به گزارش ثریا - از ستاد ویژه توسعه فناوری نانو، در حالیکه توجه عمومی و سیاسی جهان به حکمرانی هوش مصنوعی معطوف شده است، نباید فراموش کرد که پیش از آن نیز فناوریهایی مانند فناورینانو وجود داشتهاند که در سکوت، تحولات گستردهای در علم، اقتصاد و سیاست رقم زدهاند.
نیکلاس سوربر، پژوهشگر حوزه سیاستگذاری فناوری، در رساله دکترای خود، با عنوان «بیشازحد توانمندساز که شکستناپذیر شود» به بررسی ابعاد پنهان سیاست، حکمرانی و آینده فناورینانو در اروپا پرداخته است.
چالش اصلی: شکاف میان فناوری و حکمرانی
سوربر در پژوهش خود بر یکی از چالشهای کلیدی در حکمرانی فناوریهای نو تمرکز دارد: شکاف زمانی بین توسعه علمی و ایجاد چارچوبهای حکمرانی. او میگوید: «در بسیاری از موارد، علم و فناوری پیش از سازوکارهای حکمرانی رشد میکنند و این مساله در فناورینانو با توجه به کاربردهای گسترده، سرمایهگذاریهای دولتی عظیم و نگرانیهای محیطزیستی، برجستهتر است.»
نقطه آغاز تحلیل: سیاست به مثابه فرآیند
سوربر معتقد است برای حکمرانی مؤثر در فناورینانو باید ابتدا سیاستهای پنهان در فرایندهای فنی و تصمیمگیری را آشکار کرد. برخلاف تصور رایج که چالشها را صرفاً فنی و قابل حل با ابزارهای فنی میداند، او تاکید میکند که «در قلب حکمرانی فناورینانو، یک سیاستورزی پنهان وجود دارد که از طریق تصمیمسازیهای تکنوکراتیک و توسعه ابزارهای ارزیابی، جنبههای سیاسی آن نادیده گرفته میشود.»
چارچوب نظری: سیاستِ فرعی و حکمرانی نرم
او با استفاده از نظریهای موسوم به «سیاست فرعی» (Sub-politics) که به کنشهای سیاسی خارج از نهادهای رسمی مانند پارلمانها اشاره دارد، دینامیسم میان نهادهای علمی، صنعتی و جامعه مدنی را تحلیل میکند. همچنین، او از تغییر دیدگاه از «دولت» به «حکمرانی» سخن میگوید؛ جایی که مسئولیت به بازیگران غیررسمی واگذار میشود و قوانین نرم و چارچوبهای داوطلبانه بر قواعد اجباری مقدم میشوند.
سه یافته کلیدی
۱. ظهور «کنشگری وعدهمحور» (Promissory Advocacy):
سوربر نوعی از سازمانهای جامعه مدنی را معرفی میکند که همزمان نقش واسطه فنی، پیشبینیگر بازار و مدافع ارزشها را ایفا میکنند. او این روند را در تعامل نهادهایی مانند موسسات پژوهشی، گروههای محیطزیستی و شرکتهای مشاورهای مشاهده کرده است.
۲. تناقض در ابزارهای نرم حکمرانی:
با افزایش ابزارهای داوطلبانه برای ارزیابی ایمنی فناورینانو، پیچیدگی و عدمقطعیت برای تصمیمگیرندگان افزایش یافته است. سوربر توضیح میدهد که بهجای کاهش ابهام، گسترش این ابزارها به «افزایش ضربکننده عدمقطعیت» (multiplication of uncertainty) منجر شده است.
۳. خطر بحران مشروعیت وعدهای (Promissory Legitimation Crisis):
او هشدار میدهد که اگر فناورینانو، که با وعدههایی مانند ایمنی، نوآوری سبز و انقلاب صنعتی چهارم تبلیغ میشود، نتواند این وعدهها را عملی کند، دچار بحران مشروعیت خواهد شد؛ بهویژه اگر پیامدهای محیطزیستی آن روشنتر و سختگیرانهتر مقرراتگذاری شود.
مفهوم «بیشازحد توانمندساز که شکستناپذیر شود» الهامگرفته از مفهوم اقتصادی «بیشازحد بزرگ برای شکست» در بحران مالی ۲۰۰۸، سوربر نظریهای جدید ارائه میدهد:
«فناورینانو بهعنوان فناوری توانمندساز (Enabling Technology)، دارای چنان نفوذی در ساختارهای اقتصادی و علمی است که گویی شکست آن به معنای شکست کل سیستم است. این منطق توانمندسازی، باید همانقدر که منطق بزرگی در اقتصاد مالی مورد توجه قرار گرفته، در سیاست علم و نوآوری نیز بررسی شود.»
