به گزارش ثریا توجه دوباره به نهجالبلاغه همزمان با آغاز نهضت اسلامی در اوایل دهه چهل شمسی است و متفکران انقلاب اسلامی به این کتاب شریف و مفاهیم آن توجه ویژه ای داشتند. اهتمام به این کتاب شریف را میتوان در سخنرانیهای حضرت آیت الله خامنهای در کنگره نهجالبلاغه که نخستین بار در بهار ۱۳۶۰ ایراد شد، مشاهده کرد: ما امروز در دنیای اسلام - که درک و دریافت و بینش اسلامی در آن گاهی با فاصلههایی به اندازهی فاصلهی ایمان و کفر از هم دور هستند - با واقعیتی مواجه هستیم. امروز آشکارترین و روشنترین حقایق اسلامی به وسیلهی بعضی از مدعیان اسلام در کشورهای اسلامی نادیده گرفته میشود. امروز همان روزی است که شعارها یکسان است اما جهتگیریها به شدت مغایر یکدیگر است، امروز شرایطی مشابه شرایط دوران حکومت امیرالمؤمنین است، پس روزگار نهجالبلاغه است.
در روزهای ماه مبارک رمضان که در مهمانی خدا شرکت میکنیم و در طرح قرآنی «زندگی با آیه ها» هر روز با یک آیه از قرآن کریم مأنوس هستیم، پسندیده است که آیه روز را از منظر امیرالمومنین علی علیه السلام و کتاب شریف نهجالبلاغه نیز بررسی کنیم.
گزارش پیش رو با تکیه بر آیه ۱۷۳ سوره مبارکه صافات («وَإِنَّ جُنْدَنَا لَهُمُ الْغَالِبُونَ»؛ و همانا سپاه ما پیروزمنداناند) و با استعانت از آموزههای نهجالبلاغه، به تحلیل مفهوم پیروزی نهایی جبهه حق از منظری اجتماعی و فرهنگی میپردازد.چگونه نصرت الهی در بستر سنتهای حاکم بر جامعه و تحولات فرهنگی محقق میشود.
سنت پیروزی حق و ساختار جبهه الهی
آیه ۱۷۳ سوره صافات بیانگر یک سنت تخلفناپذیر الهی است. «جندالله» یا سپاه خداوند در ادبیات قرآنی و نهجالبلاغه، صرفاً به معنای یک تشکل نظامی نیست، بلکه نمادی از جریانی است که آرمانهای الهی را در زمین پیاده میکند. امیرالمؤمنین (ع) در جایجای نهجالبلاغه بر این نکته تأکید میورزند که حق به ذات خود پیروز است، اما تجلی این پیروزی در گروی پایداری و استقامت پیروان حق است. ایشان در حکمت ۴۰۰ میفرمایند: «مَنْ صَارَعَ الْحَقَّ صَرَعَهُ»؛ یعنی هر کس با حق درافتد، حق او را بر زمین میزند. این نگاه لایههای عمیقتری از آیه مورد نظر را میگشاید؛ پیروزی سپاه خدا لزوماً در غلبه فیزیکی آنی نیست، بلکه در پایداری منطق حق و نابودی ماهوی باطل نهفته است.
از دیدگاه اجتماعی، «جندالله» به جامعهای اطلاق میشود که بر مدار حق انسجام یافته است. حضرت علی (ع) در خطبههای متعددی (مانند خطبه ۱۷۳ و ۱۷۶) به ویژگیهای کارگزاران و پیروان جبهه حق اشاره میکنند. پیروزی سپاه خدا در گروی «انضباط اجتماعی» و «اطاعت از رهبری آگاه» است. امام در خطبه ۱۷۳ بر این نکته تأکید دارند که سزاوارترین مردم به خلافت و رهبری، تواناترین آنها در اجرای فرمان خداست. از منظر اجتماعی، سپاهی که آیه ۱۷۳ سوره صافات از پیروزی حتمی آن سخن میگوید، جامعهای است که در آن حقوق متقابل والی و رعیت رعایت شود. پیروزی در این نگاه، ثمره پیوند مستحکم میان آحاد جامعه و آرمانهای توحیدی است.
