به گزارش ثریا آن وقت که دوستِ انیس و جلیسِ سعدی، دامن گل بریخت و در دامن ش آویخت که وعدهای که برای نوشتن بوستان و گلستان کرده بود را وفا کند، شاید نمیدانست که گلهای این گلستان و رایحه خوش این بوستان چند قرن در سراسر پهنه ایران بزرگ منتشر خواهد بود و چند بار خوانده و شنیده خواهد شد و چند دل را خواهد لرزاند و چند صاحب فکر را به تفکر و تأمل واخواهد داشت.
گلستان، جهان واقعِ سعدی است و بوستان، جهان آرمانی او. باب اول بوستان، در عدل و تدبیر و رأی است و نصیحتهای سعدی به شاهان و حاکمان و فرمانروایان دوران خودش. یادمان باشد نصیحت شنیدن هیچگاه خوشایند نیست؛ و در دورهای که شاهان صاحب مال و جان و ناموس مردمان بودند، اینکه شیخی چون سعدی بتواند این پندها و نصایح را گاه صریح و گاه پیچیده در شیرینی قصه به جان حاکمان و مردم بنشاند و مورد توبیخ و تعرض قرار نگیرد، نشاندهنده احترام و خِردِ جاری در زمانه اوست.
در میان حکایتهای این باب، سعدی جابهجا سخنان خودش را نیز میگنجاند، در میان قصهای میگوید:
تو را عادت ای پادشه حق رَوی است،
دل مرد حقگوی از اینجا قوی است
نگین خصلتی دارد ای نیکبخت،
که در موم گیرد، نه در سنگ سخت!
عجب نیست گر ظالم از من به جان
برنجد، که دزد است و من پاسبان
تو هم پاسبانی به انصاف و داد،
که حفظ خدا پاسبان تو باد
و در ادامه، درباره شیوه مواجهه با دشمن و تدبیر امور میگوید:
همی تا برآید به تدبیر کار،
مدارای دشمن به از کارزار
چون نتوان عدو را به قوت شکست،
به نعمت بباید در فتنه بست
گر اندیشه باشد ز خصمت گزند،
به تعویذ احسان زبانش ببند
عدو را به جای خسک زر بریز،
که احسان کُنَد کُند، دندانِ تیز
شیخ اجل میداند که آرامش و صلح به هر حال بهتر از جنگ و آشوب است، ولی نه با آنکس که کینهتوز است؛ پس چند بیت بعد میگوید:
اگر پیل زوری و گر شیرچنگ،
به نزدیک من صلح بهتر که جنگ
چو دست از همه حیلتی در گُسست،
حلال است بردن به شمشیر دست
اگر صلح خواهد عدو، سر مپیچ
و گر جنگ جوید، عنان بر مپیچ
که گر وی ببندد درِ کارزار
تو را قدر و هیبت شود یک هزار
ور او پای جنگ آورد در رکاب،
نخواهد به حشر از تو داور حساب
تو هم جنگ را باش چون کینه خواست،
که با کینهور مهربانی خطاست
چو با سفله گویی به لطف و خوشی،
فزون گرددش کبر و گردنکشی
به اسبان تازی و مردانِ مرد،
برآر از نهاد بداندیش گرد!
اما او یکسره بر طبل جنگ نمیکوبد، راه نرمی و آرامش را از نظر دور نمیدارد:
و گر میبرآید به نرمی و هوش
به تندی و خشم و درشتی مکوش
چو دشمن به عجز اندر آمد ز در،
نباید که پرخاش جویی دگر
چو زنهار خواهد، کَرَم پیشه کن
ببخشای و از مَکرش اندیشه کن
ز تدبیر پیر کهن برمگرد،
که کار آزموده بود سالخَورد
برآرند بنیانِ روئین ز جای،
جوانان به نیروی و پیران به رأی
سعدی را میتوان انسانگراترین شاعر ادب فارسی دانست، به همین دلیل است که با علم امروز آموزههای او را میتوان ذیل روانشناسی، جامعهشناسی و… نیز بازخوانی نمود. از دید او در هر حالتی انسان و حق او موضوعیت دارد، مانند این بند که درباره کسانی است که با جرمهای مختلف اسیر بند و زندان شدهاند، و تیغ خشم حاکم بالای سرشان است:
صواب است پیش از کُشش بند کرد،
که نتوان سرِ کشته پیوند کرد
خداوند فرمان و رأی و شکوه،
ز غوغای مردم نگردد ستوه
سر پر غرور از تحمل تهی،
حرامش بود تاج شاهنشهی
نگویم چو جنگآوری پایدار
چو خشم آیدت عقل بر جایدار
تحمل کند هر که را عقل هست،
نه عقلی که خشمش کند زیردست
چو لشکر برون تاخت خشم از کمین،
نه انصاف ماند، نه تقوا، نه دین!
