کد خبر: 8980
ف
اسلام سیاسی؛ امتداد اجتماعی عرفان
بررسی تاثیرات اندیشه سیاسی اجتماعی آیت‌الله شاه‌آبادی بر امام خمینی

شبکه علمی ثریا به نقل از فرهنگ امروز/ محمدمحسن راحمی‌: این روزها سالگرد وفات آیت‌ا... محمدعلی شاه‌آبادی استاد اخلاق و عرفان امام خمینی(ره) است. تاکنون درمورد اندیشه‌های امام(ره) بحث‌های زیادی انجام شده است و از زوایای مختلف آرای فقهی، کلامی، عرفانی، فلسفی و سیاسی ایشان مورد بررسی قرار گرفته است. برخی معتقدند که حضرت امام‌(ره) بنیان نظام اندیشه سیاسی خود یا همان ولایت فقیه را از فقه استنباط کرده‌اند و برخی آن را منبعث از اندیشه‌های کلامی یا فلسفی قلمداد می‌کنند. در تفسیر دیگری آبشخور نظریه ولایت فقیه، نشات‌گرفته از دیدگاه عرفانی ایشان دانسته می‌شود و در این میان نقش آیت‌ا... شاه‌آبادی، استاد عرفان حضرت امام(ره) و مشی اجتماعی‌شان در عرفان برجستگی می‌یابد. حتی اندیشمندانی پدیده انقلاب اسلامی را نیز به سلوک عملی حضرت امام و به تعبیر ملاصدرا اسفار اربعه و جزئی از سفر چهارم آن می‌دانند که به نوعی امتداد سلوک شخصی در بعد اجتماعی محسوب می‌شود و از این منظر هم اندیشه امام(ره) کاملا متاثر از عارف کامل و استاد مبرز ایشان آیت‌ا... شاه‌آبادی است. امام خمینی درمورد شخصیت عرفانی استاد بزرگ خود می‌فرمایند: «من در طول عمرم روحی به لطافت و ظرافت آیت‌ا... شاه‌آبادی ندیدم.»

ردپای اندیشه‌های آیت‌ا... شاه‌آبادی در جنبه‌های فکری و رفتاری حضرت امام صرفا به حوزه عرفان محدود نمی‌شود بلکه امام(ره) در سیاست‌ورزی و مبارزه با استبداد نیز تحت‌تاثیر استاد بزرگ خود هستند. در تاریخ آمده است که حضرت امام ماجرای ملی شدن صنعت نفت و تلاش آیت‌ا... کاشانی در این مسیر را پیگیری می‌کرده‌اند و آیت‌ا... مدرس نیز به لحاظ سیاسی نقش بسزایی در شکل‌گیری روحیه مبارزه و جهاد علیه استبداد در شخصیت امام داشت اما به ابعاد سیاسی و مبارزاتی آیت‌ا... شاه‌آبادی و تاثیرات آن بر شاگردشان کمتر توجه شده است. حضرت امام در توصیف این بعد از شخصیت استاد خود می‌گویند: «مرحوم شاه‌آبادی علاوه‌بر آنکه یک فقیه و عارف کامل بودند یک مبارز به تمام معنی هم بودند.»

در اواخر حکومت قاجار، رضاخان به‌عنوان سردار سپه پیشاپیش دسته‌های عزاداری کاه بر سر می‌ریخت و به سر و سینه می‌زد و تظاهر به دینداری می‌کرد تا زمینه‌های به قدرت رسیدن خود را هموار کند. حتی آیت‌ا... مدرس نیز نسبت به او به جمع‌بندی خوش‌بینانه‌ای رسیده بود. در همان زمان آیت‌ا... شاه‌آبادی با دوراندیشی سیاسی خاص خود و در توصیف رضاخان و خطاب به مدرس می‌گوید: «این مردک الان که به قدرت نرسیده است، این‌چنین به دست‌بوسی علما و مراجع می‌رود و تظاهر به دینداری می‌کند و از محبت اهل بیت(ع) دم می‌زند. لکن به محض آنکه به قدرت رسید به همه علما پشت می‌کند و اول کسی را هم که لگد می‌زند خود شما هستید.»

آیت‌ا... شاه‌آبادی افشاگری و مبارزه با رضاخان را ادامه داد و معتقد بود که «رضاخان خبیث با اِعمال بی‌حجابی، قصد دارد ریشه اسلام را بزند و اگر صدها روحانی بزرگ را سر می‌برید، یک چنین لطمه‌ای به اسلام نمی‌زد.»

یک سال پس از به قدرت رسیدن رضاخان و آغاز رژیم پهلوی آیت‌ا... شاه‌آبادی در ادامه مبارزات خود به شهرری رفته و در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) دست به تحصن می‌زند. این تحصن 11 ماه به طول می‌انجامد و در این مدت با وجود اینکه دولت برای شکست تحصن تلاش می‌کرد و حتی به نقلی خود رضاشاه نیز حاضر شده بود تا با ایشان ملاقات کند اما آیت‌ا... شاه‌آبادی هرگونه همکاری با وی را حرام می‌دانست و درنهایت با اصرار شهید مدرس و جمعی از علما تحصن خود را شکست و به قم عزیمت کرد و موجبات آشنایی امام با ایشان در همان ایام فراهم شد.

 از دیگر فعالیت‌های سیاسی اجتماعی آیت‌ا... شاه‌آبادی در راه مبارزه می‌توان به تاسیس شرکت مخمس برای مبارزه با رباخواری و تاسیس صندوق قرض‌الحسنه و هیات‌های سیار اشاره کرد.

