به گزارش ثریا به قفسه‌های کتاب‌فروشی‌ها که نگاه کنیم، با تعداد درخور توجهی از آثار ترجمه مواجه می‌شویم که از جلد کتاب تا محتوای آن، به نظر جذاب و پرکشش می‌آیند؛ اما آیا ما از نظر عقیده و سلیقه همان آدم قبل مطالعه می‌مانیم یا زندگی و نوع رفتار و باور شخصیت خارجی بر ما طوری اثر می‌گذارد که دوست داریم مثل او باشیم؟

تأثیر ادبیات داستانی بر خواننده مسئله‌ای نیست که کسی بتواند آن را انکار کند. جهان‌سازی موجود در رمان‌ها کاری با دنیای خواننده می‌کند که او با نسخه خودش پیش از مطالعه کتاب فرق خواهد کرد. حالا او دوست دارد شبیه شخصیت کتاب رفتار کند، حرف بزند، از همان‌چیزهایی استفاده کند که شخصیت کتاب داشته است، به آرزوهایی برسد که او رسیده است. این حد از تأثیرگذاری، والدین را به‌خصوص والدین دغدغه‌مند را دچار نگرانی کرده است. آن‌ها دوست دارند فرزندشان کتابی بخواند که او را به مسیرهای درست و سالم بکشاند نه انحرافی و مضر.

در این لحظه، نقش مروجان کتاب و مربیان پررنگ می‌شود؛ کسانی که کتاب‌هایی را خوانده و بررسی کرده‌اند و می‌دانند کدام کتاب‌ها برای چه خوانندگانی مفیدند و برای چه کسانی مضر. «رمان‌تیک» نیز همین کار را می‌کند.

این کتاب پژوهشی و تحلیلی در دو جلد از سوی نشر شناخت‌پژوه منتشر شده است. گروه ارزیابان «رمان‌تیک» به ارزیابی رمان‌های نوجوان تألیفی و ترجمه در بازار نشر کشور پرداخته و آثار تأییدشده را در قالب فهرست‌های موضوعی در این دو جلد قرار داده‌اند تا والدین، مربیان و مروجان کتاب، مرجع و منبعی داشته باشند برای معرفی آثار مطمئن به نوجوانان ایرانی.

به بهانه انتشار جلد دوم «رمان‌تیک» با محمدطه اسفندیاری، مدیر پروژه ارزیابی گفت‌وگویی داشته‌ایم که این مطلب را می‌توانید در ادامه بخوانید:

بررسی رمان‌های نوجوان با هدف تعیین پیام‌های تربیتی آن‌ها را از چه زمانی و به چه دلیل آغاز کردید؟

این پروژه از سال ۱۳۹۲ آغاز شد. کنشگران تربیتی که برای مخاطب نوجوان مشغول فعالیت‌های تربیتی هستند، شامل معلمان و مربیانی که در کانون‌های مساجد، پایگاه‌های بسیج، مجموعه‌های تربیتی خصوصی یا مدارس مشغول تعامل با نوجوانان هستند و در درجه‌ بعدی والدین، همگی دغدغه مشترک و بسیار مهمی داشتند و آن هم معرفی کتاب‌های مناسب برای نوجوانان بود.

ما در سال‌های اخیر، شاهد بوده‌ایم مجموعه‌های تربیتی که به ضرورت کار در حوزه کتاب و کتاب‌خوانی پی برده و مایل‌اند فعالیت‌هایی در این زمینه داشته باشند، با این پرسش مهم مواجه‌اند که: «حالا چه کتابی به بچه‌ها معرفی کنیم؟» اگر بخواهیم مسابقه‌ای برگزار کنیم، برنامه‌ای داشته باشیم یا کتابی به‌عنوان هدیه و جایزه بدهیم، چه کتابی برای مخاطب نوجوان مناسب است؟

