به گزارش ثریا حجت الاسلام علی ذوعلم رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی در برنامه گفتگوی ویژه خبری که به مناسبت چهلمین روز شهادت رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران برگزار شد، به تبیین ابعاد مختلف اندیشه، سیره و دیدگاههای ایشان درباره انقلاب اسلامی و بیانیه گام دوم پرداخت.

وی در ابتدای سخنان خود با اشاره به ابتکار رهبر شهید در زمینه وحدت اسلامی، اظهار داشت: ایشان در دوران تبعید خود در ایرانشهر، در سال ۱۳۵۶، ایده هفته وحدت را بین دوازدهم و هفتم ربیعالاول مطرح کردند که پس از پیروزی انقلاب اسلامی، با حمایت و نگاه بلند امام خمینی(ره) درباره تشکیل امت اسلامی، این ایده ادامه یافت و اکنون نیز بهعنوان یک میراث فکری مورد توجه است.

وی در ادامه با تبیین نگاه رهبر شهید به خود انقلاب اسلامی، گفت: در اندیشه ایشان سه معنا برای انقلاب قابل تصور است. معنای اول، انقلاب بهمثابه یک رویداد تاریخی مشخص است که از ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ با قیام روحانیت و حضور گسترده مردم علیه رژیم پهلوی آغاز شد و در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ به پیروزی رسید. معنای دوم، انقلاب بهعنوان یک جریان زنده و پویا تعریف میشود که امروز در قالب جبهه مقاومت در ایران، فلسطین، لبنان، عراق، یمن و دیگر مناطق، در حال مقابله با جبهه استکبار است. اما معنای سوم که بیشتر مدنظر رهبر شهید بوده، انقلاب بهمثابه یک اندیشه تحولخواهانه و پیشرفتگرا است که ریشه در اسلام دارد.

حجت الاسلام ذوعلم سپس به کلیدواژه های اساسی در اندیشه رهبر شهید پرداخت و نخستین و مهمترین آنها را توحید معرفی کرد و گفت: این نگاه توحیدی صرفاً یک باور کلامی نیست، بلکه زیربنای همه رفتارها، نگرشها، جهتگیریها و انگیزههای فردی و اجتماعی است و در آثار ایشان مانند کتاب طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن به خوبی تبیین شده است. دومین کلیدواژه، فرهنگ است و رهبر شهید با رویکردی عمیق و فلسفی به مقوله فرهنگ می نگریستند و بر ضرورت تحول در فرهنگِ فرهنگ تأکید داشتند، بدین معنا که فعالان و دستاندرکاران فرهنگی، باید پیش از هرگونه سیاستگذاری یا اقتصاد فرهنگی، به یک فهم عمیق و درونی از فرهنگ دست یابند تا فرهنگ از مسیر اصیل خود خارج نشود و به کالایی اقتصادی تبدیل نگردد. سومین کلیدواژه، تحول و پیشرفت است که بر اساس آن، رهبر شهید بر طراحی الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت تأکید داشتند؛ الگویی که مبتنی بر فرهنگ، تاریخ، نیازها و ظرفیتهای بومی ایران باشد و نه تقلیدی از دیگران، و این الگو میتواند برای سایر کشورهای اسلامی نیز الهامبخش باشد.

رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی به نسبت میان سه مؤلفه مردم، اسلام و انقلاب پرداخت و افزود: در نظام جمهوری اسلامی ایران، واژه جمهور نشان دهنده نقش مردم است و واژه اسلامی نشان میدهد که آرمانها و قواعد کلان زیست اجتماعی از اسلام و آموزه های آن نشأت میگیرد. در نگاه رهبر شهید، این سه مؤلفه کاملاً در هم تنیده هستند و اسلام بر پایه عقلانیت و فطرت انسانی استوار است که مفاهیمی مانند آزادی، عدالت، برادری و کرامت انسانی را به همراه دارد.

وی افزود: انقلاب اسلامی جهشی بزرگ در خودآگاهی دینی و اجتماعی جامعه ایران ایجاد کرد و اسلام را از یک باور سطحی و تکبعدی به یک گفتمان فراگیر و عمیق تبدیل ساخت.

