به گزارش ثریا عظمت و بزرگی کتاب نهج‌البلاغه، مجموعه‌ای از سخنان و نامه‌های امیرالمؤمنین علی (ع)، فراتر از مرزهای دینی و مذهبی، توجه اندیشمندان بسیاری را در طول تاریخ به خود جلب کرده است. این اثر گران‌سنگ، نه تنها برای شیعیان و مسلمانان، بلکه به عنوان منبعی از دستورات و قوانین انسانی برای بهبود زندگی بشریت، فارغ از هر مذهبی، شناخته می‌شود. نهج‌البلاغه با مفاهیم عمیق سیاسی، به عنوان منبعی برای حکمت اصول سیاسی اسلام نیز مورد توجه قرار گرفته است.
در میان حکمت‌های بی‌شمار این کتاب، حکمت ۴۶ نهج‌البلاغه جایگاه ویژه‌ای دارد که می‌فرماید: «سَیِّئَةٌ تَسُوءُکَ، خَیْرٌ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ حَسَنَةٍ تُعْجِبُکَ»، به این معنا که گناهی که تو را اندوهگین و پشیمان سازد، نزد خداوند بهتر است از کار نیکی که تو را به خودپسندی و «عُجب» وادارد. این کلام، بر اهمیت دوری از خودبینی و ارزش «ندامت» تأکید دارد.
آیت الله مکارم شیرازی در شرح این حکمت از نهج‌البلاغه در کتاب پیام امام امیرالمومنین (ع)، به تأثیر شگرف آن در سیر و سلوک انسان اشاره می‌کند. ایشان بیان می‌دارند که دلیل برتری چنین گناهی روشن است؛ زیرا فردی که از عمل زشت خود ناراحت می‌شود، به سوی پشیمانی، توبه و جبران گام برمی‌دارد، در حالی که فرد مغرور از کار نیک، ممکن است به ریاکاری و گناهان بزرگ‌تر کشیده شود.
حجت الاسلام حمیدرضا مهدوی ارفع، پژوهشگر نهج‌البلاغه، محور اصلی پیام حکمت ۴۶ را مقابله با «عُجب» و خودپسندی می‌داند. وی تصریح می‌کند که مقصود امیرالمؤمنین (ع) به هیچ وجه تأیید گناه نیست، بلکه هدف، نشان دادن نهایت زشتی و پلیدی صفت عُجب است؛ تا آنجا که عبادتی آمیخته با خودپسندی، از گناهی که «ندامت» و شرمندگی به بار آورد، نکوهیده‌تر معرفی می‌شود.
عُجب؛ وحشتناک‌ترین تنهایی و آفت عقل
امام علی (ع) در بخش‌های دیگر نهج‌البلاغه نیز به شدت نسبت به «عُجب» هشدار داده‌اند. در حکمت ۳۸، عُجب را «وحشتناک‌ترین وحشت» و در حکمت ۱۱۳ «وحشتناک‌ترین تنهایی» می‌دانند. همچنین، در حکمت ۱۶۷، خودپسندی را مانع ازدیاد نعمت و در نامه ۳۱، آن را ضد صواب و آفت قلب و عقل معرفی می‌کنند. این نشان می‌دهد که فرد دچار عُجب، خوبی‌ها را از خود و بدی‌ها را از خدا می‌بیند.
ارزش ندامت و حیا در مکتب امیرالمؤمنین (ع)
در مقابل، ارزش «ندامت» و احساس شرم و حیا در پیشگاه الهی در نهج‌البلاغه بسیار مورد تأکید است. امام علی (ع) در حکمت ۴۱۷، ندامت و پشیمانی را نقطه آغاز توبه واقعی می‌دانند. ایشان همچنین در حکمت ۲۲۳، «حیا» را لباسی معرفی می‌کنند که عیوب انسان را از دید مردم پنهان می‌دارد و در حکمت ۱۱۳، حیا و صبر را از برترین درجات ایمان برمی‌شمرند.
