیدگی‌ها و تناقض‌های تعارض عربی-اسراییلی کرد و با وجود این هرگز امید به همزیستی و صلح را از دست نداد».


پی‌نوشت‌ها:
* این گفت‌وگوها را ایوانا پریچ ترتیب داده است و در تاریخ ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۷ با عنوان «Remembering Edward Said» در وب‌سایت اچ‌آلتر منتشر شده است. وب‌سایت ترجمان در تاریخ ۱۹ مهر ۱۳۹۶ آن را با عنوان «ادوارد سعید را به یاد آور» و با ترجمۀ سهیل جان‌نثاری منتشر کرده است.
** ایوانا پریچ (Ivana Perić) فارغ‌التحصیل رشتۀ روزنامه‌نگاری سیاسی و اهل کرواسی است.

مترجم: سهیل جان‌نثاری

مرجع: H-Alter


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

عروسی زوج جوان در کوره آجرپزی تهران +عکس

قیمت مرغ، گوشت و برنج کاهش یافت

دلار کمی بالا رفت +جزئیات

گسترش همکاری‌های ایران و روسیه در زمینه علم و فناوری

تقویت کرسی‌های ایران شناسی و آموزش زبان فارسی در روسیه

تاثیر ورزش در جلوگیری از سرطان پروستات

مدارس کوچک دیگر ساخته نمی‌شود

چهارمین جشنواره آموزشی دانشجویان شاهد و ایثارگر برگزار می‌شود

لزوم تغییر آیین نامه ارتقای هیئت علمی پزشکی

مرکز تخصصی امام هادی(ع) در سطح سه رشته شیعه شناسی طلبه می‌پذیرد

تولید لباس ضدگلوله با کمک یک ابرچسب قدرتمند

ربات اجتماعی برای راهنمایی مسافران در فرودگاه‌ها ساخته شد

آغاز همکاری‌های مشترک با جمهوری آذربایجان در حوزه فضایی

بازیگر مشهور ترکیه‌ای در نقش فرزند پارسا پیروزفر +عکس

تهیه نخستین نقشه مولکولی از ریه برای کمک به بازسازی آن

کشف مولکولی که سلول‌های سرطانی را نابود می‌کند

گروه‌هایی که مشمول طرح رتبه‌بندی معلمان نمی‌شوند

رسالت مهم تفسیر تسنیم، صیانت از وحی است

پیش‌دبستانی از مطالبات مردم است/ضرورت عدالت آموزشی

آغاز ثبت نام کنکور ارشد ۹۹ از فردا/ دفترچه ۱۶ آذر منتشر می‌شود

برنامه دانشگاه‌ها در روز دانشجو/ چهره‌ها به کدام دانشگاه‌ها می روند

آیفون‌های ٢٠٢١ بی سیم شارژ می‌شوند

مشکلات آموزش و پرورش باید به صورت پایدار حل شود

فوت ۲ معلم بر اثر ابتلا به آنفلوانزا

بخشنامه توسعه کمی و کیفی دوره پیش‌دبستانی ابلاغ شد

فروش صندلی اتوبوس برای خواص در تهران +جزئیات

بازیگر مشهوری که تلویزیون نمی‌بیند

اتفاقی عجیب برای زن ترکیه‌ای +عکس

شناسنامه‌ علی مطهری در هنگام ثبت نام +عکس

دندان‌های تمیزتر به معنای قلب سالم‌تر

شناخت معارف مهدوی ضرورت تردیدناپذیر عصر ماست

مجید اخشابی داماد شد+عکس

اولین تصویر از عروسی مرگبار در سقز با ۱۱ کشته+عکس

عروسی‌ِ خون در سقز، کردستان را عزادار کرد+عکس

این پیرمرد ۱۲ سال به تنهایی در جنگل زندگی کرد+عکس

حادثه‌ دردناک برای غلامحسین لطفی سر صحنه فیلمبرداری

نوزاد رها شده در شهرستان اسکو در کیسه زباله +عکس

صحنه تیراندازیِ خونبار افسریه تهران +عکس

لطفا یکی این بوی بَد رو گردن بگیره! +عکس

اولین تصاویر از تیراندازی در افسریه +عکس

واکنش مردم به بررسی حساب‌های بانکی‌شان! +عکس

یک کشته و ۲ زخمی در تیراندازی در افسریه تهران

پراید در یک قدمی ۵۴ میلیون تومان +جزئیات

سکه از ۴.۵ میلیون گذشت +جزئیات

گریم جالب ارسطو در پایتخت ۶ +عکس

شال ستِ داماد و دخترِ حسن روحانی سوژه شد+عکس

وقتی حامد بهداد ادای ضحاک را درآورد! +عکس