همان‌طور که مستحضرید، نوجوانان علایق و مسائل گوناگونی دارند. اگر بخواهیم از کتاب استفاده مطلوبی در فرایند تربیت داشته باشیم، باید کتاب‌هایی را به نوجوانان معرفی کنیم که متناسب با علایق و مسائل آن‌ها باشد. برای مثال، اگر نوجوانی در خانه دچار مسئله‌ای عاطفی است و والدینش به او توجه چندانی ندارند، با هم مشاجره و دعوای بسیار دارند یا در معرض طلاق هستند و این مسائل ذهن نوجوان را درگیر کرده است، مربی باید کارهای مختلفی انجام دهد. یکی از کارهایی که می‌تواند انجام دهد، استفاده از ابزار کتاب‌های داستانی است که در آن‌ها داستانی مشابه با زندگی آن نوجوان روایت می‌شود. یا مثلاً نوجوانی علاقه‌مند است که درباره با تاریخ معاصر ایران مطالعه داشته باشد؛ در اینجا معرفی کتاب‌های داستانیِ جذاب که به بخشی از تاریخ معاصر ایران می‌پردازند، برای او بسیار مفید است.

بنابراین، مربی متناسب با علایق و مسائل نوجوان، قصد معرفی کتاب به او را دارد. اینکه چه کتاب‌هایی خوب هستند و از چه کتاب‌هایی می‌توان استفاده کرد، مسئله بسیاری از مربیان است و ما این پروژه را برای پاسخ به همین نیازِ معلمان و مربیان آغاز کردیم.

اعضای این پروژه در چه زمینه‌هایی تخصص دارند و چگونه انتخاب شدند؟

ارزیابانی که در این پروژه با ما همکاری داشتند، افرادی بودند که در دو بُعد تخصص داشتند: هم در حوزه ادبیات داستانی (به‌ویژه ادبیات داستانی نوجوان) و هم در حوزه تربیت. ما برای سنجش ارزیابان، سازوکار مشخصی داشتیم؛ به‌این‌صورت که از افرادِ معرفی‌شده یا کسانی که خودمان می‌شناختیم، می‌خواستیم کتابی را که پیچیده هم بود، به‌عنوان نمونه ارزیابی کنند. اگر کیفیت ارزیابی آن‌ها مطلوب بود، از ایشان دعوت به همکاری می‌کردیم. در واقع، افرادی که در این حوزه با ما همکاری می‌کردند، از دانش، مطالعات و توانمندی لازم در هر دو حوزه مذکور برخوردار بودند.

ما در مورد مشکلات محتوایی بسیار سخت‌گیرانه عمل کردیم؛ یعنی مبنا را بر این گذاشتیم که کتاب واقعاً هیچ مشکل محتوایی نداشته باشد. مواردی نظیر مسائل جنسی، روابط ناسالم دختر و پسر، ترویج سبک زندگی غربی، ترویج ادیان دیگر، ترویج بی‌احترامی به والدین یا ترویج وحشت و خشونت، از جمله موارد نسبتاً شایع بودند که در قبال آن‌ها بسیار سخت‌گیرانه عمل کردیم

در این پروژه تاکنون چند اثر مطالعه و بررسی شده است و چند اثر هم تأیید و در کتاب‌ها قرار گرفته‌اند؟

ما هر رمان نوجوانی را که منتشر شده و در بازار کتاب موجود بوده است، ارزیابی کرده‌ایم. البته بسیاری از کتاب‌ها در همان ارزیابی اجمالیِ اولیه، به‌دلیل اشکالاتِ واضح و مشکلاتی که داشتند، رد شدند. تقریباً حدود ۱۵۰۰ عنوان کتاب را به‌طور تفصیلی ارزیابی کردیم که از میان آن‌ها، در جلد اول «رمان‌تیک»، ۱۳۰ کتاب و در جلد دوم ۸۳ عنوان کتاب تأیید و معرفی شدند. لذا تقریباً می‌توانیم بگوییم ارزیابی ما، ارزیابی جامعی بوده و شامل همه کتاب‌های منتشرشده تا پایان پاییز ۱۴۰۳ (چه در بخش ارزیابی اجمالی و چه در بخش ارزیابی تفصیلی) می‌شود.