چشمانداز و پیشنهادها
سوربر تأکید میکند که حل چالشهای فناورینانو نباید تنها بر افزایش دانش علمی یا تولید ابزارهای جدید متمرکز باشد، بلکه نیازمند بازاندیشی در ساختارهای حکمرانی فناوری است: «مسئولیتپذیری داوطلبانه تنها بخشی از راهحل است. اگر خواهان ایمنی و پایداری واقعی هستیم، باید سطح سیستماتیک حکمرانی را تغییر دهیم؛ از جمله انگیزهسازی برای متخصصان و بازنگری در رویکردهای سیاسی و اقتصادی به نوآوری.»
این پژوهش، آینهای است برای نگاهی ژرفتر به سیاستورزی در دل فناوریهایی که آینده را میسازند؛ فناوریهایی که شاید نه فقط ابزار، بلکه ساختارهای قدرت، اعتماد و مشروعیت را نیز بازتعریف میکنند.
منبع : فناوری نانو
پیش ثبتنام ۸۱۰ هزار دانشآموز پایه هفتم
آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمترسانی به زائران اربعین است
روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز میکنند در کتاب «شاه است حسین»
پرچمهایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند
تصویر کمتر دیده شده از آیتالله سیدمجتبی خامنهای در نماز جمعه نصر
چالشهای عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ میدهد
جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
جزئیات آزمونهای دانشنامه و گواهینامه تخصصی پزشکی را اینجا بخوانید
اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر مسیر شغلی خود را طراحی میکنند
مدیر ارشد اوپن ای آی به این شبکه اجتماعی معتاد شده بود
متا تحقیق درباره خطرات اینستاگرام برای نوجوانان را نادیده گرفت
پرتاب ۵ هزار ماهواره آمازون برای بهبود کیفیت اینترنت در جهان
تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
«مردم نمایی» روایتی دیگر از ماجرای نیما تکیدو
حاج حسین ملک داراییهای فناپذیر را به میراثی تمدنی تبدیل کرد
پناهیان: بزرگترین تشییعهای تاریخ مربوط به امامین انقلاب است
جستجوی حقیقت در مهآلودگی ابطالپذیری پوپر/سطحینگری در علوم انسانی
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
تصویری از تابوت استاد مرحوم اکبر عبدی
پارادوکس در وقف، سودجویی ناشر و موزّع
فانتزی که به شاهنامه تکیه زده است/ احیای حماسه در ادبیات فانتزی ایران
رمان دینی باید افراد معاند و خاکستری را هم پای کتاب بنشاند
بعد از انفجار پیجرها، زندگی چگونه ادامه پیدا کرد؟
حافظه مکتوب ایران چگونه زنده میماند؟
بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی در فضای مجازی
صفحه رسمی سفارت آلمان در تهران شایعات تخلیه کارکنان این نمایندگی دیپلماتیک را تکذیب کرد
تصویری از برخاستن ستون دود در اربیل عراق
رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند
ترامپ انتقام جریمه گوگل را از اروپا می گیرد
خونخواهی رهبر شهید ادامه یک مطالبه تاریخی است؛ انتقام با بیشترین ضربه
اعلام دستمزد طراحان صحنه و لباس تئاتر در سال ۱۴۰۵
خالق فیلم معروف «ماسک» از دنیا رفت؛ جیم کری از همکاری با وی تشکر کرد
خداحافظ آقای عبدی؛ دلمان برایتان تنگ میشود
اعزام ۴۷۴ معلم برگزیده به مدارس خارج از کشور
وزیر آموزش و پرورش: کنکور به موقع برگزار میشود
کشف آنزیمی که میتواند پیری را معکوس کند
چت جی پی تی در سراسر جهان مختل شد
ثبت نام دانش آموختگان خارج از کشور در آزمون پیش کارورزی پزشکی آغاز شد
کلید اولیه آزمون دستیاری پزشکی امروز منتشر میشود
اتحادیه اروپا گوگل را ۸۹۰ میلیون یورو جریمه کرد
سیزدهمین پرتاب استارشیپ موفقیت آمیز بود
رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» آغاز بکار کرد
آغاز همکاری مشترک برای تدوین سند ملی صلاحیت حرفهای ICT
