کد خبر: 117343
ف
به قلم مسعود حافظی؛
ضرورت تحول و تفکیک مسئولیت‌ها در حوزه دانش‌بنیان
به نظر می‌رسد نوعی تفکیک مسئولیت‌ها در حوزه دانش‌بنیان بین سه نهاد اصلی یعنی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری؛ معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری؛ و وزارت صنعت، معدن و تجارت بتواند تحول شگرفی در خصوص پیدا کردن جایگاه واقعی شرکت‌های دانش بنیان در سطح بین المللی ایجاد کند.

رهبر معظم انقلاب اسلامی در بیانات نوروزی خود در نوروز سال ۱۴۰۱ در تبیین شعار سال جدید (تولید، دانش بنیان و اشتغالزایی)، تنها راه دستیابی به پیشرفت عادلانه و حل مشکل فقر را حرکت به سمت اقتصاد دانش‌بنیان خواندند و بر توسعه کمی وکیفی شرکتهای دانش بنیان تاکید داشتند.

طی سال های اخیر نیز شاهد رشد فزاینده شرکت‌های دانش بنیان و توجه دولت و مقامات دستگاه های مختلف اجرایی به توسعه این حوزه در کشور بوده ایم. علیرغم همه دستاوردهای ارزشمند در این خصوص، یکی از آفت هایی که در خصوص حمایت از صنایع دانش بنیان در کشور وجود دارد، عدم توانایی دستگاه‌های مختلف دولتی برای تمیز دادن نقش و وظایف حمایتی خودشان در چارچوب ماموریت‌های تعریف شده آن سازمان است.

به عنوان مثال هنگامی که بحث حمایت از توسعه صادرات شرکت‌های دانش بنیان مطرح می‌شود، نهادهای مختلفی مثل سازمان توسعه تجارت، صندوق نوآوری شکوفایی و معاونت علمی و فناوری، پارکهای فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری درگیر این موضوع می‌شوند و همه این نهادها نیز تلاش دارند تا با ارائه دستورالعمل‌های حمایتی مشابهی به حمایت از توسعه صادرات این شرکت ها بپردازند.

از این سطح فراتر، بحث همکاری‌های علمی و فناوری در حوزه بین‌المللی است. آنجا که نه تنها وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و نیز معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به رقابت با هم برانگیخته می‌شوند و تعارض منافع پیدا می‌کنند، بلکه پای وزارت صمت و سازمان توسعه تجارت نیز به بازی باز می‌شود و تمایل به ایفای نقش جدی در این حوزه دارد. علیرغم درک دغدغه مندی همه این مدیران و نهادها، اما نکته ظریفی در خصوص این موازی کاریها وجود دارد که عدم توجه به آن می‌تواند باعث اتلاف منابع و غفلت از مسائلی شود که نه تنها کشور و نظام را در مسیر دستیابی به اهداف تعریف شده باز می دارد، بلکه در آینده نزدیک باعث بروز بحرانهایی می شود که ترمیم آنها به حداقل یک یا دو دهه زمان نیاز دارد.

باید به این مساله توجه داشت که دنیا در آستانه ورود به انقلاب صنعتی چهارم است. ضرورت دارد بازیگران حوزه دانش بنیان به الزامات ورود به این انقلاب صنعتی و این عصر جدید با جدیت و نگاه ویژه ای توجه کنند.

