به گزارش ثریا توجه دوباره به نهجالبلاغه همزمان با آغاز نهضت اسلامی در اوایل دهه چهل شمسی است و متفکران انقلاب اسلامی به این کتاب شریف و مفاهیم آن توجه ویژه ای داشتند. اهتمام به این کتاب شریف را میتوان در سخنرانیهای حضرت آیت الله خامنهای در کنگره نهجالبلاغه که نخستین بار در بهار ۱۳۶۰ ایراد شد، مشاهده کرد: ما امروز در دنیای اسلام - که درک و دریافت و بینش اسلامی در آن گاهی با فاصلههایی به اندازهی فاصلهی ایمان و کفر از هم دور هستند - با واقعیتی مواجه هستیم. امروز آشکارترین و روشنترین حقایق اسلامی به وسیلهی بعضی از مدعیان اسلام در کشورهای اسلامی نادیده گرفته میشود. امروز همان روزی است که شعارها یکسان است اما جهتگیریها به شدت مغایر یکدیگر است، امروز شرایطی مشابه شرایط دوران حکومت امیرالمؤمنین است، پس روزگار نهجالبلاغه است.
در روزهای ماه مبارک رمضان که در مهمانی خدا شرکت میکنیم و در طرح قرآنی «زندگی با آیه ها» هر روز با یک آیه از قرآن کریم مأنوس هستیم، پسندیده است که آیه روز را از منظر امیرالمومنین علی علیه السلام و کتاب شریف نهجالبلاغه نیز بررسی کنیم.
گزارش پیش رو با تکیه بر آیه ۱۷۳ سوره مبارکه صافات («وَإِنَّ جُنْدَنَا لَهُمُ الْغَالِبُونَ»؛ و همانا سپاه ما پیروزمنداناند) و با استعانت از آموزههای نهجالبلاغه، به تحلیل مفهوم پیروزی نهایی جبهه حق از منظری اجتماعی و فرهنگی میپردازد.چگونه نصرت الهی در بستر سنتهای حاکم بر جامعه و تحولات فرهنگی محقق میشود.
سنت پیروزی حق و ساختار جبهه الهی
آیه ۱۷۳ سوره صافات بیانگر یک سنت تخلفناپذیر الهی است. «جندالله» یا سپاه خداوند در ادبیات قرآنی و نهجالبلاغه، صرفاً به معنای یک تشکل نظامی نیست، بلکه نمادی از جریانی است که آرمانهای الهی را در زمین پیاده میکند. امیرالمؤمنین (ع) در جایجای نهجالبلاغه بر این نکته تأکید میورزند که حق به ذات خود پیروز است، اما تجلی این پیروزی در گروی پایداری و استقامت پیروان حق است. ایشان در حکمت ۴۰۰ میفرمایند: «مَنْ صَارَعَ الْحَقَّ صَرَعَهُ»؛ یعنی هر کس با حق درافتد، حق او را بر زمین میزند. این نگاه لایههای عمیقتری از آیه مورد نظر را میگشاید؛ پیروزی سپاه خدا لزوماً در غلبه فیزیکی آنی نیست، بلکه در پایداری منطق حق و نابودی ماهوی باطل نهفته است.
از دیدگاه اجتماعی، «جندالله» به جامعهای اطلاق میشود که بر مدار حق انسجام یافته است. حضرت علی (ع) در خطبههای متعددی (مانند خطبه ۱۷۳ و ۱۷۶) به ویژگیهای کارگزاران و پیروان جبهه حق اشاره میکنند. پیروزی سپاه خدا در گروی «انضباط اجتماعی» و «اطاعت از رهبری آگاه» است. امام در خطبه ۱۷۳ بر این نکته تأکید دارند که سزاوارترین مردم به خلافت و رهبری، تواناترین آنها در اجرای فرمان خداست. از منظر اجتماعی، سپاهی که آیه ۱۷۳ سوره صافات از پیروزی حتمی آن سخن میگوید، جامعهای است که در آن حقوق متقابل والی و رعیت رعایت شود. پیروزی در این نگاه، ثمره پیوند مستحکم میان آحاد جامعه و آرمانهای توحیدی است.