۳۵۰ پرونده دانشگاه پیامنور در دیوان عدالت اداری بررسی شد
ضرورت تدوین استانداردهای تازه برای خدمات پزشکی پیشرفته
تصمیمگیری درباره حضوری شدن دوره کارشناسی با شورای عالی امنیت ملی است
عزای عمومی برای مردی که خاطره مشترک میلیونها ایرانی بود
مرحله غیرمتمرکز المپیاد علمی دانشجویی کشور برگزار شد
آغاز حضوری سال تحصیلی جدید/آمادگی دانشگاهها برای سناریوهای مختلف
معیارهای جدید همترازی رشتههای دانشگاهی برای استخدام ابلاغ شد
پشتیبانی دکترتو تهران چگونه است؟
رقابت ۱۷ هزار داوطلب در پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی آغاز شد
تصویری از ابابیل ۳ در آسمان کویت
امنیت ایران با صلح تحمیلی معامله پذیر نیست
فروش بدون کارمزد خودرو در استانهای درگیر جنگ
کشف یک مولکول ناشناخته روی قمر زحل و پلوتو که دانشمندان توضیحی برای آن ندارند
جزئیات ترم تابستانی دانشگاه خوارزمی اعلام شد
دانشگاه صنعتی امیرکبیر در جایگاه سوم رتبه بندی بنیاد ملی نخبگان
تفاهم دانشگاه شهید بهشتی با بانک برای پرداخت تسهیلات مسکن
فرانسه شبکههای اجتماعی را برای کودکان ممنوع میکند
کلید اولیه آزمون کارشناسی ارشد ۱۴۰۵ تا فردا منتشر می شود
حضور گسترده دانشجویان با ۱۷۵ موکب در مراسم تدفین رهبر شهید
هوش مصنوعی به همتای خود حمله سایبری کرد
پایان مکاتبات کاغذی در ثبت اساسنامه مؤسسات اعزام دانشجو
تصویر منتشر نشده از آیت الله سید مجتبی خامنهای
علت کوریهای بیبازگشت کشف شد
اختصاص وام ضروری به دانشجویان آسیب دیده از جنگ
نتفلیکس استارتاپ هوش مصنوعی بازیگر معروف را خرید
فضاپیمای چینی برای دفاع از زمین با یک سیارک برخورد می کند
قابلیت تماشای عکسهای اسلایدی به تلگرام آمد
معیارهای جدید همترازی رشتههای دانشگاهی برای استخدام ابلاغ شد
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند
ثبت نام دانش آموختگان خارج از کشور در آزمون پیش کارورزی پزشکی آغاز شد
پشتیبانی دکترتو تهران چگونه است؟
رقابت ۱۷ هزار داوطلب در پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی آغاز شد
کلید اولیه آزمون دستیاری پزشکی امروز منتشر میشود
تصویری از برخاستن ستون دود در اربیل عراق
اعزام ۴۷۴ معلم برگزیده به مدارس خارج از کشور
رمان دینی باید افراد معاند و خاکستری را هم پای کتاب بنشاند
کشف آنزیمی که میتواند پیری را معکوس کند
فانتزی که به شاهنامه تکیه زده است/ احیای حماسه در ادبیات فانتزی ایران
صفحه رسمی سفارت آلمان در تهران شایعات تخلیه کارکنان این نمایندگی دیپلماتیک را تکذیب کرد
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
بعد از انفجار پیجرها، زندگی چگونه ادامه پیدا کرد؟
حافظه مکتوب ایران چگونه زنده میماند؟
اعلام دستمزد طراحان صحنه و لباس تئاتر در سال ۱۴۰۵
پارادوکس در وقف، سودجویی ناشر و موزّع
ترامپ انتقام جریمه گوگل را از اروپا می گیرد
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» آغاز بکار کرد
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
چت جی پی تی در سراسر جهان مختل شد
وزیر آموزش و پرورش: کنکور به موقع برگزار میشود
خداحافظ آقای عبدی؛ دلمان برایتان تنگ میشود
بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی در فضای مجازی
خونخواهی رهبر شهید ادامه یک مطالبه تاریخی است؛ انتقام با بیشترین ضربه
عزای عمومی برای مردی که خاطره مشترک میلیونها ایرانی بود
خالق فیلم معروف «ماسک» از دنیا رفت؛ جیم کری از همکاری با وی تشکر کرد
تصویری از تابوت استاد مرحوم اکبر عبدی
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.