به گزارش ثریا - این آتشفشانهای بهاصطلاح «پنهان» که اغلب نادیده گرفته میشوند، برخلاف تصور عمومی، بسیار بیشتر از آنچه مردم فکر میکنند فوران میکنند. در مناطقی مانند اقیانوس آرام، آمریکای جنوبی و اندونزی، هر ۷ تا ۱۰ سال یکبار، آتشفشانی بدون هیچ سابقهٔ ثبتشدهای فوران میکند و پیامدهای آن میتواند غیرمنتظره و بسیار گسترده باشد.
نمونهٔ تازهای از این وضعیت بهتازگی رخ داده است. در نوامبر ۲۰۲۵، آتشفشان «هایلی گوبی» در اتیوپی برای نخستین بار در تاریخ ثبتشده، یعنی دستکم پس از حدود ۱۲ هزار سال، فوران کرد. این فوران ستونهایی از خاکستر را تا ارتفاع حدود ۱۳.۵ کیلومتری به آسمان فرستاد و مواد آتشفشانی آن تا یمن فرو ریخت و حتی وارد حریم هوایی شمال هند شد.
برای دیدن نمونهای دیگر، کافی است کمی به عقب برگردیم. در سال ۱۹۸۲، آتشفشان ناشناخته و بدون پایش «ال چیچون» در مکزیک، پس از قرنها خاموشی، بهطور انفجاری فوران کرد. این فورانها مقامات را کاملاً غافلگیر کرد: بهمنهای داغ سنگ، خاکستر و گاز، بخشهای وسیعی از جنگل را نابود کردند. رودخانهها مسدود شدند، ساختمانها ویران شد و خاکستر تا گواتمالا فرو نشست.
در این فاجعه، بیش از ۲ هزار نفر جان خود را از دست دادند و حدود ۲۰ هزار نفر آواره شدند؛ این بدترین فاجعهٔ آتشفشانی مکزیک در دوران مدرن بود. اما پیامدهای این رویداد به مکزیک محدود نماند. گوگرد آزادشده از فوران، ذراتی بازتابنده در لایههای بالایی جو ایجاد کرد که باعث سرد شدن نیمکرهٔ شمالی و جابهجایی موسمی بارانهای آفریقا به سمت جنوب شد؛ تغییری که به خشکسالی شدید انجامید.
چنین اثری بهتنهایی میتواند توان تابآوری هر منطقهای را به چالش بکشد. اما هنگامی که این شرایط با جمعیتی آسیبپذیر، گرفتار فقر و جنگ داخلی، همزمان شد، فاجعه اجتنابناپذیر بود. قحطی اتیوپی و شرق آفریقا در سالهای ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۵ جان حدود یک میلیون نفر را گرفت و توجه جهانی را با کارزارهایی مانند «لایو اِید» به مسئله فقر جلب کرد.
نکتهٔ تکاندهنده این است که حتی بسیاری از دانشمندان حتی در حوزه علوم زمین نمیدانند که یک آتشفشان دورافتاده و کمشناخته در شکلگیری این تراژدی نقش داشته است.
با وجود این درسها، سرمایهگذاری جهانی در آتشفشانشناسی همپای میزان خطر افزایش نیافته است. کمتر از نیمی از آتشفشانهای فعال جهان پایش میشوند و پژوهشهای علمی همچنان بهشکل نامتناسبی بر چند آتشفشان مشهور متمرکز است.
برای نمونه، تعداد مطالعات منتشرشده درباره تنها یک آتشفشان یعنی کوه اتنا، بیش از مجموع پژوهشها درباره ۱۶۰ آتشفشان اندونزی، فیلیپین و وانواتو است. این مناطق از پرجمعیتترین نواحی آتشفشانی زمین هستند، اما در عین حال کمترین شناخت علمی درباره آنها وجود دارد.
