به گزارش ثریا امروز در تقویم ایران به نام حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها نامگذاری شده است.به همین مناسبت در گفتگو با حجتالاسلام تقی عابدی، پژوهشگر حوزه و دانشگاه به واکاوی سیره آن حضرت پرداختیم که در ادامه حاصل آن را می خوانید:
*از پیشینه خانوادگی و شرایط ولادت حضرت فاطمه معصومه بفرمایید. چرا ایشان در میان فرزندان متعدد امام موسی کاظم (ع) تا این حد برجسته هستند؟
حضرت فاطمه معصومه (س) در اول ذیالقعده سال ۱۷۳ هجری قمری در مدینه متولد شدند. نکته کلیدی در تبار ایشان، اشتراک مادر با امام رضا (ع) است. نجمه خاتون، بانویی بافضیلت و خردمند، مادر هر دو بزرگوار است. این همخونی در کنار پیوند امامت، رابطهای فراتر از خواهر و برادری عادی میان ایشان و امام رضا (ع) ایجاد کرد. ایشان در دورانی چشم به جهان گشودند که پدر بزرگوارشان تحت شدیدترین فشارهای عباسیان و در زندانهای پیدرپی بودند. با این حال، ایشان در آغوش علم و تقوا بزرگ شدند و از همان کودکی، نبوغ خود را نشان دادند.
*در روایات به مقام علمی ایشان در سنین کودکی اشاره شده است. آیا مصداق تاریخی برای این موضوع وجود دارد؟
بله، داستان مشهوری وجود دارد که گروهی از شیعیان برای پرسیدن سوالات خود به مدینه آمدند. امام کاظم (ع) در سفر بودند و امام رضا (ع) نیز در خانه حضور نداشتند. حضرت معصومه (س) که در آن زمان کودکی بیش نبودند، پاسخ سوالات را نوشتند و به شیعیان دادند. وقتی در راه بازگشت، امام کاظم (ع) پاسخها را دیدند، با شگفتی و لبخند سه بار فرمودند: «فداها ابوها» (پدرش فدایش باد). این نشان میدهد ایشان نه تنها یک "امامزاده"، بلکه یک "عالمِ آل محمد" بودند.
*انگیزه اصلی هجرت ایشان به سمت ایران چه بود؟ آیا صرفاً یک دلتنگی خواهرانه برای امام رضا (ع) بود یا هدفی سیاسی و الهی در کار بود؟
قطعاً فراتر از یک وابستگی عاطفی بود. وقتی امام رضا (ع) در سال ۲۰۰ هجری به اجبار مامون به مرو تبعید شدند، حضرت معصومه (س) یک سال بعد، یعنی در سال ۲۰۱ هجری، مدینه را به مقصد ایران ترک کردند. این سفر در واقع یک «هجرت ولایی» برای حمایت از امام زمانِ خویش بود. ایشان میخواستند پیام مظلومیت امام و حیلههای دستگاه خلافت را به گوش مسلمانان در طول مسیر برسانند. در واقع، کاروان ایشان یک جریان تبلیغی متحرک بود که پایگاههای شیعه در ایران را تقویت میکرد.
*مسیر سفر ایشان چگونه گذشت و چه اتفاقی افتاد که مسیر ایشان به قم رسید؟
کاروان ایشان هنگام رسیدن به شهر ساوه، مورد هجوم دشمنان و گماشتگان عباسی قرار گرفت. در این درگیری، بسیاری از همراهان و برادرزادگان ایشان به شهادت رسیدند. فشارهای عصبی ناشی از این فاجعه و سختیهای راه، ایشان را به شدت بیمار کرد. ایشان که از قبل درباره فضیلت قم و جایگاه آن به عنوان پناهگاه شیعیان شنیده بودند، پرسیدند: «تا قم چقدر راه است؟». سپس فرمودند مرا به آنجا ببرید. مردم قم با شور و اشتیاق به استقبال ایشان آمدند و موسی بن خزرج، بزرگِ اشعریهای قم، افتخار میزبانی ایشان را پیدا کرد.
*اقامت ایشان در قم بسیار کوتاه بود. از آن روزهای پایانی و نحوه رحلت ایشان بگویید.
ایشان تنها ۱۷ روز در قم در قید حیات بودند. تمام این مدت را در محلی که امروز به «بیتالنور» شهرت دارد، به عبادت و نیایش سپری کردند. سرانجام در دهم ربیعالثانی سال ۲۰۱ هجری، پیش از آنکه موفق به دیدار برادر شوند، در سن ۲۸ سالگی رحلت کردند. پیکر مطهر ایشان در زمینی به نام «بابلان» که متعلق به موسی بن خزرج بود دفن شد.
