شبکه علمی ثریا- تاریخ ایران، برخلاف بسیاری از تمدنها و کشورهای تازهساز، تنها بر خاک بنا نشده؛ بلکه بر ریشههای بنیادین خرد و خاک استوار است که در بزنگاههای بزرگ، از متن خارج شده و در کالبد جغرافیا حلول میکند. یکی از عمیقترینِ این رمزها، داستان «پَرِ سیمرغ» است؛ ودیعهای بی بدیل که سیمرغ به زال هدیه داد برای روز مبادای خونیرث (دل عالم، ایران). در شاهنامه حکیم فردوسی تنها به دو بار استفاده از پر سیمرغ اشاره شده است اما در روایت و نقل نقالان، راویان محلی و سنتهای شفاهی سینهبهسینه به پر سومی هم اشاره میشود که هیچگاه مورد استفاده قرار نگرفت. پر سوم در حقیقت بیان و اندیشهای اسطورهگون و نمادین دارد که در هر زمانی میتواند برای نجات زیستبوم ایران بهکار آید و درمانگری کند.
تکوینِ اسطوره: عهدنامه البرز
داستان از وداعِ زال در دامنه البرز آغاز میشود. زمانی که «دستانِ سپیدموی» میخواست از آغوشِ سیمرغ جدا شود، سیمرغ نه سلاحی به او داد و نه سپری و نه زری؛ بلکه «امکانِ فراخواندنِ خرد» را در قالب پَر خویش به او سپرد. سیمرغ به زال آموخت که در نظامِ هستی، بنبستی وجود ندارد، مگر آنکه خردِ آدمی از حرکت باز ایستد. فردوسی از زبان او میسراید:
ابا خویشتن بر یکی پرّ من
خجسته بود سایه فرّ من
گرت هیچ سختی به روی آورَد
وگر دشمنی کین به کوی آورَد
بسوزان یکی پرّ من در زمان
ببینی مرا با سپاهی گماناین پَرها(به تعبیر فردوسی دو پر و بنابر نقلهای شفاهی سه پر) در واقع سه وضعیتِ استراتژیک برای حفظِ بقای خونیرث بودند که در طول قرون، به نوبت گرهگشایی کردند.
سیرِ تطورِ پَرها: از فرد تا ملت
پر نخست، در لحظه زایمانِ دشوارِ رودابه بهکار آمد. آنجا که حیاتِ رستم در خطر بود، سیمرغ با دانشِ خود راهِ «رستمزاد» را گشود. این «پر اول: تولدِ پهلوان» بود؛ مرحلهای که ایران نیاز داشت تا هویتِ دفاعی و کالبدِ پهلوانی خود را شکل دهد.
پر دوم، در تاریکترین شبِ زندگی رستم، در نبرد با اسفندیارِ رویینتن به کار آمد. زمانی که تیرهای دشمن تنِ پهلوان را دریده بود، سیمرغ نه تنها زخمها را بست، بلکه رازِ «تیرِ گز» را برملا کرد. این «پَرِ دوم: نجاتِ پهلوان» بود؛ مرحلهای که در آن خردِ اساطیری، ایران را از خطر بزرگ در برابرِ قدرتهای بزرگ زمانه رهاند.
اما رازِ مکتومِ تاریخ در پَرِ سوم نهفته است. در متونِ کهن، سخنی ازبهره گیری از پَرِ سوم گفته نشده است. گویی این پَر یا نوبت سوم استفاده از آن، ذخیرهی استراتژیکِ ملت ایران برای عصرِ نبردهای تمدنیِ قرنِ بیست و یکم باقی مانده بود.
هرمز؛ تجلیِ عینیِ نوبت سوم استفاده از پر سیمرغ در نبردِ قرن
در هماوردی اخیر ایران با آمریکا و همه همراهان کوچک و بزرگش، شاهدِ یک «باززایی اسطورهای» بودیم. دشمن، با منطقِ آشیلی (رویینتنیِ ناشی از فناوری و قدرت اقتصادی) وارد میدان شد تا ایران را در بنبستِ نهایی قرار دهد. در این نبرد نابرابر، ایران از پَرِ سومِ خود پردهبرداری کرد، اما نه در کوهستانِ البرز، بلکه در شریانِ آبیِ جهان؛ تنگه هرمز.
