به گزارش ثریا توجه دوباره به نهجالبلاغه همزمان با آغاز نهضت اسلامی در اوایل دهه چهل شمسی است و متفکران انقلاب اسلامی به این کتاب شریف و مفاهیم آن توجه ویژه ای داشتند. اهتمام به این کتاب شریف را میتوان در سخنرانیهای حضرت آیت الله خامنهای در کنگره نهجالبلاغه که نخستین بار در بهار ۱۳۶۰ ایراد شد، مشاهده کرد: ما امروز در دنیای اسلام - که درک و دریافت و بینش اسلامی در آن گاهی با فاصلههایی به اندازهی فاصلهی ایمان و کفر از هم دور هستند - با واقعیتی مواجه هستیم. امروز آشکارترین و روشنترین حقایق اسلامی به وسیلهی بعضی از مدعیان اسلام در کشورهای اسلامی نادیده گرفته میشود. امروز همان روزی است که شعارها یکسان است اما جهتگیریها به شدت مغایر یکدیگر است، امروز شرایطی مشابه شرایط دوران حکومت امیرالمؤمنین است، پس روزگار نهجالبلاغه است.
در روزهای ماه مبارک رمضان که در مهمانی خدا شرکت میکنیم و در طرح قرآنی «زندگی با آیه ها» هر روز با یک آیه از قرآن کریم مأنوس هستیم، پسندیده است که آیه روز را از منظر امیرالمومنین علی علیه السلام و کتاب شریف نهجالبلاغه نیز بررسی کنیم.
گزارش پیش رو با تکیه بر آیه ۱۷۳ سوره مبارکه صافات («وَإِنَّ جُنْدَنَا لَهُمُ الْغَالِبُونَ»؛ و همانا سپاه ما پیروزمنداناند) و با استعانت از آموزههای نهجالبلاغه، به تحلیل مفهوم پیروزی نهایی جبهه حق از منظری اجتماعی و فرهنگی میپردازد.چگونه نصرت الهی در بستر سنتهای حاکم بر جامعه و تحولات فرهنگی محقق میشود.
سنت پیروزی حق و ساختار جبهه الهی
آیه ۱۷۳ سوره صافات بیانگر یک سنت تخلفناپذیر الهی است. «جندالله» یا سپاه خداوند در ادبیات قرآنی و نهجالبلاغه، صرفاً به معنای یک تشکل نظامی نیست، بلکه نمادی از جریانی است که آرمانهای الهی را در زمین پیاده میکند. امیرالمؤمنین (ع) در جایجای نهجالبلاغه بر این نکته تأکید میورزند که حق به ذات خود پیروز است، اما تجلی این پیروزی در گروی پایداری و استقامت پیروان حق است. ایشان در حکمت ۴۰۰ میفرمایند: «مَنْ صَارَعَ الْحَقَّ صَرَعَهُ»؛ یعنی هر کس با حق درافتد، حق او را بر زمین میزند. این نگاه لایههای عمیقتری از آیه مورد نظر را میگشاید؛ پیروزی سپاه خدا لزوماً در غلبه فیزیکی آنی نیست، بلکه در پایداری منطق حق و نابودی ماهوی باطل نهفته است.
از دیدگاه اجتماعی، «جندالله» به جامعهای اطلاق میشود که بر مدار حق انسجام یافته است. حضرت علی (ع) در خطبههای متعددی (مانند خطبه ۱۷۳ و ۱۷۶) به ویژگیهای کارگزاران و پیروان جبهه حق اشاره میکنند. پیروزی سپاه خدا در گروی «انضباط اجتماعی» و «اطاعت از رهبری آگاه» است. امام در خطبه ۱۷۳ بر این نکته تأکید دارند که سزاوارترین مردم به خلافت و رهبری، تواناترین آنها در اجرای فرمان خداست. از منظر اجتماعی، سپاهی که آیه ۱۷۳ سوره صافات از پیروزی حتمی آن سخن میگوید، جامعهای است که در آن حقوق متقابل والی و رعیت رعایت شود. پیروزی در این نگاه، ثمره پیوند مستحکم میان آحاد جامعه و آرمانهای توحیدی است.