معیارهای تحلیل و بررسی آثار چیست؟

ما سه معیار اصلی برای ارزیابی داشتیم: نخست، اینکه کتاب از لحاظ قوت ادبی و جذابیت برای مخاطب، نمره قابل‌قبولی کسب کند. معیار مهم دیگر این بود که کتاب مشکل محتوایی جدی نداشته باشد؛ برای مثال، ترویج روابط ناسالم دختر و پسر، ترویج ادیان دیگ یا ترویج سبک زندگی غربی که مصادیق مختلفی دارد. معیار سوم نیز داشتن دست‌کم یک کارکرد تربیتی بود؛ یعنی هنگامی که مخاطب نوجوان آن کتاب را می‌خواند، دست‌کم یک تأثیر تربیتی بر او بگذارد. البته آثاری هم داریم که چندین اثر تربیتی داشته‌اند.

این‌ها سه معیار اصلی ما برای داوری بودند. بنابراین، کتابی که ممکن بود اثرات تربیتی داشته باشد اما از نظر ادبی و جذابیت نمره قابل‌قبولی کسب نکرده بود، رد شد یا کتابی که اثر تربیتی داشت و جذاب هم بود، اما در کنار آن، مشکلات محتوایی نیز به همراه داشت. بسیاری از رمان‌های خارجی و ترجمه‌شده جزو این دسته بودند؛ جذاب بودند، از نظر فرمی و ادبی قابل‌قبول بودند و اثر تربیتی داشتند اما تأثیرات نامطلوب و مشکلات محتوایی نیز داشتند.

البته لازم است بگویم که ما در مورد مشکلات محتوایی بسیار سخت‌گیرانه عمل کردیم؛ یعنی مبنا را بر این گذاشتیم که کتاب واقعاً هیچ مشکل محتوایی نداشته باشد. مواردی نظیر مسائل جنسی، روابط ناسالم دختر و پسر، ترویج سبک زندگی غربی، ترویج ادیان دیگر، ترویج بی‌احترامی به والدین یا ترویج وحشت و خشونت، از جمله موارد نسبتاً شایع بودند که در قبال آن‌ها بسیار سخت‌گیرانه عمل کردیم و بسیاری از کتاب‌ها به همین دلایل رد شدند.

علت این سخت‌گیری آن بود که ما فرض کردیم والدین، مربیان و معلمانی که به‌دنبال کتاب مناسب هستند، ممکن است بسیار سخت‌گیر باشند و نگاهی دقیق با حساسیت بالا داشته باشند؛ بنابراین، کتاب‌ها را با فرضِ این نگاه ارزیابی کردیم. طبیعتاً اگر می‌خواستیم با حساسیت کمتری ارزیابی کنیم یا فرض را بر این می‌گذاشتیم که این کتاب‌ها قرار است به دست معلمان و مربیانی برسد که می‌توانند اشکالات کتاب و اثرات منفی تربیتی را از طریق گفت‌وگوی انتقادی و... برای نوجوان مدیریت کنند یا قرار است این کتاب‌ها را به نوجوانانی معرفی کنند که قیدوبندهای مذهبیِ سخت‌گیرانه ندارند یا اصولاً آثار و فیلم‌های نامناسب‌تری را هم تجربه کرده‌اند، تعداد کتاب‌های تأیید و معرفی‌شده بسیار بیشتر می‌شد.

اما ما این فرض را مبنا قرار دادیم که اگر بخواهیم برای خانواده‌های متدین، معلمان، مدیران و مجموعه‌های تربیتی که حساسیت‌های مذهبی بالایی دارند، فهرستی معرفی کنیم، باید چه کتاب‌هایی را در آن بگنجانیم؛ بنابراین، تعداد کتاب‌های تأییدشده بسیار کمتر شد. البته این کتاب‌ها برای نوجوانان و خانواده‌هایی که چنین حساسیت‌هایی ندارند نیز مناسب است، اما برای آن‌ها می‌شد کتاب‌های بسیار بیشتری معرفی کرد که ما با توجه به ملاحظات خود، از این کار پرهیز کردیم.

