به گزارش ثریا حجت الاسلام محسن قنبریان استاد حوزه و دانشگاه در محرم امسال سلسله مباحثی با عنوان «طلاخون» را آغاز کرده است که بخش اول آن به تبارشناسی بنی امیه می پردازد و وضعیت اجتماعی سیاسی بنی امیه به عنوان جریان مقابل بنی هاشم و امام حسین (ع) را مورد بررسی و تحلیل قرار داده است که مشروح آن را در ادامه می خوانید.
برای درک عمیق تر نهضت عاشورا لازم است بستری را که این واقعه در آن رخ داده است به خوبی بشناسیم. در این تحلیل دیگری یا نیروی مقابل و مخالف نهضت عاشورا سلطنت بنی امیه است. بنابراین نقطه آغازین بحث بررسی خاستگاه سلطنت اموی با تمرکز بر اقتصاد سیاسی آنان و تحولات پیرامونی در حوزه های سیاست و فرهنگ خواهد بود. در جلسه نخست به ریشه های اقتصادی و سیاسی امویان می پردازیم که در نهایت به شکل گیری اقتصاد سیاسی شامی منجر می شود.
اگر به تبار نسبی بنی امیه نگاه کنیم دو شاخه اصلی از فرزندان امیه قابل تشخیص است. شاخه اول حرب است که پدر ابوسفیان و جد معاویه به شمار می رود. شاخه دوم ابی العاص است که دو پسر به نام های حکم و عفان داشت. حکم پدر مروان بن حکم است و عفان پدر عثمان بن عفان محسوب می شود که آغازگر خلافت اموی بود.
سه عنصر کلیدی هویت بنی امیه در دوران پیش از اسلام شکل گرفته بود و پس از ظهور اسلام نیز به ارکان اصلی قدرت آنان تبدیل شد. عنصر نخست جنگ است. پدر ابوسفیان نه تنها نامش حرب به معنای جنگ بود بلکه در واقع جنگجویی سرسخت و فرمانده قریش محسوب می شد و این منصب پس از او به ابوسفیان منتقل گشت تا شاخه نظامی قریش در دست بنی امیه متمرکز شود. عنصر دوم تجارت است که همان گونه که در سوره قریش اشاره شده بنی امیه کاروان های تجاری زمستانه و تابستانه داشتند و این فعالیت ها موجب آشنایی و ایجاد روابط گسترده با قبایل شام شد. عنصر سوم حکومت است. پیش از اسلام حجاز فاقد ساختار حکومتی متمرکز بود و پیامبر پس از بعثت نخستین حکومت اسلامی را بنا نهاد. پس از رحلت ایشان و ماجرای غدیر اگرچه حق خلافت متعلق به حضرت علی و بنی هاشم بود اما قدرت اجرایی به خط میانی قریش منتقل شد. در این طیف بنی امیه در یک سو و خلفای اول و دوم در مرکز قرار داشتند و با روی کار آمدن خلیفه سوم بنی امیه به طور رسمی به قدرت رسیدند و پس از شهادت عثمان و آغاز امامت حضرت علی شورش معاویه شکل گرفت.
نقطه عطف تاریخ بنی امیه دوران معاویه است که این خاندان علاوه بر داشتن دو بازوی قدرتمند جنگ و تجارت حکومت را نیز به دست گرفت. روحیه نظامی گری بنی امیه در فتوحات اسلامی به وضوح نمایان شد. معاویه در زمان خلیفه دوم وارد عرصه فتوحات شد و در دوره عثمان بنیان غزوات تابستانه و زمستانه را گذاشت. او با تاسیس مرکز کشتی سازی در عکا نخستین ناوگان دریایی عربی را ایجاد کرد و پیروزی ناوگان اعراب بر امپراتوری بیزانس در نبرد ذات السواری به فرماندهی معاویه نقطه اوج این اقتدار دریایی بود. روحیه تجاری به عنوان عنصر دوم هویتی به برکت اقتدار نظامی به ویژه پس از نبرد ذات السواری تقویت شد. با فتح شمال آفریقا و اندلس دامنه تجارت بسیار گسترش یافت و مراکز کشتیرانی در قبرس و سواحل بیزانس پیوسته در رفت و آمد بودند و از نظر زمینی نیز شبکه تجاری تا چین و هند و بخارا امتداد پیدا کرد.
