به گزارش ثریا - شرکت متا در تازه‌ترین موضع‌گیری خود تلاش کرده این گزاره را تثبیت کند که اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مفهومی علمی و تثبیت‌شده نیست. این شرکت که مالک پلتفرم‌هایی مانند فیسبوک و اینستاگرام است، می‌گوید استفاده افراطی از این سرویس‌ها را نمی‌توان به‌سادگی در چارچوب یک اختلال اعتیادی طبقه‌بندی کرد؛ موضعی که هم‌زمان با افزایش فشارهای حقوقی و انتقادهای گسترده از اثرات این پلتفرم‌ها بر سلامت روان نوجوانان مطرح شده است.در حالی‌که طی سال‌های اخیر پژوهشگران، قانون‌گذاران و خانواده‌ها درباره پیامدهای مصرف مداوم شبکه‌های اجتماعی هشدار داده‌اند، متا می‌کوشد مرز میان استفاده زیاد و اعتیاد را پررنگ کند. این جدال صرفاً بر سر یک واژه نیست؛ بلکه می‌تواند تبعات حقوقی، تنظیم‌گری و حتی اقتصادی گسترده‌ای برای یکی از بزرگ‌ترین بازیگران دنیای فناوری به همراه داشته باشد.

استدلال متا برای رد مفهوم اعتیاداستدلال اصلی متا بر یک تمایز کلیدی استوار است: این‌که «اعتیاد» در ادبیات روان‌پزشکی تعریف مشخص و معیارهای تشخیصی محدود دارد و نمی‌توان هر رفتار پرمصرف یا عادت دیجیتال را ذیل آن قرار داد. وکلای این شرکت در برخی پرونده‌های حقوقی تأکید کرده‌اند که استفاده زیاد از شبکه‌های اجتماعی لزوماً به معنای وابستگی بالینی نیست و شواهد علمی درباره وجود یک اختلال رسمی به نام اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی همچنان محل بحث است.نشانه‌های وابستگی دیجیتال در نوجوانانپژوهشگران روان‌شناسی و علوم رفتاری هشدار می‌دهند که حتی اگر اصطلاح اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی هنوز در طبقه‌بندی رسمی اختلالات روانی پذیرفته نشده باشد، رفتارهای کاربران به‌ویژه نوجوانان نشانه‌هایی از وابستگی واقعی را نشان می‌دهد. مطالعات متعدد حکایت از آن دارند که مصرف مداوم پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام و فیسبوک با بروز علائمی مانند اضطراب، افسردگی، کاهش تمرکز و افت عملکرد تحصیلی مرتبط است.این پژوهش‌ها نشان می‌دهند که مشکل تنها در مدت زمان صرف‌شده در شبکه‌های اجتماعی نیست، بلکه اثرات روانی و اجتماعی عمیق‌تر بر سلامت نوجوانان و توانایی آنها در مدیریت رفتار دیجیتال‌شان وجود دارد. به گفته کارشناسان، کاربران ممکن است در ابتدا از وقت‌گذرانی در شبکه‌ها لذت ببرند، اما مرور زمان، الگوریتم‌های توصیه‌گر و اعلان‌های مداوم می‌توانند رفتارهایشان را به شکلی ناخودآگاه هدایت کنند که مشابه الگوهای وابستگی بالینی است.

افزون بر این، برخی مطالعات نشان می‌دهند که تأثیرات روانی مصرف افراطی شبکه‌های اجتماعی می‌تواند دامنه وسیع‌تری داشته باشد؛ از ایجاد مشکلات خواب و افزایش اضطراب اجتماعی گرفته تا کاهش عزت‌نفس و افزایش احتمال بروز رفتارهای مقایسه‌ای ناسالم با دیگران. پژوهشگران معتقدند این اثرات، به‌ویژه در نوجوانانی که در مراحل حساس رشد شناختی و عاطفی قرار دارند، می‌تواند پیامدهای بلندمدتی بر سلامت روان و کیفیت زندگی آنها داشته باشد.در واقع، این تحلیل‌ها نشان می‌دهند که حتی بدون به‌کار بردن واژه اعتیاد، استفاده افراطی شبکه‌های اجتماعی یک نگرانی واقعی برای روان و رفتار اجتماعی کاربران است و نیاز به توجه، آموزش و ابزارهای کنترل دیجیتال دارد تا اثرات منفی آن کاهش یابد.