*چرا لقب «معصومه» به ایشان داده شد؟ آیا این به معنای عصمتِ کامل مانند ائمه است؟
لقب «معصومه» را امام رضا (ع) به ایشان عطا فرمودند. ایشان فرمودند: «من زار المعصومه بقم کمن زارنی» (هرکس معصومه را در قم زیارت کند، مانند آن است که مرا زیارت کرده است). این نشان از طهارت روح و پیراستگی ایشان از گناه دارد. اگرچه ایشان در زمره ۱۴ معصوم نیستند، اما دارای «عصمت تالی» یا همان مرتبه بالای تقوا هستند که ایشان را به مرزهای عصمت نزدیک کرده است. همچنین مقام شفاعت ایشان بینظیر است؛ به طوری که در زیارتنامه ایشان که از سوی امام معصوم صادر شده، میخوانیم: «یا فاطمه اشفعی لی فی الجنه».
*نقش حضرت معصومه (س) در شکلگیری هویت مذهبی ایران و بهویژه شهر قم چیست؟
همانطور که رهبر شهید انقلاب بارها تاکید کرده بودند، قم پیش از ورود ایشان صرفاً پایگاه شیعیانِ پراکنده بود، اما با دفن این بانو، قم به مرکز اصلیِ دانش اهلبیت تبدیل شد. هجرت ایشان، بذری بود که درخت تنومند حوزه علمیه قم از آن رویید. حضور ایشان باعث شد محدثان بزرگ، فقها و دانشمندان از کوفه و حجاز به قم مهاجرت کنند. اگر امروز قم قطب علمی جهان تشیع است و پیام اسلام ناب به دنیا صادر میشود، همه مرهون برکت حضور این بانو است.
*به عنوان سوال آخر، پیام زندگی ایشان برای نسل امروز، بهویژه زنان چیست؟
زندگی ایشان تلفیقی از «عفاف» و «حضور موثر اجتماعی» است. ایشان نشان دادند که یک زن میتواند در بالاترین سطوح علمی و معنوی باشد و در عین حال، به عنوان یک کنشگر بصیر، در راه دفاع از ولایت هجرت کند. حضرت معصومه (س) الگوی زنی است که نه در حاشیه تاریخ، بلکه در متن و مرکز تمدنسازی اسلامی قرار دارد. ایشان به ما آموختند که پیوند با امام زمان، محرک اصلی هر حرکتِ اصلاحی و الهی است.
منبع: مهر
زائران با سامانه هوشمند «هم موکب» دغدغه اسکان ندارند
راهاندازی «بازوی طریق» سامانه هوشمند خدمات به زائران اربعین
مطالبه بزرگ امت اسلام در اربعین امسال خونخواهی قائد شهید است
مفاهیم نهجالبلاغه را در پیادهروی اربعین ترویج کنیم
چه افرادی بدون آنکه به کربلا بروند زائر اباعبدالله هستند؟
مایک لی بازنشسته میشود؛ بیماری نمیگذارد فیلم بسازم
خنیاگران خیام با «مهرگان» آمدند؛ شنیدن ظرافتهای موسیقی خراسان
«خورشید اربعین» در رادیو ورزش؛ همراهی با زائران در حماسه استقامت
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد
پیش ثبتنام ۸۱۰ هزار دانشآموز پایه هفتم
آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمترسانی به زائران اربعین است
روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز میکنند در کتاب «شاه است حسین»
پرچمهایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند
تصویر کمتر دیده شده از آیتالله سیدمجتبی خامنهای در نماز جمعه نصر
چالشهای عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ میدهد
جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
جزئیات آزمونهای دانشنامه و گواهینامه تخصصی پزشکی را اینجا بخوانید
اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر مسیر شغلی خود را طراحی میکنند
مدیر ارشد اوپن ای آی به این شبکه اجتماعی معتاد شده بود
متا تحقیق درباره خطرات اینستاگرام برای نوجوانان را نادیده گرفت
پرتاب ۵ هزار ماهواره آمازون برای بهبود کیفیت اینترنت در جهان
تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
«مردم نمایی» روایتی دیگر از ماجرای نیما تکیدو
حاج حسین ملک داراییهای فناپذیر را به میراثی تمدنی تبدیل کرد
پناهیان: بزرگترین تشییعهای تاریخ مربوط به امامین انقلاب است
جستجوی حقیقت در مهآلودگی ابطالپذیری پوپر/سطحینگری در علوم انسانی
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
تصویری از تابوت استاد مرحوم اکبر عبدی
پارادوکس در وقف، سودجویی ناشر و موزّع
فانتزی که به شاهنامه تکیه زده است/ احیای حماسه در ادبیات فانتزی ایران
رمان دینی باید افراد معاند و خاکستری را هم پای کتاب بنشاند
بعد از انفجار پیجرها، زندگی چگونه ادامه پیدا کرد؟