در واقع، ما این را متوجه بودیم که برای خانواده‌هایی که دغدغه‌های مذهبی و محتوایی خاصی ندارند، فهرست‌های متنوعی وجود دارد؛ نهادهایی مانند «لاک‌پشت پرنده» و برخی مؤسسات دیگر، فهرست‌هایی را ارائه می‌دهند و عملاً کتاب‌ها را به آن‌ها معرفی می‌کنند و آن‌ها نیز از آن فهرست‌ها استفاده می‌کنند. در حقیقت، ما خلأیی را احساس می‌کردیم؛ چراکه برای خانواده‌هایی که از لحاظ مذهبی تقیدات جدی دارند یا برای مجموعه‌های تربیتی که رویکردهای دینی، مذهبی و انقلابی برایشان پررنگ است، مرجعی وجود نداشت که هم فهرست کتاب معرفی کند و هم به دغدغه‌های کنشگران تربیتی در این مجموعه‌ها و خانواده‌ها توجه داشته باشد.

ما قصد داشتیم در درجه اول این خلأ را پُر کنیم؛ اگرچه تأکید می‌کنم فهرست‌های ارائه‌شده ما، برای تمام نوجوانان با سلیقه‌ها و علایق مختلف، مناسب است. به‌این معنا نیست که ما هیچ رمان خارجی‌ای معرفی نکرده باشیم یا اگر کتابی فاقد فضای مذهبی یا انقلابی بوده، آن را نادیده گرفته باشیم؛ چنین نیست. بااین‌حال، در مباحث محتوایی سخت‌گیرانه عمل کردیم.

البته شایان ذکر است که در معرفی کتاب‌ها، بخشی با عنوان «آسیب‌شناسی» داریم. اگر کتابی از نظر محتوایی اشکالات جزئی داشت که به‌نظر ما کمرنگ بود و ضربه‌زننده محسوب نمی‌شد، آن را معرفی کردیم اما آسیب احتمالی‌اش را گوشزد کردیم؛ برای مثال، اینکه «در این کتاب، محدود به یک مورد، ترویج روابط دختر و پسر وجود دارد» یا «در صحنه‌ای، مواجهه‌ی نوجوان با والدینش مناسب نیست». ما این موارد را معرفی کردیم و آسیب احتمالی آن را متذکر شدیم تا مربی، معلم یا والدین، به آن آگاه باشند.

چرا این معیارها برای شما و گروه ارزیابی، مهم‌تر از بقیه معیارها بوده است؟

نخست، اینکه کتاب از لحاظ جذابیت برای نوجوان و از حیث فرم و ادبیات در سطح درخور توجهی باشد، مسئله‌ای است که به نظرم در تمامی داوری‌ها و ارزیابی‌ها درباره آن اتفاق‌نظر وجود دارد. طبیعتاً اگر ما بهترین کتاب را از نظر تربیتی و مضمون بنویسیم اما طرح جلد جذابی نداشته باشد، فرم خوبی نداشته باشد و شروع داستانی‌اش گیرا نباشد، نوجوان با آن ارتباط برقرار نمی‌کند و طبیعتاً این کتاب توسط مخاطب اصلی‌اش، یعنی نوجوان، خوانده نخواهد شد.

در رابطه با مسائل محتوایی که توضیح دادم چرا برایمان پررنگ بوده است: دلیلش این است که می‌خواستیم در فرایند تربیتی، خوراکِ کتابِ خانواده‌ها و مجموعه‌هایی را که از لحاظ مذهبی حساسیت و دغدغه بالایی دارند، در وهله اول تأمین کنیم. ضمن اینکه قائلیم این حساسیت‌ها واقعاً به‌جا هستند؛ اگر ما می‌خواهیم نگاه تربیتی درستی داشته باشیم، باید در رابطه با محتوا حتماً توجه و حساسیت بالایی به خرج دهیم. به‌دلیل تأثیراتی که کتاب‌های داستانی می‌گذارند -که بسیاری از آن‌ها حتی ناخودآگاه است اما عمیق‌اند- توجه به محتوا بسیار مهم است و جا دارد حتماً این سخت‌گیری‌ها صورت بگیرد.

