کد خبر: 51205
ف
تربیت دینی کودک؛ زمینه‌ساز مهارت تصمیم‌گیری آزادانه
اگر فرزندان ما، از دوران کودکی، مهارت آزاد بودن را فرابگیرند و عقل‌محور و خردگرا پرورش یابند، از بسیاری از آسیب‌ها و معضلات اجتماعی، در امان خواهند ماند.

به گزارش ثریا محمدحسین ملامیرزایی، مدرس و پژوهشگر حوزه عفاف به مناسبت روز جهانی کودک در یادداشتی با عنوان مهارتِ آزاد بودن به اهمیت تربیت کودک از منظر دینی و الهی پرداخته است:

روز جهانی کودک، فرصت خوبی، برای توجه بیشترِ افکار عمومی، نسبت به وضعیت کودکان به عنوان آینده‌سازان جامعه بشری می‌باشد. اما در این میان بیشتر به آمارهایی نظیر کیفیت تغذیه، بهداشت، تحصیل و امکانات رفاهی و امثال آن پرداخته می‌شود و کمتر به موضوعات تربیتی و شاخص‌های رشد اخلاقی و معنوی در کودکان پرداخته می‌شود. لذا شاهد آن هستیم که با وجود افزایش نسبیِ رفاه و برخورداری‌ مادی کودکان، پرورش و تربیت آنان، از روند رو به رشدی برخوردار نبوده؛ بلکه هر سال آمار ناهنجاری‌های اجتماعی همچون: خشونت، اعتیاد، اختلالات جنسی و فساد اخلاقی در بین کودکان رو به افزایش است. لذا بنا داریم در این مجال، به چگونگی تربیت و تعامل با فرزندان به خصوص کودکان بپردازیم تا بتوانیم نسلی سالم و متعالی را برای جامعه فردا به ارمغان آوریم.

در مقولۀ تربیت فرزند، مسائل خرد و کلان گوناگونی وجود دارد که هر یک، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. اما یکی از مسائلی که نقش بنیادین و اساسی در نحوۀ مدیریت تربیت فرزندان دارد مقولۀ آزادی آنان است.

آیا باید فرزندان را آزاد گذاشت یا باید محدودشان کرد؟ به چه دلیل؟ و چگونه؟ سؤال اصلی آن است که آیا باید برای فرزندان محدودیت قائل شد؟ آیا اساساً محدودسازی در فرآیند تربیت جواب‌گو است؟

در بررسی این سؤال باید گفت: انسان ذاتاً آزاد آفریده شده است و سرشت او بر انتخابگری نهاده شده است. انسان تنها موجودیست که از موهبت عقل بهره‌مند است و همین ویژگی است که او را شایستۀ اشرفیت بر سائر مخلوقات ساخته است. کارکرد عقل، سنجش، مقایسه و در نهایت حکم به ترجیح راجح بر مرجوح است تا انسان بتواند بر اساس آن مسیر خود را انتخاب کند. از این رو انسان ذاتاً موجودی مختار و انتخابگر است و مختار بودن معنا ندارد مگر آنکه فرد، آزاد باشد تا بتواند انتخاب کند پس انسان ذاتاً آزاد آفریده شده است تا این که بتواند انتخابگر باشد. بنابراین ما نمی‌توانیم این حق اساسی یعنی آزادی را از فرزندانمان سلب نمائیم اما از سوی دیگر می‌بینیم اگر به حال خود رها شوند به فساد، انحراف و تباهی کشیده می‌شوند! پس چه باید کرد؟!

باید توجه داشت که نباید فرزندان را محدود کرد به این معنا که یکسری قوانین خشک برایشان وضع کرد که باید از آنها صرفاً به جهت آن که قانون هستند تبعیت کنند و در صورت تخلف مؤاخذه شوند. بلکه باید به فرزندان آزاد زیستن را آموخت.

آزادی بیش از آنکه حق باشد که البته هست؛ یک مهارت است و مهارت نیز آموختنی است. آزادی به معنای یله و رها بودن در انتخاب هر مسیری و باری به هر جهت بودن نیست. بلکه مراد از آزادی انتخابگری بر اساس فهم، اندیشه، تعقل و سنجش است. این که خودِ فرد به پشتوانۀ تعقل و مصلحت سنجی به نتیجه برسد که مثلا باید فلان مسیر را برگزیند. لذا عنصر اصلی آزادی، تعقل و خردگرایی است. زیرا این فرد است که با عقل خود می‌سنجد، سبک و سنگین می‌کند و با مصلحت سنجی انتخاب می‌کند. وقتی میگوییم باید فرزندانمان آزاد باشند یعنی باید بتوانند سنجش کنند؛ بیندیشند و بر اساس آن، انتخابگر باشند.