ندیدم چنین دیو زیرِ فلک،
که از وی گریزند چندین ملک
او پس از توصیف دیو خشم و توصیه به حکمرانان بر تحمل و فروخوردن خشم در موارد مورد تعارض، به داوری بر حکم شرع اصرار میکند، همانطور که آب خوردن در ماه رمضان به حکم شرع حرام است، حکم قصاص روا و قابل انجام است:
نه بر حکم شرع آب خوردن خطاست؟
وگر خون به فتوا بریزی رواست
که را شرع فتوا دهد بر هلاک،
الا تا نداری ز کشتنش باک
سعدی در دو بیت بعدی به انصاف و رواداری حاکم، به خانواده و فرزندان کسی که جرمی مرتکب شده و قصاص شدهاند، اشاره میکند:
وگر دانی اندر تبارش کسان
بر ایشان ببخشای و راحت رسان
گنه بود مردِ ستمکاره را،
چه تاوان زن و طفل بیچاره را؟
بند پایانی باب اول بوستان نیز بسیار قابل توجه است، جایی که سعدی حاکمان را پس از مقابله با بداندیشان، به تدبیر و رازداری و کرم و بخشش توصیه میکند:
به تدبیر جنگ بداندیش کوش
مصالح بیاندیش و نیت بپوش
منه در میان راز با هرکسی،
که جاسوسِ همکاسه دیدم بسی!
سکندر که با شرقیان حرب داشت،
در خیمه گویند در غرب داشت
چو بهمن به زاولستان خواست شد،
چپ آوازه افکند و از راست شد
اگر جز تو داند که رأی تو چیست،
بر آن رأی و دانش بباید گریست
کَرَم کن، نه پرخاش و کینآوری
که عالم به زیر نگین آوری
چو کاری برآید به لطف و خوشی،
چه حاجت به تندی و گردنکشی؟
نخواهی که باشد دلت دردمند،
دلِ دردمندان برآور ز بند
به بازو توانا نباشد سپاه،
برو همت از ناتوانان بخواه
دعای ضعیفان امیدوار،
ز بازوی مردی، به آید به کار
مضامین و داستانها و پرداخت هر کدام از حکایات بوستان و گلستان سعدی، و نوع نگرش او نشان میدهد که دوست سعدی راست گفته بود؛ خلاف راه صواب است و نقض رأی اولوالالباب، ذوالفقار علی در نیام و زبان سعدی در کام!
تابآوری کودکان در جنگ را با داستان افزایش دهیم
برگزاری بزرگداشت ابوریحان بیرونی از سوی فلاسفه و اساتید
از نگاه امیرالمومنین(ع) راه مهار طمع انسان به قدرت و ثروت چگونه است؟
برگزاری آزمونهای تافل و GRE رسماً در ایران متوقف شد
اعلام جزئیات مرحله شفاهی آزمونهای دانشنامه تخصصی و فوق تخصصی پزشکی
ایران پرچمدار المپیاد فناوری نانو در سطح جهانی
محکومیت اقدام غیرقانونی آمریکا علیه متقاضیان آزمونهای بینالمللی
ارزش از کدنویسی به فهم مسئله منتقل میشود
ثبت نام آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵ آغاز شد/ اعلام جزئیات آزمون
واکنش وزیر علوم به تحریمهای علمی آمریکا
مهلت انتخاب رشته آزمون کارشناسیارشد سال ۱۴۰۵ تمدید شد
ویژه برنامههای هفته وحدت در تجمعات شبانه
افتتاح دفاتر مشاوره وقف در سراسر کشور
برگزاری رویداد رحمه للعالمین در باغ کتاب
دانشجویان خارجی جشنواره هنر و رسانه عهد همزیستی را برگزار میکنند
وقف بر پایه ایثار، نوعدوستی و دوراندیشی استوار است
آغاز انتخاب رشته داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد سال ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد
شرکت های فناوری خواستار افزایش دفاع سایبری در مقابل حملات هوش مصنوعی
نوار نانویی ۳ داروی مسکن را در کمتر از ۲ ثانیه آزاد میکند
قدرتمندترین موشک اروپا به پرواز درآمد