در رابطه با لزومِ داشتنِ «اثر تربیتی» نیز باید بگویم چون ما برای داستان و رمان، «خصوصیت ذاتی» (به‌معنای خودبسندگی) قائل نیستیم و می‌خواهیم در فرایند تربیت از آن استفاده کنیم، یکی از اهداف اصلی این پروژه این بوده است که بتوانیم به کنشگران تربیتی، کتاب‌هایی ناظر به دغدغه‌ها و مسائلِ مخاطبِ نوجوان‌شان معرفی کنیم. بنابراین، اینکه کتاب یک پیام و تأثیری بر مخاطب داشته باشد و به‌اصطلاح از لحاظ محتوایی خنثی نباشد -یعنی این‌طور نباشد که کتابی باشد که هیچ فایده و مقصودی ندارد- برای ما مهم بود؛ چراکه نگاه ما به کتاب، نگاه به ابزاری کاملاً مؤثر و قدرتمند در فرایند تربیت است.

هنگام ارزیابی و بررسی آثار، برایتان پیش آمد که از رویکرد یک نشر به‌دلیل توجه ویژه به همه معیارهای شما یا عدم توجه به معیارهایی مثل جذابیت یا درون‌مایه تربیتی، تعجب کنید؟

ما به هیچ نشری برخورد نکردیم که تمامی معیارهای مد نظر ما در همه یا حتی تعداد قابل‌توجهی از آثارش (یا در بیشتر آثارش) محقق شده باشد. حتی نشرهایی وجود داشتند که پیش‌بینی ما این بود که کتاب‌های تأییدشده‌ آن‌ها بیشتر خواهد بود؛ اما وقتی که بررسی دقیق و موشکافانه انجام دادیم، در برخی از کتاب‌هایشان اشکالاتی یافتیم.

یکی از فهرست‌هایی که در انتهای جلد دوم کتاب «رمان‌تیک» آوردیم، «کتاب‌های تأییدشده به تفکیک ناشران» است؛ یعنی تمامی کتاب‌هایی که در جلد اول و دوم تأیید شده‌بودند، به تفکیک ناشران در آن ذکر شده‌اند. آنجا شاید بیشترین نشری که از آن کتاب تأییدشده داشتیم، کانون پرورش فکری بود؛ ولی خود کانون هم این‌طور نبود که تعداد بسیار قابل‌توجهی از آثارش تأیید شود.

در مقابل، نشرهایی داشتیم که چه‌بسا بسیار معروف و صاحب‌جایگاه‌اند اما پس از بررسی تمامی کتاب‌هایشان، تعداد کتاب‌های تأییدشده‌شان بسیار اندک بود و آثارشان اشکالات متنوعی داشتند. در آن نشرها نیز پیش‌بینی ما این بود که تعداد آثارِ تأییدشده بیش از آن مقداری باشد که اکنون قرار گرفت، اما چنین نشد. در برخی نشرها نیز ما به‌رغم بررسی تمام کتاب‌هایشان، به هیچ اثر تأییدشده‌ای نرسیدیم.

ما اکنون می‌توانیم وضعیت‌شناسی بسیار خوبی از ناشرها ارائه دهیم؛ یعنی بگوییم هر نشری در حوزه رمان نوجوان چه کرده و آثاری که منتشر کرده چگونه است.

شما رمان‌های نوجوان تألیفی را مطالعه و بررسی کرده‌اید. آثار نوجوان را چقدر امیدبخش نسبت به آینده ایران دیده‌اید؟ به نظرتان این مسئله برای ناشران به‌ویژه ناشران دولتی تبدیل به امری ضروری شده است یا توجه‌ها به آن همچنان کم است؟

در زمینه امیدبخشی نسبت به آینده کشور خیلی آثار محسوس و ملموسی در بین آثار تألیفی ندیدیم. البته آثاری بوده‌اند که این مسئله را مورد توجه قرار داده باشند؛ اما حالا آن تعدادی که من الان در ذهن دارم، مثلاً شاید در حد چهار تا شش کتاب باشد که مسئله امیدآفرینی درباره آینده ایران را مورد توجه قرار داده‌اند. این مسئله، مثلاً به‌عنوان یک رویکرد ویژه، چندان در کتاب‌های تألیفی دیده نمی‌شود؛ دست‌کم تا انتهای پاییز ۱۴۰۳ که ما بررسی داشتیم.