بنابراین باید رویکرد نه سلبی باشد که فرزندان را محدود کنیم ونه خنثی باشد که آنها را رها سازیم بلکه باید ایجابی- حمایتی باشد؛ یعنی باید گام به گام به آنها اندیشیدن و انتخابگری مبتنی بر تعقل و سنجش را آموزش داد. در واقع آزاد بودن را به آنها آموخت. اما راجع به این که باید چه فرآیندی را در پیش بگیریم تا به این مهم نائل آییم به روایتی از نبی مکرم اسلام (ص) تمسک می‌جوییم.

«الْوَلَدُ سَیدٌ سَبْعَ سِنِینَ وَ عَبْدٌ سَبْعَ سِنِینَ وَ وَزِیرٌ سَبْعَ سِنِینَ فَإِنْ‏ رَضِیتَ‏ خَلَائِقَهُ‏ لِإِحْدَی‏ وَ عِشْرِینَ وَ إِلا فَاضْرِبْ عَلَی جَنْبِهِ فَقَدْ أَعْذَرْتَ إِلَی اللهِ تَعَالَی‏‏»[۱] ؛ «فرزند هفت سال، آقا و سید است و در هفت سال دوم،  عبد و فرمانبر و در هفت سال سوم وزیر است. اگر از اخلاق او در بیست و یک سالگی، راضی بودی فبها، وگرنه بر پهلویش بزن که عذرت پیش خداوند موجه است».

در روایت شریفه، دورۀ تربیت فرزند به سه دورۀ هفت ساله تقسیم شده است که بنا داریم مراد از هر دوره را بررسی کرده و چگونگی آموزش آزاد زیستن را بر اساس آن تبیین کنیم.

دورۀ اول [تا ۷ سالگی]

از این فقرۀ روایت که کودک در هفت سال اول سید است برخی گمان کرده‌اند که باید کودک، رها باشد و هر کاری که می‌خواهد بکند و هیچ کس کاری به کار او نداشته باشد. و حال آنکه چنین چیزی درست نیست. شاهد نادرست بودن این برداشت، روایت دیگری از امیرالمؤمنین(ع) است که می‌فرماید: «یُرَبی‏ الصبِیُ‏ سَبْعاً» ؛ «کودک در هفت سال اول، باید پرورش ‌یابد». این سخنِ حضرت به خوبی، رها گذاشتن کودک را نفی می‌کند و پرورش و رشد او را مورد تأکید قرار می‌دهد.

بر اساس آنچه گفته شد، مراد از روایت نبوی آنست که بایدکودک، مانند سید و آقا، بزرگ و عزیز داشته شود (لطافت و ظرافت عاطفی و روانی او در نظر گرفته شود). نباید مورد امر و نهی، مؤاخذه و همینطور آموزش مستقیم قرار بگیرد. در این مرحله باید کودک آزاد بودن [مهارت سنجش و اندیشیدن] را از رفتار و کردار والدین به طور غیر مستقیم بیاموزد. کودکان در این دوره هرچه را با چشمان خود ببینند، بیشتر باور می‌کنند تا اینکه همان مطلب به آنها گوش زد شود. وقتی کودک، ببیند پدر و مادرش برای انجام هر کاری با هم مشورت می‌کنند و با سنجش و استدلال برای کارهای خود تصمیم‌ گیری می‌کنند؛ او نیز در بازی کودکانه‌اش با عروسکش برای نوع رفتارهایش دلیل و منطق می‌آورد. بدین بیان سید و آقا بودن با پرورش یافتن و مهارت‌آموزی غیرمستقیم برای آزاد زیستن منافاتی ندارد.