حافظه مکتوب ایران چگونه زنده میماند؟
بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی در فضای مجازی
صفحه رسمی سفارت آلمان در تهران شایعات تخلیه کارکنان این نمایندگی دیپلماتیک را تکذیب کرد
تصویری از برخاستن ستون دود در اربیل عراق
رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند
ترامپ انتقام جریمه گوگل را از اروپا می گیرد
خونخواهی رهبر شهید ادامه یک مطالبه تاریخی است؛ انتقام با بیشترین ضربه
اعلام دستمزد طراحان صحنه و لباس تئاتر در سال ۱۴۰۵
خالق فیلم معروف «ماسک» از دنیا رفت؛ جیم کری از همکاری با وی تشکر کرد
خداحافظ آقای عبدی؛ دلمان برایتان تنگ میشود
اعزام ۴۷۴ معلم برگزیده به مدارس خارج از کشور
وزیر آموزش و پرورش: کنکور به موقع برگزار میشود
کشف آنزیمی که میتواند پیری را معکوس کند
چت جی پی تی در سراسر جهان مختل شد
ثبت نام دانش آموختگان خارج از کشور در آزمون پیش کارورزی پزشکی آغاز شد
کلید اولیه آزمون دستیاری پزشکی امروز منتشر میشود
اتحادیه اروپا گوگل را ۸۹۰ میلیون یورو جریمه کرد
سیزدهمین پرتاب استارشیپ موفقیت آمیز بود
رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» آغاز بکار کرد
آغاز همکاری مشترک برای تدوین سند ملی صلاحیت حرفهای ICT
۳۵۰ پرونده دانشگاه پیامنور در دیوان عدالت اداری بررسی شد
ضرورت تدوین استانداردهای تازه برای خدمات پزشکی پیشرفته
تصمیمگیری درباره حضوری شدن دوره کارشناسی با شورای عالی امنیت ملی است
عزای عمومی برای مردی که خاطره مشترک میلیونها ایرانی بود
مرحله غیرمتمرکز المپیاد علمی دانشجویی کشور برگزار شد
آغاز حضوری سال تحصیلی جدید/آمادگی دانشگاهها برای سناریوهای مختلف
معیارهای جدید همترازی رشتههای دانشگاهی برای استخدام ابلاغ شد
پشتیبانی دکترتو تهران چگونه است؟
رقابت ۱۷ هزار داوطلب در پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی آغاز شد
تصویری از ابابیل ۳ در آسمان کویت
امنیت ایران با صلح تحمیلی معامله پذیر نیست
فروش بدون کارمزد خودرو در استانهای درگیر جنگ
کشف یک مولکول ناشناخته روی قمر زحل و پلوتو که دانشمندان توضیحی برای آن ندارند
جزئیات ترم تابستانی دانشگاه خوارزمی اعلام شد
دانشگاه صنعتی امیرکبیر در جایگاه سوم رتبه بندی بنیاد ملی نخبگان
تفاهم دانشگاه شهید بهشتی با بانک برای پرداخت تسهیلات مسکن
فرانسه شبکههای اجتماعی را برای کودکان ممنوع میکند
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند
کلید اولیه آزمون دستیاری پزشکی امروز منتشر میشود
ثبت نام دانش آموختگان خارج از کشور در آزمون پیش کارورزی پزشکی آغاز شد
تصویری از برخاستن ستون دود در اربیل عراق
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
اعزام ۴۷۴ معلم برگزیده به مدارس خارج از کشور
بعد از انفجار پیجرها، زندگی چگونه ادامه پیدا کرد؟
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
حافظه مکتوب ایران چگونه زنده میماند؟
فانتزی که به شاهنامه تکیه زده است/ احیای حماسه در ادبیات فانتزی ایران
صفحه رسمی سفارت آلمان در تهران شایعات تخلیه کارکنان این نمایندگی دیپلماتیک را تکذیب کرد
کشف آنزیمی که میتواند پیری را معکوس کند
رمان دینی باید افراد معاند و خاکستری را هم پای کتاب بنشاند
پارادوکس در وقف، سودجویی ناشر و موزّع
اعلام دستمزد طراحان صحنه و لباس تئاتر در سال ۱۴۰۵
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» آغاز بکار کرد
ترامپ انتقام جریمه گوگل را از اروپا می گیرد
بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی در فضای مجازی
چت جی پی تی در سراسر جهان مختل شد
وزیر آموزش و پرورش: کنکور به موقع برگزار میشود
خداحافظ آقای عبدی؛ دلمان برایتان تنگ میشود
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
خالق فیلم معروف «ماسک» از دنیا رفت؛ جیم کری از همکاری با وی تشکر کرد
عزای عمومی برای مردی که خاطره مشترک میلیونها ایرانی بود
خونخواهی رهبر شهید ادامه یک مطالبه تاریخی است؛ انتقام با بیشترین ضربه
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.