آنفلوانزا صدای ایشان را هم درآورد! +عکس

استیضاح ترامپ رسما تائید شد

دانشجویان تهرانی پیشتاز در ازدواج دانشجویی

دعوت یک تشکل دانشجویی از وزیر بهداشت برای مراسم روز دانشجو

نهادهای بین‌المللی نسبت به تحریم‌های یکجانبه واکنش نشان دهند

امشب آخرین مهلت ثبت نام کنکور دکتری ۹۹/ فرصت تمدید نمی‌شود

زنگ ورزش پاسخگوی نیازحرکتی بچه ها نیست حتی اگر تعطیل نشود

دانشگاه آزاد در انتخابات مجلس طرف هیچ شخص، جریان و جناحی نیست

کشف سیاره‌ای که دور ستاره سفید کوتوله مدار می‌زند

کم فروشی اینترنت توسط اپراتورها ثابت نشد

حجامت با شاخ گاو +عکس

این مدرسه در ایذه با تنور گرم می‌شود! +عکس

تصادف مرگبار کامیون با تریلر +عکس

سقوط پل عابر پیاده در مشهد +عکس

اصلاحات دفترچه ثبت نام کنکور دکتری ۹۹ اعلام شد

آخرین نتایج آزمایشات مسمومیت احتمالی دانشجویان علوم پزشکی تهران

وضعیت بودجه دانشگاه‌ها در سال ۹۹/ بودجه عمرانی منفی شد

مردم انتظار دارند نمایندگان نظارت قوی بر عملکرد دولت داشته باشند

ثبت‌نام داوطلبان انتخابات میان‌دوره‌ای خبرگان فردا آغاز می‌شود

ثبت‌نام فرهنگیان فاقد مسکن آغاز شد

۱۰ درصد جمعیت ایران سالمند است/ گیلان سالمندترین استان کشور

جراحی کاهش وزن از سکته افراد چاق پیشگیری می‌کند

شبکه وکالت در دوره امام عسکری(ع) توسعه پیدا کرد

دلار همچنان بالا می‌رود+جزئیات

جیغ‌های یک کودک مادرش را از کما درآورد +عکس

کشتی هزارساله واکینگ‌ها کشف شد +عکس

این تصویر باعث پلمپ رستوران مشهور شد +عکس

خودرو وزیر اقتصاد در حاشیه یک همایش +عکس

پسر گیلانی به آرزویش رسید+عکس

حرکت باورنکردنی این زن برای خرید گوشی آیفون! +عکس

تمساح کباب شده در مغازه‌ها +عکس

خیابان‌های بدخط تهران +عکس

بازگشت اینترنت تلفن همراه سیستان‌ و بلوچستان

هدیه لاکچری پدر و مادرِ عروس! +عکس

زمان واریز یارانه آذر ماه ۹۸ مشخص شد

یارانه معیشتی بعدی دولت در این تاریخ واریز می شود

منزل یک نماینده مجلس +عکس

پسر سیدحسن خمینی و امام جمعه تهران در کنار هم+عکسی

خواستگاری آقای نماینده وسط جلسه مجلس ایتالیا +عکس

گریه حسین فریدون در مراسم ختم خواهرش +عکس

فرد اهانت‌ کننده به کودک زباله‌ گرد بازداشت شد+عکس

شام دادن به ترامپ در سینی پلاستیکی در افغانستان! +عکس

دلار سد مقاومتی را شکست +جزئیات

خودرو وزیر اقتصاد در حاشیه یک همایش +عکس

ناصر محمدخانی در جشن تولد پسر یک‌ ساله‌اش +عکس

بنزین با قیمت کمتر در پمپ بنزین‌ها +عکس

تمساح کباب شده در مغازه‌ها +عکس

عنکبوتی که یک خفاش را شکار کرد +عکس

صحنه تیراندازیِ خونبار افسریه تهران +عکس

فوت ۲ معلم بر اثر ابتلا به آنفلوانزا

نبش قبر امامزاده جعلی +عکس

خانوده پژو ۲۰۶ گران شد +جدول

اولین تصویر از عروسی مرگبار در سقز با ۱۱ کشته+عکس

دستور استیضاح ترامپ رسما صادر شد

سلطان کوکائین دستگیر شد +عکس

ماجرای نانوایی رفتن خواننده معروف ایرانی

افزایش قیمت پراید +جدول

پرش دوباره قیمت دلار +جزئیات

موج برف و باران ۵ روزه در راه است +جزئیات

کار برادرزاده بن‌ لادن در کاباره‌های لندن! +عکس

شناسنامه‌ علی مطهری در هنگام ثبت نام +عکس

دلجویی از کودک زباله گرد در کرج +عکس

پیکانی که با این تزئین خاص ماشین عروس شد +عکس