روندهای تکنولوژی جهانی در سال‌های آینده و پیش رو به سمت توسعه و تحلیل داده،  شبکه‌های  امنیت سایبری،  پردازش داده ها با تمرکز بیشتر بر حریم خصوصی،  پلتفرم های ابری،  اپلیکیشن‌های ترکیبی، هوش تصمیم گیری،  تکنولوژی‌های فرا اتوماسیون،  مهندسی هوش مصنوعی، طرح های پراکنده و توزیع شده،  استراتژی‌های کسب و کار تجربه محور و سیستم‌های خود یادگیرنده است که همه بر پایه تخصص پایه‌ای فناوری اطلاعات هستند و میزان تقاضا در خصوص این تخصص با شتاب روز افزونی در حال افزایش است. مهمترین پیش نیاز حرکتهای تکنولوژی در هر کشوری تربیت نیروی انسانی متخصص و متناسب با روندهای توسعه تکنولوژی در سطح جهانی است. ارتشی را در نظر بگیرید که هزاران تانک و رزم ناو جنگی دارد، ولی متخصص آموزش دیده برای راهبری و استفاده از آنها را در اختیار ندارد. این ارتش در میدان نبرد، فاقد کارایی لازم برای مقابله با دشمن و رقابت با رقبا است.

به نظر می‌رسد این وظیفه مهم (تربیت نیروی انسانی متخصص حوزه فناوری اطلاعات) بر عهده وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می‌باشد تا از طریق بررسی روندهای جهانی و نیازهای فناوری جهانی در آینده، رشته‌های لازم تخصصی و نیروهای انسانی مرتبط با نیازهای دنیای آینده را از طریق تخصیص و ایجاد رشته‌های مناسب دانشگاهی در دانشگاه‌ها تربیت نماید. در حقیقت پیش نیاز توسعه فناوری کشور و افزایش تعداد و کیفیت شرکتهای دانش‌بنیان در ایران، وجود نیروی متخصص و با تجربه آموزش دیده و خلاق بخصوص متناسب با نیازهای دنیا آتی است.

در شرایط فعلی رقابت و تمرکز بسیار زیادی برای توسعه کمی شرکت‌های دانش بنیان با فناوری‌های عمدتاً سطح متوسط در کشور مشاهده می‌شود. حال آنکه کشورهای پیشرو در حوزه فناوری با بهره گیری از توان نیروهای متخصص در حوزه های مرتبط با انقلاب چهارم صنعتی در حال فاصله گرفتن از کشورهای در حال توسعه‌ای نظیر ایران هستند.

هر چند دستاوردهای قابل توجهی در کشور طی سال‌های گذشته به واسطه حمایت‌های بی‌دریغ دولت و  مقام معظم رهبری از صنایع دانش بنیان ایجاد شده است، اما امروزه با توجه به شرایطی که کشورهای همسایه ایران نظیر امارات متحده عربی، ازبکستان، ارمنستان و ترکیه با سیاست حمایت از شرکت های خلاق و استارتاپ های فناوری اطلاعات بوجود آورده اند، باعث جذب بسیاری از متخصصان این حوزه شده‌اند و نیازمندی نیروی انسانی در حوزه فناوری اطلاعات در داخل کشور به شدت افزایش پیدا کرده و سبب افزایش هزینه تامین چنین نیروهایی در کشور شده است.

بسیاری از متخصصین این حوزه که تاکنون در کشور مانده‌اند، به صورت برون سپاری در حال همکاری با شرکت‌های اروپایی هستند که به صورت ارزی به این افراد و متخصصان حقوق پرداخت می‌کنند. مشخص نیست که جای خالی این متخصصان در آینده نزدیک از چه طریقی پر خواهد شد و  نیازمندی نیروی انسانی متخصص لازم برای حرکت شتابان به سمت انقلاب صنعتی چهارم از چه طریقی در کشور تامین می شود.

سهم شرکتهای دانش بنیان از کل صادرات غیرنفتی کشور حداکثر در حدود یک تا دو درصد می‌باشد و این مسئله بدان معنی است که نه تنها به 10% اهداف صادراتی تعریف شده در برنامه ششم توسعه دست نیافته ایم، بلکه با در نظر گرفتن ارزش 16 تریلیون دلاری محصولات و خدمات هایتک در دنیا، هنوز در حوزه بازار فناوری جایگاه خاصی در دنیا نداریم. با پذیرش همه محدودیت های سیاسی و اقتصادی ناشی از تحریم ها،  حتی در مهمترین صنعت کشور یعنی صنعت نفت نیز کماکان نیازمندیهای فناورانه بسیار بالایی وجود دارد که کشور ظرفیت تامین و شاید جذب آنها را فراهم نساخته است.

