به گزارش ثریا رصدخانه قدرتمند «ورا روبین»(Vera Rubin) جرمی را شناسایی کرده که به نظر می‌رسد یک سیاره کوتوله باشد و در اعماقِ بسیار سردِ آن سوی نپتون، به دور خورشید می‌چرخد.
به گفته دانشمندان، قطر این جرم یخی که با نام «ED138 2026» شناخته می‌شود، احتمالاً بین ۶۰۰ تا ۱۵۰۰ کیلومتر است. بنابراین، این جرم احتمالاً آنقدر بزرگ است که گرانشِ خودش آن را به شکل یک کره درآورده باشد. این همان ویژگی کلیدی است که سیارات کوتوله را از سیارک‌ها و دیگر سنگ‌های کوچک فضایی متمایز می‌کند.
اگر «ED138 2026» واقعاً یک سیاره کوتوله باشد، رویداد بسیار مهمی محسوب می‌شود؛ چرا که اخترشناسان تاکنون تنها پنج سیاره کوتوله پلوتو(Pluto)، سرس(Ceres)، اریس(Eris)، هائومیا(Haumea) و ماکی‌ماکی(Makemake) را تأیید کرده‌اند.
کشف «ED138 2026» توسط «متیو هولمن»(Matthew Holman) انجام شد که در «مرکز اخترفیزیک هاروارد و اسمیتسونیان»(CfA) فعالیت می‌کند. این کشف در تاریخ ۱۳ اکتبر 2026 رخ داد؛ زمانی که هولمن در حال پردازش داده‌های پیشینِ رصدخانه روبین با استفاده از یک کد جستجو بود که آن را به همراه همکارش در CfA، «کوین نیپیر»(Kevin Napier) توسعه داده بودند.
این جستجو منجر به شناسایی جرمی مرموز در آن سوی مدار نپتون شد. این جرم با وجود فاصله بسیار زیاد از خورشید، نسبتاً پرنور بود؛ موضوعی که نشان می‌دهد ابعاد آن از میانگینِ سایر اجرامِ فرا-نپتونی بزرگتر است.
هولمن در بیانیه‌ای که روز سه‌شنبه (۲۷ اکتبر) منتشر کرد، یعنی همان روزی که خبر کشف جرم «ED138 2026» اعلام شد، گفت: واکنش اولیه‌ام ترکیبی از هیجان و ناباوری بود. اجرام اینچنینی بسیار کمیاب هستند؛ بنابراین بلافاصله شروع به بررسی کردم تا ببینم آیا خودم یا کدهای نرم‌افزاری دچار اشتباهی شده‌ایم یا خیر.
این بررسی‌ها شامل جستجویی دقیق در فهرست (کاتالوگ) داده‌های تلسکوپ «ورا روبین» بود؛ فهرستی که با وجود نوپا بودنِ این تلسکوپ، بسیار حجیم و گسترده است.
رصدخانه «ورا روبین» بر فراز کوه «سرو پاچون»(Cerro Pachón)، کوهی با ارتفاع ۲۶۸۲ متر در شمال شیلی به آینه‌ای اصلی با قطر ۸.۴ متر مجهز است. این تلسکوپ در آوریل ۲۰۲۵ نخستین نورگیری خود را انجام داد و در ژوئن همان سال، پروژه اصلی خود را با نام «بررسی میراث فضا و زمان»(LSST) که یک طرح ۱۰ ساله است، آغاز کرد.
در جریان پروژه LSST، تلسکوپ روبین با استفاده از دوربینی ۳.۲ گیگاپیکسلی که بزرگترین دوربین دیجیتال ساخته‌شده برای اخترشناسی محسوب می‌شود، هر چند روز یک‌بار از تمام آسمان نیم‌کره جنوبی تصویربرداری می‌کند. این کار منجر به خلق نوعی «فیلم» گذر زمان(تایم‌لپس) با وضوح بسیار بالا می‌شود که می‌تواند اطلاعات فراوانی را درباره کیهان آشکار سازد.
برای نمونه، اخترشناسان انتظار دارند که تلسکوپ روبین به شناخت بهتر «انرژی تاریک» و «ماده تاریک» کمک کند؛ همان عناصر مرموزی که بخش عمده‌ای از جرم و انرژی کل جهان را تشکیل می‌دهند.
مشاهدات این تلسکوپ همچنین به مثابه فهرستی جامع از اجرام منظومه شمسی عمل خواهد کرد و به دانشمندان یاری می‌رساند تا نقشه «حیاط خلوت کیهانی» ما را با دقتی بی‌سابقه ترسیم کنند. به‌عنوان مثال، تلسکوپ روبین تاکنون بیش از ۱۱ هزار سیارک جدید کشف کرده است و بی‌تردید شمار بسیار بیشتری نیز در راه خواهد بود.