علاوه‌بر پروژه «رمان‌تیک»، در بستر مجازی و پیام‌رسان‌هایی نظیر ایتا و بله، کانالی به نام «کانال باور» داریم که مخاطبانش کنشگران تربیتی هستند. ما در آنجا به‌طور مرتب، کتاب‌های مناسب برای کودکان و نوجوانان را با همان رویکرد تربیتی که در «رمان‌تیک» داشتیم، معرفی می‌کنیم

به‌طور کل، وضعیت رمان‌های نوجوان تألیفی را چطور می‌بینید؟ آیا مسئله هویت و جامعه‌پذیری و فرهنگ‌پذیری در آن‌ها به‌خوبی انجام می‌شود یا سلایق نویسندگان و ناشران بر محتوای آثار غلبه کرده است؟

در رابطه با وضعیت کتاب‌های تألیفی، به نظرم جا دارد گفت‌وگوی بسیار مفصل و نشست‌های متعددی برگزار شود تا وضعیت رمان‌های تألیفی نوجوان از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار گیرد؛ اما درخصوص بحث هویت و فرهنگ‌پذیری، این مسئله امری نسبی است؛ یعنی ما اکنون برخی نویسندگان را داریم که آثار خوبی با توجه به رویکردهای ملی، بحث هویت ایرانی و فرهنگ بومی تولید کرده‌اند و به ابعاد مختلف این مسئله توجه داشته‌اند. گاهی حتی این موضوعات، جزو موضوعات اصلی رمان‌هایشان بوده است.

در مقابل، برخی نویسندگان چنین رویکردی نداشته‌اند؛ به‌طوری‌که گاهی برخی آثار تألیفی را می‌خواندیم و اگر نام نویسنده روی آن نبود، فکر می‌کردیم با یک اثر ترجمه‌ای مواجه هستیم؛ زیرا فرهنگ ایرانی، فرهنگ اسلامی، هویت ملی و عناصر ملی در برخی آثار کمرنگ بود یا مثلاً برخی آثار، ترکیبی بودند از مسائل بومی و هویت ایرانی-اسلامی با هویت غیرایرانی-اسلامی (هویت غربی): یعنی اثری به‌اصطلاح تلفیقی. این هم رویکردی است که در برخی آثار دیده می‌شود.

اما به‌طور کلی، بحثِ وضعیت کنونی رمان‌های تألیفی نوجوان، نقاط قوت و ضعف‌شان و مسائلی که نویسندگان باید به آن‌ها توجه کنند، خود نیازمند گفت‌وگوی مفصل و جداگانه‌ای است و جا دارد نشست‌های مختلفی برای آن برگزار شود، زیرا ابعاد متنوعی دارد.

مروجان کتاب به چنین آثاری نیاز دارند تا پیشنهادی مطمئن برای نوجوانان داشته باشند؛ اما به نظر می‌رسد تعداد این آثار مرجع در کشور کم است. چرا؟ نقش خود مروجان کتاب در تهیه و تدوین این‌گونه آثار چیست؟

نهادهای مختلفی وجود دارند که معرفی کتاب‌های مناسب برای کودک و نوجوان جزو مأموریت‌های آن‌هاست؛ برای مثال، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان که یکی از مأموریت‌های اصلی‌اش این بوده است. البته کانون در سال‌های گذشته (در دهه ۷۰) ظاهراً چندسالی به‌طور مستمر این کار را انجام می‌داد و فهرست آثار برگزیده را طبق نظر کارشناسانش ارائه می‌کرد؛ همچنین فکر می‌کنم طی چهار پنج سال گذشته نیز یک یا دو فهرست ارائه دادند و جشنواره‌ای را نیز به‌راه انداختند. اما متأسفانه این فعالیت‌ها همواره در کش‌وقوس بوده و کانون این مأموریت را به نحو احسن انجام نداده است. اخیراً دیدم فهرستی درباره کتاب‌های مرتبط با مقاومت و جنگ ارائه کرده‌اند که پس از مدت‌ها چنین فهرستی منتشر شده بود، اما طبیعتاً انتظار می‌رفت که در این زمینه بسیار فعال‌تر عمل کنند.