دورۀ دوم [از ۷ تا ۱۴ سالگی]

در هفت سال دوم باید کودک[۲]، به طور مستقیم مورد آموزش قرار بگیرد. این که در روایت آمده در هفت سال دوم باید عبد و مطیع باشد یعنی باید والدین گام به گام مراحل آزاد بودن، اندیشیدن و سنجیدن را با کودک همراهی کرده و آموزش دهند و چگونگی به کار گیری شاخص ها را در سنجش و تجزیه و تحلیل به صورت عینی آموزش دهند و در این میان از او بخواهند تا در این خردورزی و سنجش مشارکت کند تا مهارتش افزایش یابد و در آخر، نتیجه ای که از آن به دست آمد را حتما ملتزم باشد و اگر تخلف کرد مورد مؤاخذه قرار بگیرد. این نوع برخورد در این دوره بسیار جوابگو است. زیرا از سویی فرزندان در این دورۀ سنی، هنوز وابستگی‌های روحی خود را به والدین دارند لذا از فرمانبرداری بیشتری برخوردارند و از سوی دیگر به حس کنجکاوی و پرسشگریِ آنان که مقدمۀ ورود آنان به دورۀ استقلال طلبیست پاسخ مثبت داده می‌شود و هم مقصود اصلی یعنی مهارت ‌آموزیِ آزاد زیستن، محقق می‌شود.

دورۀسوم [از ۱۴ تا ۲۱ سالگی]

در هفت سال سوم، پس از آن که فرزند، یک دوره هفت ساله را تحت نظر و آموزش مستقیم والدین مهارت آموزی کرده تا چگونه فکر کند و انتخاب کند، حال خودش باید به تنهایی بسنجد و برگزیند و دیگر نباید والدین، مشارکتی در روند اندیشه و تحلیل فرزندشان داشته باشند و مانند یک وزیر همه امور را به او بسپارند یعنی می‌توان حتی امور فراتر از شخص خودش به طور مثال برخی از ساحتهای مدیریت خانواده را به او واگذار کرد و در این میان والدین فقط بر مراحل و کلیات سیر انتخابها و تصمیمات وی نظارت داشته باشند واگر جایی خطائی دیدند تذکر بدهند و در واقع در اینجا استقلال در آزاد زیستن را به او می آموزند.

سخن پایانی

اگر فرزندان ما، از دوران کودکی، مهارت آزاد بودن را فرا بگیرند و عقل‌محور و خردگرا پرورش یابند، از بسیاری از آسیب‌ها و معضلات اجتماعی، در امان خواهند ماند و در مسیر تعالی و شکوفائی حقیقی قرار خواهند گرفت و در زندگی شخصی و اجتماعیِ خود، عنصری فعال، مفید و کارآمد خواهند بود.

پی نوشت:

[۱]- بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۱۰۱، ص۹۵.

[۲]- در کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل متحد، کودک به هر انسانی که زیر هجده سال تمام باشد گفته می‌شود.