فهرست حاصل از پروژه LSST احتمالاً شامل تعدادی سیاره کوتوله جدید نیز خواهد بود که شاید جرم «ED138 2026» یکی از آنها باشد، چرا که وجود این جرم قطعی است.
هولمن و همکارش «ماریو یوریچ» که در دانشگاه واشنگتن فعالیت می‌کند و سرپرست علمی بخش منظومه شمسی در پروژه روبین است، دریافتند که این تلسکوپ در بازه زمانی ۴ مارس تا ۱۱ ژوئیه امسال، طی ۲۰ شب مختلف، ۳۰ بار جرم «ED138 2026» را رصد کرده است.
بررسی‌های بیشتر نشان داد که «دوربین انرژی تاریک»(DEC)، ابزاری که بر روی تلسکوپ ۴ متری «ویکتور ام. بلانکو» در رصدخانه بین‌امریکایی «سرو تولولو» در شیلی نصب شده است نیز جرم «ED138 2026» را شناسایی کرد. در واقع، رصدهای انجام‌شده توسط ابزار DEC از این جرم، به سال ۲۰۱۶ بازمی‌گردند.
جرم «ED138 2026» در حال حاضر در حدود 46 واحد نجومی(AU) از خورشید قرار دارد. یک AU فاصله زمین و خورشید و حدود 150 میلیون کیلومتر است. این آن را فراتر از میانگین فاصله پلوتو از خورشید که تقریباً 40 واحد نجومی است، قرار می‌دهد.
با این حال، هنوز چیزهای زیادی برای یادگیری در مورد این جرم وجود دارد. برای مثال، تا زمانی که ستاره‌شناسان اندازه آن را مشخص نکنند، نمی‌دانیم که آیا این سیاره کوتوله است یا خیر. دریافتن این موضوع به مشاهدات در طیف فروسرخ نیاز دارد که همان محدوده طول موجی است که تلسکوپ فضایی «جیمز وب» ناسا برای آن بهینه شده است.
پس بدون شک اخبار بیشتری در مورد «ED138 2026» در راه است و تلسکوپ روبین می‌تواند در ماه‌ها و سال‌های آینده دنیاهای بیشتری را مانند آن آشکار سازد.
داده‌ها نشان می‌دهد که مدار «ED138 2026» حدود 25 درجه نسبت به صفحه منظومه شمسی کج شده است. به گفته دانشمندان، بنابراین احتمالاً یک برهمکنش گرانشی با نپتون داشته است که آن را از بین برده است.
هولمن می‌گوید: اگر «ED138 2026» به عنوان یک سیاره کوتوله تایید شود، به خانواده بسیار کوچکی از جهان‌ها می‌پیوندد.
تب هوش مصنوعی در شرکت‌ها هم داغ شد
علت فوت حمید علیدوستی چه بود؟
داروهایی که به نفع ویروس عمل می‌کند و سلامت بیمار را به خطر می‌اندازد
کشف یک جرم مرموز در لبه منظومه شمسی توسط اخترشناسان
تصویر روز ناسا از شب در سیاره‌ای وهم‌انگیز
کنجکاوی کودک تا کجا باید درباره تلفن همراه والدین پیش برود؟
کتاب صوتی «پل‌های مدیسون کانتی» منتشر شد
چرا از قهرمانان فقط مدال‌هایشان را می‌بینیم؟
کتاب «هم‌سفیر» منتشر شد
ستاره اسکندری پس از هفت سال به صحنه تئاتر بازمی‌گردد
کمبود جدی فضای آموزشی در مناطق حاشیه‌ای و پرتراکم شهری
دانش‌آموزان قرآنی شایسته قدردانی هستند
چرا سریال «روشنایی شب» با واکنش رسانه صهیونیستی مواجه شد؟
محدودیت دسترسی به اطلاعات اسلحه‌ها برای نوجوانان در چت جی پی تی
ثبت‌نام آزمون انتخاب حسابدار رسمی سال ١۴۰۵ آغاز شد؛ اعلام زمان آزمون
تسهیلات جدید برای قبولی‌های ارشد و دکتری از سوی وزارت علوم
نمرات مردودی دانشجویان ورودی ۱۴۰۲ به بعد در معدل کل محاسبه نمی‌شود
تفکیک مسیر ارتقای اساتید علوم انسانی از رشته‌های مهندسی و کشاورزی
امکان ویرایش معدل و سهمیه در آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی فراهم شد