ابعاد فرهنگی: استقامت و بصیرت در برابر تلاطمها
فرهنگ نهجالبلاغه، فرهنگِ «بصیرت» است. برای آنکه مصداق سپاه پیروز باشیم، باید از نظر فرهنگی به بلوغی رسید که فتنهها و آمیختگیهای حق و باطل، مسیر را گم نکند. امام در خطبه ۵۰ هشدار میدهند که باطل با حق درمیآمیزد تا مردم را بفریبد، اما سپاه پیروز خدا کسانی هستند که با نور یقین از این غبارها عبور میکنند. آیه «وَإِنَّ جُنْدَنَا لَهُمُ الْغَالِبُونَ» در واقع پاداش فرهنگی کسانی است که در برابر سختیها، «صبر» و «استقامت» را پیشه کردهاند. امام در خطبه ۱۷۶ خطاب به مردم میفرمایند: «بر سر سخن خود پایمردی کنید و در راهی که فرمان داده استقامت ورزید». این استقامت فرهنگی، همان عاملی است که پیروزی را از یک وعده انتزاعی به یک واقعیت ملموس اجتماعی تبدیل میکند.
یکی از کلیدیترین آموزههای نهجالبلاغه که با آیه ۱۷۳ صافات پیوند میخورد، مشروط بودن پیروزی به «ایمان واقعی» است. پیروزی سپاه خدا یک جبر تاریخی بدون عمل نیست، بلکه سنتی است که از مسیر مجاهدت میگذرد. امام علی (ع) در نامهها و خطبههای جهادی خود تبیین میکنند که خداوند پیروزی را به کسانی ارزانی میدارد که «تنآسایی» را رها کرده و برای برپایی عدالت هزینه داده باشند. در نگاه فرهنگی نهجالبلاغه، بزرگترین شکست، شکستِ اخلاقی و سقوط ارزشهاست؛ لذا سپاهی که اخلاق را حفظ کند، حتی اگر در میدان نظامی آسیب ببیند، طبق نص صریح آیه ۱۷۳ صافات، «غالب» واقعی است، چرا که آرمان او زنده مانده است.
پیروزی وعده داده شده در سوره صافات، از دریچه نهجالبلاغه مسیری است که از خودسازی فردی، انتظام اجتماعی و بصیرت فرهنگی میگذرد. جبهه حق زمانی به «غلبه» نهایی میرسد که لشکریانش نه تنها در میدان رزم، بلکه در میدان رعایت حقوق مردم، ایستادگی در برابر ظلم و حفظ پیوند با وحی، پیشتاز باشند. معارف نهجالبلاغه، نقشه راهی عملی برای تحقق وعده الهی در پیروزی سپاهیان خدا در بستر تحولات پرفراز و نشیب تاریخ بشری است.
تب هوش مصنوعی در شرکتها هم داغ شد
علت فوت حمید علیدوستی چه بود؟
داروهایی که به نفع ویروس عمل میکند و سلامت بیمار را به خطر میاندازد
کشف یک جرم مرموز در لبه منظومه شمسی توسط اخترشناسان
تصویر روز ناسا از شب در سیارهای وهمانگیز
کنجکاوی کودک تا کجا باید درباره تلفن همراه والدین پیش برود؟
کتاب صوتی «پلهای مدیسون کانتی» منتشر شد
چرا از قهرمانان فقط مدالهایشان را میبینیم؟
کتاب «همسفیر» منتشر شد
ستاره اسکندری پس از هفت سال به صحنه تئاتر بازمیگردد
کمبود جدی فضای آموزشی در مناطق حاشیهای و پرتراکم شهری
دانشآموزان قرآنی شایسته قدردانی هستند
چرا سریال «روشنایی شب» با واکنش رسانه صهیونیستی مواجه شد؟
محدودیت دسترسی به اطلاعات اسلحهها برای نوجوانان در چت جی پی تی
ثبتنام آزمون انتخاب حسابدار رسمی سال ١۴۰۵ آغاز شد؛ اعلام زمان آزمون
تسهیلات جدید برای قبولیهای ارشد و دکتری از سوی وزارت علوم
نمرات مردودی دانشجویان ورودی ۱۴۰۲ به بعد در معدل کل محاسبه نمیشود
تفکیک مسیر ارتقای اساتید علوم انسانی از رشتههای مهندسی و کشاورزی
امکان ویرایش معدل و سهمیه در آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی فراهم شد
