به گزارش ثریا در نظام سیاسی و دفاعی امیرالمؤمنین علی (ع)، خطرناکترین شیوه مواجهه با دشمن، نبرد در میدان «ارادهها و باورها» است که امروزه از آن به عنوان جنگ نرم یاد میشود. دشمن هنگامی که در میدان نبرد سخت (جنگ نظامی) ناکام میماند، به ابزار تزویر، شبههافکنی و ایجاد شکاکیت در صفوف مؤمنان متوسل میشود. امام علی (ع) در جایجای نهجالبلاغه و بهویژه در عهدنامه مالک اشتر، راهبرد تقابل با این فتنه را در دو رکن «تبیین حاکمیت» و «بصیرت امت» تعریف میکنند. این گزارش به بررسی چگونگی خنثیسازی جنگ روانی دشمن و نقش آگاهیبخشی به مردم در صیانت از نظام اسلامی میپردازد.
تبیین؛ پادزهر فریب و شایعهسازی دشمن
جنگ نرم دشمن بر پایه «پوشاندن حق» و «آراستن باطل» استوار است. امام علی (ع) در توصیفی دقیق از فتنه میفرمایند: «فَلَوْ أَنَّ الْبَاطِلَ خَلَصَ مِنْ مِزَاجِ الْحَقِّ لَمْ یَخْفَ عَلَی الْمُرْتَادِینَ»؛ اگر باطل با حق مخلوط نمیشد، بر جویندگان حق مخفی نمیماند. راهبرد دشمن در اینجا ایجاد غبار است تا تشخیص را ناممکن کند. در عهدنامه مالک اشتر، امام یک دستورالعمل عملیاتی برای خنثیسازی این راهبرد ارائه میدهند: شفافیت و تبیین (نامه ۵۳). ایشان به مالک میفرمایند اگر مردم به تو گمان ستم بردند، آشکارا با آنان سخن بگو و با صراحت عذر و دلیل خود را بیان کن (وَ إِنْ ظَنَّتِ الرَّعِیَّةُ بِکَ حَیْفاً فَأَصْحِرْ لَهُمْ بِعُذْرِکَ). این «اصحار» یا آشکارسازی، ریشه در سیره قرآنی دارد که بر «بیان» تأکید میورزد. حاکم اسلامی با تبیین واقعیتها، راه را بر شایعهسازانی که جادهصافکن دشمن هستند، میبندد.
بصیرت امت؛ سد نفوذ در برابر فتنههای داخلی و خارجی
از منظر نهجالبلاغه، دشمن در جنگ نرم به دنبال «تردید در حقانیت مسیر» است. قرآن کریم نیز منافقان را کسانی معرفی میکند که در دلهایشان بیماری است و به دنبال ایجاد اضطراب در میان مؤمنان هستند. امام علی (ع) راه مقابله با این جریان را ارتقای سطح بصیرت مردم میدانند. ایشان در خطبات خود (مانند خطبه ۱۷۳) تأکید میکنند: «وَ لَا یَحْمِلُ هَذَا الْعَلَمَ إِلَّا أَهْلُ الْبَصَرِ وَ الصَّبْرِ»؛ این پرچم (پرچم حکومت و جهاد) را به دوش نمیکشد مگر کسی که اهل بینش و شکیبایی باشد. بصیرت در اینجا به معنای شناخت دقیق نقشههای پنهان دشمن است. وقتی دشمن در پوشش نصیحت و خیرخواهی ظاهر میشود (مانند آنچه در صفین با بر سر نیزه کردن قرآنها رخ داد)، تنها سلاح کارآمد، بصیرتی است که از سرچشمه ولایت و آگاهی نشأت گرفته باشد.
پیوند رضایت عمومی و پایداری در برابر جنگ روانی
دشمن در جنگ نرم، «نارضایتی مردم» را به عنوان مهمات خود به کار میگیرد. اگر میان حاکم و امت شکاف ایجاد شود، دشمن به راحتی میتواند با استفاده از بسترِ نارضایتی، شایعات خود را به باور عمومی تبدیل کند. امام علی (ع) در عهدنامه مالک اشتر، رضایت توده مردم (عامة الشعب) را مایه استحکام و پناهگاه در برابر دشمن میدانند (إِنَّمَا عِمَادُ الدِّینِ... وَ الْعُدَّةُ لِلْأَعْدَاءِ، الْعَامَّةُ مِنَ الْأُمَّةِ). بنابراین، خدمترسانی صادقانه و جلب رضایت مردم، خود یک اقدام «پدافند غیرعامل» در برابر جنگ نرم است. مردمی که از حاکمیت خود عدل و شفقت ببینند، در برابر طوفان شایعات دشمن متزلزل نمیشوند و به عنوان بازوی تبیین، خود به روشنگری در جامعه میپردازند.