عنصری که بنی امیه پیش از اسلام نداشتند اما به برکت اسلام و سپس تصاحب خلافت از سوی عثمان به دست آوردند دولت بود. آنان به دلیل منافع مشترک تجاری پیوندهای نسبی و استراتژیکی نیز ایجاد کردند که مهم ترین آن ها پیوند اموی و کلبی بود. این اتحاد پایه های قدرت آنان را تثبیت کرد و زمینه ساز حکومتی نود و یک ساله با چهارده خلیفه شد. این حکومت دو شاخه اصلی داشت که شاخه نخست سفیانی یا همان معاویه بود و شاخه دوم مروانی نام داشت که پس از مرگ معاویه دوم روی کار آمد و شصت و هشت سال حکومت کرد. بنی امیه در نهایت موفق شدند نخستین دولت جهانی مسلمانان را شکل دهند.
تبدیل جیوه به طلا محقق شد
برای نخستین بار: ترمیم دی‌ان‌ای در بدن امید تازه برای درمان یک بیماری ژنتیکی نادر
آغاز ثبت‌نام آزمون دکتری از ۳ آبان: برگزاری آزمون در بهمن ماه
تمدید مهلت ثبت‌نام در سومین جشنواره ملی نشان نیکوکاری
برگزاری یادنامه شهید علی لاریجانی به همراه رونمایی کتابی از او
پناهیان: توجه به ادبیات روایی در مسیر تحول فرهنگی ضروری است
بازیگر «هک‌ها» از فلسطین دفاع کرد؛ پرداخت مالیات برای تامین نسل‌کشی
سینمای کوتاه در محاصره کلیشه‌هاست؛ از فقر ایده تا چالش میزبانی!
طرح یک سریال عاشقانه برای شبکه نمایش خانگی؛ تکرار «پوست شیر» طبیعی است
کمال تبریزی: فیلمسازان جوان از تقلید فاصله بگیرند
جزئیات کنسرت تازه مجید انتظامی اعلام شد؛ شنیدن ملودی‌های خاطره‌انگیز
وقتی «قطع رابطه» سفارشی می‌شود؛ چرا تولید اثر هنری با ریسک همراه است؟
مرثیه‌ای که هنوز با صدای دلتنگی حضرت زینب(س) شنیده می‌شود
انقلابی‌تر بودن با فحش رکیک‌تر ثابت نمی‌شود؛ هنر ماندگار حضرت زهرا(س)
روایت «حماسه فاطمی» و دفاع حضرت زهرا(س) از امامت
اسامی معرفی شدگان چندبرابر ظرفیت آزمون دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ اعلام شد
سخنگوی وزارت آموزش و پرورش: وجود ۴۰۰ مدرسه در کشور با یک دانش‌آموز
چرا خانواده‌های پرجمعیت بابت انتخابشان تحقیر می‌شوند؟
خطرناک‌ترین شکل انحراف دینی از دیدگاه حضرت علی(ع)
رویا نونهالی با یک سریال جدید به تلویزیون برمی‌گردد
شاهرخ فروتنیان مهمان یازدهمین قسمت برنامه «هم‌کلام» است.
