به گزارش ثریا - از ستاد ویژه توسعه فناوری نانو، در حالی‌که توجه عمومی و سیاسی جهان به حکمرانی هوش مصنوعی معطوف شده است، نباید فراموش کرد که پیش از آن نیز فناوری‌هایی مانند فناوری‌نانو وجود داشته‌اند که در سکوت، تحولات گسترده‌ای در علم، اقتصاد و سیاست رقم زده‌اند.
نیکلاس سوربر، پژوهشگر حوزه سیاستگذاری فناوری، در رساله دکترای خود، با عنوان «بیش‌ازحد توانمندساز که شکست‌ناپذیر شود» به بررسی ابعاد پنهان سیاست، حکمرانی و آینده فناوری‌نانو در اروپا پرداخته است.
چالش اصلی: شکاف میان فناوری و حکمرانی
سوربر در پژوهش خود بر یکی از چالش‌های کلیدی در حکمرانی فناوری‌های نو تمرکز دارد: شکاف زمانی بین توسعه علمی و ایجاد چارچوب‌های حکمرانی. او می‌گوید: «در بسیاری از موارد، علم و فناوری پیش از سازوکارهای حکمرانی رشد می‌کنند و این مساله در فناوری‌نانو با توجه به کاربردهای گسترده، سرمایه‌گذاری‌های دولتی عظیم و نگرانی‌های محیط‌زیستی، برجسته‌تر است.»
نقطه آغاز تحلیل: سیاست به مثابه فرآیند
سوربر معتقد است برای حکمرانی مؤثر در فناوری‌نانو باید ابتدا سیاست‌های پنهان در فرایندهای فنی و تصمیم‌گیری را آشکار کرد. برخلاف تصور رایج که چالش‌ها را صرفاً فنی و قابل حل با ابزارهای فنی می‌داند، او تاکید می‌کند که «در قلب حکمرانی فناوری‌نانو، یک سیاست‌ورزی پنهان وجود دارد که از طریق تصمیم‌سازی‌های تکنوکراتیک و توسعه ابزارهای ارزیابی، جنبه‌های سیاسی آن نادیده گرفته می‌شود.»
چارچوب نظری: سیاستِ فرعی و حکمرانی نرم
او با استفاده از نظریه‌ای موسوم به «سیاست فرعی» (Sub-politics) که به کنش‌های سیاسی خارج از نهادهای رسمی مانند پارلمان‌ها اشاره دارد، دینامیسم میان نهادهای علمی، صنعتی و جامعه مدنی را تحلیل می‌کند. همچنین، او از تغییر دیدگاه از «دولت» به «حکمرانی» سخن می‌گوید؛ جایی که مسئولیت به بازیگران غیررسمی واگذار می‌شود و قوانین نرم و چارچوب‌های داوطلبانه بر قواعد اجباری مقدم می‌شوند.
سه یافته کلیدی
۱. ظهور «کنشگری وعده‌محور» (Promissory Advocacy):
سوربر نوعی از سازمان‌های جامعه مدنی را معرفی می‌کند که همزمان نقش واسطه فنی، پیش‌بینی‌گر بازار و مدافع ارزش‌ها را ایفا می‌کنند. او این روند را در تعامل نهادهایی مانند موسسات پژوهشی، گروه‌های محیط‌زیستی و شرکت‌های مشاوره‌ای مشاهده کرده است.
۲. تناقض در ابزارهای نرم حکمرانی:
با افزایش ابزارهای داوطلبانه برای ارزیابی ایمنی فناوری‌نانو، پیچیدگی و عدم‌قطعیت برای تصمیم‌گیرندگان افزایش یافته است. سوربر توضیح می‌دهد که به‌جای کاهش ابهام، گسترش این ابزارها به «افزایش ضرب‌کننده عدم‌قطعیت» (multiplication of uncertainty) منجر شده است.
۳. خطر بحران مشروعیت وعده‌ای (Promissory Legitimation Crisis):
او هشدار می‌دهد که اگر فناوری‌نانو، که با وعده‌هایی مانند ایمنی، نوآوری سبز و انقلاب صنعتی چهارم تبلیغ می‌شود، نتواند این وعده‌ها را عملی کند، دچار بحران مشروعیت خواهد شد؛ به‌ویژه اگر پیامدهای محیط‌زیستی آن روشن‌تر و سخت‌گیرانه‌تر مقررات‌گذاری شود.
