به گزارش ثریا محمدحسین دانایی، خواهرزاده جلال آلاحمد که در سالهای اخیر بر روی روزنوشتهای این نویسنده کار میکند و تاکنون دو جلد از روزنوشتهای او با عنوان «یادداشتهای روزانه جلال آل احمد» را منتشر کرده است، به مناسبت سالروز درگذشت فروغ فرخزاد (٢٤ بهمن ١٣٤٥) یادداشتی را با عنوان «جلال آلاحمد و فروغ فرخزاد؛ زود رفتند، اما بهموقع، دو چهره، یک زیستن معنادار» در اختیار ایسنا قرار داده است.
در این یادداشت میخوانیم: «در نگاه نخست، تفاوتهای جلال آلاحمد و فروغ فرخزاد چشمگیر است؛ تفاوت در سن، جنسیت، تجربه زیسته، جایگاه اجتماعی و حتی شیوه بیان. اما در لایهای عمیقتر، شباهتهایی میان این دو دیده میشود که نه تنها اتفاقی نیست، بلکه برای فهم جایگاه آنان در تاریخ فرهنگی معاصر ایران، تعیینکننده است. یکی از مهمترین این شباهتها، نسبت آنها با زندگی و مرگ است: هر دو بهموقع آمدند، بهموقع زیستند و بهموقع رفتند، بی آنکه به تکرار، فرسودگی، یا سازش با ابتدال هنری تن دهند.
این نکته ما را به پرسشی بنیادین میرساند: چه چیزی به زندگی معنا و وزن میبخشد؟ تجربه تاریخی نشان میدهد که ارزش زندگی، بیش از آنکه به طول آن وابسته باشد به کیفیت زیستن گره خورده است. زندگی پربار، زندگی آگاهانه است؛ زندگیای که در آن فرد مسئولیت انتخابهایش را میپذیرد و در مقیاسی حتی محدود، بر خود و جهان پیرامونش اثر میگذارد. در مقابل، عمرهای دراز بسیاری را میتوان یافت که در تکرار، بیتفاوتی و فراموشی مستهلک شدهاند، در حالی که زندگیهای کوتاه اما صادقانه، حضوری ماندگار در حافظه جمعی یافتهاند.
در این چارچوب، جلال و فروغ به یکدیگر نزدیک میشوند. هر دو، به جای گریز، مسئولیت را برگزیدند؛ به جای رکود، رشد را؛ به جای بیتفاوتی حضور فعال را. هر دو ساختارشکن بودند، نه از سر لجاجت، بلکه برای گشودن افقهای تازه، هر دو عشق را، به مثابه نیرویی آگاهانه و انتخابشده بر بسیاری از ملاحظات مرسوم ترجیح دادند. و هر دو، نقش تاریخی خود را با آگاهی ایفا کردند؛ جلال در مقام استاد و مرجع فکری، و فروغ در جایگاه شاگردی جستوجوگر که به سرعت به استقلال و صدای شخصی دست یافت.
در دهههای ۱۳۳۰ و بهویژه ۱۳۴۰، جلال آلاحمد یکی از چهرههای محوری جریان روشنفکری ایران بود؛ متر و معیاری که اغلب اهل قلم، چه موافق و چه منتقد، روی او حساب میکردند. جلال، استادی را نه به عنوان امتیاز، بلکه بهمثابه مسئولیت میفهمید. او بهخوبی میدانست که رابطه استاد و شاگرد، صرفاً انتقال دانش، یا مهارت نیست، بلکه فرایندی انسانی و چندلایه است که بر سه پایه استوار میشود: نظارت، هدایت و شفقت.
نظارت او، از جنس کنترل و تحمیل نبود، بلکه دیدن دقیق، تشخیص بهموقع و پیشگیری از خطاهایی بود که میتوانست به سرخوردگی، یا انحراف فکری بینجامد. هدایت، به معنای شناخت استعدادها، گشودن افقها و کمک به همراستایی تواناییها با مسیر بلوغ فکری و شخصیتی. و شفقت نیز عنصر مکمل این رابطه: فهم رنج یادگیری، پذیرش خطا و همراهی انسانی در لحظههای تردید و شکست. همین ترکیب بود که رابطه جلال با شاگردانش را به پیوندی سازنده و ماندگار بدل میکرد. یادداشتهای روزانه جلال آلاحمد - که تاکنون دو جلد از آن منتشر شده - منبعی غنی برای مشاهده عینی این نوع رابطه است، با نامهایی چون اخوان، آزرم، براهنی، بهرنگی، ساعدی، سپانلو، طاهباز، کاظمیه، محصص و فروغ فرخزاد.