فصل دوم «بهار شیراز» به آنتن می‌رسد؛ سریالی درباره دغدغه مردم معمولی
پشتیبانی سینمایی‌ها از نویسنده حامی فلسطین؛ بریتانیا تغییر مسیر دهد
آغاز ثبت‌نام بدون آزمون استعدادهای درخشان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد
امکان قفل کردن محتوا در «چت‌جی‌پی‌تی» فراهم شد
هوش مصنوعی متا اطلاعات کاربران را فاش کرد
انتخاب رشته ۱۲۴ هزار نفر در پذیرش صرفاً بر اساس سوابق تحصیلی سال ۱۴۰۵
حجت الاسلام علوی تهرانی: تکریم حضرت زهرا (س) راه رسیدن به توحید است
«تقاطع خیابان روزولت»؛ روایت تاریخ شفاهی رایزن اقتصادی آمریکا در ایران
ساعت ۲۴ امشب آخرین فرصت ثبت‌نام در پذیرش رشته‌های بدون کنکور سال ۱۴۰۵
دانشگاه‌های ایران به روی دختران جمهوری آذربایجان باز است
آغاز ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان کارشناسی ارشد دانشگاه تهران از فردا
هشدار مشاور وزیر علوم درباره سایه جنگ و شکاف اجتماعی
کتیبه‌پوشی زیبای حرم علوی در عزای شهادت حضرت زهرا(س)
تأسیس ۸ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت
چه برنامه‌های تربیتی آموزشی روی کودکان و نوجوانان اثرگذار است؟
آیا جوان امروز کمتر تلاش می‌کند؟
هوش مصنوعی مایکروسافت در تشخیص بیماری دو برابر پزشک دقت دارد
وب سایت‌های دولتی پس از کشف شکاف امنیتی در خاموشی فرو رفتند
کشف نوع جدیدی از افسردگی که زنان را بیشتر گرفتار می‌کند
ادامه اختلال در چت جی‌پی‌تی در میان کاربران ایرانی
روباتی که روی دست چاقو کشید
شیخ طوسی هزار سال پیش درباره اعجاز و تحریف قرآن چه می‌گفت؟
کاظمی: ۱۱ هزار کلاس درس سال گذشته هوشمند سازی شد
خانواده در محاصره اندیشه‌های غربی؛ فقه اسلامی چه پاسخی دارد؟
مستند برنده اسکار در جشنواره مقاومت حضور دارد؛ اکران فیلم در میادین
«گربه سگ؛ نتانیاهو و ترامپ» طرح جدید شجاعی طباطبایی شد
روایتی از ۴ زن در اسارت؛ «سلول» تقابل امید و ناامیدی است
سریال «شکیب عیار» به نیمه رسید؛ اهمیت فیلمنامه آماده قبل از کلید زدن
جزئیات کنسرت علیرضا مشایخی و ماجرای داشتن پوست کرگدن در موسیقی!
دفاع شاعر مسلمان از شعر غزه که در پارلمان ولز اجازه خواندن نیافت
روایت پیشرفت باید از کتاب‌ها به کلاس‌های درس برسد
برگزاری آیین گشایش جشنواره دوازدهم خاتم؛ جشنواره خاتم جشنواره دلهاست
امکان جذب دانشجوی بین‌المللی به‌صورت کاملاً مجازی در ۶ دانشگاه
روبات انسان‌نما در کره جنوبی می‌تواند بار ۲۰ کیلویی را بلند کند
توسعه هوش مصنوعی زبان فارسی نیازمند سرمایه‌گذاری بلندمدت است
سواد رسانه‌ای؛ از مدرسه تا خانواده
منفوریت بهائیت در یمن، از علی عبدالله صالح تا سید عبدالملک حوثی
ایران آمادگی نصب گنبد جدید حرم حسینی را تا پایان سال دارد
اعلام نحوه تاثیر معدل در آزمون‌های علوم پزشکی؛ محاسبه نمره خارجی‌ها
رتبه امنیت سایبری بانک‌ها به‌زودی اعلام می‌شود
برترین دانشگاه‌های کشور در جذب دانشجوی خارجی معرفی شدند
تاسیس شعبه دانشگاه تهران در عراق با ۱۴ رشته؛ حل مشکل دانشجویان خارجی
آنتروپیک هوش مصنوعی را جایگزین نیروی انسانی تازه کار می‌کند
۲۹ دانشگاه میزان وثیقه تعهدات دستیاران پزشکی را اعلام کردند
