به گزارش ثریا امروز سالگرد میلاد با سعادت حضرت امام حسن عسکری علیه السلام است. یکی از کارهایی که شیعیانی که به حج تمتع و عمره مفرده مشرف می شوند، انجام می دهند طواف یا محرم شدن به نیابت از رهبر و مولایشان امام حسن عسکری (ع) است. فلسفه این عمل و اینکه چرا این نیابت را از طرف دیگر ائمه انجام نمی شود این است که بر اساس منابع تاریخی، یا محل تولد این امام بزرگوار در شهر سامرا بوده و یا ایشان در ابتدای کودکی، به همراه پدر بزرگوارشان به این شهر منتقل شده اند و با توجه به اینکه از طرفی، آن حضرت تا پایان عمرشان، به شدت تحت نظارت مأموران دستگاه خلافت عباسی بوده و از طرفی، هیچ گزارشی مبنی بر خروج ایشان از شهر سامرا مشاهده نشده، طبیعتاً نباید امام یازدهم (ع) به حج مشرف شده باشند.محمد کرمی‌نیا در این خصوص نوشته است:
سلام نخستین، سلام به خانه نیست، سلام به غیبت است. روایت مشهور در میان حجاج شیعه می‌گوید که هرگاه چشم‌ها برای اولین بار به مکعب سیاه می‌افتد، سلامی به امام حسن عسکری (ع) باید روانه شود. این سنت، در نگاه اول، یادبودی عاطفی از مظلومیت یک امام زندانی است؛ اما در عمق خود، دلالتی فلسفی بر ماهیت دین و مناسک دارد.
پرسش بنیادین این است: چرا ورود به صحن خانه، با یاد کسی آغاز می‌شود که هیچ‌گاه پای به این خانه ننهاد؟
امام عسکری (ع) در تاریخ، یگانه امام شیعه است که امکان انجام حج نیافت. زندان سامرا، به معنای دقیق کلمه، جغرافیای او بود. اما همین محرومیت تاریخی، امکان تفسیر تازه‌ای از مناسک می‌گشاید. فلسفه دین نشان می‌دهد که هر آیین، بیش از آنکه در حضور شکل گیرد، در نسبت با غیبت معنا پیدا می‌کند. اگر حج، مناسکی از دیدار و طواف است، سلام به امام عسکری نشان می‌دهد که حج هم‌زمان مناسکی از ندیدن و نرفتن نیز هست. به تعبیر دیگر، همان‌قدر که حج در حرکت تحقق می‌یابد، در امکانِ نرفتن هم معنا می‌گیرد.
اینجا باید به تمایز «حج واقع‌شده» و «حج ممتنع» توجه کنیم. حج واقع‌شده، همان طوافی است که در مدار کعبه شکل می‌گیرد و زمان‌مند است؛ اما حج ممتنع، همان حج نرفته‌ای است که با جاودانگی پیوند می‌خورد. تاریخ پر است از طواف‌هایی که انجام گرفت و فراموش شد؛ ولی تنها یک طواف است که به‌خاطر ناتمام ماندنش به حافظه جمعی سپرده شد: طواف ناتمام امام عسکری. این امر یادآور گزاره‌ای بنیادین در فلسفه‌ی تاریخ است: ناتمامی، ماندگاری می‌آفریند.
از این منظر، سلام حاجیان به امام عسکری صرفاً یک آیین یادبود نیست، بلکه نوعی «بازاندیشی فلسفی در باب مناسک» است. حاجی با این سلام، اذعان می‌کند که حقیقت حج فراتر از جغرافیای مکه است. حج می‌تواند در زندان شکل گیرد، نه از طریق حرکت بدن، بلکه از طریق صبر و ایستادگی. به بیان هگل‌وار، روح در لحظه‌ای که با انکار مواجه می‌شود، حقیقت خویش را آشکار می‌کند. حج امام عسکری، حجِ انکارشده‌ای است که معنای حقیقی حج را از سطح مکان و حرکت، به سطح معنا و آزادی ارتقا می‌دهد.