بنابراین، پیام کلیدی حکمت ۴۶ نهج‌البلاغه و دیگر آموزه‌های مشابه، هشدار جدی نسبت به آفت مهلک «عُجب» و در مقابل، ارج نهادن به «ندامت» و بازگشت صادقانه به سوی پروردگار است. گناهی که انسان را به خود آورد و به توبه و اصلاح وادارد، از منظر الهی، برتر از عمل نیکی است که بذر خودپسندی و دوری از حقیقت را در دل او بکارد و مسیر کمال معنوی او را مسدود سازد.
نتایج انتخاب رشته آزمون کارشناسی رشته‌های علوم پزشکی آزاد اعلام شد
نتایج نهایی پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی سال ۱۴۰۵ اعلام شد
کارت آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی منتشر شد
ثبت ۱ میلیارد تراکنش در جنگ ۴۰ روزه
واکنش به آسیب کابل‌های اینترنت در تنگه هرمز
تبدیل جیوه به طلا محقق شد
برای نخستین بار: ترمیم دی‌ان‌ای در بدن امید تازه برای درمان یک بیماری ژنتیکی نادر
آغاز ثبت‌نام آزمون دکتری از ۳ آبان: برگزاری آزمون در بهمن ماه
تمدید مهلت ثبت‌نام در سومین جشنواره ملی نشان نیکوکاری
برگزاری یادنامه شهید علی لاریجانی به همراه رونمایی کتابی از او
پناهیان: توجه به ادبیات روایی در مسیر تحول فرهنگی ضروری است
بازیگر «هک‌ها» از فلسطین دفاع کرد؛ پرداخت مالیات برای تامین نسل‌کشی
سینمای کوتاه در محاصره کلیشه‌هاست؛ از فقر ایده تا چالش میزبانی!
طرح یک سریال عاشقانه برای شبکه نمایش خانگی؛ تکرار «پوست شیر» طبیعی است
کمال تبریزی: فیلمسازان جوان از تقلید فاصله بگیرند
جزئیات کنسرت تازه مجید انتظامی اعلام شد؛ شنیدن ملودی‌های خاطره‌انگیز
وقتی «قطع رابطه» سفارشی می‌شود؛ چرا تولید اثر هنری با ریسک همراه است؟
مرثیه‌ای که هنوز با صدای دلتنگی حضرت زینب(س) شنیده می‌شود
انقلابی‌تر بودن با فحش رکیک‌تر ثابت نمی‌شود؛ هنر ماندگار حضرت زهرا(س)
روایت «حماسه فاطمی» و دفاع حضرت زهرا(س) از امامت
اسامی معرفی شدگان چندبرابر ظرفیت آزمون دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ اعلام شد
سخنگوی وزارت آموزش و پرورش: وجود ۴۰۰ مدرسه در کشور با یک دانش‌آموز
چرا خانواده‌های پرجمعیت بابت انتخابشان تحقیر می‌شوند؟
خطرناک‌ترین شکل انحراف دینی از دیدگاه حضرت علی(ع)
رویا نونهالی با یک سریال جدید به تلویزیون برمی‌گردد
شاهرخ فروتنیان مهمان یازدهمین قسمت برنامه «هم‌کلام» است.