با توجه به توضیحات فوق، به نظر می‌رسد نوعی تفکیک مسئولیت‌ها در حوزه دانش‌بنیان بین سه نهاد اصلی یعنی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری؛ معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری؛ و وزارت صنعت، معدن و تجارت بتواند تحول شگرفی در خصوص پیدا کردن جایگاه واقعی شرکتهای دانش بنیان در سطح بین المللی ایجاد کند.

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نقش مولد در توسعه و تربیت نیروی انسانی لازم برای تزریق خلاقیت و تخصص را بر عهده بگیرد و از ورود به حوزه بنگاه های دانش بنیان تا حد ممکن فاصله بگیرد. به موازات، ایجاد تمرکز و حمایت از شرکت های دانش بنیان و نوآور بر عهده معاونت علمی و فناوری باشد؛ و وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز از طریق بازوهای توسعه ای خود یعنی سازمان گسترش و نوسازی صنایع و نیز سازمان توسعه تجارت کشور وظیفه توسعه سرمایه‌گذاری و بین المللی سازی این شرکت ها را بر عهده بگیرند. با این تقسیم وظایف، نه‌تنها از موازی کاری در حوزه توسعه فناوری و افزایش ظرفیت شرکت های دانش بنیان در کشور جلوگیری می‌شود، بلکه ایفای این نقش مکمل می تواند باعث بهبود کیفیت عملکرد شرکت‌های دانش بنیان در حوزه بین‌المللی در آینده شود.

نگارنده اعتقاد دارد در حال حاضر ظرفیت بسیار زیادی برای توسعه نقش بین المللی شرکتهای دانش بنیان ایرانی وجود دارد، اما عدم وجود پشتوانه نیروی انسانی متخصص لازم در کشور به زودی به چالشی اساسی در زمینه توسعه فناوری و درخشش بین المللی شرکت های دانش بنیان تبدیل خواهد شد.

این مسئله راهکاری ندارد، جز ایجاد تغییرات بنیادی در سیستم آموزش عالی کشور برای بازنگری در رشته های تحصیلی و تخصصی مورد نیاز برای پوشش دادن نیازهای انقلاب صنعتی چهارم در دنیا. امید است که در آینده نزدیک، همه دستگاه های دولتی دغدغه مند برای توسعه ظرفیت دانش‌بنیان کشور، به صورت متمرکز بر مأموریت اصلی خودشان و افزایش ظرفیت در آن حوزه گام‌های اساسی بردارند و از موازی کاری‌های بیهوده در کشور پرهیز شود.


مرتبط ها
ارسال نظر
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

مشخصات گوشی شیائومی 12T فاش شد

اولین گوشی گیمینگ مقاوم در برابر آب+عکس

گوشی ارزان قیمت و 5G سامسونگ به بازار می‌آید

تلویزیون جدید هایسنس لذت دو چندان بازی برای گیمرها

مرادی به عنوان قائم مقام معاونت سیاسی وزارت کشور انتخاب شد

این کشورها بیشترین بودجه فضایی را دارند+عکس

جان سخت‌ترین گوشی دنیا هنوز سالم است+عکس

ساخت فیلترهای تصفیه آب با ضایعات گیاهی

درمان امیدبخش بیماری‌های ریوی با سلول‌های بنیادی

چرخش درست رمز موفقیت در شرکت‌های خلاق

مهر تایید صنعت آزمایشگاهی به گیاهان دارویی

جدایی آمریکا از روسیه در تقویت ایستگاه فضایی بین‌المللی

اولین رویداد ملی مدارس آینده مهرماه امسال برگزار می‌شود

عناصر حیات در مریخ کشف شد

ستاره شناس ایرانی سیاهچاله راه شیری را رصد کرد

آزمون پذیرش دستیار پزشکی بومی امسال توسط دانشگاه ها برگزار می‌شود

کاهش نگران کننده آمار داوطلبان ریاضی در کنکور ۱۴۰۱

هر داوطلبی اثبات کند رشته امتحانی در کارت ورود به جلسه اشتباه درج شده است؛ شخصا از او آزمون می گیرم!