این نکته از منظر فلسفه دین نیز اهمیت دارد. دین در ذات خود همواره با دوگانه‌ی حضور / غیبت سر و کار دارد. نماز رو به قبله، اگرچه نشانه‌ی حضور مکانی است، در عین حال تمرین زیستن با غیبت است؛ چرا که خداوند نه در جهت‌ها محدود می‌شود و نه در مکان. سلام به امام عسکری در آغاز طواف، یادآور این حقیقت است که حتی کعبه نیز نماد غیبت است: خانه‌ای خالی، بی‌ساکن، تا همواره دلالت کند بر صاحب‌خانه‌ای که حاضر نیست اما هستی را از حضور خویش سرشار می‌کند.
به همین اعتبار، محرومیت امام عسکری از حج را باید نه یک فقدان صرف، بلکه یک امکان تفسیری دانست. او نماد آن است که ایمان می‌تواند حتی در شرایط محرومیت کامل از مناسک، زنده و فعّال بماند. این حقیقت، بُعد انتقادی نیز دارد: آیین اگر به ظاهر حرکات فروکاسته شود، از معنا تهی خواهد شد. حج حقیقی، نه در چرخش گرد سنگ و دیوار، بلکه در مدار زدن گرد حقیقت آزادی و عدالت است. و زندان سامرا، به نحو پارادوکسیکال، همین معنا را برجسته کرد.
سلام به امام عسکری در آغاز طواف، بدین ترتیب، یک اعتراض نمادین نیز هست: اعتراض به هر شکلی از قدرت که می‌خواهد امکان دینداری را در حصار زندان فروبندد. این سلام، حج را از آیین صرف، به حافظه‌ی انتقادی بدل می‌سازد؛ حافظه‌ای که در دل مناسک جای گرفته و از حاجی می‌خواهد تا فراموش نکند دین، بیش از هر چیز، نسبت آزادی و حق با انسان است.
بدین‌گونه، امام عسکری تنها امام حاجی‌نشده شیعه نیست؛ او تجسم فلسفه‌ای است که می‌گوید «مناسک به غیبت معنا می‌یابند». همان‌طور که خداوند در غیبت خویش پرستش می‌شود، و همان‌طور که امام غایب در غیبت خویش حضور دارد، حج نیز در حجِ نرفته معنا می‌یابد. حاجی وقتی نخستین‌بار کعبه را می‌بیند و به امام عسکری سلام می‌دهد، در حقیقت، نه فقط به مظلومیت تاریخی یک زندانی، که به فلسفه‌ی غیبت در متن مناسک ایمان، ادای احترام می‌کند.
منبع: مهر
حمایت بانک‌ها از ۴ دانشگاه آسیب دیده از جنگ کلید خورد
ساخت چندین ماهواره سنجشی ایران با دقت تصویربرداری یک متر
نوبل فیزیک به «پیام‌های شبح‌وار از فضا» رسید
آرای نهایی ۱۴ پرونده انضباطی دانشجویان مرتبط با حوادث دی‌ماه صادر شد
تصویب صندوق عدالت آموزشی برای حمایت از دانش‌آموزان مناطق محروم
دانشجویان دانشگاه هنر نقوش ایرانی را در طراحی پوشاک به‌کار گرفتند
آغاز اجرای طرح «ردا کارت» دانشجویی در ۲۰ دانشگاه کشور طی ۱۰ روز آینده
مدیر ناسا: یوفوها می‌توانند یک «لحظه اسپوتنیک» باشند
«کامپیوتر شریف» انتخاب اول برترین رتبه های ریاضی کنکور ۱۴۰۵
واتس‌اپ ورود کاربران با سیستم‌عامل قدیمی را مسدود می‌کند
کشف سیاره ای که از خاکستر ستاره اش متولد شد
اوپن ای آی ویکی مدیا را هم هک کرد
رتبه ۶ کنکور: جنگ را مدیریت کردم، نه اینکه تسلیمش شوم
وزیر آموزش و پرورش: معیشت معلمان را جدی پیگیری می‌کنیم
ارتقای کیفیت آموزشی اولویت مدارس غیردولتی است
توزیع ۷۶۵ میلیارد تومان تجهیزات ورزشی در ۶۲ هزار مدرسه
