به گزارش ثریا ترس از مرگ و بهخصوص لحظه جان دادن، یکی از دغدغههای همیشگی بشر بوده است. شنیدهها از سختی و هولناکی این لحظه، از رویارویی با فرشته مرگ تا دیدن صحنههای غیرمنتظره، این ترس را عمیقتر میکند. اما آیا میدانیم از منظر دینی، انسان چگونه این دنیا را ترک میکند و در آن لحظات پایانی چه مشاهداتی خواهد داشت؟
کیفیت جان دادن از نگاه امام علی (ع)
حضرت امیرالمومنین علی(ع) در خطبه ۱۰۹ نهج البلاغه، تصویری دقیق از حال فرد در لحظه مرگ ارائه میدهند. ایشان میفرمایند سختی جان کندن و حسرت از دست دادن دنیا، گریبانگیر دنیاپرستان میشود. بدن سست شده، رنگ پریده و مرگ آرامآرام تمام اعضا را فرا میگیرد.
زبان از گفتار باز میماند، اما فرد محتضر در میان خانوادهاش، با چشم و گوش و عقل خود، نظارهگر است. او به عمری که تباه کرده و روزگاری که سپری نموده میاندیشد. به یاد ثروتهایی میافتد که بیتوجه به حلال و حرام جمع کرده و اکنون بار گناهش بر دوش اوست، در حالی که مال برای وارثان باقی میماند. این وضعیت احتضار، سرآغاز مشاهدات بعدی است.
در ادامه بخوانید: نمازتان صحیح است اما قبول نیست؟ چرا؟
پردهبرداری از غیب در لحظه مرگ
لحظه جان دادن، زمانی است که برخی حقایق پنهان در طول زندگی، آشکار میشوند. فرد محتضر با عبور از مرز دنیا، فرشته مرگ را میبیند و به آستانه عالم غیب قدم میگذارد. در این حالت، ارتباط او با اطرافیان قطع میشود؛ نه او قادر به بیان مشاهداتش است و نه دیگران توان درک حال او را دارند.
این وضعیت شباهت به خواب عمیقی دارد که فرد از دنیای اطراف بیخبر است، اما تجربیاتی درونی دارد. لحظه مرگ که از آن به «معاینه» نیز تعبیر شده، زمان گشوده شدن چشم ملکوتی و دیدن بخشی از احوال عالم برزخ و نتیجه اعمال است.
۵ مشاهده کلیدی در لحظه احتضار
بر اساس آیات قرآن و روایات اهل بیت (ع)، فرد در حال احتضار، شاهد ۵ مورد مهم خواهد بود که کیفیت این مشاهدات به ایمان و اعمال او بستگی دارد:
۱. فرشتگان: قرآن کریم میفرماید فرشتگان رحمت، با سلام و بشارت بهشت به استقبال مؤمنان پاکسیرت میآیند (النحل: ۳۲). این فرشتگان شامل موارد زیر هستند:
فرشته مرگ (ملک الموت):امام علی (ع) به ناپیدا بودن **فرشته مرگ** در حالت عادی اشاره میکنند، اما در لحظه مرگ، او قابل مشاهده است. برای مؤمنان با چهرهای نیکو و همراه با بشارت، و برای کافران و ظالمان با چهرهای ترسناک ظاهر میشود (`الفرقان: ۲۲`، `الأنفال: ۵۰`). گفتگوهایی نیز میان فرشتگان و محتضر (چه مؤمن و چه کافر) صورت میگیرد (`النساء: ۹۷`).
فرشتگان ثبت اعمال (رقیب و عتید):خلاصهای از تمام **اعمال** خوب و بد فرد در طول عمر به او ارائه میشود. در این لحظه، فرد بهشتی یا جهنمی بودن خود را درمییابد و اگر گناهکار باشد، پشیمان شده و درخواست بازگشت میکند، که اجابت نمیشود (`المؤمنون: ۹۹-۱۰۰`)
فرشتگان موکل رزق و نفس: سه فرشته حاضر شده و گزارش میدهند که تمام رزق، آشامیدنیها و نفسهای مقدر شده برای فرد به پایان رسیده است.
۲. پیامبر (ص) و ائمه معصومین (ع): طبق روایات، مؤمن و کافر در لحظه مرگ، پیامبر (ص) و ائمه (ع) را مشاهده میکنند. امام صادق (ع) میفرمایند مؤمن با دیدن ایشان مسرور و کافر و منافق، ناخشنود میشود. حضور ایشان برای شهادت بر اعمال و معرفی فرد به فرشته مرگ است. آنها برای شیعیان و دوستان خود نزد ملک الموت وساطت میکنند تا جان دادن بر او آسان شود.