کلیداولیه آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی۱۴۰۵ منتشر شد
کد آیسیک چیست؟ راهنمای انتخاب و استعلام فعالیت اقتصادی | آرمیتاتکس
محرابی که در عید قربان تبریز به خون نشست؛ نخستین شهید محراب که بود؟
نمایشگاه جدید موزه «جستجوی ایران» افتتاح شد؛ بازخوانی ریشه‌های بحران هویت و گسست تاریخی
رمانی در ستایش قدیس مهربانی برنده جایزه بزرگ رمان آکادمی فرانسه شد
۱۷۳ هنرمند در جشنواره هنرهای تجسمی جوانان رقابت می‌کنند
تنوع دیدگاه‌ها معیار انتخاب در کارگاه نقاشی جشنواره تجسمی جوانان است
هومن کیایی و مجتبی رجبی‌معمار «داستان زندگی من» را روایت می‌کنند
فیلم‌های «بالاچ» و «سومری‌ها» اکران می‌شوند
معرفی اعضای هیئت انتخاب آثار جشنواره تئاتر خیابانی مریوان
تلاش برای کشف استعدادها؛ بخش بین‌المللی تئاتر نیاز به تقویت دارد
یک بازار سه روایت؛ بندرعباس در تهران تماشایی شد
متا خارج از دادگاه نوجوان شاکی را راضی به تسویه کرد
دانشگاه آزاد اسلامی در زمره ۱۰۰ دانشگاه برتر جهان قرار دارد
اجرای طرح فروش حضوری و مجازی کتاب‌فروشی‌ها در «بازار کتاب»
لبیک نهادهای علمی به پیام رهبر انقلاب: برای خیزش علمی شتابان آماده‌ایم
نحوه دریافت ارز از دانشجویان خارجی اعلام شد
جزییات افزایش تسهیلات رفاهی دانشجویان علوم پزشکی؛ افزایش وام ازدواج
نوبت دوم آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی سال ۱۴۰۵ در ۳۳ رشته برگزار شد
ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی در سال ۱۴۰۶ تعیین شد
رونمایی از نرم‌افزار «ردا کارت» دانشجویی؛ زمان اجرا به زودی مشخص می‌شود
فرهنگستان علوم ظرفیت خود را برای تحقق خیزش علمی کشور به کار می‌گیرد
کنار رفتن «حجاب ابزار» برای مستندسازی یک فرصت است؛ فرا رفتن از گزارش
حریم خصوصی در فضای مجازی؛ انتشار پیام و تصویر دیگران شرعا جایز است؟
حجت‌الاسلام قمی: هیئت، سیاسی‌ترین و استکبارستیزترین محفل شیعه است
«گوهر فضیلت»؛ بازخوانی میراث علمی و سلوک معنوی آیت‌الله مروارید
وقتی تصویر و صدای جعلی به نام حقیقت منتشر می‌شود؛حکم شرعی تغییر هوشمند
فاطمیه فرصتی برای پیوند محبت فاطمی با فرهنگ وقف و خیر ماندگار
«کافه سلطان»؛ روایت زندگی روزمره در سایه جنگ
از بازتاب سخنان تلخ اکبر زنجان‌پور تا گرامی‌داشتی برای اکبر عبدی
رویا میرعلمی مهمان آخرین قسمت «هم‌کلام» می‌شود
نقشم در «نسخه آزمایشی» از من دور بود؛ سارقی که بعد از نامزدی توبه کرد
موسیقی بازی‌ها از قاب نمایشگر تا صحنه ارکسترال
معرفی آثار ۲ بخش از جشنواره فیلم مقاومت
اپل لپ تاپ گرانقیمت با نمایشگر لمسی را معرفی کرد
گرم‌کن گرافنی ژاپنی در سه ثانیه گرم می‌شود
آمازون دوباره کارمندانش را بیکار کرد
دست نوشته دانشجویان در بیعت با رهبر انقلاب
امکان تحصیل دانش آموزان ایرانی خارج از کشور فراهم است
اعلام لبیک شورای عالی انقلاب فرهنگی به رهنمودهای رهبر معظم انقلاب
ثبت نام بیش از ۳۰ هزار نفر در آزمون دکتری نیمه‌متمرکز سال ۱۴۰۶
اطلاعات تازه درباره سهمیه‌ها و تسهیلات آزمون دکتری نیمه متمرکز سال ۱۴۰۶
علیرضا استادی: جسارت بازی درنقش تاریخی را پیدا کردم
دست رد ۳ جشنواره بر فیلم جدید پل شریدر؛ «مبانی فلسفه» پسندیده نشد
رونمایی از «هزاردستان» نخستین انیمیشن «دست‌ساز» جهان