تاکید علمای مسلمان بر عملی کردن وحدت و ایستادگی در مقابل دشمن مشترک
نزاع حجاب، از ابتدا نزاع بر سر قدرت زن بود
البرز زیر بار کمبود مدرسه؛ مهاجرت چالش بزرگ مدارس البرز
توانمند سازی و گذار از الفبا رویکرد جدید سواد آموزی استان سمنان
جزئیات بورسیه تحصیلی صنعت و مشاغل در پذیرش کارشناسی ارشد ۱۴۰۵
غرامت ۱۸ میلیارد دلاری متا برای فرار از شکایت ایالتهای آمریکا
واکنش دانشگاه صنعتی خواجه نصیر به کناره گیری رئیس آن
نفوذ هکرهای چینی به ناسا و سنای آمریکا ردیابی شد
موبایلهای آینده چگونه تغییر میکنند؟
از خیالپردازی سرامیک تاشاعرانگی کاغذ در ماه هنر؛ تکثرِ بودن در پایتخت
محمد اصفهانی در دومین شب از «روایت رحمت» روی صحنه میرود
در طبیعت چه خبر است؟ یک مجموعه خواندنی برای کودکان
پرچم ایران روایتی از خون، باور، ایستادگی و تمنای رسیدن
تاکید بر نقش هنرستانها در مقابله با چالشهای جنگ اقتصادی
کاظمی: دشمن تلاش میکند تا دولتها را از صف مردم جدا کند
امین و مهدیه احمدزاده؛ خواهر و برادر شهید مینابی
پذیرش برگزیدگان المپیادهای جغرافیا و علوم زمین بدون کنکور ابلاغ شد
نتایج آزمون صلاحیت گروه پرستاری سال ۱۴۰۵ اعلام شد
جزئیات آزمون مرحله انفرادی هجدهمین المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی
دفترچه انتخاب رشته آزمون کارشناسیارشد سال ۱۴۰۵ منتشر شد
آغاز انتخاب رشته داوطلبان مجاز آزمون کارشناسیارشد سال ۱۴۰۵ از امروز
سینمای زیرزمینی ایران بررسی شد؛ از بحران بازنمایی تا اقتصاد نامرئی
روایت دبیر انجمن سرود کانون پرورش فکری از برگزاری یک جشنواره ملی
«حبیبی یا نبی»؛ نغمهای برای پیامبر رحمت
ریدلی اسکات با «ستاره های سگی» بدترین فیلمش را ساخت
«کوری» از پروندههای قضایی تا ممیزی؛ این سریال مروج مشروبات الکلی است؟
رازهایی که در یک کشو پنهان است؛ چه کسی دستخط قاتل را تقلید کرد؟
برای پویایی صنف باید صدای جوانها را جدی گرفت؛ سکوت معنا دارد
نسخه ویژه نابینایان «روزی روزگاری» منتشر میشود
وقتی مستند، حافظه میراث ملی را بیدار میکند
ایرانیخوانی نمایشنامه «تاجماه» برگزار شد
«رویای نیمه شب» و ضرورت ساخت آثار تلویزیونی با موضوع مهدویت
وقف رقیب اقتصاد کشور نیست
بیستمین آزمون سراسری قرآن پس از وقفه ای طولانی برگزار میشود
دانشمندی که هنوز رازهایش کشف نشده است؛ کیمیای رازی در تاریخ علم
تجلیل از ۴۵ چهره شاخص در اولین دوره جایزه جهانی دیپلماسی فرهنگی
تاسیس ۱۳ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت
برگزاری آزمون بخش معارفی چهل و نهمین دوره مسابقات سراسری قرآن اوقاف
شرقشناسی بدون ایرانشناسی، امکان یا امتناع؟
متن نوبتدهی آرایشگاه برای عید؛ نمونههایی برای جذب مخاطب
دانشگاهها با ورزش تابآوری دانشجویان را تقویت کنند
راهنمای ثبتنام پذیرفتهشدگان دکتری دانشگاه علامه طباطبائی اعلام شد
پایان رویای «تنگه ترامپ» و غروب توهمات طاغوت روزگار در اعماق خلیج فارس
بهنام تشکر کارآگاه علوی جدید شد
برگزاری بزرگداشت ابن سینا با حضور اندیشمندان ایرانی و خارجی
تجربههای جهانی بازسازی پساجنگ در ۱۲ جلد کتاب