اگر پر اول و دوم برای زایش و رویشِ پهلوان بود، کنشِ ایران در تنگه هرمز ثابت کرد که ما به مرحله سوم رسیدهایم: «پَرِ سوم: اقتدارِ جهانیِ پهلوان»را به نمایش گذاشت. ایران با اشراف بر این گلوگاه، منطقِ جنگ را تغییر داد. هرمز، نوبت سوم استفاده از پر سیمرغ بود که دودِ آن، نه برای استمداد، بلکه برای «تغییر موازنه» برخاست.
تیرِ گز در چشمِ اقتصادِ جهانی
در تحلیلِ این نبرد، تنگه هرمز دقیقاً نقشِ همان «شاخه درختِ گز» را ایفا کرد. سیمرغ به رستم آموخت که تنها راهِ غلبه بر اسفندیار، هدف گرفتنِ تنها نقطه آسیبپذیر او (چشم) است. ایران با تکیه بر موقعیتِ ژئوپلیتیکِ خود در هرمز، تیرِ گز را بر چشمِ بیناییِ این هژمونی نشاند و قواعدِ بازی را بر هم زد.
پر سوم یا تنگه هرمز، نشاندهنده یک تحولِ بنیادین در ادراکِ استراتژیکِ ایران است. پَرِ سوم تجسمِ خردِ نهادینه شده در جغرافیا است.
این نبرد ثابت کرد که ایران به سمت «منطقِ بازدارندگی» حرکت کرده است. اگر در اسطوره، سیمرغ باید فرود میآمد تا گره بگشاید، در واقعیتِ امروز، «سیمرغ» همان ایمان الهی، اندیشههای متعالی فرزندان خردمند و دلسوز ایران و موقعیت خاص ژئوپلیتیکی است که در تار و پودِ سرزمین ما بافته شده است. استفاده از هرمز در برابرِ آمریکا و ائتلاف عبری-عربی نه یک واکنشِ احساسی، بلکه ترجمانِ امروزین همان «تیرِ گز» بود؛ یعنی شناساییِ دقیقِ آسیبپذیریِ حریف و استفاده از کمترین نیرو برای دستیابی به بیشترین اثر.
در نهایت، پَرِ سیمرغ به ما میآموزد که اقتدارِ جهانی، محصولِ تکیه بر ابزارهای بیگانه نیست، بلکه در گرویِ بازخوانیِ داراییهای پنهانِ خویش است. ایران با فعالسازیِ این پَر، توازنِ قوای نوین را علاوه بر «تقابلِ سخت»، بر پایه «تصلبِ استراتژیک» بنا کرد و رژیم حقوقی تازهای را در جهان جدید پایه گذاشت.
ظرفیت ۶۸۰ نفری برای فلوشیپ پزشکی
اعلام نتایج نهایی آزمون دستیاری فوق تخصصی پزشکی
توضیح وزیر علوم درباره حضوری شدن کلاسها و امتحانات دانشگاهها
کلاس های تحصیلات تکمیلی دانشگاه تهران حضوری شد
معرفی۱۳۶مؤسسه غیرمجاز اعزام دانشجو به مراجع قضایی
عید قربان؛ تجلی بندگی و عبور از تعلقات در مکتب ادیان ابراهیمی
به مناسبت عید قربان: حیات معنوی انسان بدون ایثار امکانپذیر نیست
برگزاری پویش یکماهه حفظ سوره فتح در آستانه ماه محرم
جشنواره تورنتو به استقبال «اودیسه» نولان میرود
کارگردان و عضو خانه تئاتر دچار حادثه شد
شکوه دعای امروز عرفه در مسجد مقدس جمکران
متن تشکر سید مجید موسوی از مهدی رسولی+عکس
پیرمرد بیرجرندی در اوج طوفان پرچم ایران را بر زمین نینداخت
«تیرانداز زبردست» با استقبال کودکان و نوجوانان به چاپ دوم رسید
تارا و رؤیای داشتن یک تلفن همراه شخصی
رمان «فرار از زنگ ورزش» برای نوجوانان منتشر شد
قصه گویی یک اسباببازی ارزان اما اثرگذار برای کودکان
ارسطوی پایتخت با یک سریال جدید به شبکه یک آمد