قهرمانی دانش‌آموزان ایرانی در مالزی؛ سه سکوی نخست برای ایران
سرپرست صندوق ذخیره فرهنگیان منصوب شد
وزیر آموزش و پرورش وارد لامرد شد
کاظمی: ظرفیت‌های آموزشی ایران و عراق باید بیش از گذشته توسعه یابد
حضور ۸۹ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی دانشگاه‌های جهان تایمز ۲۰۲۷
برندگان نوبل پزشکی ۲۰۲۶ معرفی شدند؛ کنترل سلول‌های عصبی با نور
اسپانیا و پرتغال مقصد جدید اعضای هیئت علمی برای فرصت مطالعاتی
توافق مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی برای بررسی سهمیه‌های کنکور
ثبت نام در رشته‌های بدون آزمون کنکور ۱۴۰۵ آغاز شد
دیار: نخستین همکاری شهرام ناظری و تهمورس پورناظری
تام کروز شکست فیلمش را نپذیرفت
دیوارنگاره میدان جهاد به رنگ پایتخت درآمد
علت لغو کنسرت علیرضا قربانی در شاندیز چه بود؟
پیشنهاد برای ساخت فصل دوم سریال «اکسیر»؛ بازخورد خوبی گرفتیم
کمک اربعین به بازتولید حافظه تاریخی مقاومت و سرمایه اجتماعی فراملیتی
ضرورت انتقال پژوهش‌های علمی هیئات از دانشگاه به هیئت
دوازدهمین شماره «خردورزی» با پرونده‌ای درباره نسل نو منتشر شد
جستارهایی در فلسفه علوم حکمی کتاب شد
آغاز انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵؛ لزوم دریافت رسید انتخاب رشته
شانس‌های جایزه نوبل فیزیک کدامند؟
مطالبات دانشجویان دانشگاه الزهرا(س) در نشست با مسئولان بررسی شد
هوش مصنوعی کسب وکار یابندگان باگ های نرم افزاری را کساد کرد
وجه مغفول شخصیت شهید سید حسن نصرالله امامت اوست
آمادگی ۴۰ کشور برای حضور در مسابقات بین‌المللی قرآن
سید حسن نصرالله رهبران جنبش‌های آزادی‌بخش را تحت‌تأثیر قرار داد
تمدید مهلت ثبت‌نام دومین آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان خارجی
اسامی معرفی‌شدگان رشته‌های خاص آزمون کاردانی به کارشناسی اعلام شد
تفاهم‌نامه چهارجانبه طرح رداکارت دانشجویان فردا ۱۴ مهر امضاء می‌شود
گامی تازه در توسعه آموزش بین‌المللی؛ مجتمع آموزشی بین‌المللی حکیم با افتتاح ساختمان جدید به ۷ شعبه رسید
فراخوان بورس ویژه هنگ‌کنگ برای دانشجویان دکتری منتشر شد
نحوه انتخاب رشته‌های بدون آزمون در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی کنکور ۱۴۰۵ در دسترس قرار گرفت
تعیین تکلیف بدهی وام‌های دانشجویی پس از پایان سنوات مجاز تحصیلی
تقدیر از برگزیدگان سومین همایش علمی هیئت در سالروز ولادت حضرت زینب(س)
آیت‌الله رشاد: خروج آمریکا از عراق باید برای مسئولان درس عبرت باشد
خاموشی: وقت عبور از برنامه‌محوری به اثرمحوری در فعالیت‌های فرهنگی است
واکاوی اندیشه امام شهید در باب امت واحده
ارائه مقالاتی از کشورهای مختلف در نشست اربعین، گفتمان مقاومت
«بی‌نام» روایتگر مفاهیمی از معنویت؛ تئاتری که زندانی آزاد می‌کند!
«اشراق» شنیدنی شد؛ بیان موسیقی ایرانی با امکانات موسیقی عربی!
موسیقی اعتراضی در آمریکا: رئیس جمهورِ من یک جنایتکار است!