از سوی دیگر، وزارت آموزش و پرورش نیز از طریق سامانه «کنترل کیفیت منابع مکتوب» و فضاهای دیگری که به معرفی کتاب می‌پردازند، این مأموریت را بر عهده دارد؛ اما متأسفانه در آنجا نیز این مسئله چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرد. آن‌ها نیز فهرست‌هایی ارائه می‌دهند اما آن فهرست‌ها اشکالات گسترده‌ای دارند، چندان روی آن‌ها مانور داده نمی‌شود و معرفی نمی‌شوند؛ به‌طوری‌که بسیاری از مروجان شاید حتی از وجود این فهرست‌ها اطلاعی نداشته باشند. نهاد کتابخانه‌های کشور نیز مدتی به سمت این کار حرکت کرد که اکنون کمی کمرنگ‌تر شده است و البته نهادهای مختلف دیگر نیز همین‌طور هستند.

ما متأسفانه چندین مرتبه این پیشنهاد را به مسئولان این نهادها دادیم که با حضور نمایندگان همه این نهادها و افراد توانمند و متخصص از بخش‌های مختلف، با همکاری مشترک و هم‌افزا، یک نهاد واحد را برای انجام این مأموریت تشکیل دهند تا متولی اصلی این کار شود و آن را پیش ببرد؛ اما خیلی نمی‌توان از نهادهای دولتی انتظار زیادی داشت، زیرا فعالیت‌هایشان همواره در کش‌وقوس است و اغلب با تغییر مدیران، سیاست‌ها و رویکردها تغییر می‌کند. بااین‌حال، بسیار خوب است که خودِ مروجان برای چنین کارهایی می‌کوشند. اخیراً دیدم که انجمنی با نامی مشابه «انجمن مروجان کتاب کودک و نوجوان» فعالیت‌هایی را آغاز کرده و کمی فعال‌تر شده است و فهرست‌هایی ارائه می‌دهد.

ما خودمان علاوه‌بر پروژه «رمان‌تیک»، در بستر مجازی و پیام‌رسان‌هایی نظیر ایتا و بله، کانالی به نام «کانال باور» داریم که مخاطبانش کنشگران تربیتی هستند. ما در آنجا به‌طور مرتب، کتاب‌های مناسب برای کودکان و نوجوانان را با همان رویکرد تربیتی که در «رمان‌تیک» داشتیم، معرفی می‌کنیم. در واقع، ما نیازمندیم که دست‌کم نهادهای رسمی، به فعالیت‌های دغدغه‌مندِ اشخاص یا مجموعه‌های خصوصی کمک کنند تا فهرست‌های خوب بیشتر دیده شوند و مورد توجه قرار گیرند.

آیا جلدهای بعدی «رمان‌تیک» هم تولید می‌شوند؟

فعلاً بنایی بر ادامه آن وجود ندارد؛ مجموعه‌ای که از این کار پشتیبانی مالی می‌کرد، با تغییر مدیریتی که در آن رخ داده، اکنون چنین چیزی را در اولویت نمی‌داند و بنایی بر ادامه آن نیست. بااین‌حال، ما در تلاش هستیم فعالیت‌هایی را که در «کانال باور» انجام می‌شود، تداوم ببخشیم. البته همان‌طور که عرض کردم، این فعالیت اختصاص به رمان نوجوان ندارد؛ بلکه هم کتاب‌های کودک و هم کتاب‌های نوجوان در انواع گوناگون، با همان رویکردی که در «رمان‌تیک» داشتیم، در آن معرفی می‌شوند. ان‌شاءالله بتوانیم بر مشکلات موجود فائق آییم و این مسیری را که در «کانال باور» آغاز کرده‌ایم ادامه دهیم.