فصل دوم «بهار شیراز» به آنتن می‌رسد؛ سریالی درباره دغدغه مردم معمولی
پشتیبانی سینمایی‌ها از نویسنده حامی فلسطین؛ بریتانیا تغییر مسیر دهد
آغاز ثبت‌نام بدون آزمون استعدادهای درخشان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد
امکان قفل کردن محتوا در «چت‌جی‌پی‌تی» فراهم شد
هوش مصنوعی متا اطلاعات کاربران را فاش کرد
انتخاب رشته ۱۲۴ هزار نفر در پذیرش صرفاً بر اساس سوابق تحصیلی سال ۱۴۰۵
حجت الاسلام علوی تهرانی: تکریم حضرت زهرا (س) راه رسیدن به توحید است
«تقاطع خیابان روزولت»؛ روایت تاریخ شفاهی رایزن اقتصادی آمریکا در ایران
ساعت ۲۴ امشب آخرین فرصت ثبت‌نام در پذیرش رشته‌های بدون کنکور سال ۱۴۰۵
دانشگاه‌های ایران به روی دختران جمهوری آذربایجان باز است
آغاز ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان کارشناسی ارشد دانشگاه تهران از فردا
هشدار مشاور وزیر علوم درباره سایه جنگ و شکاف اجتماعی
کتیبه‌پوشی زیبای حرم علوی در عزای شهادت حضرت زهرا(س)
تأسیس ۸ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت
چه برنامه‌های تربیتی آموزشی روی کودکان و نوجوانان اثرگذار است؟
آیا جوان امروز کمتر تلاش می‌کند؟
هوش مصنوعی مایکروسافت در تشخیص بیماری دو برابر پزشک دقت دارد
وب سایت‌های دولتی پس از کشف شکاف امنیتی در خاموشی فرو رفتند
کشف نوع جدیدی از افسردگی که زنان را بیشتر گرفتار می‌کند
ادامه اختلال در چت جی‌پی‌تی در میان کاربران ایرانی
روباتی که روی دست چاقو کشید
شیخ طوسی هزار سال پیش درباره اعجاز و تحریف قرآن چه می‌گفت؟
کاظمی: ۱۱ هزار کلاس درس سال گذشته هوشمند سازی شد
خانواده در محاصره اندیشه‌های غربی؛ فقه اسلامی چه پاسخی دارد؟
مستند برنده اسکار در جشنواره مقاومت حضور دارد؛ اکران فیلم در میادین
«گربه سگ؛ نتانیاهو و ترامپ» طرح جدید شجاعی طباطبایی شد
روایتی از ۴ زن در اسارت؛ «سلول» تقابل امید و ناامیدی است
سریال «شکیب عیار» به نیمه رسید؛ اهمیت فیلمنامه آماده قبل از کلید زدن
جزئیات کنسرت علیرضا مشایخی و ماجرای داشتن پوست کرگدن در موسیقی!
دفاع شاعر مسلمان از شعر غزه که در پارلمان ولز اجازه خواندن نیافت
روایت پیشرفت باید از کتاب‌ها به کلاس‌های درس برسد
برگزاری آیین گشایش جشنواره دوازدهم خاتم؛ جشنواره خاتم جشنواره دلهاست
امکان جذب دانشجوی بین‌المللی به‌صورت کاملاً مجازی در ۶ دانشگاه
روبات انسان‌نما در کره جنوبی می‌تواند بار ۲۰ کیلویی را بلند کند
توسعه هوش مصنوعی زبان فارسی نیازمند سرمایه‌گذاری بلندمدت است
سواد رسانه‌ای؛ از مدرسه تا خانواده
منفوریت بهائیت در یمن، از علی عبدالله صالح تا سید عبدالملک حوثی
ایران آمادگی نصب گنبد جدید حرم حسینی را تا پایان سال دارد
اعلام نحوه تاثیر معدل در آزمون‌های علوم پزشکی؛ محاسبه نمره خارجی‌ها
رتبه امنیت سایبری بانک‌ها به‌زودی اعلام می‌شود
برترین دانشگاه‌های کشور در جذب دانشجوی خارجی معرفی شدند
تاسیس شعبه دانشگاه تهران در عراق با ۱۴ رشته؛ حل مشکل دانشجویان خارجی
آنتروپیک هوش مصنوعی را جایگزین نیروی انسانی تازه کار می‌کند