سید حسن نصرالله مقاومت را مسیر پیشرفت و عزت بشریت می‌دانست
ناشنوایان فعال اربعینی در همایش ملی «قهرمانان سکوت» تجلیل شدند
جنگ‌ها و تحولات اخیر به کتاب‌های درسی نهم و یازدهم رسید
خانه فرهنگ در خوابگاه‌های دانشگاه فرهنگیان راه‌اندازی می‌شود
بازگشت معتمدآریا و یک یادآوری درباره حفظ حرمت سرزمین مادری
چه خبر از گیشه سینماها؟ فروش سینماها رو به افزایش است
فیلم نماینده ایران در اسکار انتخاب شد
سمپوزیوم راهکارهای قرآنی برای حل مشکلات تمدن معاصر
الگوی قرآن برای حل اختلافات شدید خانوادگی چیست؟
مساجد ۳۲ استان به دنبال طراحی برنامه‌های قرآنی ویژه
بچه‌های مسجدی با حداقل امکانات، کارهای «نشد» را «شد» می‌کنند
حکمرانی فضای مجازی در پیچ تعدد نهادها؛ نمی‌توان دستوری حکمرانی کرد
وقتی امامزادگان در روزهای جنگ به کانون خدمت‌رسانی تبدیل شدند
ایرباس به فناوری «پوست کوسه» مجهز می‌شود
نوشته جالب در دانشگاه شهید بهشتی
اعتبار ردیف استخدامی ۴۶۵ نفر از فراخوان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ تأمین شد
تمدید مهلت معرفی مشمولان پذیرفته‌شدگان آزمون دستیاری پزشکی تا ۳۰ مهر
لشکر پهپادهای زیر آبی چین رکورد زد
شرکت‌های فناوری درباره هوش مصنوعی با ترامپ چه توافقی کردند؟
اولویت‌های استادان برای سال تحصیلی پیش‌رو بررسی شد
اختصاص ۳۰ میلیارد تومان تسهیلات معاونت علمی به حوزه بازی‌های رایانه‌ای
برگزاری همایش ملی نخبگان لغو شد
تشریح جزئیات اجرای آیین‌نامه جذب استعدادهای برتر در دانشگاه فرهنگیان
سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی کنکور ۱۴۰۵ در دسترس قرار گرفت
ثبت نام در رشته‌های بدون آزمون کنکور ۱۴۰۵ آغاز شد
نحوه انتخاب رشته‌های بدون آزمون در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
گامی تازه در توسعه آموزش بین‌المللی؛ مجتمع آموزشی بین‌المللی حکیم با افتتاح ساختمان جدید به ۷ شعبه رسید
تعیین تکلیف بدهی وام‌های دانشجویی پس از پایان سنوات مجاز تحصیلی
تمدید مهلت معرفی مشمولان پذیرفته‌شدگان آزمون دستیاری پزشکی تا ۳۰ مهر
جنگ‌ها و تحولات اخیر به کتاب‌های درسی نهم و یازدهم رسید
خانه فرهنگ در خوابگاه‌های دانشگاه فرهنگیان راه‌اندازی می‌شود
اولویت‌های استادان برای سال تحصیلی پیش‌رو بررسی شد
اعتبار ردیف استخدامی ۴۶۵ نفر از فراخوان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ تأمین شد
چه خبر از گیشه سینماها؟ فروش سینماها رو به افزایش است
فراخوان بورس ویژه هنگ‌کنگ برای دانشجویان دکتری منتشر شد
حضور ۸۹ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی دانشگاه‌های جهان تایمز ۲۰۲۷
حکمرانی فضای مجازی در پیچ تعدد نهادها؛ نمی‌توان دستوری حکمرانی کرد
فیلم نماینده ایران در اسکار انتخاب شد
بازگشت معتمدآریا و یک یادآوری درباره حفظ حرمت سرزمین مادری
۳۰۰ گروه و کانال فیشینگ در سکوهای خارجی فعالیت می‌کنند
الگوی قرآن برای حل اختلافات شدید خانوادگی چیست؟
ایرباس به فناوری «پوست کوسه» مجهز می‌شود
آیت‌الله رشاد: خروج آمریکا از عراق باید برای مسئولان درس عبرت باشد
ثبت نام آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان بین‌الملل ۱۴۰۵ آغاز شد
سمپوزیوم راهکارهای قرآنی برای حل مشکلات تمدن معاصر
اختصاص ۳۰ میلیارد تومان تسهیلات معاونت علمی به حوزه بازی‌های رایانه‌ای
پارک فناوری دانشگاه تهران پلتفرم سرمایه گذاری مجازی راه اندازی کرد
واکاوی اندیشه امام شهید در باب امت واحده
تشریح جزئیات اجرای آیین‌نامه جذب استعدادهای برتر در دانشگاه فرهنگیان
وقتی امامزادگان در روزهای جنگ به کانون خدمت‌رسانی تبدیل شدند
مساجد ۳۲ استان به دنبال طراحی برنامه‌های قرآنی ویژه
ارائه مقالاتی از کشورهای مختلف در نشست اربعین، گفتمان مقاومت
اسپانیا و پرتغال مقصد جدید اعضای هیئت علمی برای فرصت مطالعاتی
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.