ابعاد فرهنگی: استقامت و بصیرت در برابر تلاطمها
فرهنگ نهجالبلاغه، فرهنگِ «بصیرت» است. برای آنکه مصداق سپاه پیروز باشیم، باید از نظر فرهنگی به بلوغی رسید که فتنهها و آمیختگیهای حق و باطل، مسیر را گم نکند. امام در خطبه ۵۰ هشدار میدهند که باطل با حق درمیآمیزد تا مردم را بفریبد، اما سپاه پیروز خدا کسانی هستند که با نور یقین از این غبارها عبور میکنند. آیه «وَإِنَّ جُنْدَنَا لَهُمُ الْغَالِبُونَ» در واقع پاداش فرهنگی کسانی است که در برابر سختیها، «صبر» و «استقامت» را پیشه کردهاند. امام در خطبه ۱۷۶ خطاب به مردم میفرمایند: «بر سر سخن خود پایمردی کنید و در راهی که فرمان داده استقامت ورزید». این استقامت فرهنگی، همان عاملی است که پیروزی را از یک وعده انتزاعی به یک واقعیت ملموس اجتماعی تبدیل میکند.
یکی از کلیدیترین آموزههای نهجالبلاغه که با آیه ۱۷۳ صافات پیوند میخورد، مشروط بودن پیروزی به «ایمان واقعی» است. پیروزی سپاه خدا یک جبر تاریخی بدون عمل نیست، بلکه سنتی است که از مسیر مجاهدت میگذرد. امام علی (ع) در نامهها و خطبههای جهادی خود تبیین میکنند که خداوند پیروزی را به کسانی ارزانی میدارد که «تنآسایی» را رها کرده و برای برپایی عدالت هزینه داده باشند. در نگاه فرهنگی نهجالبلاغه، بزرگترین شکست، شکستِ اخلاقی و سقوط ارزشهاست؛ لذا سپاهی که اخلاق را حفظ کند، حتی اگر در میدان نظامی آسیب ببیند، طبق نص صریح آیه ۱۷۳ صافات، «غالب» واقعی است، چرا که آرمان او زنده مانده است.
پیروزی وعده داده شده در سوره صافات، از دریچه نهجالبلاغه مسیری است که از خودسازی فردی، انتظام اجتماعی و بصیرت فرهنگی میگذرد. جبهه حق زمانی به «غلبه» نهایی میرسد که لشکریانش نه تنها در میدان رزم، بلکه در میدان رعایت حقوق مردم، ایستادگی در برابر ظلم و حفظ پیوند با وحی، پیشتاز باشند. معارف نهجالبلاغه، نقشه راهی عملی برای تحقق وعده الهی در پیروزی سپاهیان خدا در بستر تحولات پرفراز و نشیب تاریخ بشری است.
تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم
درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشتههای بدون آزمون
زائران با سامانه هوشمند «هم موکب» دغدغه اسکان ندارند
راهاندازی «بازوی طریق» سامانه هوشمند خدمات به زائران اربعین
مطالبه بزرگ امت اسلام در اربعین امسال خونخواهی قائد شهید است
مفاهیم نهجالبلاغه را در پیادهروی اربعین ترویج کنیم
چه افرادی بدون آنکه به کربلا بروند زائر اباعبدالله هستند؟
مایک لی بازنشسته میشود؛ بیماری نمیگذارد فیلم بسازم
خنیاگران خیام با «مهرگان» آمدند؛ شنیدن ظرافتهای موسیقی خراسان
«خورشید اربعین» در رادیو ورزش؛ همراهی با زائران در حماسه استقامت
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد
پیش ثبتنام ۸۱۰ هزار دانشآموز پایه هفتم
آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمترسانی به زائران اربعین است
روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز میکنند در کتاب «شاه است حسین»
پرچمهایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند
تصویر کمتر دیده شده از آیتالله سیدمجتبی خامنهای در نماز جمعه نصر
چالشهای عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ میدهد
جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
جزئیات آزمونهای دانشنامه و گواهینامه تخصصی پزشکی را اینجا بخوانید
اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر مسیر شغلی خود را طراحی میکنند
مدیر ارشد اوپن ای آی به این شبکه اجتماعی معتاد شده بود
متا تحقیق درباره خطرات اینستاگرام برای نوجوانان را نادیده گرفت
پرتاب ۵ هزار ماهواره آمازون برای بهبود کیفیت اینترنت در جهان
تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
«مردم نمایی» روایتی دیگر از ماجرای نیما تکیدو
حاج حسین ملک داراییهای فناپذیر را به میراثی تمدنی تبدیل کرد
پناهیان: بزرگترین تشییعهای تاریخ مربوط به امامین انقلاب است
جستجوی حقیقت در مهآلودگی ابطالپذیری پوپر/سطحینگری در علوم انسانی
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
تصویری از تابوت استاد مرحوم اکبر عبدی
پارادوکس در وقف، سودجویی ناشر و موزّع