کلیداولیه آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی۱۴۰۵ منتشر شد
کد آیسیک چیست؟ راهنمای انتخاب و استعلام فعالیت اقتصادی | آرمیتاتکس
محرابی که در عید قربان تبریز به خون نشست؛ نخستین شهید محراب که بود؟
نمایشگاه جدید موزه «جستجوی ایران» افتتاح شد؛ بازخوانی ریشههای بحران هویت و گسست تاریخی
رمانی در ستایش قدیس مهربانی برنده جایزه بزرگ رمان آکادمی فرانسه شد
۱۷۳ هنرمند در جشنواره هنرهای تجسمی جوانان رقابت میکنند
تنوع دیدگاهها معیار انتخاب در کارگاه نقاشی جشنواره تجسمی جوانان است
هومن کیایی و مجتبی رجبیمعمار «داستان زندگی من» را روایت میکنند
فیلمهای «بالاچ» و «سومریها» اکران میشوند
معرفی اعضای هیئت انتخاب آثار جشنواره تئاتر خیابانی مریوان
تلاش برای کشف استعدادها؛ بخش بینالمللی تئاتر نیاز به تقویت دارد
یک بازار سه روایت؛ بندرعباس در تهران تماشایی شد
متا خارج از دادگاه نوجوان شاکی را راضی به تسویه کرد
دانشگاه آزاد اسلامی در زمره ۱۰۰ دانشگاه برتر جهان قرار دارد
اجرای طرح فروش حضوری و مجازی کتابفروشیها در «بازار کتاب»
لبیک نهادهای علمی به پیام رهبر انقلاب: برای خیزش علمی شتابان آمادهایم
نحوه دریافت ارز از دانشجویان خارجی اعلام شد
جزییات افزایش تسهیلات رفاهی دانشجویان علوم پزشکی؛ افزایش وام ازدواج
نوبت دوم آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی سال ۱۴۰۵ در ۳۳ رشته برگزار شد
ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی در سال ۱۴۰۶ تعیین شد
رونمایی از نرمافزار «ردا کارت» دانشجویی؛ زمان اجرا به زودی مشخص میشود
فرهنگستان علوم ظرفیت خود را برای تحقق خیزش علمی کشور به کار میگیرد
کنار رفتن «حجاب ابزار» برای مستندسازی یک فرصت است؛ فرا رفتن از گزارش
حریم خصوصی در فضای مجازی؛ انتشار پیام و تصویر دیگران شرعا جایز است؟
حجتالاسلام قمی: هیئت، سیاسیترین و استکبارستیزترین محفل شیعه است
«گوهر فضیلت»؛ بازخوانی میراث علمی و سلوک معنوی آیتالله مروارید
وقتی تصویر و صدای جعلی به نام حقیقت منتشر میشود؛حکم شرعی تغییر هوشمند
فاطمیه فرصتی برای پیوند محبت فاطمی با فرهنگ وقف و خیر ماندگار
«کافه سلطان»؛ روایت زندگی روزمره در سایه جنگ
از بازتاب سخنان تلخ اکبر زنجانپور تا گرامیداشتی برای اکبر عبدی
رویا میرعلمی مهمان آخرین قسمت «همکلام» میشود
نقشم در «نسخه آزمایشی» از من دور بود؛ سارقی که بعد از نامزدی توبه کرد
موسیقی بازیها از قاب نمایشگر تا صحنه ارکسترال
معرفی آثار ۲ بخش از جشنواره فیلم مقاومت
اپل لپ تاپ گرانقیمت با نمایشگر لمسی را معرفی کرد
گرمکن گرافنی ژاپنی در سه ثانیه گرم میشود
آمازون دوباره کارمندانش را بیکار کرد
دست نوشته دانشجویان در بیعت با رهبر انقلاب
امکان تحصیل دانش آموزان ایرانی خارج از کشور فراهم است
اعلام لبیک شورای عالی انقلاب فرهنگی به رهنمودهای رهبر معظم انقلاب
ثبت نام بیش از ۳۰ هزار نفر در آزمون دکتری نیمهمتمرکز سال ۱۴۰۶
اطلاعات تازه درباره سهمیهها و تسهیلات آزمون دکتری نیمه متمرکز سال ۱۴۰۶
علیرضا استادی: جسارت بازی درنقش تاریخی را پیدا کردم
دست رد ۳ جشنواره بر فیلم جدید پل شریدر؛ «مبانی فلسفه» پسندیده نشد
رونمایی از «هزاردستان» نخستین انیمیشن «دستساز» جهان