ابعاد فرهنگی: استقامت و بصیرت در برابر تلاطمها
فرهنگ نهجالبلاغه، فرهنگِ «بصیرت» است. برای آنکه مصداق سپاه پیروز باشیم، باید از نظر فرهنگی به بلوغی رسید که فتنهها و آمیختگیهای حق و باطل، مسیر را گم نکند. امام در خطبه ۵۰ هشدار میدهند که باطل با حق درمیآمیزد تا مردم را بفریبد، اما سپاه پیروز خدا کسانی هستند که با نور یقین از این غبارها عبور میکنند. آیه «وَإِنَّ جُنْدَنَا لَهُمُ الْغَالِبُونَ» در واقع پاداش فرهنگی کسانی است که در برابر سختیها، «صبر» و «استقامت» را پیشه کردهاند. امام در خطبه ۱۷۶ خطاب به مردم میفرمایند: «بر سر سخن خود پایمردی کنید و در راهی که فرمان داده استقامت ورزید». این استقامت فرهنگی، همان عاملی است که پیروزی را از یک وعده انتزاعی به یک واقعیت ملموس اجتماعی تبدیل میکند.
یکی از کلیدیترین آموزههای نهجالبلاغه که با آیه ۱۷۳ صافات پیوند میخورد، مشروط بودن پیروزی به «ایمان واقعی» است. پیروزی سپاه خدا یک جبر تاریخی بدون عمل نیست، بلکه سنتی است که از مسیر مجاهدت میگذرد. امام علی (ع) در نامهها و خطبههای جهادی خود تبیین میکنند که خداوند پیروزی را به کسانی ارزانی میدارد که «تنآسایی» را رها کرده و برای برپایی عدالت هزینه داده باشند. در نگاه فرهنگی نهجالبلاغه، بزرگترین شکست، شکستِ اخلاقی و سقوط ارزشهاست؛ لذا سپاهی که اخلاق را حفظ کند، حتی اگر در میدان نظامی آسیب ببیند، طبق نص صریح آیه ۱۷۳ صافات، «غالب» واقعی است، چرا که آرمان او زنده مانده است.
پیروزی وعده داده شده در سوره صافات، از دریچه نهجالبلاغه مسیری است که از خودسازی فردی، انتظام اجتماعی و بصیرت فرهنگی میگذرد. جبهه حق زمانی به «غلبه» نهایی میرسد که لشکریانش نه تنها در میدان رزم، بلکه در میدان رعایت حقوق مردم، ایستادگی در برابر ظلم و حفظ پیوند با وحی، پیشتاز باشند. معارف نهجالبلاغه، نقشه راهی عملی برای تحقق وعده الهی در پیروزی سپاهیان خدا در بستر تحولات پرفراز و نشیب تاریخ بشری است.
هفته بینالمللی قرآن در کربلا افتتاح شد
چرا روابط فیلم «تهران کنارت» در سطح ماند؟
ولایت فقیه یک هویت تمدنی و تاریخی برای ملت ایران است
تأکید رئیس جهاددانشگاهی بر رفع موانع دیوانسالاری و بازگشت به شورای عالی انقلاب فرهنگی
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: دستورات لازم برای حضور فعالتر جهاد دانشگاهی صادر میشود
دومین فراخوان تربیت مجاهد فرهنگی توسط نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها
دستگاههای اجرایی ملزم به استفاده از پیامرسانهای بومی شدند
طرح جدید دانشکده مدیریت شریف برای جذب دانشجوی دکتری با مزایای بینظیر
پیش ثبتنام الکامپ ۲۹ آغاز شد
امکان ادامه تحصیل مجدد در پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی برای دانشآموختگان فراهم شد
اجماع شورای عالی انقلاب فرهنگی بر تأثیر قطعی سوابق تحصیلی یازدهم و دوازدهم در کنکور ۱۴۰۵
جزئیات احکام انضباطی دانشجویان در ایمیل معاون دانشجویی دانشگاه شریف به اساتید
امتحانات دانشگاه علمی کاربردی غیرحضوری شد
امام در اصول فقه به «عرف عقلایی» اهمیت میداد
خبرنگاران ایرانی از دریافت ویزا برای پوشش جام جهانی محروم شدند