قابلیت پرداخت ارز دانشجویی از طریق بازار متشکل ارزی

استعدادیابی ورزشی دانش‌آموزان مدارس سما از برنامه‌های دانشگاه آزاد است

کتاب زلال در مسجد جمکران رونمایی می‌شود

مجموعه نمایشنامه و داستان کوتاه میقان به بازار نشر آمد

صنعت اسباب‌بازی حمایت و همراهی مسئولان را می‌طلبد

اعتراض داوطلبان کنکور ۱۴۰۱ به گرم بودن فضای حوزه امتحانی

طراحی پیوست غدیر برای آشنایی دانش‌آموزان با شخصیت امام علی(ع)

پرداخت حقوق معلمان طبق آیین‌نامه رتبه‌بندی چه زمانی انجام می‌شود؟

برنامه آموزش و پرورش برای یکپارچگی محتوایی در موضوعات قرآنی

امکان تغییر محل آزمون ترم تابستان در دانشگاه پیام نور فراهم شد

مهلت ثبت نام در دوره‌های کارشناسی دانشگاه علمی کاربردی تمدید شد

حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان فعال حوزه شبیه‌سازهای آموزش پزشکی

زمان اعلام نتایج اولیه کنکور سراسری اعلام شد

رسیدگی به تقاضای تغییر وضعیت ۹۲ هزار داوطلب کنکوری

با این مرورگر معروف خداحافظی کنید

یک میلیون و پنجاه هزار داوطلب کارت آزمون سراسری را دریافت کردند

دومین کنفرانس پژوهش‌های نشر برگزار می‌شود

خوش آمدی علی آقا ولی این آمدن نبود !

معرفی ده اثر پرفروش بهار انتشارات به‌نشر

برگزاری دوره‌های آموزش نویسندگی جشنواره خاتم

کلاس‌های آموزش زبان فارسی در لاهور برگزار می‌شود

تحولات دانش‌بنیان، راهبرد ارتقای تولید و اشتغال است

برنامه‌ای از وزارت تا خانه

طرح جبران افت یادگیری در مدارس دولتی رایگان است

اضافه شدن امتیاز تاهل برای زنان پذیرفته شده در آزمون استخدامی آموزش‌و‌پرورش

تحقق آرمان‌های تربیتی شهیدبهشتی در گرو همکاری حوزه و آموزش‌وپرورش است

واکنش وزیر علوم به تغییرات کنکور از سال ۱۴۰۲

آغاز اولین روز رقابت داوطلبان کنکور سراسری

اعلام زمان ابلاغ مصوبه کنکوری شورای عالی انقلاب فرهنگی

مشکلات دانشگاه تربیت مدرس برای پذیرش دانشجویان جدید

سند ملی زیست‌فناوری آماده طرح در شورای عالی انقلاب فرهنگی می‌شود/۳ تصمیم برای سمپادی‌ها

اضافه شدن امتیاز تاهل برای زنان پذیرفته شده در آزمون استخدامی آموزش و پرورش

مهلت ثبت نام دوره های کارشناسی علمی کاربردی تمدید شد

مدرسه تابستانه ویژه رده سنی نونگاه و نوجوان برای عموم

آزمایشگاه جامع محیط زیست در دانشگاه تهران تأسیس می‌شود

با حضور ۱۶۱ هزار داوطلب؛ آغاز پنجاه و دومین ماراتن کنکور با رقابت داوطلبان گروه هنر