یادداشتهای او درباره فروغ، بهویژه در سالهای پایانی دهه ۱۳۳۰ و آغاز دهه ۱۳۴۰، نشاندهنده نگاهی است همزمان دقیق، دلسوزانه و مسئولانه؛ نگاهی که از قضاوتهای سادهانگارانه فاصله میگیرد و پیچیدگی وضعیت انسانی و اجتماعی فروغ را میفهمد: «صبح سرم بدجوری سنگین بود که ناچار رفتم یک ساعتونیم تنها راه رفتم و برگشتن این فروغ فرخزاد را دیدم که با فولکس واگنش سرگردان بود ... دعوتش کردم به خانه برای ناهار و ... ماند تا چهار بعدازظهر هم بیشتر، و من سرِ ساعت ۲/۵ دیگر حال نشستن نداشتم بلند شدم، رفتم خوابیدم و او را با عهدوعیال و برادرم تنها گذاشتم ... فروغ فرخزاد برای عیال درددل میکرده است تمام این مدت که مردم مرا ول کردهاند، هیچکس را ندارم. شوهرها از ترسِ زنهاشان با من رفتوآمد نمیکنند و زنها هم که به من حسودند و ازین زنانهبازیها... ظهر که دیدمش، پیدا بود که سرگردان است و درمانده. منهم که حوصله ندارم با او ور بروم، اگر هم میآورمش خانه، واقعاً دلم به حالش میسوزد که چنین بیتوان شده است، اما مردهای دیگر چنین رفتاری را با او ندارند و همین عیب کار است که پایش را از همه جا میبرد.» (جمعه ۱۲ اسفند ۱۳۳۹)
حتی در ماجرای رابطه فروغ با ابراهیم گلستان هم تیغ نقد جلال بیش از آنکه متوجه خود فروغ باشد، متوجه شبکه روابط و مناسباتی است که او را به موقعیتی آسیبپذیر سوق دادهاند: «پریروز داریوش تلفن کرد که میخواهد مرا ببیند... پس از مقدمات... گفتم: ... تقصیر اصلی از تو و ایرانی و الهی بود که پای فروغ فرخزاد را به گلستان باز کردید و کار را خراب کردید و به هم زدید خانهای را و دست آخر هم گفتم: گلستان گناهی کرده است و باید کفارهاش را پس بدهد.» (سهشنبه ۱۰ بهمن ۱۳۴۰)
جلال آلاحمد و فروغ فرخزاد هر یک به زبان و راه خود، نشان دادند که ماندگاری نه از طول عمر، بلکه از شدت و صداقت زیستن برمیخیزد؛ آنان زود رفتند، اما بهموقع، و پیش از آنکه زندگی را به عادت، و حقیقت را به مصلحت تقلیل دهند.
منبع: ایسنا
جدایی متا از شریک چینی جنجالی کلید خورد
احتمال اعمال محدودیت دوباره بر اینترنت بینالملل وجود دارد؟
خدمات ابری گوگل در هند مختل شد
اقدامات حرم حضرت ابوالفضل العباس(ع) برای استقبال از ماه محرم
رویکردی اجتهادی بر جایگاه مردم در حکمرانی از منظر فقه شیعه در کتاب «فقه، مردم و حکمرانی»
واکاوی در مسئله عرفان و سلامت معنوی کودکان در یک نشست
نتیجه نهایی گفتگوی پیامبر با مسیحیان نجران پس از ماجرای مباهله چه شد؟
افتتاح سردخانه دومداره آمونیاکی شهر اهر با حضور حجت الاسلام خاموشی
هشدار قالیباف به ترامپ و دیگر رهبران جهان+عکس
حجتالاسلام قمی: زبان در وصف شما مردم مبعوث شده قاصر است
طرح روضههای خانگی سدره به مناسبت ماه محرم آغاز به کار کرد
نیاز داریم که همگی نسبت به معضلات و نیازها احساس مسئولیت کنیم
جزئیات جدید اعمال سوابق تحصیلی در کنکور سراسری ۱۴۰۵ را اینجا بخوانید
به کارگیری هوش مصنوعی جمینای در کروم به غرب آسیا رسید
زیرساخت حقیقی این سرزمین، تمدن کهن، فرهنگ و هنر ماندگارش است
تعیین سقف افزایش شهریه دانشگاههای غیردولتی بر اساس نرخ تورم
از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
اقتدار دفاعی ایران، ایدهای نو در بازیهای رومیزی
۳۵ ثانیه، ۷۲۰ هزار گلوله در لامرد/ جنایتی که روایت نشد