۲۹ دانشگاه میزان وثیقه تعهدات دستیاران پزشکی را اعلام کردند
نتایج اولیه رشته‌های دارای شرایط خاص دانشگاه علمی کاربردی اعلام شد
۲۰ درصد ظرفیت جذب عمومی به نخبگان اختصاص می‌یابد
ژاپن با پهپاد خرس‌ها را فراری می‌دهد
آغاز به کار آزمایشگاه تصویربرداری کوانتومی دانشگاه شهیدبهشتی
وزارت بهداشت نقشی در فرآیند بورس‌های تحصیلی دولت‌های خارجی ندارد
ساعت ۱۲ امشب آخرین مهلت انتخاب رشته در پذیرش بدون کنکور سال ۱۴۰۵
جابجایی ۲۹۱ میلیارد پیام توسط ۷۲ میلیون کاربر در شاد
نگرش انسان و برداشت های او از جهان در کتاب «تفاوت نگاه‌ها»
حکمرانی اسلامی بدون داده‌های اجتماعی ممکن است؟
فارسی هنوز در هند زنده است؛ چرا ایران از این گنجینه غافل مانده؟
اعلام نحوه تاثیر معدل در آزمون‌های علوم پزشکی؛ محاسبه نمره خارجی‌ها
برترین دانشگاه‌های کشور در جذب دانشجوی خارجی معرفی شدند
تاسیس شعبه دانشگاه تهران در عراق با ۱۴ رشته؛ حل مشکل دانشجویان خارجی
امکان جذب دانشجوی بین‌المللی به‌صورت کاملاً مجازی در ۶ دانشگاه
سریال «شکیب عیار» به نیمه رسید؛ اهمیت فیلمنامه آماده قبل از کلید زدن
ایران آمادگی نصب گنبد جدید حرم حسینی را تا پایان سال دارد
روایت پیشرفت باید از کتاب‌ها به کلاس‌های درس برسد
اسامی معرفی شدگان چندبرابر ظرفیت آزمون دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ اعلام شد
منفوریت بهائیت در یمن، از علی عبدالله صالح تا سید عبدالملک حوثی
روایتی از ۴ زن در اسارت؛ «سلول» تقابل امید و ناامیدی است
شیخ طوسی هزار سال پیش درباره اعجاز و تحریف قرآن چه می‌گفت؟
سواد رسانه‌ای؛ از مدرسه تا خانواده
دفاع شاعر مسلمان از شعر غزه که در پارلمان ولز اجازه خواندن نیافت
کاظمی: ۱۱ هزار کلاس درس سال گذشته هوشمند سازی شد
انتخاب رشته ۱۲۴ هزار نفر در پذیرش صرفاً بر اساس سوابق تحصیلی سال ۱۴۰۵
«گربه سگ؛ نتانیاهو و ترامپ» طرح جدید شجاعی طباطبایی شد
جزئیات کنسرت علیرضا مشایخی و ماجرای داشتن پوست کرگدن در موسیقی!
آغاز ثبت‌نام بدون آزمون استعدادهای درخشان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد
روبات انسان‌نما در کره جنوبی می‌تواند بار ۲۰ کیلویی را بلند کند
توسعه هوش مصنوعی زبان فارسی نیازمند سرمایه‌گذاری بلندمدت است
دانشگاه‌های ایران به روی دختران جمهوری آذربایجان باز است
مستند برنده اسکار در جشنواره مقاومت حضور دارد؛ اکران فیلم در میادین
ساعت ۲۴ امشب آخرین فرصت ثبت‌نام در پذیرش رشته‌های بدون کنکور سال ۱۴۰۵
حجت الاسلام علوی تهرانی: تکریم حضرت زهرا (س) راه رسیدن به توحید است
آغاز ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان کارشناسی ارشد دانشگاه تهران از فردا
رتبه امنیت سایبری بانک‌ها به‌زودی اعلام می‌شود
امکان قفل کردن محتوا در «چت‌جی‌پی‌تی» فراهم شد
خانواده در محاصره اندیشه‌های غربی؛ فقه اسلامی چه پاسخی دارد؟
برگزاری آیین گشایش جشنواره دوازدهم خاتم؛ جشنواره خاتم جشنواره دلهاست
چرا خانواده‌های پرجمعیت بابت انتخابشان تحقیر می‌شوند؟
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.