کد خبر: 103042
ف
به قلم فرشاد مهدی پور؛
راه‌کارهای کارکردی حل معضل‌های فرهنگی و اجتماعی
ساختار فرهنگی کشور نیاز به یک بازسازی انقلابی دارد. ما مشکل داریم در ساختار فرهنگی کشور؛ و یک حرکت انقلابی لازم است؛ البته «حرکت انقلابی» یعنی خردمندانه و عاقلانه.

در یادداشتی به قلم آقای دکتر فرشاد مهدی‌پور، کارشناس مسائل سیاسی و استادیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌ اسلامی، به بررسی الزامات بازسازی انقلابی و عقلانی در حوزه فرهنگ پرداخته شده است.

برخلاف آنچه در سیاست‌گذاری از جنس عمومی‌اش گفته می‌شود، معمولاً، معضل‌های فرهنگی و اجتماعی را نمی‌توان حل کرد، امّا می‌توان از دامنه‌شان کاست و آن‌ها را به مشکلاتی خُردتر (که امید رفع‌شان می‌رود) تقلیل داد. به‌دلیل سه گرفتاری هم‌زمان که نظام سیاست‌گذاری فرهنگی ایران را دربرگرفته، کاهش معضلات مذکور، راه‌کاری کارکردی و از مسیر اصلاح برخی رفتارها و راه‌کارها ندارد و باید کمی عمیق‌تر بدان ورود کرد: اوّل، ناکارآمدی فرایند در حوزه‌ی وضع و اجرای سیاست فرهنگی و رسانه‌ای (که موازی‌کاری و فقدان اعتمادبه‌نفس سازمانی بخشی از آن است و در دهه‌ی اخیر با افول قدرت دولت، سیر صعودی طی‌کرده). دوم، تهاجم سازمان‌یافته‌ی فرهنگی (که سه دهه است به‌طور فشرده و دائمی،‌ زیربناهای فرهنگی جامعه را چون موریانه‌ای پوسانده و ثمره آن‌ را در افزایش مسائل اخلاقی و رهاشدگی پوشش و امثالهم می‌توان دید) و سوم نبود ایده-نظریه مبنا برای حل‌وفصل مشکلات (که یا متکی به برداشت‌های ناقص از ایده‌های غربی چندفرهنگ‌گرایی، خصوصی‌سازی و تمرکززدایی است و یا رویکردهای واپس‌گرایانه تفکیک‌گونه).

اکنون این گرفتاری‌ها موجب افزایش شکاف‌ها و گسل‌ها شده است، به‌نحوی که در سطح کنش‌ها و زندگی روزمره باعث ظهور از هم‌گسیختگی در سبک زندگی‌شده، در سطح منش، میل به قدرت‌طلبی نسل جدید و تازه‌به‌دوران‌رسیده پرمدعا از سویی و گریز از مرکز و واگرایی نسل تحصیل‌کرده مایل به غرب از سوی دیگر و در سطح بینش افزایش مناسک‌گرایی آیینی و توسعه‌ی روبناها (که در جایگاه خود، امری درست و دقیق است) بدون عمق‌بخشی نگرشی را به‌دنبال داشته است. حال چاره‌ی کار چیست؟

اوّل
مطابق آنچه در بیانیه‌ی «گام دوم» آمده، نظام حکمرانی در ایران نیازمند سطوحی از تغییرات است که در آن بازنگری در سه سطح گفتمان‌ها و گفتارها، ساختارها و سازمان‌ها و منابع انسانی و نیروی کار را ضروری می‌کند. استقلال عنصر مولد انقلاب اسلامی بوده که در تعارض میان شرق و غرب (و تجلی آن در کاپیتالیسم آمریکا و مارکسیسم شوروی) هویدا می‌شد و برای کنشگران و مشاهده‌گران امری واضح بود، امّا در عصر مجازی‌شدن و مرززدایی و فروپاشی قدرت‌های پیشین، مفهوم استقلال نیازمند بازسازی مجددی است؛ چون عنصر حیاتی هویت ملی ایران نوین را تشکیل می‌دهد و این بحث را می‌توان در باب سازمان‌هایی که به ضرورت‌هایی تأسیس‌شده و اکنون در دوره‌ی مرگ سازمانی‌اند و یا منابع انسانی‌ای که با دگردیسی بین‌نسلی درصدد ورود به بازار کار بوده و تجارب نسل اوّل و دوم را ندارد نیز پی‌گرفت.