نمایشگاه «رد خط» به نیاوران رسید
بسیج دانشآموزی در بیش از نیمی از مدارس کشور حضور دارد
نقش سورههای کوتاه در آشنایی کودکان با قرآن
افزایش سرانه های آموزشی در استان تهران/ ساخت مدرسه به تنهایی کافی نیست
کودکان البرزی مأموریت نیمهتمام شهید ماکان نصیری را ادامه میدهند
تصادف تریلی با سرویس مدرسه در اردکان؛ یک دانشآموز جان باخت
کاظمی: نظام سنجش آموزشوپرورش نیازمند تحول اساسی است
اسامی برگزیدگان مرحله نهایی سیویکمین المپیاد علمی دانشجویی اعلام شد
هشدار افتا درباره قطع دسترسی به دامنههای خارجی؛ لزوم مهاجرت به ir
چت جی پی تی بیمار مبتلا به صرع را به سرپیچی از دستور پزشکان تشویق کرد
متا برای معتاد کردن نوجوانان به دادگاه می رود
یک انفجار کیهانی ۲۷ روزه در فضا کشف شد
اپل دو دستگاه جدید معرفی کرد +قیمت
جاسوسی شرکت اسرائیلی از کاربران استارلینک فاش شد
خدا از رگ گردن به ما نزدیکتر است؛ پس چرا باید عبادت کنیم؟
آیت الله رشاد: بیانیه رهبر معظم انقلاب، محرک تاریخی پیشرفت علمی کشور است
ثبت نام بیش از ۳۰ هزار نفر در آزمون دکتری نیمهمتمرکز سال ۱۴۰۶
اطلاعات تازه درباره سهمیهها و تسهیلات آزمون دکتری نیمه متمرکز سال ۱۴۰۶
اعلام لبیک شورای عالی انقلاب فرهنگی به رهنمودهای رهبر معظم انقلاب
رونمایی از نرمافزار «ردا کارت» دانشجویی؛ زمان اجرا به زودی مشخص میشود
ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی در سال ۱۴۰۶ تعیین شد
دست نوشته دانشجویان در بیعت با رهبر انقلاب
کودکان البرزی مأموریت نیمهتمام شهید ماکان نصیری را ادامه میدهند
فرهنگستان علوم ظرفیت خود را برای تحقق خیزش علمی کشور به کار میگیرد
خدا از رگ گردن به ما نزدیکتر است؛ پس چرا باید عبادت کنیم؟
تصادف تریلی با سرویس مدرسه در اردکان؛ یک دانشآموز جان باخت
متا برای معتاد کردن نوجوانان به دادگاه می رود
کاظمی: نظام سنجش آموزشوپرورش نیازمند تحول اساسی است
دست رد ۳ جشنواره بر فیلم جدید پل شریدر؛ «مبانی فلسفه» پسندیده نشد
افزایش سرانه های آموزشی در استان تهران/ ساخت مدرسه به تنهایی کافی نیست
اسامی برگزیدگان مرحله نهایی سیویکمین المپیاد علمی دانشجویی اعلام شد
بسیج دانشآموزی در بیش از نیمی از مدارس کشور حضور دارد
«گوهر فضیلت»؛ بازخوانی میراث علمی و سلوک معنوی آیتالله مروارید
امکان تحصیل دانش آموزان ایرانی خارج از کشور فراهم است
جزییات افزایش تسهیلات رفاهی دانشجویان علوم پزشکی؛ افزایش وام ازدواج
علیرضا استادی: جسارت بازی درنقش تاریخی را پیدا کردم
رونمایی از «هزاردستان» نخستین انیمیشن «دستساز» جهان
نوبت دوم آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی سال ۱۴۰۵ در ۳۳ رشته برگزار شد
هشدار افتا درباره قطع دسترسی به دامنههای خارجی؛ لزوم مهاجرت به ir
یک انفجار کیهانی ۲۷ روزه در فضا کشف شد
آیت الله رشاد: بیانیه رهبر معظم انقلاب، محرک تاریخی پیشرفت علمی کشور است
رویا میرعلمی مهمان آخرین قسمت «همکلام» میشود
جاسوسی شرکت اسرائیلی از کاربران استارلینک فاش شد
نمایشگاه «رد خط» به نیاوران رسید
چت جی پی تی بیمار مبتلا به صرع را به سرپیچی از دستور پزشکان تشویق کرد
اپل دو دستگاه جدید معرفی کرد +قیمت
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.