مسئولیت قانونی شبکه‌های اجتماعی؛ جدال بر سر واژه «اعتیاد»در سال‌های اخیر، چندین ایالت در آمریکا شکایت‌هایی را علیه شرکت‌های فناوری مطرح کرده‌اند و آن‌ها را به طراحی اعتیادآور محصولاتشان متهم کرده‌اند؛ از الگوریتم‌های توصیه‌گر گرفته تا اعلان‌های مداوم و اسکرول بی‌پایان. در چنین فضایی، پذیرش رسمی واژه اعتیاد می‌تواند مسئولیت حقوقی و مالی سنگینی برای شرکت‌ها ایجاد کند، موضوعی که به گفته تحلیلگران، یکی از دلایل حساسیت متا نسبت به این برچسب است.در واقع، این نزاع بیش از آن‌که صرفاً علمی باشد، به میدان سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری کشیده شده است. اگر قانون‌گذاران به این جمع‌بندی برسند که طراحی برخی قابلیت‌ها ذاتاً کاربران به‌ویژه کودکان و نوجوانان را به استفاده افراطی سوق می‌دهد، احتمال وضع محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌تر افزایش می‌یابد؛ از الزام به تغییر طراحی پلتفرم‌ها تا محدودسازی دسترسی سنی.با این حال، متا ادعا می کند طی سال‌های اخیر ابزارهای کنترلی متعددی برای مدیریت زمان استفاده، محدودسازی اعلان‌ها و تقویت نظارت والدین معرفی کرده است. منتقدان اما معتقدند این اقدامات در برابر مدل کسب‌وکار مبتنی بر جلب توجه و افزایش زمان ماندگاری کاربر، کافی نیست.

در نهایت، آنچه امروز میان متا و منتقدانش جریان دارد، بیش از یک اختلاف لفظی بر سر واژه اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی است؛ این یک بحث عمیق درباره مسئولیت اجتماعی و پیامدهای سلامت روان کاربران به‌ویژه نوجوانان است. صفحات و الگوریتم‌هایی که طراحی شده‌اند تا توجه ما را نگه دارند، در برخی مطالعات با رفتارهای مشابه وابستگی رفتاری و مشکلات روانی در جوانان مرتبط شناخته شده‌اند.به‌عنوان نمونه، پژوهشی که بیش از 4,000 نوجوان را در طول چهار سال پیگیری کرد، نشان داد آن گروه از نوجوانانی که الگوهای مصرف اجباری و کنترل‌ناپذیر داشتند، نسبت به همسالان خود دو تا سه برابر بیشتر در معرض افکار و رفتارهای خودآسیب‌رسان قرار داشتند.علاوه بر این، بررسی‌های سیستماتیک گسترده نشان می‌دهند که مصرف بیش‌ازحد شبکه‌های اجتماعی با کیفیت پایین‌تر خواب، رفتارهای ناسالم غذایی و افزایش نگرانی‌های روانی مرتبط است، یافته‌ای که کارشناسان سلامت نوجوانان را وادار به تأکید بر آموزش و پیشگیری می‌کند.گزارش‌های علمی و نهادهای بهداشتی در سطح جهانی از جمله گزارش مفصل آژانس ملی سلامت فرانسه هشدار داده‌اند که پلتفرم‌ها می‌توانند نوجوانان را در معرض فشارهای اجتماعی، اضطراب، اختلال خواب و حتی محتوای آسیب‌زا قرار دهند و باید از طراحی و تنظیم‌گری به‌گونه‌ای حمایت شود که ایمنی و رفاه کاربران خردسال را بالاتر از جذب توجه قرار دهد.

به همین دلیل، بحث درباره پذیرش یا رد اصطلاح اعتیاد فقط یک بازی با کلمات نیست؛ این موضوع می‌تواند مسائل حقوقی، اجتماعی و نحوه طراحی محصولات دیجیتال را تحت تأثیر قرار دهد. اگر قانون‌گذاران، پژوهشگران و والدین تصمیم بگیرند که نحوه استفاده نوجوانان از شبکه‌های اجتماعی نیاز به تعریف روشن و مسئولیت‌پذیری شرکت‌ها دارد، این می‌تواند منجر به بازطراحی پلتفرم‌ها، تعیین قوانین سنی و اجرای اقدامات محافظت از سلامت روان نوجوانان شود.

منبع : شبکه های اجتماعی