به گزارش ثریا توجه دوباره به نهجالبلاغه همزمان با آغاز نهضت اسلامی در اوایل دهه چهل شمسی است و متفکران انقلاب اسلامی به این کتاب شریف و مفاهیم آن توجه ویژه ای داشتند. اهتمام به این کتاب شریف را میتوان در سخنرانیهای حضرت آیت الله خامنهای در کنگره نهجالبلاغه که نخستین بار در بهار ۱۳۶۰ ایراد شد، مشاهده کرد: ما امروز در دنیای اسلام - که درک و دریافت و بینش اسلامی در آن گاهی با فاصلههایی به اندازهی فاصلهی ایمان و کفر از هم دور هستند - با واقعیتی مواجه هستیم. امروز آشکارترین و روشنترین حقایق اسلامی به وسیلهی بعضی از مدعیان اسلام در کشورهای اسلامی نادیده گرفته میشود. امروز همان روزی است که شعارها یکسان است اما جهتگیریها به شدت مغایر یکدیگر است، امروز شرایطی مشابه شرایط دوران حکومت امیرالمؤمنین است، پس روزگار نهجالبلاغه است.
در روزهای ماه مبارک رمضان که در مهمانی خدا شرکت میکنیم و در طرح قرآنی «زندگی با آیه ها» هر روز با یک آیه از قرآن کریم مأنوس هستیم، پسندیده است که آیه روز را از منظر امیرالمومنین علی علیه السلام و کتاب شریف نهجالبلاغه نیز بررسی کنیم.
گزارش پیش رو با تکیه بر آیه ۱۷۳ سوره مبارکه صافات («وَإِنَّ جُنْدَنَا لَهُمُ الْغَالِبُونَ»؛ و همانا سپاه ما پیروزمنداناند) و با استعانت از آموزههای نهجالبلاغه، به تحلیل مفهوم پیروزی نهایی جبهه حق از منظری اجتماعی و فرهنگی میپردازد.چگونه نصرت الهی در بستر سنتهای حاکم بر جامعه و تحولات فرهنگی محقق میشود.
سنت پیروزی حق و ساختار جبهه الهی
آیه ۱۷۳ سوره صافات بیانگر یک سنت تخلفناپذیر الهی است. «جندالله» یا سپاه خداوند در ادبیات قرآنی و نهجالبلاغه، صرفاً به معنای یک تشکل نظامی نیست، بلکه نمادی از جریانی است که آرمانهای الهی را در زمین پیاده میکند. امیرالمؤمنین (ع) در جایجای نهجالبلاغه بر این نکته تأکید میورزند که حق به ذات خود پیروز است، اما تجلی این پیروزی در گروی پایداری و استقامت پیروان حق است. ایشان در حکمت ۴۰۰ میفرمایند: «مَنْ صَارَعَ الْحَقَّ صَرَعَهُ»؛ یعنی هر کس با حق درافتد، حق او را بر زمین میزند. این نگاه لایههای عمیقتری از آیه مورد نظر را میگشاید؛ پیروزی سپاه خدا لزوماً در غلبه فیزیکی آنی نیست، بلکه در پایداری منطق حق و نابودی ماهوی باطل نهفته است.
از دیدگاه اجتماعی، «جندالله» به جامعهای اطلاق میشود که بر مدار حق انسجام یافته است. حضرت علی (ع) در خطبههای متعددی (مانند خطبه ۱۷۳ و ۱۷۶) به ویژگیهای کارگزاران و پیروان جبهه حق اشاره میکنند. پیروزی سپاه خدا در گروی «انضباط اجتماعی» و «اطاعت از رهبری آگاه» است. امام در خطبه ۱۷۳ بر این نکته تأکید دارند که سزاوارترین مردم به خلافت و رهبری، تواناترین آنها در اجرای فرمان خداست. از منظر اجتماعی، سپاهی که آیه ۱۷۳ سوره صافات از پیروزی حتمی آن سخن میگوید، جامعهای است که در آن حقوق متقابل والی و رعیت رعایت شود. پیروزی در این نگاه، ثمره پیوند مستحکم میان آحاد جامعه و آرمانهای توحیدی است.
