به گزارش ثریا - پهپادها چهره‌ی جنگ‌های مدرن را برای همیشه تغییر داده‌اند؛ از استقرار سریع و جمع‌آوری اطلاعات لحظه‌ای گرفته تا کنترل از راه دور و هزینه‌ی نگهداری پایین، پهپادها به ابزاری کارآمد و چندمنظوره تبدیل شده‌اند. اما همین ویژگی‌ها باعث شده تا این تجهیزات مدرن تهدیدی جدی برای ارتش هر کشوری باشند؛ و طی سال‌های اخیر سیستم‌ها و راهکارهای متعددی برای مقابله با آن‌ها توسعه پیدا کرده‌اند. وزارت دفاع آمریکا هم‌اکنون روی پروژه‌ای به نام رپلیکیتور ۲ (Replicator 2) برای نابودی پهپادهای دشمن کار می‌کند. تازه‌ترین دستاورد این حوزه اما، سامانه لیزری آپولو (Apollo) است؛ سلاحی پرانرژی که می‌تواند در یک شلیک تا ۲۰۰ پهپاد را از کار بیندازد، آن هم بدون نیاز به منبع برق خارجی.

قابلیت عملکرد سیار و بی‌نیاز بودن از انرژی مداوم، آپولو را به سیستمی مرگبار و ایده‌آل برای مقابله با تهدید پهپادها تبدیل کرده است. این سلاح لیزری در رده‌ی ۱۰۰ کیلوواتی (HELW) توسط شرکت الکترو اپتیک سیستم (Electro Optic Systems) یا به اختصار (EOS) استرالیا ساخته شده و حتی توانسته قرارداد همکاری با یکی از کشورهای عضو ناتو را به دست بیاورد. خروجی این سامانه تا ۱۵۰ کیلووات قابل ارتقاست و یک پوشش کامل ۳۶۰ درجه برای نابودی پهپادها ارائه می‌دهد.

«شرکت استرالیایی سازنده‌ی آپولو می‌گوید این سامانه برای مقابله با پهپادهای گروه‌های ۱ تا ۳ و ایجاد اختلال‌ در حسگرهای آن‌ها از دور طراحی شده است.» همان‌طور که پیشتر گفته شد، این سیستم هم به‌صورت مستقل قابل استقرار است و هم می‌تواند روی پلتفرم‌های مختلف نصب شده و با سایر سامانه‌ها یکپارچه شود تا عملیات ضدپهپادی تقویت گردد. به‌نظر می‌رسد لیزرِ شرکت EOS اکنون در رده‌ی برترِ ابزارهای مقابله با پهپادها قرار گرفته است؛ گزارشی در نیویورک‌تایمز با استناد به «مسؤولان، کارشناسان و مدیران صنعت» نوشته که آپولو «به‌نظر می‌رسد پرتوان‌ترین سامانهٔ انرژی مستقیم باشد که تاکنون در بازار جهانی تسلیحات فروخته شده است.»

حل معضل بزرگ هزینه‌ها

برد مؤثر شلیک سامانه آپولو ۵ کیلومتر است و می‌تواند در هر دقیقه بین ۲۰ تا ۳۰ پهپاد را منهدم کند. یوهانس پینل، مدیر شرکت بزرگ امنیتی-دفاعی MARSS، این نرخ نابودی را «بی‌سابقه» توصیف کرده و معتقد است آپولو به‌ویژه در برابر حملات دسته‌جمعی (swarm-based drone attacks) پهپادها بسیار کارآمد خواهد بود. یکی دیگر از مزیت‌های مهم سامانه ضدپهپادی لیزری EOS، صرفه‌جویی اقتصادی آن است. برآوردها نشان می‌دهد هزینه هر شلیک آپولو تنها حدود ۱۰ سنت خواهد بود؛ رقمی شگفت‌انگیز در مقایسه با دیگر سلاح‌های ضدپهپادی.

این هزینه‌ی کم، آپولو را در سطح سلاح انرژی هدایت‌شده با فرکانس رادیویی سامانه‌ی (Radio Frequency Directed Energy Weapon) یا به اختصار (RFDEW) که در بریتانیا در حال آزمایش است و حدود ۱۳ سنت به ازای هر شلیک هزینه دارد، قرار می‌دهد. نیروی دریایی ایالات متحده نیز سامانه‌ای مشابه را آزمایش می‌کند که با امواج مایکروویو پرقدرت پهپادها را نابود می‌سازد.

