به گزارش ثریا کنجکاوی، یکی از ویژگی‌های طبیعی دوران کودکی است؛ کودکان دوست دارند بدانند بزرگ‌ترها چه کار می‌کنند، چه چیزهایی دارند و پشت درهای بسته چه خبر است. اما وقتی این کنجکاوی به دنیای رسانه و تلفن همراه می‌رسد، همیشه نمی‌توان هر چیزی را بدون محدودیت در اختیار کودک قرار داد. بعضی محتواها برای سن کودک مناسب نیستند و بعضی امکانات نیز به دلیل ماهیتشان نیازمند نظارت و همراهی بزرگ‌ترها هستند. کتاب «باباشبدر فراموشکار» نوشته بنفشه رسولیان و منتشرشده در نشر مهرستان، دهمین و آخرین جلد از مجموعه «قصه‌های کرمیلو» است که این موضوع را در قالب داستانی طنز و کودکانه روایت می‌کند.

کرمیلو، کرم کوچکی است که همراه خانواده‌اش در زیر زمین زندگی می‌کند و در طول مجموعه «قصه‌های کرمیلو» با رسانه‌های مختلف و شیوه استفاده از آنها آشنا می‌شود. هرکدام از داستان‌های این مجموعه، یکی از چالش‌هایی را که کودکان و خانواده‌ها در مواجهه با رسانه‌ها تجربه می‌کنند، به زبان ساده و در قالب ماجراهای کرمیلو روایت می‌کند.

در جلد پایانی، کرمیلو سراغ موضوعی می‌رود که برای بسیاری از کودکان آشناست: تلفن همراه بزرگ‌ترها. او کنجکاو است بداند در گوشی پدر و مادر یا دیگر اعضای خانواده چه برنامه‌ها و امکاناتی وجود دارد و چرا بعضی چیزها برای بزرگ‌ترهاست اما کودکان اجازه استفاده از آنها را ندارند.

همین کنجکاوی، کرمیلو را وارد ماجرایی تازه می‌کند؛ ماجرایی که قرار نیست فقط به کشف چند برنامه در تلفن همراه ختم شود.

گوشی‌ای که نباید سراغش رفت

کرمیلو یواشکی گوشی پدرش را برمی‌دارد و سراغ گوشی مادربزرگش هم می‌رود. هدف او در ابتدا ساده به نظر می‌رسد؛ می‌خواهد ببیند بزرگ‌ترها از چه برنامه‌هایی استفاده می‌کنند. اما مسئله اینجاست که همه برنامه‌ها و محتواهای موجود در تلفن همراه برای کودکان ساخته نشده‌اند و همین تفاوت سنی، یکی از نکات مهمی است که داستان به آن توجه می‌کند.

کرمیلو هنوز نمی‌تواند تشخیص دهد کدام محتوا مناسب سن اوست و کدام محتوا برایش طراحی نشده است. بنابراین کنجکاوی او درباره تلفن همراه بزرگ‌ترها، تبدیل به موقعیتی می‌شود که نیاز به توضیح و راهنمایی دارد.

در اینجا داستان به جای اینکه صرفاً کودک را از کنجکاوی درباره تلفن همراه منع کند، زمینه‌ای برای گفت‌وگو درباره دلیل وجود محدودیت‌ها فراهم می‌کند؛ اینکه «چرا» بعضی امکانات یا محتواها برای کودک مناسب نیستند و چرا استفاده از رسانه باید متناسب با سن و نیاز او باشد.

ماجرا زمانی بامزه‌تر می‌شود که باباشبدر، پدربزرگ کرمیلو، متوجه علاقه او به گوشی بزرگ‌ترها می‌شود. او به کرمیلو پیشنهاد می‌کند اگر می‌خواهد گوشی را ببیند، می‌تواند رمز تلفن همراه او را وارد کند و با اجازه خودش آن را باز کند.