بزرگترین فورانها فقط جوامع اطراف خود را تحت تأثیر قرار نمیدهند. آنها میتوانند بهطور موقت دمای سیاره را کاهش دهند، الگوهای موسمی را بر هم بزنند و تولید محصولات کشاورزی را در مناطق وسیعی کاهش دهند. در گذشته، چنین تغییراتی به قحطی، شیوع بیماریها و ناآرامیهای اجتماعی گسترده انجامیده است، اما با این حال، دانشمندان هنوز یک سامانهٔ جهانی برای پیشبینی یا مدیریت این خطرات آینده در اختیار ندارند.
برای پاسخ به این چالش، برخی از دانشمندان بهتازگی «ائتلاف جهانی خطر آتشفشانها» را راهاندازی کردهاند؛ یک نهاد خیریه که بر آمادگی پیشگیرانه در برابر فورانهای پرخطر تمرکز دارد.
چرا آتشفشانهای «خاموش» ایمن نیستند؟
اما چرا آتشفشانها متناسب با میزان خطرشان مورد توجه قرار نمیگیرند؟ بخشی از پاسخ به سوگیریهای رایج انسانی بازمیگردد. بسیاری از مردم بهطور ناخودآگاه فرض میکنند چیزی که مدتها آرام بوده، آرام خواهد ماند؛ این همان «سوگیری عادیپنداری» است. اگر آتشفشانی برای چند نسل فوران نکرده باشد، اغلب بهطور غریزی امن تلقی میشود.
همچنین، احتمال وقوع رویدادها معمولاً بر اساس نمونههایی سنجیده میشود که راحتتر به ذهن میآیند؛ میانبری ذهنی که «خطای دسترسی» نام دارد. آتشفشانهای مشهور یا فورانهای شناختهشده، مانند ابر خاکستر ایسلند در سال ۲۰۱۰، آشنا هستند و تهدیدآمیز به نظر میرسند، در حالی که آتشفشانهای دورافتاده با سابقهٔ نامشخص، تقریباً اصلاً دیده نمیشوند.
این سوگیریها الگوی خطرناکی ایجاد میکنند: ما اغلب تنها پس از وقوع فاجعه سرمایهگذاری جدی میکنیم. برای مثال، آتشفشان ال چیچون فقط پس از فاجعهٔ ۱۹۸۲ تحت پایش قرار گرفت. در حالی که سهچهارم فورانهای بزرگ، در حد ال چیچون یا شدیدتر، از آتشفشانهایی رخ میدهند که دستکم ۱۰۰ سال خاموش بودهاند و دقیقاً به همین دلیل، کمترین توجه را دریافت میکنند.
برای پر کردن این شکافها، جهان باید توجه خود را به آتشفشانهای کمپایششده در مناطقی مانند آمریکای لاتین، جنوبشرق آسیا، آفریقا و اقیانوس آرام معطوف کند؛ جاهایی که میلیونها نفر در نزدیکی آتشفشانهایی با سابقهٔ تاریخی اندک یا نامشخص زندگی میکنند. بزرگترین خطرات دقیقاً در همین مناطق نهفته است و حتی سرمایهگذاریهای نسبتاً اندک در پایش، هشدار زودهنگام و آمادگی جوامع محلی میتواند جانهای بیشماری را نجات دهد.
منبع : اتشفشان های خاموش
آغاز پویش «کارت نشاط» برای حمایت از دانشآموزان
آموزش و پرورش: شرایط ثبتنام دانشآموزان اتباع اعلام خواهد شد
نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام میشود
ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت
خوابگاههای علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید
برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد
حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول
آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم
ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبتنام تا شنبه ۳۰ خرداد
نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن میگوید
شرایط بهرهمندی مؤسسات قرآنی از نرخ صفر مالیاتی ابلاغ شد
نگاهی دوباره به ایران از دریچه «باد صبا»؛ میراثی که از دیروز بهجا ماند
پیام تسلیت مدیرعامل مرکز گسترش به مناسبت درگذشت یک مستندساز
شاپور رحیمی خواننده و نوازنده پیشکسوت درگذشت
روایت احساسات در بطن تصاویر؛ محدودیتها مانع ثبت جنایات جنگ شدهاند
تام کروز ۴۶ سال حضورش در سینما را با یک کلیپ یادآوری کرد
حقوق طبیعی امام حسین (ع) در آخرین موعظه ایشان
ماجرای پیشگویی امام علی(ع) درباره کربلا و شهادت امام حسین(ع) چه بود؟
کل خیر فی الحسین؛ بزرگترین خسارت جدایی از حسین (ع) است
اسکار از ۵۲۹ نفر برای عضویت دعوت کرد؛ از نگار اسکندرفر تا جیکوب الوردی
آموزش تدبر در قرآن ویژه کارکنان دولت اجرایی میشود
تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئینهای حسینی
بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت
انتقاد از یک بازیگر و کمدین برای حضور در مراسم ترامپ؛ با فاشیستها عکس نگیر!