حجت الاسلام ذوعلم با اشاره به بیانیه گام دوم، آن را یکی از مهمترین محصولات فکری رهبر شهید دانست و بیان کرد: این بیانیه، علاوه بر مرور گذشته و تحلیل وضع موجود، چشم انداز آینده انقلاب را نیز ترسیم میکند. در این بیانیه، هشت ارزش کلیدی به عنوان شاخصهای سنجش موفقیت انقلاب معرفی شده است که عبارتند از: آزادی، اخلاق، معنویت، عدالت، عزت، استقلال، عقلانیت و برادری. این شاخص ها همگی فطری و جهانی هستند و محدود به ایران نیستند، گفت که میتوان با استفاده از این شاخص ها، میزان پیشرفت یا عقب ماندگی در عرصه های مختلف را ارزیابی کرد.

وی همچنین به مصادیقی از رشد معنویت در جامعه مانند گسترش نماز و مساجد و حضور پررنگ مردم در مراسم مذهبی اشاره کرد و آن را در مقایسه با پیش از انقلاب، نشان های از رشد عمیق ارزش های دینی دانست، اما در عین حال بر لزوم شناسایی و رفع کاستیها در زمینه های مدیریتی، اقتصادی و فرهنگی تأکید کرد.

وی درباره ضرورت و کارکرد بیانیه گام دوم، گفت: این بیانیه با مخاطب قرار دادن جوانان به عنوان اصلیترین سرمایه های اجتماعی و انقلابی، در واقع یک چارچوب کلان برای اندیشه و عمل اجتماعی ارائه میدهد. بیانیه صرفاً یک سند نظری نیست و میتوان از آن در همه سطوح زندگی، از خانواده و سازمان گرفته تا نظام آموزشی و رسانه، برای تدوین راهبرد و جهتگیری استفاده کرد. بیانیه مسیر سه گانه خودسازی، جامعه پردازی و تمدنسازی را به صورت یک چرخه مستمر ترسیم میکند که هر مرحله، زمینه ساز مرحله بعدی است و در نهایت به ایجاد تمدن نوین اسلامی می انجامد که زمینه ساز ظهور خواهد بود.

حجت الاسلام ذوعلم با تأکید بر اینکه این تمدن نه بازگشت به تمدنهای گذشته است و نه تقلید از تمدن غربی، بلکه تمدنی نوین و مبتنی بر آموزه های اسلامی است، تصریح کرد: اسلام ناب می تواند پاسخگوی نیازهای مادی و معنوی بشر باشد و الگویی جامع برای همه جوامع بشری ارائه دهد. وی در این زمینه به نامه های رهبر شهید به جوانان اروپایی در سالهای ۹۳ و ۹۴ اشاره کرد و گفت که این نامه ها نشاندهنده نگاه جهانی و فراملی ایشان است.

رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی همچنین بر نقش و جایگاه جوانان در اسلام تأکید کرد و گفت: تأکید بر جوانان نه یک راهکار تاکتیکی، بلکه یک باور اعتقادی است که از سیره پیامبر اکرم(ص) و ائمه(ع) الهام گرفته شده است.

وی اظهار داشت: رهبر شهید، جوانان را به دلیل فطرت پاک، آزاداندیشی، شجاعت، عدم وابستگی و انصاف، ظرفیتهای اصلی تحول و پیشرفت میدانست و به آنها اعتماد ویژه ای داشت و همواره بر لزوم میدان دادن به جوانان و همچنین مطالبه گری عالمانه و مسئولانه از سوی آنها تأکید می کرد.

رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی بار دیگر بر اهمیت فهم عمیق بیانیه و تبیین درست آن تأکید کرد و گفت: اگر این فهم در جامعه شکل بگیرد، هر فرد در هر جایگاهی میتواند نقش خود را در مسیر پیشرفت انقلاب و تحقق آرمان های آن ایفا کند و این همان مسیر روشنگری و خودسازی است که رهبر شهید همواره بر آن تأکید داشتند.