۳. بهشت و جهنم: فرد محتضر جایگاه ابدی خود را مشاهده میکند. پیامبر (ص) میفرمایند مؤمن با دیدن بهشت و نعمتهایش، چنان آرامشی مییابد که تمام حسرتهای دنیوی را فراموش کرده و مشتاقانه به سوی آن میشتابد. این مشاهده، نتیجه ایمان و اعمال صالح، بهویژه ولایت اهل بیت (ع) است.
در ادامه بخوانید: خرید طلای قسطی به قیمت روز تسویه ربا محسوب میشود؟
۴. شیطان: شیطان و یارانش در لحظه مرگ حاضر میشوند و تلاش میکنند با وسوسه، ایمان فرد را از او بگیرند. این یکی از سختترین لحظات برای محتضر است. امام صادق (ع) توصیه میکنند که در این هنگام، شهادتین (شهادت به یگانگی خدا و رسالت پیامبر) به فرد محتضر تلقین شود تا شیطان بر او چیره نگردد.
۵. مال، فرزندان و اعمال: این سه مورد به صورت مثالی برای فرد مجسم میشوند. مال میگوید تنها بهره تو از من کفنت است. فرزندان میگویند تو را تا قبر همراهی میکنیم. اما عمل (اگر صالح باشد) با صورتی زیبا ظاهر شده و میگوید: من همنشین تو در قبر و قیامت هستم و به تو بشارت راحتی و بهشت را میدهد. اعمال بد نیز با صورتی زشت ظاهر شده و مایه وحشت میشوند.
در نهایت، تجربه لحظه مرگ و جان دادن، بازتاب مستقیمی از زندگی، باورها و اعمال هر فرد در این دنیاست. مؤمنان با آرامش و بشارت، و کافران و گناهکاران با ترس و حسرت این مرحله را طی میکنند.
تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم
درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشتههای بدون آزمون
زائران با سامانه هوشمند «هم موکب» دغدغه اسکان ندارند
راهاندازی «بازوی طریق» سامانه هوشمند خدمات به زائران اربعین
مطالبه بزرگ امت اسلام در اربعین امسال خونخواهی قائد شهید است
مفاهیم نهجالبلاغه را در پیادهروی اربعین ترویج کنیم
چه افرادی بدون آنکه به کربلا بروند زائر اباعبدالله هستند؟
مایک لی بازنشسته میشود؛ بیماری نمیگذارد فیلم بسازم
خنیاگران خیام با «مهرگان» آمدند؛ شنیدن ظرافتهای موسیقی خراسان
«خورشید اربعین» در رادیو ورزش؛ همراهی با زائران در حماسه استقامت
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد
پیش ثبتنام ۸۱۰ هزار دانشآموز پایه هفتم
آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمترسانی به زائران اربعین است
روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز میکنند در کتاب «شاه است حسین»
پرچمهایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند
تصویر کمتر دیده شده از آیتالله سیدمجتبی خامنهای در نماز جمعه نصر
چالشهای عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ میدهد
جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
جزئیات آزمونهای دانشنامه و گواهینامه تخصصی پزشکی را اینجا بخوانید
اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر مسیر شغلی خود را طراحی میکنند
مدیر ارشد اوپن ای آی به این شبکه اجتماعی معتاد شده بود
متا تحقیق درباره خطرات اینستاگرام برای نوجوانان را نادیده گرفت
پرتاب ۵ هزار ماهواره آمازون برای بهبود کیفیت اینترنت در جهان
تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
«مردم نمایی» روایتی دیگر از ماجرای نیما تکیدو
حاج حسین ملک داراییهای فناپذیر را به میراثی تمدنی تبدیل کرد
پناهیان: بزرگترین تشییعهای تاریخ مربوط به امامین انقلاب است
جستجوی حقیقت در مهآلودگی ابطالپذیری پوپر/سطحینگری در علوم انسانی
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
تصویری از تابوت استاد مرحوم اکبر عبدی
پارادوکس در وقف، سودجویی ناشر و موزّع
فانتزی که به شاهنامه تکیه زده است/ احیای حماسه در ادبیات فانتزی ایران
رمان دینی باید افراد معاند و خاکستری را هم پای کتاب بنشاند
بعد از انفجار پیجرها، زندگی چگونه ادامه پیدا کرد؟
حافظه مکتوب ایران چگونه زنده میماند؟
بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی در فضای مجازی
صفحه رسمی سفارت آلمان در تهران شایعات تخلیه کارکنان این نمایندگی دیپلماتیک را تکذیب کرد
تصویری از برخاستن ستون دود در اربیل عراق
رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند
ترامپ انتقام جریمه گوگل را از اروپا می گیرد
خونخواهی رهبر شهید ادامه یک مطالبه تاریخی است؛ انتقام با بیشترین ضربه
اعلام دستمزد طراحان صحنه و لباس تئاتر در سال ۱۴۰۵
خالق فیلم معروف «ماسک» از دنیا رفت؛ جیم کری از همکاری با وی تشکر کرد
خداحافظ آقای عبدی؛ دلمان برایتان تنگ میشود
اعزام ۴۷۴ معلم برگزیده به مدارس خارج از کشور
وزیر آموزش و پرورش: کنکور به موقع برگزار میشود
کشف آنزیمی که میتواند پیری را معکوس کند
چت جی پی تی در سراسر جهان مختل شد
ثبت نام دانش آموختگان خارج از کشور در آزمون پیش کارورزی پزشکی آغاز شد
کلید اولیه آزمون دستیاری پزشکی امروز منتشر میشود
اتحادیه اروپا گوگل را ۸۹۰ میلیون یورو جریمه کرد
سیزدهمین پرتاب استارشیپ موفقیت آمیز بود
رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» آغاز بکار کرد
آغاز همکاری مشترک برای تدوین سند ملی صلاحیت حرفهای ICT
۳۵۰ پرونده دانشگاه پیامنور در دیوان عدالت اداری بررسی شد
ضرورت تدوین استانداردهای تازه برای خدمات پزشکی پیشرفته
تصمیمگیری درباره حضوری شدن دوره کارشناسی با شورای عالی امنیت ملی است
عزای عمومی برای مردی که خاطره مشترک میلیونها ایرانی بود
مرحله غیرمتمرکز المپیاد علمی دانشجویی کشور برگزار شد
آغاز حضوری سال تحصیلی جدید/آمادگی دانشگاهها برای سناریوهای مختلف
معیارهای جدید همترازی رشتههای دانشگاهی برای استخدام ابلاغ شد
پشتیبانی دکترتو تهران چگونه است؟
رقابت ۱۷ هزار داوطلب در پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی آغاز شد
تصویری از ابابیل ۳ در آسمان کویت
امنیت ایران با صلح تحمیلی معامله پذیر نیست
فروش بدون کارمزد خودرو در استانهای درگیر جنگ
کشف یک مولکول ناشناخته روی قمر زحل و پلوتو که دانشمندان توضیحی برای آن ندارند
جزئیات ترم تابستانی دانشگاه خوارزمی اعلام شد
دانشگاه صنعتی امیرکبیر در جایگاه سوم رتبه بندی بنیاد ملی نخبگان
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند
کلید اولیه آزمون دستیاری پزشکی امروز منتشر میشود
ثبت نام دانش آموختگان خارج از کشور در آزمون پیش کارورزی پزشکی آغاز شد
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
تصویری از برخاستن ستون دود در اربیل عراق
فانتزی که به شاهنامه تکیه زده است/ احیای حماسه در ادبیات فانتزی ایران
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
اعزام ۴۷۴ معلم برگزیده به مدارس خارج از کشور
صفحه رسمی سفارت آلمان در تهران شایعات تخلیه کارکنان این نمایندگی دیپلماتیک را تکذیب کرد
بعد از انفجار پیجرها، زندگی چگونه ادامه پیدا کرد؟
کشف آنزیمی که میتواند پیری را معکوس کند
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
حافظه مکتوب ایران چگونه زنده میماند؟
پارادوکس در وقف، سودجویی ناشر و موزّع
رمان دینی باید افراد معاند و خاکستری را هم پای کتاب بنشاند
اعلام دستمزد طراحان صحنه و لباس تئاتر در سال ۱۴۰۵
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» آغاز بکار کرد
تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور
ترامپ انتقام جریمه گوگل را از اروپا می گیرد
بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی در فضای مجازی
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
وزیر آموزش و پرورش: کنکور به موقع برگزار میشود
خداحافظ آقای عبدی؛ دلمان برایتان تنگ میشود
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.