نتایج اولیه رشته‌های دارای شرایط خاص دانشگاه علمی کاربردی اعلام شد
۲۰ درصد ظرفیت جذب عمومی به نخبگان اختصاص می‌یابد
ژاپن با پهپاد خرس‌ها را فراری می‌دهد
آغاز به کار آزمایشگاه تصویربرداری کوانتومی دانشگاه شهیدبهشتی
وزارت بهداشت نقشی در فرآیند بورس‌های تحصیلی دولت‌های خارجی ندارد
ساعت ۱۲ امشب آخرین مهلت انتخاب رشته در پذیرش بدون کنکور سال ۱۴۰۵
جابجایی ۲۹۱ میلیارد پیام توسط ۷۲ میلیون کاربر در شاد
نگرش انسان و برداشت های او از جهان در کتاب «تفاوت نگاه‌ها»
حکمرانی اسلامی بدون داده‌های اجتماعی ممکن است؟
فارسی هنوز در هند زنده است؛ چرا ایران از این گنجینه غافل مانده؟
نگاهی بر فقر ساختاری و فرمول‌زدگی «خانوم والده»؛ خنداندن به چه قیمت؟
«آدم» روی هوش مخاطب شرط‌بندی می‌کند
تلفن همراه چگونه حواس کودکان را به خود جلب می‌کند؟
دختری که زبان آدم‌ها را فراموش کرد، گل‌ها چطور نجاتش دادند؟
چرا هالیوود قهرمان می‌سازد و ما قهرمان‌هایمان را فراموش می‌کنیم؟
اعلام نحوه تاثیر معدل در آزمون‌های علوم پزشکی؛ محاسبه نمره خارجی‌ها
برترین دانشگاه‌های کشور در جذب دانشجوی خارجی معرفی شدند
تاسیس شعبه دانشگاه تهران در عراق با ۱۴ رشته؛ حل مشکل دانشجویان خارجی
نتایج اولیه رشته‌های دارای شرایط خاص دانشگاه علمی کاربردی اعلام شد
۲۰ درصد ظرفیت جذب عمومی به نخبگان اختصاص می‌یابد
آغاز به کار آزمایشگاه تصویربرداری کوانتومی دانشگاه شهیدبهشتی
وزارت بهداشت نقشی در فرآیند بورس‌های تحصیلی دولت‌های خارجی ندارد
معاون وزیر آموزش و پرورش: ۸۱ هزار کلاس درس در کشور بهسازی شد
تحول برنامه درسی؛ عبور از حافظه‌محوری به یادگیری فعال
۲۹ دانشگاه میزان وثیقه تعهدات دستیاران پزشکی را اعلام کردند
حکمرانی اسلامی بدون داده‌های اجتماعی ممکن است؟
چرا هالیوود قهرمان می‌سازد و ما قهرمان‌هایمان را فراموش می‌کنیم؟
امکان جذب دانشجوی بین‌المللی به‌صورت کاملاً مجازی در ۶ دانشگاه
ژاپن با پهپاد خرس‌ها را فراری می‌دهد
آنتروپیک هوش مصنوعی را جایگزین نیروی انسانی تازه کار می‌کند
روایتی از ۴ زن در اسارت؛ «سلول» تقابل امید و ناامیدی است
سریال «شکیب عیار» به نیمه رسید؛ اهمیت فیلمنامه آماده قبل از کلید زدن
روایت پیشرفت باید از کتاب‌ها به کلاس‌های درس برسد
ساعت ۱۲ امشب آخرین مهلت انتخاب رشته در پذیرش بدون کنکور سال ۱۴۰۵
تلفن همراه چگونه حواس کودکان را به خود جلب می‌کند؟
سواد رسانه‌ای؛ از مدرسه تا خانواده
نگرش انسان و برداشت های او از جهان در کتاب «تفاوت نگاه‌ها»
شیخ طوسی هزار سال پیش درباره اعجاز و تحریف قرآن چه می‌گفت؟
نگاهی بر فقر ساختاری و فرمول‌زدگی «خانوم والده»؛ خنداندن به چه قیمت؟
کاظمی: ۱۱ هزار کلاس درس سال گذشته هوشمند سازی شد
فارسی هنوز در هند زنده است؛ چرا ایران از این گنجینه غافل مانده؟
منفوریت بهائیت در یمن، از علی عبدالله صالح تا سید عبدالملک حوثی
ایران آمادگی نصب گنبد جدید حرم حسینی را تا پایان سال دارد
جابجایی ۲۹۱ میلیارد پیام توسط ۷۲ میلیون کاربر در شاد
«آدم» روی هوش مخاطب شرط‌بندی می‌کند
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.