مردم افغانستان در پی یک تکه نان+عکس

تصاویر قدیمی از مراسم حج+عکس

تصویری از حمام لوکس با نمای زیبا+عکس

طوفان مهیب سقف خانه را جدا کرد+عکس

رایزنی رابرت مالی و وزیر خارجه قطر+عکس

حضور پزشک زن ایرانی در جام جهانی قطر+عکس

روش جالب ژاپنی‌ها برای فرار از گرما+عکس

کنتورهای آب کشف شده در فارس+عکس

پدر و پسر سینمای ایران در پاریس+عکس

قلعه زیبای روستای شورغستان+عکس

امدادگران ایرانی در حال اقامه نماز در افغانستان+عکس

راهکارهای ساده برای مقابله با کم آبی بدن+عکس

مواد مخدر کشف شده از باندهای خلافکار در فارس+عکس

سیاراتی با جو عجیب که می‌توانند قابل سکونت باشند

این پلاستیک گیاهی می‌تواند به شکر تبدیل شود

لحظه پرتاب ماهواره چین به فضا+عکس

راهکار جدید محققان دانشگاه وین برای تصیفه فاضلاب

ماهواره کوچک ناسا به ماموریت بزرگ ماه رفت

کنترل رایانه با قدرت ذهن ممکن شد؟

فرونشست زمین؛ زلزله خاموش در پایتخت

مشکلات حمل و نقلی مانع دسترسی 20 درصد دانش‌آموزان استثنایی به فضای آموزشی

‌اجرای برنامه‌های پرورشی در مدارس سازوکار مناسبی می‌خواهد

ورود به دانشگاه شریف در ۴ روز آتی ممنوع شد

تاثیر جشنواره فارابی در آیین نامه ارتقا و پایه های تشویقی اساتید

مترجمان برتر و پیشگامان علوم انسانی معرفی می شوند

ایران و عمان تعاملات دانشگاهی و علمی را گسترش می دهند

جسد سالم یک بچه ماموت ۳۰ هزار ساله همه را متعجب کرد+عکس

کشف یک شی مینیاتوری عجیب در کهکشان+عکس

کشف مقبره باستانی عجیب زیر یک خانه+عکس

رونمایی از شاسی بلند جذاب پژو +عکس

نمایی عجیب از پای پشه در زیر میکروسکوپ+عکس

بچه ماموت یخ زده ۳۰ هزار ساله کشف شد+عکس

خودروی جذاب ۷.۵ میلیون دلاری پاگانی با طراحی خاص+عکس

یک اسکیمو در فضا دیده شد+عکس

علت واقعی زلزله بزرگ افغانستان اعلام شد

کشف شواهد عجیب درباره کاشت درخت و انجیر هفت هزار ساله

حیوان عجیبی که مغز آن به انسان شباهت دارد

تصویر عجیب از به دام افتادن مار ۱۰۰ کیلویی+عکس

این زن ایرانی ۶۰ سال زباله‌ای بیرون خانه‌اش نگذاشت

تصویر محل برخورد موشک به ماه منتشر شد+عکس

تصویر باشکوه از پرتاب ماهواره بر ذوالجناح+عکس

کشف اسرار جدید درباره یک ماده عجیب

رونمایی از پرچمدار باشکوه شیائومی+عکس

ناسا نقشه جذاب مواد معدنی روی مریخ را منتشر کرد+عکس

سرقت بزرگ با کمک علم هوانوردی رقم خورد

موشک آریان ۵ در مدار زمین قرار گرفت

کشف آثار عجیب آتش سوزی ۴۳۰ میلیون ساله

چرا روی رودخانه آمازون هیچ پلی ساخته نشده؟

تصویر دیدنی از گورخر کمیاب ایرانی+عکس

فقط ۵ سال تا رایانه کوانتومی اتمی فاصله داریم

گوشی هوشمند پوکو X4 GT جدیدترین قاتل پرچمدار

لحظه پرتاب ماهواره چین به فضا+عکس

تصویر عجیب از آناتومی بدن مار+عکس

کشف یک کنه مرموز در صورت همه انسان‌ها+عکس

با این مرورگر معروف خداحافظی کنید

تبلت شیائومی Book S 12.4 با سیستم ویندوز