جناب خان و الیکا عبدالرزاقی به آنتن تلویزیون برگشتند
اسلامهراسی علیه زنان محجبه در اروپای سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است
عدالت و پیشرفت در نگاه شهید لاریجانی چگونه بود؟
بازتاب گسترده پیام رهبر انقلاب به مناسبت برگزاری حج در رسانههای بین المللی
شرایط تغییر مدرسه در مرداد و شهریور اعلام شد
درخواست رئیس جمهور: زمینه حضور اساتید برجسته برای انتقال آموزشهای نوین فراهم شود
آییننامه «توسعه مشارکتهای مردمی از طریق تشکیل هیئت امنا در مدارس دولتی» تصویب شد
آگهی/ خرید قسطی طلای آب شده تا سقف ۱۰۰ میلیون تومان از وال گلد
این دعای عرفه را بخوانید تا ببینید چرا پدران ما قرنهاست حسین حسین (ع) میگویند
روزه گرفتن در روز عرفه چه حکمی دارد؟
توصیه آیت الله جوادی آملی برای انجام این عمل در روز عرفه
از ظهر تا غروب عرفه؛ این ساعتها را از دست ندهید
آمار ثبت نام در کنکور ۱۴۰۵ به حدود یک میلیون نفر رسید
جریمه چند میلیون دلاری و سنگین در انتظار گوگل در اروپا
رئیسجمهور مصوبه بازگشایی اینترنت بینالملل را ابلاغ کرد
صفحه اینترنت پرو از سایت همراه اول حذف شد+عکس
روایت وزیر ارتباطات از بازگشایی اینترنت
۵۰ برج فناوری احداث میشوند: ۳ دانشگاه پایلوت زیست بومی نوآوری میشود
«سعی صفا و مروه» در حج نماد چیست؟
افزایش پذیرش دانشجوی شهریهپرداز در دانشگاه تربیت مدرس
تائید ۱۲ رئیس دانشگاه و رئیس شهرک علمی صنعتی اصفهان
جزئیات برگزاری امتحانات و کلاسهای دانشگاه تربیت مدرس و علم و صنعت اعلام شد
کلاسهای دانشگاه شریف تا اطلاع ثانوی مجازی شد
کارمند گوگل در پی اعتراض به همکاری با رژیم صهیونیستی اخراج شد
مصوبات مهم جلسه ستاد فضای مجازی درباره وضعیت اینترنت اعلام شد
۱۷ هزار نسخه خطی کمنظیر و در معرض خطر دیجیتال سازی شد
«آدم با صدای بلند برای فرزندانش گریست» کتاب شد
کتابهایی خواندنی برای بچههای ایران
فروش فیلم جدید اصغر فرهادی در فرانسه چقدر است؟
اگر خرمشهر آزاد نشده بود چه اتفاقی میافتاد؟
پیام آیتالله نوری همدانی به مناسبت چهل و چهارمین سالگرد تأسیس دانشگاه آزاد اسلامی
دیگر اثری از بخارهای قمر مشتری نیست
الهام پاوه نژاد برای سالروز آزادسازی خرمشهر نوشت+عکس
شما بودید که شرف را معنا کردید +عکس
محسن شریفیان به مدرسه میناب رفت+عکس
«مثلی لا یبایع مثله» شعار اربعین حسینی امسال شد
راهکارهای مدیریت اضطراب دانشآموزان در روزهای امتحان چگونه است؟
امتحانات نهایی دانشآموزان مجازی میشود؟
عملیات بیتالمقدس در ۲۰ کتاب درسی ثبت میشود
امام باقر (ع) احیاگر مرجعیت علمی اهل بیت و پیشگام مبارزه با تحریف دین
یک ماهواره جاسوسی در فضا شناسایی شد
تمدید مهلت ثبت مهمانی و نقل و انتقال دانشجویان تا ۸ خرداد
ارتقای خدمات خوابگاهی دانشگاه تهران همزمان با آغاز اسکان دانشجویان
تمهیدات جدید آموزشی در دانشگاه علم و صنعت اعلام شد