موقوفات چطور به حل مشکلات اقتصادی ورود کردهاند؟
زندگی امام موسی کاظم (ع) تابلویی تمامعیار از مدیریت بحران و کادرسازی دینی است
بازیگر معروف ایرانی نقش ترامپ را بازی میکند+عکس
بیوک میرزایی: محبت مردم بزرگترین سرمایه یک هنرمند است
متن جدید امیرحسین قیاسی در حمایت از ایران و در واکنش به جنگ
آیتالله مبلغی: نخستین ثمره استقامت، گشایش راهها و شکستن بنبستهاست
ثبت نام ۲ هزار هیئت جدید در سامانه عطر سیب/ رویکرد نمایشگاه امسال خانواده محور است
خدمترسانی موکب ها به زائران عید غدیر در نجف اشرف
روایتی از بزرگترین وقف درمانی تهران در کتاب «میراث فرمانفرما»
آخرین حضور و غیاب کودکان شهید میناب با حضور پرویز پرستویی
بازیگر معروف فیلم پدرخوانده ترامپ را ظالم و فاسد خواند
روایت الگوی خانواده موفق در «زندگی زیباست» رادیو معارف
آنچه سیاهچالهای عباسی درباره امام کاظم(ع) پنهان نکردند
چرا روایت ماکان نصیری از صدها گزارش خبری اثرگذارتر شد؟
کتاب صمود روایتی از دردی که از دور فهمیده نمیشود
امکان ارسال مستقیم جستجو به هوش مصنوعی در گوگل فراهم میشود
ترس اروپا از خاموشی دیجیتال شدت گرفت
قائم مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی منصوب شد
حمایت جدی دانشگاه آزاد از دانشجویان دکتری؛ دستورالعمل پژوهشی نیمسال ۱۴۰۴۲ آمد
خط فارسی، مرجعیت علمی ایران را منطقهای میکند
وزارت آموزش و پرورش اعلام برنامه امتحانات نهایی را تکذیب کرد
رویکرد تحولی سمپاد از تربیت دانشآموز موفق به سوی پرورش انسان اثرگذار
هوش مصنوعی افکار رئیس جمهور چین را ترویج میکند
شورای عالی انقلاب فرهنگی: تغییری در تأثیر قطعی معدل کنکور امسال نداریم
تعلل دولت در اجرای طرح ترمیم حقوق، شکاف بیاعتمادی را گسترش داد
نمایهشدن سه مجله دانشگاه تهران در کتابخانه دیجیتال آلمان
مصاحبه دکتری دانشگاه علامه طباطبائی از فردا آغاز میشود
یک روز جابجایی در برنامه امتحانات دانشگاه صنعتی شریف
اقتباسی عروسکی از رمان «اسب جنگی» به روی صحنه رفت
مساله وطن در صدای علیرضا قربانی و نجابتِ اندوه در آهنگ جدید او
بزرگترین وداع قرن برای امام امت/ بدرقهای به وسعت ایران
جناب خان و هومن به آنتن تلویزیون برگشتند
کتاب برای رهبر شهید ابزار ساخت انسان و جامعه بود
پیکر آیتالله العظمی محمد اسحاق فیاض در کاظمین و کربلا تشییع شد
ممیزیهای فراوان کلینیک رویا صدای بازیگران را در آورد
سه انفجار خورشیدی در یک شبانهروز رخ داد
آغاز کلاسهای حضوری دانشگاه صنعتی شریف از ۲۳ خرداد
بررسی وضعیت اشتغال بیش از ۴۰۹ هزار دانشآموخته/ علوم پزشکی در صدر اشتغال
جزئیات ثبت نام آزمون دستیاری دندانپزشکی را اینجا بخوانید
پیمان شاهبد: باید از هر نوع فیلم مستقلی حمایت کرد
روایتی خواندنی از گروه سرود خرمآباد از یک روز غمانگیز
نگاهی به پرسپولیس؛ دیگری ساختن از «ایران» و مرجان ساتراپی
درک پیام غدیر؛ امامت، ستون فقرات حفظ اسلام در جامعه
حجتالاسلام محمد قمی: نهضت خمینی همچنان ادامه دارد
غدیر، مسئله فراموشی یا تبعیت؟
قرآن پژوهی چگونه به استنباط احکام فقهی میانجامد؟
پیام ۱۵ خرداد این بود که «توسعه آمرانه» فرجامی جز تقابل نخواهد داشت