ابعاد فرهنگی: استقامت و بصیرت در برابر تلاطمها
فرهنگ نهجالبلاغه، فرهنگِ «بصیرت» است. برای آنکه مصداق سپاه پیروز باشیم، باید از نظر فرهنگی به بلوغی رسید که فتنهها و آمیختگیهای حق و باطل، مسیر را گم نکند. امام در خطبه ۵۰ هشدار میدهند که باطل با حق درمیآمیزد تا مردم را بفریبد، اما سپاه پیروز خدا کسانی هستند که با نور یقین از این غبارها عبور میکنند. آیه «وَإِنَّ جُنْدَنَا لَهُمُ الْغَالِبُونَ» در واقع پاداش فرهنگی کسانی است که در برابر سختیها، «صبر» و «استقامت» را پیشه کردهاند. امام در خطبه ۱۷۶ خطاب به مردم میفرمایند: «بر سر سخن خود پایمردی کنید و در راهی که فرمان داده استقامت ورزید». این استقامت فرهنگی، همان عاملی است که پیروزی را از یک وعده انتزاعی به یک واقعیت ملموس اجتماعی تبدیل میکند.
یکی از کلیدیترین آموزههای نهجالبلاغه که با آیه ۱۷۳ صافات پیوند میخورد، مشروط بودن پیروزی به «ایمان واقعی» است. پیروزی سپاه خدا یک جبر تاریخی بدون عمل نیست، بلکه سنتی است که از مسیر مجاهدت میگذرد. امام علی (ع) در نامهها و خطبههای جهادی خود تبیین میکنند که خداوند پیروزی را به کسانی ارزانی میدارد که «تنآسایی» را رها کرده و برای برپایی عدالت هزینه داده باشند. در نگاه فرهنگی نهجالبلاغه، بزرگترین شکست، شکستِ اخلاقی و سقوط ارزشهاست؛ لذا سپاهی که اخلاق را حفظ کند، حتی اگر در میدان نظامی آسیب ببیند، طبق نص صریح آیه ۱۷۳ صافات، «غالب» واقعی است، چرا که آرمان او زنده مانده است.
پیروزی وعده داده شده در سوره صافات، از دریچه نهجالبلاغه مسیری است که از خودسازی فردی، انتظام اجتماعی و بصیرت فرهنگی میگذرد. جبهه حق زمانی به «غلبه» نهایی میرسد که لشکریانش نه تنها در میدان رزم، بلکه در میدان رعایت حقوق مردم، ایستادگی در برابر ظلم و حفظ پیوند با وحی، پیشتاز باشند. معارف نهجالبلاغه، نقشه راهی عملی برای تحقق وعده الهی در پیروزی سپاهیان خدا در بستر تحولات پرفراز و نشیب تاریخ بشری است.
تصویر استاد شفیعی کدکنی روی دیوارنگاره میدان جهاد
آغاز ثبتنام نوزدهمین همایش جامع «انتخاب شریف»
رویدادها و اتفاقات، بحران نیستند؛ نحوه مواجهه میتواند بحرانساز باشد
یادداشت کمتردیدهشدهٔ رهبر شهید خطاب به جانبازان حزبالله جنایت پیجری
زمان بازگشایی خوابگاه دانشگاه الزهرا (س) اعلام شد
تمدید مهلت انتخاب رشته پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
فرصت مجدد ثبت نام در پذیرش بدون آزمون کاردانی مهارتی ۱۴۰۵ فراهم شد
محتوای دروس معارف دانشگاهی براساس تحولات روز و جنگهای اخیر بازنگری میشود
نگرشی نو به حفظ قرآن در مدارس، محور چهارمین همایش ایدهپردازان قرآنی
وطندوستی در نگاه اسلام فضیلت است یا تعصب؟
تصویری از رهبر شهید در مراسم ۳۱۳ هزار نفری جانفدایان
حضور نمادین کاروان مراسم عروسی سیریک در رزمایش جانفدا
حضور مقتدرانه بانوان کلاهکج در رزمایش جانفدا
حضور خاخام اعظم جامعه یهودیان ایران در مراسم جان فدا
فراخوان ارسال مقالات به همایش اربعین در مکتب امام شهید
خبرنگار آمریکایی: گازوییل در فلوریدا و تگزاس تمام شده است+عکس
براساس قواعد فقهی تنظیم گری فضای مجازی ضروری است
نرخ اجارهبهای خوابگاههای دانشجویی در سال جدید اعلام شد+عکس
جانفدایان مسلح به شمشیر و کاتانا
دانشگاه مبعوث رستاخیز دانایی در امتداد غیرت ملی
مدادهایی که بعد از تمام شدن، سبز میشوند
ادبیات پایداری روایتی مویرگی از زندگی است
از علیرضا طبایی «باید به آفتاب بگویم»
چه کسی گفته است قهرمانها فقط در خط مقدم ساخته میشوند؟
نوجوان را دستِ کدام کتاب بسپاریم؟
غذا چگونه جایگاه اجتماعی و منزلت افراد را شکل میدهد؟
روایت رادیو تهران از دفاع مقدس؛ از مادران جنگ تا بدرقه فرزندان شهدا
حمایت از فلسطین باعث حذف رپر مشهور شد
فیلم ۱۰۰ جشنواره ایدههاست، روایت فیلمسازان جوان از جنگ در بستر زندگی
معرفی بهترین برنامههای تلویزیونی ۲۰۲۶؛ «خلیج بیوه» ۱۴ جایزه امی برد
سیامک صفری: ظرفیت بازگشت به سریالهای نوستالژیک اضافه میشود
سامانه «سادان» برای ارزشگذاری داراییهای نامشهود راهاندازی میشود
