به گزارش ثریا شجاع احمد، رئیس دانشگاه علامه طباطبایی در آیین بزرگداشت مقام استاد با اشاره به طرح بحث «ایده دانشگاه» از دوره ابتدایی مدیریتی جدید گفت: از آغاز این دوره تلاش برای طرح موضوع «ایده دانشگاه» درباره مسیر آینده دانشگاه به گفت وگو بنشینیم. در همین راستا، مطالعات تحقیقاتی انجام شد و با بسیاری از اعضای هیئت علمی دانشگاه گفت‌وگو انجام شد. همچنین فرم‌های نظرسنجی در اختیار استادان قرار گرفته تا دیدگاه‌های مختلف درباره ماهیت و کارکرد مطلوب دانشگاه بررسی شود.

وی افزود: دستیابی به این بررسی‌ها و گفت‌وگوها نشان داد مفهومی با عنوان «دانشگاه در خدمت دولت ـ ملت» بیش از سایر دیدگاه‌ها مورد توجه و استقبال اعضای هیئت علمی قرار گرفته است. بر اساس این، دانشگاه نهادی است که باید نگاه خود را در خدمت حل مسائل واقعی جامعه قرار دهد.

رئیس دانشگاه علامه طباطبایی با بیان اینکه این موضوع فقط به حوزه پژوهش محدود نمی‌شود، اظهار کرد: ایده دانشگاه حل المسائلی همه فعالیت‌های دانشگاه را دربرمی‌گیرد و یکی از مهم‌ترین رشته‌های موجود در آن است. به همین دلیل، امروز بیش از هر زمان دیگری لازم است درباره کیفیت و کارکرد آموزش دانشگاهی بازاندیشی کنیم.

وی ادامه داد: در این محدوده، آموزش دانشگاهی دیگر نمی‌تواند بر مباحث نظری خاص باشد. هر چند مبانی نظری همچنان جایگاه خود را دارند و جدایی‌ناپذیر از آموزش عالی هستند اما دانشگاه در معنای جدید خود باید نیروهای توانمند، پذیرش و تصمیم‌گیری کند. منابعی که علاوه بر دانش نظری، قدرت تحلیل مسائل واقعی جامعه را داشته باشند و در حل آنها نقش‌آفرینی کنند.

احمدوند کرد: اگر قرار باشد درس بخوانیم، مدرک بگیریم و در نهایت نمی‌توانیم از مسائل جامعه باز کنیم، چنین دیدگاهی با ماهیت دانشگاه‌های نسل چهارم و پنجم همخوانی نخواهد داشت. دانشگاه امروز نهادی باشد میان دانش، جامعه و حل مسائل واقعی پیوند باید کند.

وی در ادامه با اشاره به برنامه‌های دانشگاه علامه طباطبایی برای تحقق این موضوع گفت: برهمین اساس، موضوع «تعالی دانشگاه» را در دستور کار قرار دادیم و تلاش کردیم از مسیر اصلاح ساختار ساختار آموزشی، زمینه ایجاد این ایده را بم. هدف از این اقدام آن است که نظام آموزشی دانشگاه را به صورت صورت‌تری در جهت‌های تربیتی و کارآمدی حرکت کند.

رئیس دانشگاه علامه طباطبائی همچنین به تحولات پرشتاب نظام آموزش عالی در سطح جهان اشاره کرد و گفت: امروز دانشگاه‌ها با مجموعه‌ای از تغییرات پیچیده و سریع مواجه هستند. از یک سو روندهای جهانی مانند گسترش فناوری‌های نوین و به‌ویژه هوش مصنوعی، فرصت‌ها و در عین حال چالش‌های مهمی را پیش روی آموزش عالی قرار داده‌اند و از سوی دیگر، دانشگاه‌ها در داخل کشور نیز با مسائل و محدودیت‌هایی مواجه‌اند.

وی ادامه داد: مشکلات اقتصادی، محدودیت‌های بودجه‌ای، برخی بحران‌ها و تنش‌های اجتماعی، دو جنگ تحمیلی و شرایطی که در ماه‌های گذشته در جامعه شاهد آن بوده‌ایم، همگی بر محیط دانشگاه و نظام آموزش عالی تأثیرگذار هستند و لازم است در برنامه‌ریزی‌های دانشگاهی مورد توجه قرار گیرند.

احمدوند در بخش دیگری از سخنان خود به پیامدهای گسترش هوش مصنوعی در فرآیند آموزش و پژوهش پرداخت و گفت: یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها در این حوزه، کاهش «زحمت فکری» در فرآیند تولید علم است؛ همان فرآیندی که اساس شکل‌گیری اندیشه دانشگاهی را تشکیل می‌دهد.