اگر این ضرورت را بپذیریم، یک پاسخ صریح و قاطع و کوتاهِ این گزاره تعیین‌کننده است: «ساختار فرهنگی کشور نیاز به یک بازسازی انقلابی دارد. ما مشکل داریم در ساختار فرهنگی کشور؛ و یک حرکت انقلابی لازم است؛ البته «حرکت انقلابی» یعنی خردمندانه و عاقلانه» امّا چون به سرانجام‌رساندن هم‌آهنگ و هم‌زمان این بازسازی زمان‌بربوده و از هر دو حیث مادی و معنوی هزینه‌زاست و ممکن است برخی موارد موجب تغییرات فوری در ترمیم مشکلات فرهنگی و اجتماعی نشود، باید تصمیم گرفت و اولویت‌هایی را پیش نهاد.

دوم
از آنجا که «معنای انقلابی‌بودن بی‌هوا حرکت‌کردن و بی‌حساب حرکت‌کردن نیست، [حرکت] انقلابی باید باشد، بنیانی باید حرکت بشود، در عین حال برخاسته‌ از اندیشه و حکمت باشد»، تمرکز بر اصلاحات ساختاری در چهار صورت می‌تواند در میان‌مدت، بازسازی انقلابی ساختار فرهنگ و رسانه در کشور را رقم بزند:

اولاً، سازمان‌هایی که از منظر دانش مدیریت، به‌دلایل گوناگون (تغییر محیط، جابه‌جایی وظایف و ...) در مرحله‌ی مرگ سازمانی قرار دارند، باید منحل‌شده یا در سازمان‌های مشابه ادغام شوند؛ نمونه‌های متعددی از این امر در حوزه‌ی تبلیغ و ترویج فرهنگ در داخل و خارج از کشور وجود دارد.

ثانیاً، بازآرایی قانونی و ساختاری شوراهای عالی موجود نظیر انقلاب فرهنگی، فضای مجازی و اجتماعی کشور است، بدین شرح که اولاً، در مجلس دارای قانون باشند (چون اصلاح قانون اساسی به‌سختی امکان‌پذیر است). ثانیاً، در دولت کرسی‌ای از آن‌ها باشد (مثلاً، دبیران مذکور و معاون رئیس‌جمهور هم باشند).

ثالثاً، حوزه‌ی مسئولیت نهادی‌شان روشن شود (مانند آنچه در انتخاب وزیر دادگستری در اصل ۱۶۰ قانون اساسی آمده که رئیس دستگاه قضایی صاحب نظر در آن است،‌ یا برای دبیر شورای‌عالی فضای مجازی در انتخاب وزیر ارتباطات، برای دبیر شورای‌عالی انقلاب فرهنگی در انتخاب وزرای آموزش عالی، آموزش و پرورش و فرهنگ و ارشاد اسلامی، برای دبیر شورای اجتماعی کشور در انتخاب رئیس کمیته‌ی امداد امام خمینی، سازمان بهزیستی و ...)، امکان اعلام نظر و رأی فراهم شود.

رابعاً، حذف فعالیت‌های موازی در حوزه‌ی فرهنگ و رسانه و حرکت به‌سمت نظام جامعه‌ی رسانه‌ای-فرهنگی در کشور؛ چراکه فضای مجازی به اصلی‌ترین درگاه تولید محتوا مبدل‌شده و اگر محتوا را محور کنش رسانه‌ای و فرهنگی بدانیم، صدور مجوزها، تنظیم‌گری و مشوق‌ها در این حوزه باید یک‌پارچه و متحد باشد.

سوم
امّا همه‌ی فرهنگ و رسانه با چنین اصلاحات ساختاری‌ای سامان نمی‌یابد و بازسازی نمی‌شود؛ چون «فرهنگ زیربناست و خیلی از این خطاهایی که ما در بخش‌های مختلف انجام می‌دهیم، ناشی از فرهنگ حاکم بر ذهن ماست.» در اینجا می‌توان به دو دسته از کارها اندیشید: اموراتی که با به‌کارگیری منابع انسانی تازه‌نفس می‌توان آن‌ها را بازسازی کرد و اقداماتی که باید از تعلل و تردید و ول‌شدگی ذهنی رها شد و برایشان راهبرد و تدبیر داشت.
در گروه دوم، زیست مسرفانه ما، سبک زندگی غلط ما و تمایل به تجمل و اشرافی‌گری ما، همگی ریشه در فرهنگ دارد؛ به آشفتگی‌ها در زمینه‌ی فساد اخلاقی در حوزه‌ی فرهنگ بنگرید، گویا برخی بنای مقابله و مبارزه با این‌ موارد را ندارند و مرتباً در حال عقب‌رفتن از مرزهای متعارف فرهنگی‌اند؛ امّا در گروه اوّل از حدود ۷-۸ سال قبل، حرکت‌های خودجوش رسمیت یافت و جمعی بزرگ از جوانان تحصیل‌کرده و علاقه‌مند وارد فعالیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای شدند؛ این اتفاق پس از آن روی داد که کارآیی ساختارهای فرهنگی موجود زیرسؤال رفت و نیروی انقلابی خودجوش فعلیت یافت. تمرین تولید در عرصه‌ی صنایع فرهنگی و خلاق، گرچه به تولد بدنه‌ای نوپا منجر شود، لیکن چنانچه این بخش، مورد حمایت‌های نظام‌مند قرار نگیرد، ممکن است به‌دلیل موانع واقعی در میدان کنار گذاشته شود. البته در اینجا دوگانه‌ی جهادی-سازمانی‌شدن را باید لحاظ کرد و اجازه نداد رسمی‌شدن سد راه خلاقیت و ابتکار شود.
به یاد داشته باشیم که «عرصه‌ رسانه و فرهنگ، از یک طرف، یک دانشگاه بزرگی می‌تواند باشد و هست و از طرفِ دیگر، یک آوردگاه صلاح و فساد است، آوردگاه حق و باطل است و عرصه‌ی جنگ فرهنگی با کسانی است که فرهنگشان ایجاد فساد در دنیا است؛ از این دو جهت باید نگاه کرد به آن» و با چنین دیدگاهی است که می‌توان بازسازی فرهنگی-اجتماعی کشور را رقم زد.