در جنگ نرم، کلمات حکم تیر را دارند. دشمن با نفوذ در دستگاه محاسباتی جامعه، جای جلاد و شهید یا حق و باطل را عوض میکند. امام علی (ع) به مالک اشتر هشدار میدهند که اطرافیان و سخنچینان را از خود دور کند (وَ لْیَکُنْ أَبْعَدَ رَعِیَّتِکَ مِنْکَ... أَطْلَبُهُمْ لِمَعَایِبِ النَّاسِ)؛ زیرا این افراد ناخودآگاه یا به عمد، پیامهای مخرب دشمن را در بدنه حاکمیت منتشر میکنند. حاکم باید با ایجاد شبکهای از بازرسان صادق و باوفا (الْعُیُونَ مِنْ أَهْلِ الصِّدْقِ وَ الْوَفَاءِ)، از یک سو حقایق را رصد کند و از سوی دیگر با اطلاعرسانی صحیح به مردم، مانع از نفوذ اخبار جعلی دشمن شود. در منطق قرآنی نیز تأکید شده است که اگر فرد فاسقی خبری آورد، درباره آن تحقیق کنید (فَتَبَیَّنُوا)؛ این تبین، وظیفهای دوسویه میان حاکم و امت است.
نقش رهبری در هدایت افکار عمومی در بحرانها
در لحظات حساس که دشمن با تمام توان رسانهای خود هجمه میآورد، نقش رهبری در مقام «مبیّن» حیاتی است. امام علی (ع) در بحبوحه فتنهها، با ایراد خطبههای روشنگر، نه تنها به تشریح وضعیت موجود میپرداختند، بلکه افقهای آینده و غایات دشمن را نیز ترسیم میکردند. ایشان به مردم میآموختند که به ظواهر فریبنده دشمن ننگرند و عمق توطئه را ببینند. این الگو به ما میآموزد که در مواجهه با جنگ نرم، نباید منفعل بود؛ بلکه باید با تهاجم تبیینی و ارائه روایت اول از رویدادها، ابتکار عمل را از دشمن گرفت.
راهبرد نهجالبلاغه در تقابل با جنگ نرم، بر پایه «صداقت با مردم» و «هشیاری در برابر دشمن» استوار است. پیروزی در نبرد ارادهها زمانی حاصل میشود که امت به حاکمیت اعتماد داشته باشد و این اعتماد محصول «عدالت در عمل» و «تبیین در سخن» است. امام علی (ع) به ما میآموزند که برای شکست دشمن در عرصه جنگ نرم، باید ابهامات را زدود، با مردم با صراحت گفتگو کرد و سطح تحلیل سیاسی جامعه را بالا برد. صلابت یک نظام در برابر نفوذ فرهنگی و روانی دشمن، بیش از آنکه به سلاح وابسته باشد، به عمق بصیرت تودههای مردم و پیوند ناگسستنی آنان با حقیقتِ تبیین شده توسط رهبری بستگی دارد.
منبع: مهر
شبکه شعب خودرو۴۵ به ۷۸ شعبه رسید
هلیا امامی: دوست داشتم از کلیشه دختر مثبت فاصله بگیرم
لباس مدرسه فقط فرم نیست، کودک باید آن را دوست داشته باشد
به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد
کتاب عروس بی نشان ها: قرار بود یک عمر کنار هم باشند، اما جنگ مهلتشان نداد
حق کودک بر حریم خصوصی؛ چالشی برای فرهنگ دیجیتال ایران
نشر در لهستان؛ انتشار بیش از ۳۱هزار عنوان کتاب در سال ۲۰۲۵
نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است
افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت
۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند
ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش
مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
بزرگترین رقابت دانشآموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد
شرکت انگلیسی دادههای مشتریانش را به هکرها داد
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار دادهها به کوه
چالشهای مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
پارادوکس رفاه و رضایت؛ چرا مدرنیته ما را شادتر نکرد؟
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
عالمی که علم و مبارزه را به سنگر امامت جمعه پیوند زد
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
حجتالاسلام قمی: مردم نمیگذارند قیمت پایان جنگ، فروختن عزت ایران باشد
جزئیات برگزاری بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
خیابان و زندگی؛ واکاوی نقش زنان در پایداری اجتماعات شبانه
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
چرا عرفانهای نوپدید برای جوان امروز جذاباند؟
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) موقتا تغییر نمیکند؛ آغاز ایمنسازی
«اسکورت» بر صدر فروش روزانه نشست؛ استقبال از آزادی زنان زندانی
حسین علیزاده مهمان «همکلام» میشود
بازی «بومبوم» با حضور خانواده شهید طهرانیمقدم رونمایی شد
«ململ» مهمان نمایشگاه ایران نوشت شد
محرابی که منافقین را به وحشت انداخت؛ چرا مدنی باید ترور میشد؟
اپل به جمع تولید کنندگان موبایل تاشو پیوست
رئیس دانشگاه تهران: برای مقابله با تحریمهای علمی برنامهریزی میکنیم
روحانیِ پیونددهنده دین و آزادی
توصیه پذیرفته شدگان تیزهوشان، کدام آموزشگاه است؟!
