به گزارش ثریا کتاب «السفینه الجامعه» به تازگی منتشر شده که در بخشی از آن به ماجرای ظهر روز دهم محرم سال ۶۱ هجری اشاراتی شده است.
کتاب السفینة الجامعه از حاکم جشمی (۴۱۳ تا ۴۹۴) به تازگی و برای نخستین بار منتشر شده است. متن کتاب در چهار مجلد، همراه با یک جلد فهرست منتشر شده است. اثر یاد شده، اثری ادبی، مانند بسیاری از آثاری است که در قرون اولیه اسلام نوشته میشد؛ آثاری مانند البصائر و الذخائر، التذکرة الحمدونیه، یا حتی عقد الفرید و مانند آن. حاکم جشمی [در واقع چشمی، منسوب به چشم یکی از روستاهای بیهق] یک معتزلی شیعی و ایرانی است که آثارش را و از جمله همین کتاب را به عربی نوشته است. وی آثار دیگری در مباحث کلامی و تفسیری هم دارد و شخصیت بسیار برجسته و شناخته شدهای در دنیای اسلام است.
وی بخشی از کتاب السفینة الجامعه را به اخبار «آل البیت» اختصاص داده و در این بخش، درباره امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) مطالبی آورده است. در بخش مربوط به امام حسین (ع)، مقتل آن حضرت را نوشته و در این بخش بیش از همه از کتاب الفتوح ابن اعثم استفاده کرده است.
اما آنچه شگفت است، آوردن چندین بیت شعر فارسی است که از مجموع آن به دست میآید که گویا مقتل منظومی از خودش یا دیگری در اختیارش بوده و او اشعاری را از آنها انتخاب کرده و اینجا آورده است. وی این اشعار را در چند بند و لابلای نقل اخبار و رجزها که همه عربی است، آورده است. اشعار زیر از متن چاپی این کتاب (بیروت، دارالمشرق، ۲۰۲۴) گرفته شده و مصحح در پاورقی نوشته است که آنها را کمک استاد سید حسین مدرسی طباطبایی خوانده و تصحیح کرده است.
موردی درباره حضرت قاسم بن حسن علیه السلام و شهادت اوست که این اشعار را درباره آن آورده است:
چو از رزمگه گَرد بنشست باز
به نزدیک قاسم شد آن سرفراز
بر او زار بگریست چندی امام
بنالید بر وی علیه السلام
همی گفت با دیده گریان ز غم
مقدّم ترین عزیزان عمّ
به عمّ تو بُد سخت دشوار کار
که بیند تُرا کشتۀ روزگار
نبخشودشان پس به هرگز خدای
نگونسار بادا بِهر دو سرای
آنگاه درباره شهادت علی اکبر (ع) سخن گفته و این اشعار را آورده که نخستین مورد آن این است:
دل مهتران را به تیر خدنگ
بخستند و کوتاه کردند جنگ
بر آن زار بگریست پروین و ماه
فرو ریخت اشک و برآورد آه
همی نال با دیده اشک بار
شب و روز یکسر همی نال زار
باز در ادامه این اشعار را آورده است:
به شمشیر پاره شد آن بی همال
بر او برگذشته کم از بیست سال
همی زار بگریست بر وی شِمال
همی کَند موی از هلاکش هلال
امام جهان چون چنان دید پور
بجوشید مردِ صبور وقور
بپالود بر رخ عقیق یمن
بر آن نازنین سرفراز زمن
بنالید بر وی پدر زار زار
همی گفت با کشتهی کارزار
عزیزا کریما کیا سرورا
روانا جوانا کرم پرورا
تقیّا نقیّا وفیّا سرا
بر آل نبی آنکه او افسرا
کِرا بود فرزند چون تو دگر
اَیا دیده و جان روح پدر
آنگاه خبر به میدان رفتن امام حسین (ع) و رجز آن حضرت را آورده و پس از آن این شعر فارسی را آورده است:
امام جهان ناتوان گشته بود
سراسر به خون تر آغشته بود
چو بِفتاد مِهر منور ز پای
تو گفتی سپهری درآمد ز جای
همه مردمان نوحه گر گشته پاک
بر و سینه هر یک همی کرد چاک
ملایک هم از هفتمین آسمان
خروشان شده یک سره زین غَمان
بر افکنده گیتی ردای سیاه
شده سخت بی نور خورشید و ماه
دلیری بر آل رسول خدای
ز کفر و نفاقست و تاریک رأی
در ادامه، درباره شهادت ۱۷ تن از اولاد زهرا (س) نیز این شعر را آورده است:
ز اولاد زهرا ده و هفت تن
سر آورد آن روز تیغ فتن
بِه یَک جای بر جمله کشته شدند
ز روی جهان بر نوشته شدند
چگونه همی کرد خواهد نگاه
بِه روی محمد بدان حشرگاه
کنون از حقیقت خبر یافتی
رسیدی بدان جا که بشتافتی
جزایش برد تا جهان باقیَست
بِه فردوس زو هیچ دعوت مَبَست
همانطور که میتوان دید این اشعار در وزن متقارب مثمن محذوف که همان وزن شاهنامه است سروده شده، و گرچه نوعی نوحه و سوگواره است اما وزن حماسی به کلام استحکام بخشیده است.