آئین اختتامیه روایت علوی برگزار شد
بازیهای تیم ملی فوتبال ایران در سینماها پخش میشود
معرفی چهار آلبوم موسیقی تازه وارد در فضای مجازی
روایت جواد موگویی از یک جنایت جنگی: حادثه لامرد در سایه روایتهای اشتباه رسانهای گم شد
جزئیات برنامههای محرمی اوقاف در قالب طرح سوگواره بصیرت عاشورایی اعلام شد
دقت در نسبت با خاستگاه علوم انسانی بسیار مهم است
پویش «ایران در پناه قرآن» تا پایان خرداد تمدید شد
برگزاری نمایشگاه معماری حرمین شریفین در مکه مکرمه
حمایت آیت الله رشاد از بازسازی و ساخت مجدد کنیسه آسیب دیده در جنگ
آیا در جنگ هرکاری مجاز است؟ نگاهی به اخلاق در میدان نبرد
تأثیر سوابق پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵ مثبت شد / ۶ درس نهایی برای کنکور
راز حذف زمینههای فلسفی «یوگا» در نسخه مدرن
آذینبندی و شادیهای عمومی باید به عنوان مدخل معرفت باشد
فرایند محدودیت در اینترنت شفاف میشود؛ ماجرای اینترنت پرو و خط سفید چه بود؟
۷۸ درصد ترافیک اینترنت به حالت قبل و اول دی ماه بازگشت
آغاز ثبت نام آزمون کاردانی به کارشناسی از ۲۴ خرداد ماه
مصوبه افزایش حقوق اعضای هیئت علمی لغو نشده است
تداوم فعالیت علمی دانشگاه شهید بهشتی با وجود آسیب در جنگ
ضیافت نور در آسمان خرداد؛ دیدار دو سیاره منظومه شمسی در آسمان ایران
نسخه جدید چتجیپیتی؛ از تولید عکس تا رزرو سفر در یک پنجره
مهلت دفاع از پایان نامه دستیاران پزشکی تا پایان آذر ۱۴۰۵ تمدید شد
حضوری شدن برخی امتحانات دانشگاه علم و صنعت در مقطع کارشناسی
ایران در جمع ۶ کشور دارای توان ساخت تجهیزات پیشرفته کرایوژنیک
چرا نقش استادان دانشگاه فراتر از کلاس درس است؟
انویدیا با غولهای فناوری کره جنوبی قرارداد بست
هوش مصنوعی زلزله یاب شد
ثبتنام خودکار ۸۵ درصد دانشآموزان ابتدایی در استان سمنان
فعالیت ۳۷ هزار سفیر سلامت دانشآموزی
هفته بینالمللی قرآن در کربلا افتتاح شد
چرا روابط فیلم «تهران کنارت» در سطح ماند؟
ولایت فقیه یک هویت تمدنی و تاریخی برای ملت ایران است
تأکید رئیس جهاددانشگاهی بر رفع موانع دیوانسالاری و بازگشت به شورای عالی انقلاب فرهنگی
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: دستورات لازم برای حضور فعالتر جهاد دانشگاهی صادر میشود
دومین فراخوان تربیت مجاهد فرهنگی توسط نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها
دستگاههای اجرایی ملزم به استفاده از پیامرسانهای بومی شدند
طرح جدید دانشکده مدیریت شریف برای جذب دانشجوی دکتری با مزایای بینظیر
پیش ثبتنام الکامپ ۲۹ آغاز شد
امکان ادامه تحصیل مجدد در پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی برای دانشآموختگان فراهم شد
اجماع شورای عالی انقلاب فرهنگی بر تأثیر قطعی سوابق تحصیلی یازدهم و دوازدهم در کنکور ۱۴۰۵
جزئیات احکام انضباطی دانشجویان در ایمیل معاون دانشجویی دانشگاه شریف به اساتید
امتحانات دانشگاه علمی کاربردی غیرحضوری شد
امام در اصول فقه به «عرف عقلایی» اهمیت میداد
خبرنگاران ایرانی از دریافت ویزا برای پوشش جام جهانی محروم شدند
موقوفات چطور به حل مشکلات اقتصادی ورود کردهاند؟
زندگی امام موسی کاظم (ع) تابلویی تمامعیار از مدیریت بحران و کادرسازی دینی است
بازیگر معروف ایرانی نقش ترامپ را بازی میکند+عکس