مجموعه کامل فیلمهای استنلی کوبریک در یک بسته خاص عرضه میشود
عاشورا و پیوست فرهنگی ایران؛ از سوگ شیعی تا سرمایه انسجام ملی
تاثیر حرف مردم بر سرنوشت یک دختر؛ ایده «مرجان» از کجا پیدا شد؟
سیره امام حسین(ع) آمیزهای از تدبیر دینی و سیاسی و اخلاق اجتماعی بود
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمیشود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟
مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!
این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند میسازند
توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس
از گاندی تا کارلایل، همه مرید حسین (ع)
ماشین ثروتاندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی
همانگونه که جسم به روزی مادی نیاز دارد، روح نیز به معرفت محتاج است
آیا ماجرای ازدواج حضرت قاسم (ع) در کربلا صحت دارد؟
«حسینیه بهشت»، پیوند خانههای شهدا با خیمههای عاشورا
مهلت ثبتنام در کاروان قرآنی اعزامی به اربعین تا ۵ تیرماه
عکس | جایزه بهترین بازیکن دیدار در دستان علی بیرو
گوشوارههایی که تاریخ فراموششان نکرد
چمران هنوز زنده است
یک فهرست متفاوت از بهترینهای سال ۲۰۲۶ در نیمه راه؛ مستقلها پیشتازند
آمادگی دانشگاه پیام نور برای میزبانی از آزمونهای سایر دانشگاهها
امتحانات پایانترم تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد حضوری شد
مذاکره با دستگاهها برای توسعه صادرات محصولات فریلنسرها
زمان مصاحبههای آزمون دکتری سال ۱۴۰۵ تغییر کرد
تمدید مهلت ارسال مقالات سومین همایش هیئت و آیینهای مذهبی
زمان برگزاری آزمون زبان انگلیسی تولیمو تغییر کرد
سیره عملی میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، مبتنی بر اصل «شکستن منیت» بود
افتتاح مسجد السلام در امارات با ظرفیت ۴ هزار نمازگزار
بنیامیه، نخستین و وحشتناکترین «خصولتی» تاریخ اسلام
بذر انحراف مجاهدین از سال۴۴ کاشته شد/نقش ساواک و زندان در تعمیق انحراف
شیخ حسین انصاریان: چشمی که بر حسین (ع) گریه کند در قیامت گریان نیست
افبیآی شهر کامل با بیمارستان، هتل و نیروگاه ساخت تا حملات سایبری را تمرین کند
بررسی ظرفیتهای هوش مصنوعی برای ارتقای خدمات زائران در نشست مشترک معاونت علمی و آستان قدس رضوی
ممنوع شدن هوش مصنوعی برای دانش آموزان ابتدایی نروژی
ناسا یک رصدخانه فضایی را در میانه زمین و آسمان به ارتفاع بالاتر میبرد
مصوبات جدید فرصتهای تحقیقاتی خارج از کشور دکتری ابلاغ شد
زنان بیشترین داوطلبان آزمون سمپاد/ نتایج اوایل مرداد اعلام میشود
سریال جدید «سرخدار» در راه آنتن: عمار تفتی به تلویزیون بازگشت
کشف نشانههای اولیه افسردگی در چشم کودکان
دانشمند ایرانی: مغز ما برای این همه خبر بد طراحی نشده است
تنش در ایستگاه فضایی بالا گرفت: ناسا از فضانوردانش خواست پناه بگیرند
محققان هشدار دادند: ایجاد نقاط داغ آلودگی در تنگه هرمز به دلیل ترافیک دریایی
یکی از این ستارههای دوقلو یک سیاره فراخورشیدی را بلعیده است