مرور آثاری که با موضوع غدیر خلق شدند
سیمای فراتاریخی «قهرمان مردم» در لایههای هنر، عرفان و ادبیات
غدیر برای کودک نیازمند تخیل است
استقبال از کتابهای رهبر شهید انقلاب در نمایشگاه مجازی کتاب
اجماع اولیه فرو ریخت/ خبرگان بر روی رهبر شهید به توافق نرسیدند
مردم ما شایستگی «شیعه علی (ع)» بودن را اثبات کردند
مداح بحرینی سلب تابعیت شده به ایران میآید
غدیرخم تبیینگر مدل حکمرانی الهی و الگوی زیست مؤمنانه است
حمایت از ۳۵۰ استاد برای هدایت تحقیقات
تاثیر معدل در کنکور به دلیل غیبت شما هنوز بررسی نشده است
آیتالله فیاض رحلت کرد/ مرجعی که آیتالله خویی او را نور چشمش می دانست
تبعید به نجف، برگی تازه در روایت مرجعیت امام گشود
غدیر؛ واقعهای فراتر از تاریخ با ابعاد کلامی و تمدنی
تنگه هرمز را بیشتر بشناسید
حقوق اساتید چه نیازهایی را برآورده میکند؟
جزئیات آزمون مرحله غیرمتمرکز سی و یکمین المپیاد علمی دانشجویی اعلام شد
شیوه برگزاری امتحانات و کلاسهای دانشگاههای غیرانتفاعی اعلام شد
درخواست جمعی از اساتید حوزه علمیه برای دفن امام شهید در شهر مقدس قم
زمانبندی امتحانات دانشگاه شهیدبهشتی به دلیل برگزاری آزمون ارشد تغییرکرد
اتاق ماهواره دانشگاه علم و صنعت به موزه جنگ تبدیل میشود
شیوه برگزاری امتحانات و کلاسهای دانشگاههای غیرانتفاعی اعلام شد
حمایت از ۳۵۰ استاد برای هدایت تحقیقات
حسین گل گلاب مردی که با این شعر در ایران ماندگار شد
گردهمایی اندیشمندان جهان اسلام در نشست بین المللی غدیر، ولایت و وحدت برگزار میشود
نسخه بنیاد علم برای توقف افت علمی دانشگاهها
حسین سیب سرخی به سوگ مادر نشست
راهاندازی رشته «موسیقی ردیف دستگاهی» در دانشگاه استاد فرشچیان
خسارت جنگ به ۶۰ شرکت فناوری دانشگاه شریف
وزیر آموزش و پرورش: هیچ ابزاری نمیتواند جای کتاب و کتابخوانی را بگیرد
آیا واقعا میتوان گسلهای تهران را فعال کرد؟
اصل ماجرای شایعه استعفای پزشکیان چه بود؟
چرا توصیه شده زیارت جامعه کبیره بخوانیم؟ مداومت آیت الله بهجت
علی (ع) الگوی کامل انسانِ قهرمان و تولد در جهانی نمادین
تاثیر معدل در کنکور به دلیل غیبت شما هنوز بررسی نشده است
روایتی از غدیر فراتر از یک واقعه تاریخی در کتاب «زیارت غدیریه»
جزئیات آزمون مرحله غیرمتمرکز سی و یکمین المپیاد علمی دانشجویی اعلام شد
چطور فوتبال به سلاح مخفی پنتاگون تبدیل شد؟
ثبت نام کودکان این کشور در اینستاگرام و تیک تاک ممنوع شد
آهنگ جدید علیرضا قربانی برای ایران منتشر شد
تصاویر کاتالوگ بزرگترین تولیدکننده آنتیبادی جنجال آفرین شد
نمایشگاه عکس فیلمهای احمدرضا درویش با عنوان «سرزمین خورشید» افتتاح شد
ریاکاریهای بنی عباس کتاب و منتشر شد
هوش مصنوعی ایلان ماسک طی ۴ روز یک جهان را نابود کرد
آیتالله فیاض رحلت کرد/ مرجعی که آیتالله خویی او را نور چشمش می دانست
غدیر؛ واقعهای فراتر از تاریخ با ابعاد کلامی و تمدنی
غدیر حلقهای است که سنتهای مذهبی را به فرهنگ ملی پیوند میزند
درخواست جمعی از اساتید حوزه علمیه برای دفن امام شهید در شهر مقدس قم
مداح بحرینی سلب تابعیت شده به ایران میآید
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.