مفهوم «بیش‌ازحد توانمندساز که شکست‌ناپذیر شود» الهام‌گرفته از مفهوم اقتصادی «بیش‌ازحد بزرگ برای شکست» در بحران مالی ۲۰۰۸، سوربر نظریه‌ای جدید ارائه می‌دهد:
«فناوری‌نانو به‌عنوان فناوری توانمندساز (Enabling Technology)، دارای چنان نفوذی در ساختارهای اقتصادی و علمی است که گویی شکست آن به معنای شکست کل سیستم است. این منطق توانمندسازی، باید همان‌قدر که منطق بزرگی در اقتصاد مالی مورد توجه قرار گرفته، در سیاست علم و نوآوری نیز بررسی شود.»
چشم‌انداز و پیشنهادها
سوربر تأکید می‌کند که حل چالش‌های فناوری‌نانو نباید تنها بر افزایش دانش علمی یا تولید ابزارهای جدید متمرکز باشد، بلکه نیازمند بازاندیشی در ساختارهای حکمرانی فناوری است: «مسئولیت‌پذیری داوطلبانه تنها بخشی از راه‌حل است. اگر خواهان ایمنی و پایداری واقعی هستیم، باید سطح سیستماتیک حکمرانی را تغییر دهیم؛ از جمله انگیزه‌سازی برای متخصصان و بازنگری در رویکردهای سیاسی و اقتصادی به نوآوری.»
این پژوهش، آینه‌ای است برای نگاهی ژرف‌تر به سیاست‌ورزی در دل فناوری‌هایی که آینده را می‌سازند؛ فناوری‌هایی که شاید نه فقط ابزار، بلکه ساختارهای قدرت، اعتماد و مشروعیت را نیز بازتعریف می‌کنند.
منبع : فناوری نانو
مهلت دانشجویان الزهرا(س) برای ثبت‌نام وام تحصیلی و ودیعه مسکن متأهلی
اعلام نتیجه اولیه آزمون سردفتری اسناد رسمی نوبت سال ۱۴۰۴
مجموعه‌رباعی «دوستش داشته باش» سروده میلاد عرفان‌پور منتشر شد
روایت زندگینامه شهید حاج اسماعیل رضایی منتشر می‌شود
۱۵ درصد مدارس کشور در برنامه بازرسی‌های دوره‌ای قرار می‌گیرند
ارائه ۸۵ طرح دانش‌آموزی در بیست‌وهشتمین جشنواره جوان خوارزمی
تصویر منتشر شده از جاسک
تصویری از عملیات های نیروی هوایی ارتش در شب های اخیر
رژیم چنج در آمریکا رخ داد+عکس
امروز آخرین مهلت اعتراض به آزمون‌های ارشد و دکتری علوم پزشکی
نسخه پیشنهادی سند حکمرانی نظام‌های ارزیابی آموزش عالی بررسی شد
طرح نوین تغذیه با محوریت دانشجویان اجرا می‌شود
پژوهش مسئله‌محور؛ کلید استفاده واقعی از ظرفیت علمی دانشگاه‌ها
استارلینک پایان حکمرانی ارتباطات در ایران است؟
هکرها با دمای بانک خون فرانسه بازی کردند و آن را بالا بردند
تصویب کلیات آیین‌نامه جدید ارتقای اعضای هیئت علمی
دانشگاه شهید بهشتی دلایل عدم تعلق وام دانشجویی را اعلام کرد
فاز دوم آمایش آموزش عالی به‌روز شد
داریوش فرهنگ گوینده یک مستند شد
ابلاغ مصوبه جدید شرکت مجدد در آزمون دستیاری پزشکی توسط رئیس جمهور
رابرت پتینسون با چهلمین جایزه سینماتک آمریکا تجلیل می‌شود
اجرای کنسرت‌نمایش «فرهاد» در تماشاخانه نوفل لوشاتو
اجرای نمایش «خاک نشینان» در فرهنگسرای نیاوران
شکست ترامپ سوژه کارلوس لطوف شد
اهمیت آموزش اخلاق و رفتار حرفه‌ای در محیط دانشگاه به پزشکان جوان
تأکید بر حمایت از ظرفیت‌های بومی امنیت سایبری
لزوم متناسب‌سازی مستمر آموزش علوم پزشکی با نیازهای نظام سلامت