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

موزه تانک تاریخی انگلستان+عکس

آمار جالب از کل ثروت جهان +عکس

استوری ناصرالدین شاه از خودش لو رفت+عکس

بازدید سرزده از مرکز شبانه روزی واکسیناسیون تجریش+عکس

ثبت تلفات عجیب در لندن+عکس

کباب داغ برای زائران امام حسین (ع)+عکس

تصویر فوق العاده از موزه پست و تلگراف تهران+عکس

با این خوراکی ها پوستتان همیشه جوان می‌ماند+عکس

استان های رکورددار طلاق در ایران

ببینید چه بلایی سر شمال آوردند+عکس

جزئیات تازه منتشر شده از ترور شهید فخری زاده

نحوه محاسبه دقیق وزن+عکس

سامانه واکسیناسیون برای دانش آموزان باز شد

هدف گرفتن یک زن توسط نیروهای طالبان+عکس

افشاگری جدید ترامپ+عکس

تلاش سخت یوزپلنگ ها برای عبور از رودخانه+عکس

وزیر سابق به جوانان کشورش اعتماد ندارد+عکس

جنگل مه گرفته ای در املش گیلان+عکس

بهشت ناشناخته ای در شیراز+عکس

نقوش زیبای زیر گنبد مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان+عکس

رئیس جدید صدا و سیما انتخاب شد+عکس

تصویری از خیابان های مشهد که همه را متعجب کرد+عکس

زیباترین بخش حرم حضرت معصومه +عکس

مقایسه آمار کرونای ایران با جهان+عکس

برخورد صمیمانه ساره جوانمردی با قهرمان پارالمپیک+عکس

چین این طور در مقابل کرونا ایستاد+عکس

نظارت سختگیرانه در انتخابات روسیه+عکس

واکنش آمریکا به ساخت واکسن توسط ایران+عکس

لگو برای کودکان نابینا ساخته شد+عکس

ریزش قیمت خودروها شروع شد

اعتراض دختر افغانستانی به طالبان خبرساز شد+عکس

ارزش واقعی یارانه امسال اعلام شد+عکس

سخنان زشت طالبان درباره ایران+عکس

پیرزنی که با کار چندش آور بیمار را خوب می کند+عکس

خبر باورنکردنی هند درباره کرونا اعلام شد+عکس

آغاز دریافت آثار جشنواره فارابی تا دهم آبان ماه

ابلاغ دستورالعمل دفاع از پایان‌نامه برای مقطع ارشد و دکتری دانشگاه آزاد

فیلمی با بازیگر زن کشف حجاب کرده در سینماهای ایران +عکس

پیام سید علی خمینی صادر شد

نیازمند ماموریت‌گرایی و حرکت همگام با نیازهای جامعه در آموزش عالی هستیم

شرح و تفسیر نامه ۶۹ نهج‌البلاغه را در این کتاب بخوانید

ما افغانستان با امنیت، دارای صلح و پیشرفت را قبول داریم

تصویر تکان دهنده از جسد یک کوهنورد در اورست+عکس

وطن‌فروشی و خودفروشی از نمونه‌های قهرمانی ناسالم است

خبر خوب کرونایی برای تهرانی ها

بزرگترین مرکز بستری حیوانات در ایران+عکس

استقبال باورنکردنی ژاپنی ها از چای نبات ایران+عکس

خبری که همه ایران را خوشحال کرد

اعتراض نماینده مجلس به لباس فوتبالیست های زن+عکس

واکسیناسیون در شهرستان پردیس

کاهش درآمد ساحل نشینان

در انتظار عبور از تنهایی - وضعیت مشاغل و اصناف در این میان هر روز سخت و سخت‌تر

نگاهی به کتاب «جا مانده از پسر» روایتی تازه از سهراب‌کشان

زورآباد (مرادآب) نام محله‌ای است که بر روی تپه هایی در میان شهر کرج در استان البرز ایران