بیوک میرزایی: محبت مردم بزرگترین سرمایه یک هنرمند است
متن جدید امیرحسین قیاسی در حمایت از ایران و در واکنش به جنگ
آیتالله مبلغی: نخستین ثمره استقامت، گشایش راهها و شکستن بنبستهاست
ثبت نام ۲ هزار هیئت جدید در سامانه عطر سیب/ رویکرد نمایشگاه امسال خانواده محور است
خدمترسانی موکب ها به زائران عید غدیر در نجف اشرف
روایتی از بزرگترین وقف درمانی تهران در کتاب «میراث فرمانفرما»
آخرین حضور و غیاب کودکان شهید میناب با حضور پرویز پرستویی
بازیگر معروف فیلم پدرخوانده ترامپ را ظالم و فاسد خواند
روایت الگوی خانواده موفق در «زندگی زیباست» رادیو معارف
آنچه سیاهچالهای عباسی درباره امام کاظم(ع) پنهان نکردند
چرا روایت ماکان نصیری از صدها گزارش خبری اثرگذارتر شد؟
کتاب صمود روایتی از دردی که از دور فهمیده نمیشود
امکان ارسال مستقیم جستجو به هوش مصنوعی در گوگل فراهم میشود
ترس اروپا از خاموشی دیجیتال شدت گرفت
قائم مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی منصوب شد
امکان ادامه تحصیل مجدد در پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی برای دانشآموختگان فراهم شد
طرح جدید دانشکده مدیریت شریف برای جذب دانشجوی دکتری با مزایای بینظیر
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: دستورات لازم برای حضور فعالتر جهاد دانشگاهی صادر میشود
دومین فراخوان تربیت مجاهد فرهنگی توسط نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها
بیوک میرزایی: محبت مردم بزرگترین سرمایه یک هنرمند است
حمایت جدی دانشگاه آزاد از دانشجویان دکتری؛ دستورالعمل پژوهشی نیمسال ۱۴۰۴۲ آمد
کتاب صمود روایتی از دردی که از دور فهمیده نمیشود
هوش مصنوعی افکار رئیس جمهور چین را ترویج میکند
ترس اروپا از خاموشی دیجیتال شدت گرفت
امکان ارسال مستقیم جستجو به هوش مصنوعی در گوگل فراهم میشود
امتحانات دانشگاه علمی کاربردی غیرحضوری شد
مساله وطن در صدای علیرضا قربانی و نجابتِ اندوه در آهنگ جدید او
بازیگر معروف ایرانی نقش ترامپ را بازی میکند+عکس
انویدیا با غولهای فناوری کره جنوبی قرارداد بست
بزرگترین وداع قرن برای امام امت/ بدرقهای به وسعت ایران
خط فارسی، مرجعیت علمی ایران را منطقهای میکند
چرا روایت ماکان نصیری از صدها گزارش خبری اثرگذارتر شد؟
موقوفات چطور به حل مشکلات اقتصادی ورود کردهاند؟
امام در اصول فقه به «عرف عقلایی» اهمیت میداد
شورای عالی انقلاب فرهنگی: تغییری در تأثیر قطعی معدل کنکور امسال نداریم
قائم مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی منصوب شد
اجماع شورای عالی انقلاب فرهنگی بر تأثیر قطعی سوابق تحصیلی یازدهم و دوازدهم در کنکور ۱۴۰۵
آغاز ثبت نام آزمون کاردانی به کارشناسی از ۲۴ خرداد ماه
رویکرد تحولی سمپاد از تربیت دانشآموز موفق به سوی پرورش انسان اثرگذار
تأکید رئیس جهاددانشگاهی بر رفع موانع دیوانسالاری و بازگشت به شورای عالی انقلاب فرهنگی
مصوبه افزایش حقوق اعضای هیئت علمی لغو نشده است
اقتباسی عروسکی از رمان «اسب جنگی» به روی صحنه رفت
خبرنگاران ایرانی از دریافت ویزا برای پوشش جام جهانی محروم شدند
روایت الگوی خانواده موفق در «زندگی زیباست» رادیو معارف
متن جدید امیرحسین قیاسی در حمایت از ایران و در واکنش به جنگ
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.