نمایشگاه «رد خط» به نیاوران رسید
بسیج دانش‌آموزی در بیش از نیمی از مدارس کشور حضور دارد
نقش سوره‌های کوتاه در آشنایی کودکان با قرآن
افزایش سرانه های آموزشی در استان تهران/ ساخت مدرسه به تنهایی کافی نیست
کودکان البرزی مأموریت نیمه‌تمام شهید ماکان نصیری را ادامه می‌دهند
تصادف تریلی با سرویس مدرسه در اردکان؛ یک دانش‌آموز جان باخت
کاظمی: نظام سنجش آموزش‌وپرورش نیازمند تحول اساسی است
اسامی برگزیدگان مرحله نهایی سی‌ویکمین المپیاد علمی دانشجویی اعلام شد
هشدار افتا درباره قطع دسترسی به دامنه‌های خارجی؛ لزوم مهاجرت به ir
چت جی پی تی بیمار مبتلا به صرع را به سرپیچی از دستور پزشکان تشویق کرد
متا برای معتاد کردن نوجوانان به دادگاه می رود
یک انفجار کیهانی ۲۷ روزه در فضا کشف شد
اپل دو دستگاه جدید معرفی کرد +قیمت
جاسوسی شرکت اسرائیلی از کاربران استارلینک فاش شد
خدا از رگ گردن به ما نزدیک‌تر است؛ پس چرا باید عبادت کنیم؟
آیت الله رشاد: بیانیه رهبر معظم انقلاب، محرک تاریخی پیشرفت علمی کشور است
ثبت نام بیش از ۳۰ هزار نفر در آزمون دکتری نیمه‌متمرکز سال ۱۴۰۶
اطلاعات تازه درباره سهمیه‌ها و تسهیلات آزمون دکتری نیمه متمرکز سال ۱۴۰۶
اعلام لبیک شورای عالی انقلاب فرهنگی به رهنمودهای رهبر معظم انقلاب
دست نوشته دانشجویان در بیعت با رهبر انقلاب
رونمایی از نرم‌افزار «ردا کارت» دانشجویی؛ زمان اجرا به زودی مشخص می‌شود
ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی در سال ۱۴۰۶ تعیین شد
کودکان البرزی مأموریت نیمه‌تمام شهید ماکان نصیری را ادامه می‌دهند
دست رد ۳ جشنواره بر فیلم جدید پل شریدر؛ «مبانی فلسفه» پسندیده نشد
تصادف تریلی با سرویس مدرسه در اردکان؛ یک دانش‌آموز جان باخت
خدا از رگ گردن به ما نزدیک‌تر است؛ پس چرا باید عبادت کنیم؟
رونمایی از «هزاردستان» نخستین انیمیشن «دست‌ساز» جهان
اسامی برگزیدگان مرحله نهایی سی‌ویکمین المپیاد علمی دانشجویی اعلام شد
فرهنگستان علوم ظرفیت خود را برای تحقق خیزش علمی کشور به کار می‌گیرد
متا برای معتاد کردن نوجوانان به دادگاه می رود
علیرضا استادی: جسارت بازی درنقش تاریخی را پیدا کردم
بسیج دانش‌آموزی در بیش از نیمی از مدارس کشور حضور دارد
افزایش سرانه های آموزشی در استان تهران/ ساخت مدرسه به تنهایی کافی نیست
امکان تحصیل دانش آموزان ایرانی خارج از کشور فراهم است
کاظمی: نظام سنجش آموزش‌وپرورش نیازمند تحول اساسی است
جزییات افزایش تسهیلات رفاهی دانشجویان علوم پزشکی؛ افزایش وام ازدواج
«گوهر فضیلت»؛ بازخوانی میراث علمی و سلوک معنوی آیت‌الله مروارید
آیت الله رشاد: بیانیه رهبر معظم انقلاب، محرک تاریخی پیشرفت علمی کشور است
نمایشگاه «رد خط» به نیاوران رسید
یک انفجار کیهانی ۲۷ روزه در فضا کشف شد
هشدار افتا درباره قطع دسترسی به دامنه‌های خارجی؛ لزوم مهاجرت به ir
جاسوسی شرکت اسرائیلی از کاربران استارلینک فاش شد
نوبت دوم آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی سال ۱۴۰۵ در ۳۳ رشته برگزار شد
نقش سوره‌های کوتاه در آشنایی کودکان با قرآن
اپل دو دستگاه جدید معرفی کرد +قیمت
آیا دینداری مانع پیشرفت می‌شود؟
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.