برگزیدگان بیستمین جشنواره ملی شیخ بهایی معرفی و تقدیر شدند
اعلام وجه التزام اسناد وثیقه پذیرفتهشدگان تخصصی و فوقتخصصی پزشکی
علت توقف طرح جدید تغذیه دانشجویی چه بود؟
مهلت مجدد ثبتنام در آزمون ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
ابلاغ دستورالعمل حجاب به زودی در دانشگاهها
تصمیم جدید وزارت علوم درباره ساماندهی دادههای دانشگاهی
آمار جالب از ازدواجهای دانشجویی: موفقیت ۹۴ درصد ازدواجهای دانشجویی طی ۱۲ سال گذشته
آزمونهای کاردانی مهارتی، کارشناسی ناپیوسته و سردفتری۲۰ شهریور برگزار میشود
روباتها در لهستان راهپیمایی کردند
ورود تاکسیهای خودران به ناوگان اوبر در لندن
آموزش ۶۵ هزار آموزگار ابتدایی برای استفاده از ظرفیت بازی و ورزش
وزیر آموزش و پرورش: دریافت هرگونه وجه هنگام ثبتنام در مدارس دولتی ممنوع است
برنامههای «زیست عفیفانه» از مهر در مدارس اجرا میشود
انتظار معاونت علمی از CVCها برای سرمایهگذاری در ۷هزار شرکت نوپا
کارنامه نهایی و دفترچه انتخاب رشته آزمون دستیاری منتشر شد
آلمان موشک و ۵ ماهواره به مدار زمین فرستاد
ظرفیت ۶ هزارنفری دستیاری پزشکی ۱۴۰۵؛ تعیین ظرفیت تعهد مناطق محروم
تحریم علم، رفتار علمی نیست؛ باید به دنبال مسیرهای جایگزین برای انتشار آثار محققان بود
بازنمایی قدرت نرم ایران در شرایط پساجنگ و جایزه جهانی دیپلماسی
آیا اصرار بر تفاوتهای فقهی، آب به آسیاب دشمنان وحدت اسلامی میریزد؟
انتظار، منطق دینی آمادگی تاریخی برای آینده موعود
«تحول تاریخی مفهوم فلسفه» با تقدیر از پرویز ضیاءشهابی رونمایی میشود
نگاهی به حکمرانی فضای مجازی در ایران از منظر تحلیل نهادی تنظیمگری
نظر قرآن درباره مسئولیت اجتماعی برای میانجیگری بین اختلاف زوجین
در همایش ادیان سن پترزبورگ چه گذشت؟ تاکید ایران بر مقاومت
حل موضوع حجاب با «مسئلهمندی مشترک»؛ مردم را درگیر مسئله وحدت کنیم
خود بنده فرهنگ درخشان تو آمد؛ آن قوم که از روی طمع، بنده تو را خواست
فروش «رویای نیمهشب» ۱۰۰ درصد افزایش یافت
نرگس آبیار: سینما را خودآموز یاد گرفتم
بزرگداشت جین فوندا در ونیز؛ از ترامپ بیزارم!
رونمایی از تندیس اکبر عبدی؛ هنرمندی که به خاطرهای ملی تبدیل شد
تصاویری از موشک بالستیک جهاد که در جریان یکی از موجهای عملیات نصر-۲ شلیک شده بود
نگاهی به انیمیشن «سفینه نجات»؛ وقتی تعزیه با ابرقهرمانی فضایی گره میخورد
آغاز ثبت نام بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
افشای هک وب سایت آلمانی توسط هوش مصنوعی اوپن ای آی
رئیس دانشگاه تهران: برای مقابله با تحریمهای علمی برنامهریزی میکنیم
روحانیِ پیونددهنده دین و آزادی
توصیه پذیرفته شدگان تیزهوشان، کدام آموزشگاه است؟!
اپل به جمع تولید کنندگان موبایل تاشو پیوست
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد
حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار دادهها به کوه
افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
«اسکورت» بر صدر فروش روزانه نشست؛ استقبال از آزادی زنان زندانی
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد
چالشهای مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی
شرکت انگلیسی دادههای مشتریانش را به هکرها داد
بزرگترین رقابت دانشآموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد
ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش
۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند
پارادوکس رفاه و رضایت؛ چرا مدرنیته ما را شادتر نکرد؟
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
خیابان و زندگی؛ واکاوی نقش زنان در پایداری اجتماعات شبانه
نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است
به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.