به مناسبت روز جهانی پاکسازی زمین

برنامه شبکه دو به مناسبت بازگشایی مدارس

تصویر خوشحالی تاریخی مردم ایران جهانی شد+عکس

کارت واکسن وزیر روحانی جنجالی شد+عکس

رندرهای گلکسی تب A8 2021

گلکسی A73 به دوربین 108 مگاپیکسلی مجهز خواهد بود

بنچمارک‌های اولیه آیپد مینی جدید خبر از پردازنده ضعیف شده A15 می‌دهند

تلویزیون جدید ۳۲۵ اینچی 8K ال جی

گلکسی اس 22 به همراه باتری ۳۷۰۰ میلی آمپری و پشتیبانی از شارژ سریع ۲۵ واتی عرضه خواهد شد

دوز سوم‌ یادآور واکسن سینوفارم کاهش میزان آنتی‌بادی‌های ضد کرونا را برطرف می‌کند

رونمایی از مجسمه خالق بیت کوین+عکس

کودکان زیر ۱۲ سال را هم باید در برابر کرونا واکسینه کرد

نفخ شکم دائمی می‌تواند نشانه یکی از بیماری‌های جدی در زنان باشد.

امضای هشت سند همکاری میان ایران و تاجیکستان

دیدار قهرمانان المپیک و پارالمپیک توکیو با رهبر انقلاب

ویروس انتی بیوتیک برای از بین بردن باکتری های مقاوم

معمای ۸۴۰ ساله یک ابرنواختر باستانی

سفید ترین رنگ جهان ساخته شد

استقبال دانشجویان علوم پزشکی از پویش مجاهدین واکسیناسیون

قرار گرفتن در معرض آرسنیک و ابتلا به دیابت نوع 2

ترم جدید دانشگاه‌ها به صورت الکترونیک برگزار می‌شود

جایگاه ۴۰ دانشگاه‌ ایرانی در رتبه بندی تایمز با ۴ موضوع

تحریک سلول‌های زیستی و ثبت بازخورد آن توسط فناوران ایرانی

گوشی مقرون به صرفه برند موتورولا معرفی شد

خلاقیت و فناوری در ساعت هوشمند

اطلاعاتی جدید از گوشی گلکسی A۷۳

چهره پوتین هنگام دیدار با بشار اسد+عکس

سخنان زشت طالبان درباره ایران+عکس

کنایه سنگین به مسافران ایرانی در ترکیه+عکس

معجزه واکسن در سیستان دیده شد+عکس

تیپ احمدی نژاد در جلسه دیروز خبرساز شد+عکس

حرکت معنادار مسئول ایرانی جهانی شد +عکس

وضعیت تلخ کارکنان زن فرودگاه کابل هنگام کار+عکس

پیام سید علی خمینی صادر شد

رئیسی با لباس محلی تاجیکستان دیده شد+عکس

خلبان زن پرواز یاسوج تهران همه را متعجب کرد+عکس

تصویر پدر و پسر ایرانی که اشک همه را در آورد+عکس

خبر باورنکردنی چین اعلام شد+عکس

واکنش آمریکا به ساخت واکسن توسط ایران+عکس

حرکت معنادار ایران در مرز افغانستان جهانی شد+عکس

تصویر دردناک از نحوه برخورد با پاکبانان بندرعباس+عکس

مجری کلاهبردار قبل از خروج از کشور بازداشت شد

عکس یادگاری پسر تهرانی هنگام واکسیناسیون+عکس

خوشحالی غیرعادی در لبنان برای ورود تانکرهای سوخت ایران+عکس

تلاش خجالت آور رئیس جمهور واکسن نزده+عکس

لباس زننده سرباز آمریکایی در افغانستان+عکس

جان باختن خلبان قهرمان ایرانی در حادثه ای باورنکردنی+عکس

نظر طالبان درباره دیدار با وزیر خارجه ایران

تصویر دردناک ازکافه ای در تهران خبرساز شد+عکس

بلایی که طالبان بر سر زنان آورد+عکس

واکنش سفیر کره به دلخوری ایرانی‌ها از ال‌جی و سامسونگ

کنایه سنگین بازیگر زن به نوید محمدزاده؟ +عکس

واکنش عمران خان به دیدار با رئیسی+عکس

لباس نامناسب آنجلینا جولی در کاخ سفید خبرساز شد+عکس

پلاکارد معنادار در افغانستان خبرساز شد+عکس

تصویر متفاوت از مادر و کودک مصری در بازار+عکس