جزئیات امتحانات و کلاسهای ترم دوم در چند دانشگاه کشور اعلام شد
بدرقه عاصم منیر توسط سید عباس عراقچی با یک تصویر خاص
پاسخ یحیی گلمحمدی به یاوه گویی ترامپ +عکس
اعتراف غم انگیز نویسنده برنده جایزه نوبل ادبیات درباره استفاده از هوش مصنوعی
نمایشگاه کتاب تهران تمدید شد
نگاهی به حقوق فرزندان در آینه تربیت الهی
توصیه امام باقر (ع) برای اصلاح جامعه چه بود؟
رباتی که امید را به کودکان مبتلا به ام اس بازگرداند
رباتهای انساننما در مزارع چین مشغول به کار شدند+عکس
موشک «نیو گلن» پس از سانحه دوباره مجوز پرتاب گرفت
قلمرو مهآلود یک ستاره در حال مرگ رصد شد
فرمانده اولین پرواز انسانی به مریخ یک میلیاردر است+عکس
علت زنگ نزدن طلا کشف شد
استرس خاطرات شما را نابود میکند
مهلت ثبت نام کنکور سراسری ۱۴۰۵ تمدید شد
«اردیبهشت کتاب» به دلیل استقبال گسترده مردم تا جمعه ۸ خرداد تمدید شد
بهترینهای جشنواره کن از نظر منتقدان/ فیلم اصغر فرهادی کجاست؟
چرا برنامه شهیدیفرد در میان پربازدیدهای تلویزیون نبود؟
جزئیات امتحانات و کلاسهای ترم دوم در چند دانشگاه کشور اعلام شد
ارتقای خدمات خوابگاهی دانشگاه تهران همزمان با آغاز اسکان دانشجویان
بدرقه عاصم منیر توسط سید عباس عراقچی با یک تصویر خاص
کلاسهای تحصیلات تکمیلی دانشگاه تهران حضوری شد
شما بودید که شرف را معنا کردید +عکس
پیام آیتالله نوری همدانی به مناسبت چهل و چهارمین سالگرد تأسیس دانشگاه آزاد اسلامی
آگهی/ خرید قسطی طلای آب شده تا سقف ۱۰۰ میلیون تومان از وال گلد
حجت الاسلام پناهیان: مردم پس از میدان سراغ میز مدیران خواهند رفت
الهام پاوه نژاد برای سالروز آزادسازی خرمشهر نوشت+عکس
۴۰ شرکت دانش بنیان در جنگ تحمیلی سوم به صورت کامل تخریب شد
تمهیدات جدید آموزشی در دانشگاه علم و صنعت اعلام شد
دیگر اثری از بخارهای قمر مشتری نیست
چرا برنامه شهیدیفرد در میان پربازدیدهای تلویزیون نبود؟
آغاز ثبتنام پانزدهمین دوره ارزیابی تخصصی قاریان و مدرسان قرآن کریم
یک ماهواره جاسوسی در فضا شناسایی شد
محسن شریفیان به مدرسه میناب رفت+عکس
تمدید مهلت ثبت مهمانی و نقل و انتقال دانشجویان تا ۸ خرداد
کلاسهای دانشگاه شریف تا اطلاع ثانوی مجازی شد
«اردیبهشت کتاب» به دلیل استقبال گسترده مردم تا جمعه ۸ خرداد تمدید شد
فروش فیلم جدید اصغر فرهادی در فرانسه چقدر است؟
علت زنگ نزدن طلا کشف شد
ثبت نام بیش از ۵۷۰ هزار نفر در کنکور ۱۴۰۵ و آزمون دانشجومعلم
امام باقر (ع) احیاگر مرجعیت علمی اهل بیت و پیشگام مبارزه با تحریف دین
امتحانات نهایی دانشآموزان مجازی میشود؟
فعالیت شرکت تاکسی خودران وایمو در یک شهر دیگر تعلیق شد
نگاهی به حقوق فرزندان در آینه تربیت الهی
نمایشگاه کتاب تهران تمدید شد
«مثلی لا یبایع مثله» شعار اربعین حسینی امسال شد
کتابهایی خواندنی برای بچههای ایران
قلمرو مهآلود یک ستاره در حال مرگ رصد شد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.