برای مقایسه، هر شلیک سیستم ضدپهپادی گپارد (Gepards) اوکراین حدود ۶۰۰ دلار هزینه دارد و نسخهٔ مؤثرتر آن به نام AHEAD هزینه هر شلیک را تا ۱,۰۰۰ دلار افزایش داده است. دکتر آندریاس شوئر، مدیر EOS، به یک خبرگزاری محلی می‌گوید که استفاده از موشک‌ها برای خنثی‌سازی پهپادها حتی گران‌تر خواهد بود و هزینه هر شلیک در حدود ۵۰۰ هزار تا ۲ میلیون دلار خواهد بود. دکتر آندریاس شوئر درباره ساختار سامانه آپولو این‌گونه توضیح می‌دهد:

این سیستم ضدپهپاد در واقع چند پرتو لیزری را ترکیب می‌کند تا انرژی خروجی آن‌ها افزایش یابد. این سامانه اهداف را بسیار دقیق دنبال می‌کند، که این امر حیاتی است، و پرتو لیزر را روی هدف نگه می‌دارد. میزان انرژی نهفته در این نور معمولاً پهپاد را در ۱ تا ۲ ثانیه از کار می‌اندازد.

از نظر تاکتیکی، او همچنین تاکید کرد که لیزرها می‌توانند به سمت بالا شلیک کنند، در حالی که بیشتر سامانه‌های ضدپهپاد این قابلیت را ندارند.

تحولی که آینده جنگ‌ها را تغییر می‌دهد

سامانه‌های ضدپهپاد مبتنی بر لیزر مزایای تاکتیکی متعددی در میدان نبرد دارند. این سامانه‌ها نیازی به شارژ یا پر کردن مهمات ندارند و تا زمانی که منبع انرژی پایداری در اختیارشان باشد، می‌توانند به‌صورت مداوم عمل کنند. از این نظر، حتی نسبت به توپ‌های ریلی (Rail Gun) هم کارآمدتر هستند؛ زیرا توپ‌های ریلی بسیار مخربند، اما انرژی زیادی هم مصرف می‌کنند.

یکی دیگر از مزیت‌ها، سرعت شلیک فوق‌العاده بالا است: پرتو لیزر با سرعت نور حرکت می‌کند و تنها تاخیر موجود مربوط به زمان شناسایی هدف و نشانه‌گیری لیزر است. همچنین همان‌طور که پیشتر اشاره شد، هزینه‌ی هر شلیک بسیار پایین و استقرار آن نسبت به موشک‌های ضدپهپاد بسیار ساده‌تر است. شرکت EOS تنها بازیگر حوزه لیزرهای نظامی نیست.

کشورهای مختلف در حال توسعه سلاح‌های لیزری خود هستند و به‌نظر می‌رسد صرفه‌جویی اقتصادی باعث سرعت بخشیدن به نوآوری و استفاده سریع از این فناوری جدید شده است.

• چین: سامانه‌ی Guorong-I، لیزر زمین به هوا، که گفته می‌شود پهپادها را ظرف چند ثانیه سرنگون می‌کند.
• اسرائیل: سامانه‌ی پرتو آهنین (Iron Beam)، که به عنوان شناخته‌شده‌ترین سیستم لیزری، اوایل امسال برای نخستین بار در لبنان به کار گرفته شد.
• آمریکا: لاکهید مارتین، سامانه‌ای قدرتمندتر با توان ۳۰۰ کیلووات (HELSI) توسعه داده و به وزارت دفاع تحویل داده است.
• ژاپن: شرکت صنایع سنگین کاوازاکی (Kawasaki Heavy Industries) سیستم ضدپهپاد لیزری قابل نصب روی خودروهای همه‌جارو (ATV) ساخته است.
• هند: سازمان تحقیق و توسعه دفاعی هند (DRDO)، سامانه Laser Directed Weapon (DEW) MK-II(A) را علیه پهپادهایی که به صورت تکی یا گروهی حمله می‌کنند آزمایش کرده است.
• منبع : سلاح لیزری