وی توضیح داد: در گذشته، اگر فردی می‌خواست مقاله‌ای علمی بنویسد، ماه‌ها روی یک ایده فکر می‌کرد، داده جمع‌آوری می‌کرد، ساختار متن را طراحی می‌کرد و بارها نوشته خود را بازنویسی می‌کرد تا به نتیجه برسد اما امروز ابزارهای هوش مصنوعی بسیاری از این مراحل را -از تولید ایده گرفته تا سامان‌دهی متن و ارائه اطلاعات- در زمانی کوتاه در اختیار افراد قرار می‌دهند.

رئیس دانشگاه علامه طباطبائی افزود: در چنین شرایطی این نگرانی وجود دارد که وابستگی بیش از اندازه به این ابزارها به فرسایش تفکر انتقادی و تضعیف قوه تخیل و خلاقیت انسانی منجر شود. اگر فرد به‌طور مداوم از این ابزارها استفاده کند، ممکن است به تدریج احساس کند حتی برای سخن گفتن، تدریس یا نوشتن نیز بدون آنها توانایی چندانی ندارد. علاوه بر این، خطر گرفتار شدن در کلیشه‌های الگوریتمی و کاهش خلاقیت اصیل انسانی نیز مسئله‌ای جدی است که دانشگاه‌ها باید به آن توجه داشته باشند.

وی با اشاره به یکی دیگر از چالش‌های عصر هوش مصنوعی اظهار کرد: مسئله اعتبارسنجی علمی نیز امروز به یکی از دغدغه‌های مهم دانشگاه‌ها تبدیل شده است. تشخیص اینکه یک متن، پژوهش یا تحلیل تا چه اندازه حاصل اندیشه دانشجو یا پژوهشگر است و چه میزان از آن توسط ابزارهای هوش مصنوعی تولید شده، روزبه‌روز دشوارتر می‌شود. حتی در کلاس‌های دکتری نیز گاهی مشاهده می‌کنیم که دانشجو هم‌زمان با تدریس استاد، پاسخ‌ها و تحلیل‌های ارائه‌شده توسط هوش مصنوعی را دریافت می‌کند. این وضعیت، پرسش‌های جدی درباره شیوه‌های آموزش و یادگیری در دانشگاه‌ها ایجاد می‌کند و ضرورت بازنگری در روش‌های آموزشی را یادآور می‌شود.

احمدوند در ادامه بر اهمیت جذب هدفمند اعضای هیئت علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی تأکید کرد و گفت: دانشگاه بیش از هر چیز به استادانی متخصص، خلاق و مسئله‌محور نیاز دارد؛ استادانی که علاوه بر دانش تخصصی، بتوانند مهارت حل مسئله را به دانشجویان منتقل کنند و آنان را برای مواجهه با مسائل واقعی جامعه آماده سازند.

وی بیان کرد: همین نگاه باید در روند جذب دانشجویان نیز حاکم باشد. دانشگاه دانشجویانی را جذب می کند که در آینده جامعه نقشی را در حل مسائل ایفا کنند و دانش خود را در مسیر بهبود شرایط اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی کشور به کار گیرندگان بشناسند.

دانشگاه علامه طباطبایی رئیس همچنین با اشاره به جهت گیری ها در دانشگاه گفت: جهت گیری و پژوهش های باید ناظر بر حل مسائل علمی باشد. اما این مفهوم به معنای نادیده گرفتن علوم بنیادی یا مباحث نظری نیست، بلکه به این معناست که این مفهوم علمی در نهایت باید به بخشی از مسائل انسان و جامعه کمک کند.

وی در جمع‌بندی سخنان خود بیان کرد: هدف نهایی ما این است که ضمن صیانت از دانشگاه‌های انسانی، فرهنگی و اجتماعی، آن را به نهادی پیشرو در بحران، خلاقانه و ساختن تحولات عصر هوش مصنوعی تبدیل کند.

دکتر احمدوند همچنین با خطاب قرار دادن اعضای هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی گفت: اگر بتوانیم در طراحی نظام طراحی هوشمند، موضوع‌محور و اخلاق‌مدار حرکت را انجام دهیم، نه‌تنها در رقابت علمی از دانشگاه‌ها در عقب نخواهیم ماند، بلکه با افزایش اعضای هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبائی را به قلب می‌توانیم فکر کنیم.

وی در پایان اعضای هیئت علمی دعوت کرد گفت‌وگو درباره «تعالی آموزش» را جدی‌تر دنبال می‌کنند و اضافه می‌کنند: لازم است از امروز با جسارت بیشتر تغییرات مورد نیاز در نظام آموزشی دانشگاه را دنبال کنیم.