میلیاردرهای حوزه فناوری راز جوانی ابدی را کشف کردهاند؟
تصویری از یکی از شهدای کوچک امروز لبنان
وزیر آموزش و پرورش: بهرهبرداری از ۲۰۰ تا ۲۵۰ کلاس درس جدید در خراسان رضوی
معاون تربیتبدنی و سلامت: یک میلیون دانشآموز سفیر ایمنی و کمکهای اولیه شدند
۵۰۰ هزار دانشآموز زیر چتر کارت نشاط قرار گرفتند
آزمون مدارس سمپاد و نمونه دولتی با بیش از نیم میلیون داوطلب برگزار شد
پرداخت حقوق فرهنگیان بدون تاخیر انجام میشود
قصهای خواندنی برای کودکان: وقتی روباه جنگل را بههم ریخت
حسن طهرانیمقدم پدر موشکی ایران چگونه با نمیشودها مبارزه کرد؟
از بچههای میناب تا ناوچه دنا و انستیتو همه در مستندهای جدید جنگی
مهرانه مهین ترابی پس از ۲۳ سال دوری از تئاتر به صحنه باز میگردد
سریالهای جدید برای پخش دوبله شدند
مادران برای کوچکترین شهید کربلا لالایی خواندند
مصوبات جدید فرصتهای تحقیقاتی خارج از کشور دکتری ابلاغ شد
آمادگی دانشگاه پیام نور برای میزبانی از آزمونهای سایر دانشگاهها
زمان مصاحبههای آزمون دکتری سال ۱۴۰۵ تغییر کرد
امتحانات پایانترم تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد حضوری شد
زمان برگزاری آزمون زبان انگلیسی تولیمو تغییر کرد
چمران هنوز زنده است
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
ممنوع شدن هوش مصنوعی برای دانش آموزان ابتدایی نروژی
بررسی ظرفیتهای هوش مصنوعی برای ارتقای خدمات زائران در نشست مشترک معاونت علمی و آستان قدس رضوی
افبیآی شهر کامل با بیمارستان، هتل و نیروگاه ساخت تا حملات سایبری را تمرین کند
مهلت ثبتنام در کاروان قرآنی اعزامی به اربعین تا ۵ تیرماه
همانگونه که جسم به روزی مادی نیاز دارد، روح نیز به معرفت محتاج است
ناسا یک رصدخانه فضایی را در میانه زمین و آسمان به ارتفاع بالاتر میبرد
افتتاح مسجد السلام در امارات با ظرفیت ۴ هزار نمازگزار
بنیامیه، نخستین و وحشتناکترین «خصولتی» تاریخ اسلام
مذاکره با دستگاهها برای توسعه صادرات محصولات فریلنسرها
«حسینیه بهشت»، پیوند خانههای شهدا با خیمههای عاشورا
این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند میسازند
تمدید مهلت ارسال مقالات سومین همایش هیئت و آیینهای مذهبی
مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمیشود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟
سیره عملی میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، مبتنی بر اصل «شکستن منیت» بود
آیا ماجرای ازدواج حضرت قاسم (ع) در کربلا صحت دارد؟
گوشوارههایی که تاریخ فراموششان نکرد
یک فهرست متفاوت از بهترینهای سال ۲۰۲۶ در نیمه راه؛ مستقلها پیشتازند
توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس
ماشین ثروتاندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی
شیخ حسین انصاریان: چشمی که بر حسین (ع) گریه کند در قیامت گریان نیست
مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!
عکس | جایزه بهترین بازیکن دیدار در دستان علی بیرو
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.