تصویر/فراز مهم پیام رهبر انقلاب
۲ پهپاد لوکاس غنیمت گرفته شدهٔ دشمن آمریکایی توسط سپاه+عکس
آزمون وکالت کانون وکلای دادگستری ۱۴۰۵ با حضور ۱۰۱ هزار نفر برگزار شد
دانش‌آموزان ایران پای آرمان‌های انقلاب و دفاع از وطن ایستاده‌اند
اخذ مجوز استخدام ۹ معلم بازمانده حادثه دبستان شجره طیبه میناب
فوتبال از مدرسه تا تیم ملی؛ وعده تازه برای کشف استعداد در دانش‌آموزان
ایلان ماسک اسپیس ایکس و تسلا را ادغام می‌کند؟
ترامپ اورکل را وادار به عقب نشینی از قرارداد با تراشه ساز چینی کرد
تصمیم جدید وزارت علوم درباره درخواست دانشگاه‌ها برای ایجاد رشته جدید
با وجود تحریم‌ها، تجهیزات کوانتومی بومی در حال ساخت است
وام تحصیلی این دانشجویان ۵۰ درصد افزایش می‌یابد
تغییر و به‌روزرسانی ۵۰ تا ۷۰ درصدی رشته‌های کشاورزی
گوگل به مدارس هشدار داد
دختران ایرانی در جستجوی «خود»؛ هویت در میدان کشمکش سنت و مدرنیته
روز مبارزه با استکبار، روز به خاک مالیدن پوزه قلدران وحشی خواهد شد
قرآن از راز ماندگاری قدرت فرعون می‌گوید
آغاز کار نگارش جلد دوم مجموعه چهار جلدی «کربن‌شناسی»
آیا بانک‌ها برای خلق پول به مجوز فقهی نیاز دارند؟
مسجد باید میدان‌دار اصلی فعالیت‌های قرآنی جامعه شود
وام تحصیلی دانشجویان برتر، ممتاز و متأهل ۵۰ درصد افزایش می‌یابد
ثبت‌نام وام‌های تحصیلی و ودیعه مسکن متأهلی دانشجویان شروع شد
اعلام فهرست رشته‌های پذیرش مستقیم دستیاری تخصصی از بین پزشکان عمومی
وزیر علوم: پیوند دانش و فناوری، قدرت ملی را افزایش می‌دهد
مسئولیت شرعی والدین در قبال نیازهای فرزندان امروز چیست؟
موج جدید هک سوپرمارکت‌های اروپا
سرلشکر رضایی: ملت ایران شکست بزرگی را به ترامپ تحمیل کرد
واکنش کاخ سفید پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای+عکس
شکار پهپادهای آمریکایی سوژه توییت سخنگوی سپاه+عکس
پاسخ صمیمانه فرمانده نیروی دریایی سپاه به نامه دختران جهادگر مازندرانی+عکس
بت ترامپ با شکست در جنگ با ایران ترک برداشت+عکس
زلزلهٔ ۳.۱ ریشتری در عمق ۱۵ کیلومتری زمین، بیرم فارس را لرزاند
انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و ضربه سیاسی بزرگ به دونالد ترامپ
کنایه سفارت ایران در لندن به ترامپ پس از شکست انتخاباتی +عکس
تب هوش مصنوعی در شرکت‌ها هم داغ شد
علت فوت حمید علیدوستی چه بود؟
داروهایی که به نفع ویروس عمل می‌کند و سلامت بیمار را به خطر می‌اندازد
کشف یک جرم مرموز در لبه منظومه شمسی توسط اخترشناسان
تصویر روز ناسا از شب در سیاره‌ای وهم‌انگیز
کنجکاوی کودک تا کجا باید درباره تلفن همراه والدین پیش برود؟
کتاب صوتی «پل‌های مدیسون کانتی» منتشر شد
چرا از قهرمانان فقط مدال‌هایشان را می‌بینیم؟
کتاب «هم‌سفیر» منتشر شد
ستاره اسکندری پس از هفت سال به صحنه تئاتر بازمی‌گردد
کمبود جدی فضای آموزشی در مناطق حاشیه‌ای و پرتراکم شهری