بر اساس این گزارش کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران به تازگی این کتاب را در دسترسیهای اطلاعرسانی خود معرفی کرده که برای نخستین بار منتشر شده، و دارای اشعاری به فارسی از قرن پنجم درباره شهادت قاسم، علی اکبر و امام حسین (ع) است.
منبع: مهر
نخهای نازک هوشمند علائم حیاتی بدن را رصد میکند
شروط جدید وزارت بهداشت برای ایجاد رشته و دوره جدید علوم پزشکی
برافراشتهشدن پرچم ایران در بینالحرمین
راهاندازی نخستین مرکز دانش تخصصی بازیهای رایانهای در کشور
رکورد سریع ترین پهپاد الکتریکی جهان شکسته شد
اعتباربخشی؛ کلید ارتقای نظام آموزش عالی
اهدای جایزه چهره برجسته علمی و فرهنگی جهاد دانشگاهی به شهید لاریجانی
ابر خوشه استارلینک صاحب ۲۴ ماهواره جدید شد
۴ خانواده آمریکایی از متا، تیک تاک، اسنپ و گوگل شکایت کردند
همدستی هوش مصنوعی آمازون و والمارت با تقلب در کالا
اقدامات گسترده برای آمادهسازی زیرساختهای خوابگاهی دانشجویان
سه تصمیم راهبردی دولت برای تقویت نقشآفرینی دانشگاهها در حکمرانی کشور
تاسیسات آبی هفت ایالت آمریکا تحت حملات هک
صدرنشینی دانشگاه علوم پزشکی تهران در رتبهبندی سایمگو ۲۰۲۶
وقتی لذت سلفی غمِ سوگ را میبلعد؛ ۲ حکم قضایی به نفع سینماگران ایرانی
طلب خونخواهی قائد شهید امت روی دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج)
«مرد عنکبوتی» با رکوردشکنی از راه رسید؛ درخشش «روز کاملاً جدید»
نگاهی به الهیات و اخلاق جنگ و صلح از منظر اسلام و مسیحیت در همایشی بین المللی
ورود بیش از سه میلیون زائر خارجی به عراق از اول محرم
موشک اسپیس ایکس با ماه تصادف میکند
انتخاب واحد دانشگاه آزاد اسلامی از تاریخ ۲۴ مرداد آغاز میشود
کاهش ۵۰ درصدی خوردگی تجهیزات نیروگاهی با فناوری نانوحباب
توسعه دیپلماسی فناوری ایران و اتیوپی با محوریت صادرات دانشبنیان
مهلت ثبتنام آزمونهای علوم پزشکی تا ۲۰ شهریور تمدید شد
کلید اولیه آزمون ارتقای دستیاری منتشر شد/ مشارکت ۹۶ درصدی دستیاران
عدم امکان ثبت درخواست صدور دانشنامه در تعطیلات تابستانی پیام نور
سهروردی به صراحت خود را احیاکننده «حکمت خسروانی ایرانی» قلمداد می کرد
بیعت زنان با زینب کبری؛ آغازِ احیای تمدنِ مهدوی به دستِ زن
تأکید اوقاف بر تسهیل فرآیندها برای توسعه پروژههای مذهبی و درمانی
شب شهدای میناب در اربعین/ پدر دو شهید: من از کربلا به کربلا آمدم
رئیس دانشگاه الزهرا کربلا: نهضت حسینی مرزهای طایفهای را شکست داد
چسب زیستی الهامگرفته از صدف حسگرهای پوشیدنی را مقاومتر کرد
نگاهی به سه قسمت ابتدایی یک سریال؛ وقتی همه کوریم!