عرفان آیت‌ا... اجتماعی به هیچ‌وجه در جنبه فردی خلاصه نمی‌شد و کاملا امتداد اجتماعی داشت. ایشان به مبارزه و جهاد معتقد بود و قناعت به اسلام انفرادی را اسباب مهلکه می‌دانست. از منظر آیت‌ا... شاه‌آبادی همه اسلام سیاست است و سیاست از اسلام جداشدنی نیست: «معرفت اغلب احکام واقعیه نیز مشتمل است بر سیاست؛ مثل طهارت و صوم و صلات و زکات و حج و جهاد و لذا می‌توان گفت که دین اسلام، دین سیاسی است.»

آنچه از کتب به جای مانده از ایشان ازجمله «شذرات المعارف» برمی‌آید آن است که بعد اجتماعی در اندیشه سیاسی آیت‌ا... شاه‌آبادی کاملا برجسته است و با نگاهی به مشی حضرت امام(ره) از آغاز نهضت تا پیروزی انقلاب و پس از آن در مدت استقرار نظام اسلامی می‌توان پیوند نظری و بسط اندیشه‌های استاد در شاگرد را به وضوح دریافت.

منبع: فرهیختگان

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

۳۰ درصد ظرفیت منتقل‌شده پزشکی و دندانپزشکی از پذیرش سال ۱۴۰۶ کسر می‌شود

نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل» منتشر شد

مجسمه‌هایی با پوششی از نقوش ایرانی به نیاوران آمدند

در دیدار آهنگساز ایتالیایی با مدیران بنیاد رودکی چه گذشت؟

طرح سینما کارت دانش‌آموزی اجرا می‌شود

ناهید شعشعانی، دوبلور پیشکسوت درگذشت

همراه با فیلم‌های آخر هفته تلویزیون؛ از «به وقت شام» تا «در بروژ»

از کتاب اختران تهران رونمایی شد

روایت تازه‌ای از جهان فکری و میراث فلسفی فارابی در هم اندیشی اساتید و پژوهشگران

انسان معاصر در عصر انفجار اطلاعات به حقیقت نزدیک‌تر شده است؟

پیشنهاد تشکیل شورای مستقل علوم پایه در دومین نشست هم‌اندیشی استادان

لزوم رفع فوری چالش‌های دانشجویان ایرانی در روسیه در دیدار رئیس سازمان امور دانشجویان و سفیر جمهوری اسلامی ایران

اعلام نتایج ارزشیابی فعالیت تحقیقات و فناوری دانشگاه‌های علوم پزشکی +جدول

ارتقاء رتبه دانشگاه تربیت مدرس در نظام رتبه‌بندی جهانی گرین متریک

تصویری از احمد نجفی در اتاق گریم سریال سلمان فارسی

ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام می‌شود

۴۹۶ هزار و ۸۰۶ نفر در کنکور سراسری و دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ قبول شدند

تصویب ضوابط ایجاد دوره‌های تکمیلی تخصصی بالینی «فلوشیپ»

نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ اعلام شد

دانشگاه‌ها مجاز به کاهش واحدهای درسی مقطع کارشناسی شدند

کلید نهایی آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ اعلام شد

تاکید رئیس دانشگاه تهران بر نظارت روسای دانشکده‌ها بر پوشش دانشجویان

پیام‌نور از نیمه آذرماه به دانشجویان علوم پزشکی درس می‌دهد+جزئیات

آمازون و گوگل مالک ۳۰ درصد سهام آنتروپیک پس از عرضه اولیه می‌شوند

توسعه همکاری‌های علمی با کشورهای آفریقایی و جذب دانشجویان خارجی

نقش هوش مصنوعی در هدف قرار دادن مدرسه میناب به عنوان هدف نظامی

تأکید رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی بر تشکیل انجمن دانش‌آموختگان

یک گام دیگر برای اصلاح ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی برداشته شد

مشوق‌های جدید فناورانه پیرو منویات رهبری؛ حمایت از پروژه‌های پرریسک

سیستم‌های زیرساختی آمریکا شکاف‌های رفع نشدنی دارند

ثبت رویداد از ایده تا کسب‌وکار دانشکده شریعتی در شبکه جهانی کارآفرینی

کپی کردن ریلزها در اینستاگرام ممنوع شد

درگذشت استاد پیشکسوت ریاضی دانشگاه صنعتی شریف

پاویون دانش‌بنیان‌ها در نمایشگاه توانمندی‌های صادراتی جمهوری اسلامی

نه قاطع انویدیا به استخدام دوباره هوانگ

تاکسی روباتیک گوگل از بزرگراه های آمریکا جمع شد

مایکروسافت با ۷ مدل جدید به جنگ اوپن ای آی و آنتروپیک رفت

نشست تخصصی دستگاه‌های پرتو ایکس در دانشگاه امیرکبیر برگزار شد

ایالت اورگن جدیدترین شاکی اوپن ای آی شد

نتایج نهایی رشته‌های با آزمون دانشگاه آزاد در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد

آغاز نخستین طرح سراسری نظرسنجی رضایت دانشجویان از اول آذرماه

تعمیر مبل استیل و راحتی در کرج؛ تفاوت خدمات و عوامل مؤثر بر هزینه

سرمایه‌گذاری در اتاق شیشه‌ای؛ چرا شفافیت، شاهرگ حیات پلتفرم‌های مالی دیجیتال است؟

تقدیر حجت الاسلام قمی از جانشین ستاد کل نیروهای مسلح

ششمین اجلاس مهدویت و انقلاب اسلامی فراخوان داد

تأسیس ۱۱ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت

خدمات دینی و آثار ماندگار آیت الله وحید خراسانی سرمایه‌ حوزه های علمیه

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

تلگرام در عراق فیلتر شد

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام می‌شود