آزمون عملی علوم ورزشی در ۲۶ حوزه کشور کلید خورد
بیش از ۱۰۰ میلیارد دقیقه مکالمه و ۸۶ میلیارد پیامک تنها در ۳ ماه
شناسایی خشکیدگی درختان جنگلی با هوش مصنوعی
روند پرداخت یارانههای تغذیه دانشجویان بدون تغییر ماند
بیل گیتس: همه دولت های جهان عقب تر از هوش مصنوعی هستند
نتایج نهایی ۵ آزمون گروه علوم پزشکی منتشر شد
دانشگاه صنعتی امیرکبیر بهدنبال جذب دانشآموزان مستعد کشورهای همسایه
شبکه شعب خودرو۴۵ به ۷۸ شعبه رسید
هلیا امامی: دوست داشتم از کلیشه دختر مثبت فاصله بگیرم
لباس مدرسه فقط فرم نیست، کودک باید آن را دوست داشته باشد
به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد
کتاب عروس بی نشان ها: قرار بود یک عمر کنار هم باشند، اما جنگ مهلتشان نداد
حق کودک بر حریم خصوصی؛ چالشی برای فرهنگ دیجیتال ایران
نشر در لهستان؛ انتشار بیش از ۳۱هزار عنوان کتاب در سال ۲۰۲۵
نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است
افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت
۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند
ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش
مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
بزرگترین رقابت دانشآموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد
شرکت انگلیسی دادههای مشتریانش را به هکرها داد
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار دادهها به کوه
چالشهای مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
پارادوکس رفاه و رضایت؛ چرا مدرنیته ما را شادتر نکرد؟
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
عالمی که علم و مبارزه را به سنگر امامت جمعه پیوند زد
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
حجتالاسلام قمی: مردم نمیگذارند قیمت پایان جنگ، فروختن عزت ایران باشد
جزئیات برگزاری بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
خیابان و زندگی؛ واکاوی نقش زنان در پایداری اجتماعات شبانه
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
چرا عرفانهای نوپدید برای جوان امروز جذاباند؟
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) موقتا تغییر نمیکند؛ آغاز ایمنسازی
«اسکورت» بر صدر فروش روزانه نشست؛ استقبال از آزادی زنان زندانی
حسین علیزاده مهمان «همکلام» میشود
بازی «بومبوم» با حضور خانواده شهید طهرانیمقدم رونمایی شد
«ململ» مهمان نمایشگاه ایران نوشت شد
محرابی که منافقین را به وحشت انداخت؛ چرا مدنی باید ترور میشد؟
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
نتایج نهایی ۵ آزمون گروه علوم پزشکی منتشر شد
مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
دانشگاه صنعتی امیرکبیر بهدنبال جذب دانشآموزان مستعد کشورهای همسایه
افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت
نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
بزرگترین رقابت دانشآموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد
چالشهای مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی
نشر در لهستان؛ انتشار بیش از ۳۱هزار عنوان کتاب در سال ۲۰۲۵
هلیا امامی: دوست داشتم از کلیشه دختر مثبت فاصله بگیرم
شرکت انگلیسی دادههای مشتریانش را به هکرها داد
قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد
به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
شبکه شعب خودرو۴۵ به ۷۸ شعبه رسید
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار دادهها به کوه
ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش
حق کودک بر حریم خصوصی؛ چالشی برای فرهنگ دیجیتال ایران
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
شناسایی خشکیدگی درختان جنگلی با هوش مصنوعی
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
کتاب عروس بی نشان ها: قرار بود یک عمر کنار هم باشند، اما جنگ مهلتشان نداد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.