اربعین ۱۴۰۵ با دو شعار مشترک امت اسلامی برگزار میشود
گوگلپلی ابزارهای تأیید سن را برای توسعهدهندگان گسترش میدهد
اسپیس ایکس ماهواره جاسوسی به مدار زمین برد
اربعین زیر پوشش ارتباطی/ از رومینگ تا اینترنت رایگان در مسیر زائران
محدودیت آموزش مجازی برای دانشجویان خارجی رفع میشود
ایران عضو سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی شد
تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم
درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشتههای بدون آزمون
زائران با سامانه هوشمند «هم موکب» دغدغه اسکان ندارند
راهاندازی «بازوی طریق» سامانه هوشمند خدمات به زائران اربعین
مطالبه بزرگ امت اسلام در اربعین امسال خونخواهی قائد شهید است
مفاهیم نهجالبلاغه را در پیادهروی اربعین ترویج کنیم
چه افرادی بدون آنکه به کربلا بروند زائر اباعبدالله هستند؟
مایک لی بازنشسته میشود؛ بیماری نمیگذارد فیلم بسازم
خنیاگران خیام با «مهرگان» آمدند؛ شنیدن ظرافتهای موسیقی خراسان
«خورشید اربعین» در رادیو ورزش؛ همراهی با زائران در حماسه استقامت
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد
پیش ثبتنام ۸۱۰ هزار دانشآموز پایه هفتم
آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمترسانی به زائران اربعین است
روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز میکنند در کتاب «شاه است حسین»
پرچمهایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند
تصویر کمتر دیده شده از آیتالله سیدمجتبی خامنهای در نماز جمعه نصر
چالشهای عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ میدهد
جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
جزئیات آزمونهای دانشنامه و گواهینامه تخصصی پزشکی را اینجا بخوانید
اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر مسیر شغلی خود را طراحی میکنند
مدیر ارشد اوپن ای آی به این شبکه اجتماعی معتاد شده بود
متا تحقیق درباره خطرات اینستاگرام برای نوجوانان را نادیده گرفت
پرتاب ۵ هزار ماهواره آمازون برای بهبود کیفیت اینترنت در جهان
تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
«مردم نمایی» روایتی دیگر از ماجرای نیما تکیدو
حاج حسین ملک داراییهای فناپذیر را به میراثی تمدنی تبدیل کرد
پناهیان: بزرگترین تشییعهای تاریخ مربوط به امامین انقلاب است
جستجوی حقیقت در مهآلودگی ابطالپذیری پوپر/سطحینگری در علوم انسانی
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
تصویری از تابوت استاد مرحوم اکبر عبدی
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
پیش ثبتنام ۸۱۰ هزار دانشآموز پایه هفتم
تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور
روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز میکنند در کتاب «شاه است حسین»
تصویر کمتر دیده شده از آیتالله سیدمجتبی خامنهای در نماز جمعه نصر
چالشهای عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ میدهد
درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشتههای بدون آزمون
آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمترسانی به زائران اربعین است
تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ
پرتاب ۵ هزار ماهواره آمازون برای بهبود کیفیت اینترنت در جهان
متا تحقیق درباره خطرات اینستاگرام برای نوجوانان را نادیده گرفت
پرچمهایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند
جزئیات آزمونهای دانشنامه و گواهینامه تخصصی پزشکی را اینجا بخوانید
مدیر ارشد اوپن ای آی به این شبکه اجتماعی معتاد شده بود
دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر مسیر شغلی خود را طراحی میکنند
جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد
آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است
سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد
چه افرادی بدون آنکه به کربلا بروند زائر اباعبدالله هستند؟
مطالبه بزرگ امت اسلام در اربعین امسال خونخواهی قائد شهید است
تأکید اوقاف بر تسهیل فرآیندها برای توسعه پروژههای مذهبی و درمانی
پناهیان: بزرگترین تشییعهای تاریخ مربوط به امامین انقلاب است
زائران با سامانه هوشمند «هم موکب» دغدغه اسکان ندارند
کلید اولیه آزمون ارتقای دستیاری منتشر شد/ مشارکت ۹۶ درصدی دستیاران
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.