تلقی رایج از موسسات خیریه غلط است؛ انتشار نخستین گزارش زیست بوم خیریه
برگزاری جشنهای میلاد پیامبر مهربانیها با محوریت خونخواهی رهبر شهید
رجبی دوانی: نیازمند «انقلابی درون انقلاب» هستیم
آیا بین «امر تاریخی» و «امر ایمانی» می توان تمایزی مفهومی ایجاد کرد؟
ابنشهرآشوب روایات را دستکاری میکرد؟
تشخیص زودهنگام سرطان سینه با طراحی یک نانوزیستحسگر در دانشگاه تهران
استکبار جهانی به زبالهدان تاریخ میپیوندد؛ خونخواهی رهبر شهید حق ماست
حمایت مجری معروف اخبار عراق، از خلیج فارس+عکس
جدیدترین تصویر از آیت الله سیستانی
صعود دانشجوی دانشگاه آزاد به بام ایران با یاد دانشمند شهید دکتر طهرانچی +عکس
آغاز کلاسهای نیمسال اول دانشگاه صنعتی امیرکبیر از ۲۸ شهریور
حمله هکرهای ایرانی یک واحد تولید برق را در انگلیس تعطیل کرد
شکایت آمریکا از تیک تاک با ۴۰۰ میلیون دلار تسویه شد
واکنش قالیباف به جنگ اقتصادی ترامپ و داردستهاش+عکس
دفترچه انتخاب رشته آزمون کارشناسیارشد سال ۱۴۰۵ منتشر شد
آغاز انتخاب رشته داوطلبان مجاز آزمون کارشناسیارشد سال ۱۴۰۵ از امروز
جزئیات آزمون مرحله انفرادی هجدهمین المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی
نتایج آزمون صلاحیت گروه پرستاری سال ۱۴۰۵ اعلام شد
پذیرش برگزیدگان المپیادهای جغرافیا و علوم زمین بدون کنکور ابلاغ شد
«حبیبی یا نبی»؛ نغمهای برای پیامبر رحمت
روایت دبیر انجمن سرود کانون پرورش فکری از برگزاری یک جشنواره ملی
بیستمین آزمون سراسری قرآن پس از وقفه ای طولانی برگزار میشود
ریدلی اسکات با «ستاره های سگی» بدترین فیلمش را ساخت
وقف رقیب اقتصاد کشور نیست
تاسیس ۱۳ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت
سینمای زیرزمینی ایران بررسی شد؛ از بحران بازنمایی تا اقتصاد نامرئی
برگزاری آزمون بخش معارفی چهل و نهمین دوره مسابقات سراسری قرآن اوقاف
شرقشناسی بدون ایرانشناسی، امکان یا امتناع؟
تجلیل از ۴۵ چهره شاخص در اولین دوره جایزه جهانی دیپلماسی فرهنگی
«کوری» از پروندههای قضایی تا ممیزی؛ این سریال مروج مشروبات الکلی است؟
وقتی مستند، حافظه میراث ملی را بیدار میکند
دانشمندی که هنوز رازهایش کشف نشده است؛ کیمیای رازی در تاریخ علم
از خیالپردازی سرامیک تاشاعرانگی کاغذ در ماه هنر؛ تکثرِ بودن در پایتخت
«رویای نیمه شب» و ضرورت ساخت آثار تلویزیونی با موضوع مهدویت
محمد اصفهانی در دومین شب از «روایت رحمت» روی صحنه میرود
تاکید علمای مسلمان بر عملی کردن وحدت و ایستادگی در مقابل دشمن مشترک
نسخه ویژه نابینایان «روزی روزگاری» منتشر میشود
جزئیات بورسیه تحصیلی صنعت و مشاغل در پذیرش کارشناسی ارشد ۱۴۰۵
ایرانیخوانی نمایشنامه «تاجماه» برگزار شد
ثبت نام آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵ آغاز شد/ اعلام جزئیات آزمون
برای پویایی صنف باید صدای جوانها را جدی گرفت؛ سکوت معنا دارد
رازهایی که در یک کشو پنهان است؛ چه کسی دستخط قاتل را تقلید کرد؟
در طبیعت چه خبر است؟ یک مجموعه خواندنی برای کودکان
افتتاح دفاتر مشاوره وقف در سراسر کشور
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.