فانتزی که به شاهنامه تکیه زده است/ احیای حماسه در ادبیات فانتزی ایران
رمان دینی باید افراد معاند و خاکستری را هم پای کتاب بنشاند
بعد از انفجار پیجرها، زندگی چگونه ادامه پیدا کرد؟
حافظه مکتوب ایران چگونه زنده میماند؟
بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی در فضای مجازی
صفحه رسمی سفارت آلمان در تهران شایعات تخلیه کارکنان این نمایندگی دیپلماتیک را تکذیب کرد
تصویری از برخاستن ستون دود در اربیل عراق
رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند
ترامپ انتقام جریمه گوگل را از اروپا می گیرد
خونخواهی رهبر شهید ادامه یک مطالبه تاریخی است؛ انتقام با بیشترین ضربه
اعلام دستمزد طراحان صحنه و لباس تئاتر در سال ۱۴۰۵
خالق فیلم معروف «ماسک» از دنیا رفت؛ جیم کری از همکاری با وی تشکر کرد
خداحافظ آقای عبدی؛ دلمان برایتان تنگ میشود
اعزام ۴۷۴ معلم برگزیده به مدارس خارج از کشور
وزیر آموزش و پرورش: کنکور به موقع برگزار میشود
کشف آنزیمی که میتواند پیری را معکوس کند
چت جی پی تی در سراسر جهان مختل شد
ثبت نام دانش آموختگان خارج از کشور در آزمون پیش کارورزی پزشکی آغاز شد
کلید اولیه آزمون دستیاری پزشکی امروز منتشر میشود
اتحادیه اروپا گوگل را ۸۹۰ میلیون یورو جریمه کرد
سیزدهمین پرتاب استارشیپ موفقیت آمیز بود
رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» آغاز بکار کرد
آغاز همکاری مشترک برای تدوین سند ملی صلاحیت حرفهای ICT
۳۵۰ پرونده دانشگاه پیامنور در دیوان عدالت اداری بررسی شد
ضرورت تدوین استانداردهای تازه برای خدمات پزشکی پیشرفته
تصمیمگیری درباره حضوری شدن دوره کارشناسی با شورای عالی امنیت ملی است
عزای عمومی برای مردی که خاطره مشترک میلیونها ایرانی بود
مرحله غیرمتمرکز المپیاد علمی دانشجویی کشور برگزار شد
آغاز حضوری سال تحصیلی جدید/آمادگی دانشگاهها برای سناریوهای مختلف
معیارهای جدید همترازی رشتههای دانشگاهی برای استخدام ابلاغ شد
پشتیبانی دکترتو تهران چگونه است؟
رقابت ۱۷ هزار داوطلب در پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی آغاز شد
تصویری از ابابیل ۳ در آسمان کویت
امنیت ایران با صلح تحمیلی معامله پذیر نیست
فروش بدون کارمزد خودرو در استانهای درگیر جنگ
کشف یک مولکول ناشناخته روی قمر زحل و پلوتو که دانشمندان توضیحی برای آن ندارند
جزئیات ترم تابستانی دانشگاه خوارزمی اعلام شد
دانشگاه صنعتی امیرکبیر در جایگاه سوم رتبه بندی بنیاد ملی نخبگان
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند
کلید اولیه آزمون دستیاری پزشکی امروز منتشر میشود
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
ثبت نام دانش آموختگان خارج از کشور در آزمون پیش کارورزی پزشکی آغاز شد
تصویری از برخاستن ستون دود در اربیل عراق
فانتزی که به شاهنامه تکیه زده است/ احیای حماسه در ادبیات فانتزی ایران
اعزام ۴۷۴ معلم برگزیده به مدارس خارج از کشور
صفحه رسمی سفارت آلمان در تهران شایعات تخلیه کارکنان این نمایندگی دیپلماتیک را تکذیب کرد
بعد از انفجار پیجرها، زندگی چگونه ادامه پیدا کرد؟
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
کشف آنزیمی که میتواند پیری را معکوس کند
حافظه مکتوب ایران چگونه زنده میماند؟
پارادوکس در وقف، سودجویی ناشر و موزّع
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
رمان دینی باید افراد معاند و خاکستری را هم پای کتاب بنشاند
اعلام دستمزد طراحان صحنه و لباس تئاتر در سال ۱۴۰۵
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» آغاز بکار کرد
ترامپ انتقام جریمه گوگل را از اروپا می گیرد
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی در فضای مجازی
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
چت جی پی تی در سراسر جهان مختل شد
خداحافظ آقای عبدی؛ دلمان برایتان تنگ میشود
تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور
وزیر آموزش و پرورش: کنکور به موقع برگزار میشود
خالق فیلم معروف «ماسک» از دنیا رفت؛ جیم کری از همکاری با وی تشکر کرد
اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.