دانش‌آموزان قرآنی شایسته قدردانی هستند
چرا سریال «روشنایی شب» با واکنش رسانه صهیونیستی مواجه شد؟
محدودیت دسترسی به اطلاعات اسلحه‌ها برای نوجوانان در چت جی پی تی
ثبت‌نام آزمون انتخاب حسابدار رسمی سال ١۴۰۵ آغاز شد؛ اعلام زمان آزمون
تسهیلات جدید برای قبولی‌های ارشد و دکتری از سوی وزارت علوم
نمرات مردودی دانشجویان ورودی ۱۴۰۲ به بعد در معدل کل محاسبه نمی‌شود
تفکیک مسیر ارتقای اساتید علوم انسانی از رشته‌های مهندسی و کشاورزی
امکان ویرایش معدل و سهمیه در آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی فراهم شد
کلیداولیه آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی۱۴۰۵ منتشر شد
ثبت‌نام وام‌های تحصیلی و ودیعه مسکن متأهلی دانشجویان شروع شد
آزمون وکالت کانون وکلای دادگستری ۱۴۰۵ با حضور ۱۰۱ هزار نفر برگزار شد
اعلام فهرست رشته‌های پذیرش مستقیم دستیاری تخصصی از بین پزشکان عمومی
وزیر علوم: پیوند دانش و فناوری، قدرت ملی را افزایش می‌دهد
اهمیت آموزش اخلاق و رفتار حرفه‌ای در محیط دانشگاه به پزشکان جوان
موج جدید هک سوپرمارکت‌های اروپا
مسئولیت شرعی والدین در قبال نیازهای فرزندان امروز چیست؟
کنایه سفارت ایران در لندن به ترامپ پس از شکست انتخاباتی +عکس
تصویر/فراز مهم پیام رهبر انقلاب
دختران ایرانی در جستجوی «خود»؛ هویت در میدان کشمکش سنت و مدرنیته
دانش‌آموزان ایران پای آرمان‌های انقلاب و دفاع از وطن ایستاده‌اند
پاسخ صمیمانه فرمانده نیروی دریایی سپاه به نامه دختران جهادگر مازندرانی+عکس
۲ پهپاد لوکاس غنیمت گرفته شدهٔ دشمن آمریکایی توسط سپاه+عکس
تصمیم جدید وزارت علوم درباره درخواست دانشگاه‌ها برای ایجاد رشته جدید
لزوم متناسب‌سازی مستمر آموزش علوم پزشکی با نیازهای نظام سلامت
زلزلهٔ ۳.۱ ریشتری در عمق ۱۵ کیلومتری زمین، بیرم فارس را لرزاند
اخذ مجوز استخدام ۹ معلم بازمانده حادثه دبستان شجره طیبه میناب
وام تحصیلی این دانشجویان ۵۰ درصد افزایش می‌یابد
روز مبارزه با استکبار، روز به خاک مالیدن پوزه قلدران وحشی خواهد شد
شکار پهپادهای آمریکایی سوژه توییت سخنگوی سپاه+عکس
سرلشکر رضایی: ملت ایران شکست بزرگی را به ترامپ تحمیل کرد
ترامپ اورکل را وادار به عقب نشینی از قرارداد با تراشه ساز چینی کرد
وام تحصیلی دانشجویان برتر، ممتاز و متأهل ۵۰ درصد افزایش می‌یابد
آغاز کار نگارش جلد دوم مجموعه چهار جلدی «کربن‌شناسی»
بت ترامپ با شکست در جنگ با ایران ترک برداشت+عکس
تغییر و به‌روزرسانی ۵۰ تا ۷۰ درصدی رشته‌های کشاورزی
آیا بانک‌ها برای خلق پول به مجوز فقهی نیاز دارند؟
قرآن از راز ماندگاری قدرت فرعون می‌گوید
انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و ضربه سیاسی بزرگ به دونالد ترامپ
واکنش کاخ سفید پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای+عکس
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.