اما یک مشکل وجود دارد: باباشبدر رمز گوشی خودش را فراموش کرده است! همین فراموش‌کاری، داستان را وارد مسیر تازه‌ای می‌کند. کرمیلو که تا اینجا برای دیدن محتوای تلفن همراه کنجکاو بوده، حالا با مسئله‌ای مواجه شده که حتی بزرگ‌ترها هم نمی‌توانند به‌راحتی حلش کنند. رمز به یاد باباشبدر نمی‌آید و تلاش برای به خاطر آوردن آن، یک هفته ادامه پیدا می‌کند.

این بخش از داستان، علاوه بر ایجاد موقعیت طنز، نشان می‌دهد که تلفن همراه و اطلاعاتی که در آن نگهداری می‌شود، موضوعی نیست که بتوان بدون فکر و قاعده با آن برخورد کرد.

همه چیز برای کودک نیست

یکی از نکته‌های مهم در «باباشبدر فراموشکار»، تفاوت میان دنیای رسانه‌ای کودکان و بزرگ‌ترهاست. کودکان ممکن است به دلیل کنجکاوی بخواهند بدانند والدینشان چه برنامه‌هایی دارند یا در گوشی آنها چه می‌گذرد، اما این به معنای مناسب‌بودن همه محتواها برای آنها نیست.

کودک باید به‌تدریج یاد بگیرد که در فضای رسانه‌ای هم مانند دنیای واقعی، هر چیزی برای هر سنی مناسب نیست. همان‌طور که یک کودک برای ورود به بعضی مکان‌ها به همراهی بزرگ‌ترها نیاز دارد، در استفاده از برخی رسانه‌ها و محتواها نیز باید محدودیت‌های سنی و نظارت والدین را جدی بگیرد.

در چنین شرایطی، نقش خانواده فقط گرفتن تلفن همراه از کودک نیست؛ بلکه توضیح دادن درباره علت محدودیت‌ها و ایجاد فضایی برای پرسش و گفت‌وگو نیز اهمیت دارد. داستان کرمیلو می‌تواند زمینه‌ای برای همین گفت‌وگو میان والدین و کودکان باشد.

رسانه‌ای که باید متناسب با سن کودک باشد

مجموعه «قصه‌های کرمیلو» تلاش می‌کند موضوع سواد رسانه‌ای را از سطح توصیه‌های مستقیم به دل ماجراهای روزمره ببرد. کودک با کرمیلو همراه می‌شود، اشتباه‌های او را می‌بیند و با پیامد انتخاب‌هایش روبه‌رو می‌شود.

در این جلد نیز کنجکاوی کرمیلو نسبت به تلفن همراه بزرگ‌ترها، فرصتی است تا کودک با مفهوم محتوای متناسب با سن آشنا شود و بداند هر چیزی که در یک تلفن همراه وجود دارد، الزاماً برای او ساخته نشده است.

«باباشبدر فراموشکار» در عین حال پایان مجموعه‌ای است که در طول جلدهای مختلف، کرمیلو و خانواده‌اش را با موقعیت‌های متنوع رسانه‌ای روبه‌رو کرده است؛ از استفاده نادرست از ابزارهای دیجیتال تا رعایت قوانین فضای مجازی و توجه به رژیم مصرف رسانه.

در جلد پایانی، ماجرای کنجکاوی کرمیلو برای سرک‌کشیدن به تلفن همراه بزرگ‌ترها، با فراموشی رمز گوشی باباشبدر گره می‌خورد تا داستانی شکل بگیرد که هم موقعیت‌های طنزآمیز دارد و هم درباره ضرورت توجه به سن کودک در استفاده از رسانه و محتوا صحبت می‌کند؛ پایانی برای مجموعه‌ای که قرار است کودک را پیش از استفاده از رسانه، به یک سؤال ساده برساند: آیا این محتوا و این وسیله، برای من مناسب است؟

کتاب «بابا شبدر فراموشکار» دهمین جلد از مجموعه «قصه‌های کرمیلو» نوشته بنفشه رسولیان در ۱۳صفحه از سوی انتشارات مهرستان منتشر شده است.