منبع: خبرگزاری مهر

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

خبرنگار صدا و سیما پناهندگی‌اش را تکذیب کرد +عکس

جدیدترین تصویر از ستایش و همسرش +عکس

حرکت زیبای فرمانده سپاه در صفوف نماز جمعه +عکس

وزیر اطلاعات در جمع راهپیمایان نجف به کربلا +عکس

معرفی ایمن‌ترین سدان‌های لوکس ۲۰۱۹

اولین روز فیلم برداری سریال آینه عبرت سال ۶۵+عکس

دارندگان این خودروها منتظر حذف یارانه باشند +جزئیات

آشپزخانه آستان قدس در مرز مهران +عکس

تاثیر معلم شوخ‌طبع بر فرسودگی تحصیلی دانش‌آموزان

بلندگوهای صوتی آپنه خواب نوزادان را رصد می‌کنند

پیام وزیرآموزش‌ و پرورش به مناسبت هفته تربیت‌ بدنی و ورزش

اجرای سند تحول وتامین معیشت فرهنگیان دو محور اصلی بودجه سال آینده

لزوم بسترسازی درک ارزش‌های دینی متناسب با ویژگی‌های نوآموزان

شناسایی ۸۵۷ صفحه پرداخت بانکی جعلی/ لزوم فعالسازی رمز یکبار مصرف

حسگر اثر انگشت گلکسی اس ۱۰ مشکل ساز شد

گوجه فرنگی و لوبیا روی خاک ماه و مریخ کاشته شدند

تعداد شرکت‌های دانش بنیان در دانشگاه اصفهان افزایش می‌یابد

سازمان برنامه بودجه به داد دانشگاه‌ها برسد

ایجاد ردیف وام ویژه برای دانشجویان دکتری تخصصی و دستیاری

مفهوم ظرفیت تمدنی اربعین/ تمدن با همگرایی مسلمانان ساخته می‌شود

سه مرکز اهدای خون در اربعین حسینی فعال هستند

آقای وزیر و خانواده‌اش در راهپیمایی اربعین +عکس

زنانی که در معرض مرگ زودرس هستند

چرا والدین و دانش‌آموزان به آموزش زبان انگلیسی گرایش دارند؟

انتظار فرج یک تکلیف است/ سیمای انتظار در مبانی دینی

استرس و تغذیه نامناسب عامل ابتلا به آکنه

تاثیر عصاره دانه قهوه بر کاهش التهاب

دردسر ویرانگر ژن‌های برتر! +عکس

تصویر ناسا از پیاده‌روی یک «زن» در ایستگاه فضایی

تصاویر واضح از رودخانه خشک و باستانی در «مریخ»

ربات‌هایی که سفر می‌روند و خرید می‌کنند

تلاش می‌کنیم که شاخص‌های آموزشی را ارتقاء دهیم

هوش مصنوعی پیتزای یک رستوران را تایید می کند

واکنش رضا گلزار به تمسخر آقای گل جهان +عکس

توضیح دانشگاه تهران درباره درخواست تشکل‌ها در مراسم آغاز سال تحصیلی

اربعین می‌تواند برای ما دستاوردهای فراتمدنی داشته باشد

لباس فضانوردان «ویرجین گالاکتیک» رونمایی شد

زخم‌پوش‌های نانویی حامل دارو تولید شد/ قابلیت جذب خون و تسریع درمان

گوشی‌های جدید گوگل رادار دارند

تغییرات اقلیمی امکان گسترش بیماری‌های کشنده را افزایش می‌دهند

اعزام دانشجویان به فرصت مطالعاتی در دانشگاه زنجان عملیاتی شد

نتایج تکمیل ظرفیت دکتری تخصصی پزشکی اعلام شد

۲۳ هزار مدرسه کشور کمتر از ۱۰ دانش آموز دارد

مورچه‌ای که از سریع‌ترین دونده جهان هم تندتر می‌دود

درخشش ۳۳ دانشگاه ایرانی در میان هزار دانشگاه برتر مهندسی دنیا

افزایش غنی‌سازی می‌تواند اقدام مناسبی برای «گام چهارم» باشد

طراحی و ساخت جت آموزشی پیشرفته «یاسین» نماد بارز شکست تحریم‌ها است

ضرورت تدوین سند اربعین دانشگاهیان/ اربعین پژوهی رسالت‌ دانشگاه‌ها

این زن کرد سفیر آمریکا شد +عکس

با عاملان مسمومیت دانشجویان برخورد می‌کنیم

تعداد واحدهای دانشگاهی در ۴ مجموعه آموزش عالی کاهش یافت

بیش از ۱۵ میلیون دانش آموز سر کلاس می‌روند

پیام وزیر آموزش و پرورش به‌ مناسبت هفته پیوند اولیا و مربیان

تولید ماده به شدت فشرده شونده با هوش مصنوعی

شایع‌ترین علامت ابتلا به سل/ رها سازی ۳۰۰۰ ذره میکروبی با یک سرفه

دنا ۱۰۰ میلیون تومان شد +جزئیات

راهپیمایی اربعین پیام عاشورا را به جهان منتقل می‌کند

رسالت ادبیات در میانه جنگ وصلح چیست؟

اولین بانوی خلبان ایرانی در کنار شوهرش +عکس

تنها ز‌ن همراه پوتین در سفر به عربستان +عکس

گاف وحشتناک دختر ترامپ +عکس

بازیگر معروف شاکی خصوصی روح الله زم شد! +عکس

رونمایی از جت ایرانی با حضور وزیر دفاع +عکس

قیمت‌ها در بازار گوشت در حال کاهش است +جزئیات

سقف دریافت ماهانه بنزین با کارت سوخت شخصی اعلام شد

اگر کند راه بروید، زود پیر می‌شوید

اعتراض لنج‌داران بوشهر به سریال ستایش

علی علیزاده در پیاده روی اربعین +عکس

لو رفتن تصاویر دلخراش از یک آزمایشگاه +عکس

سمند یک میلیون تومان ارزان شد +جزئیات

تولید ابرخودروی استرالیایی با موتور ۵۰۰ اسب بخاری

شناسایی سریع اوتیسم و سرطان با ساعت مولکولی

بازگرداندن اثرات مخرب مواد مخدر ممکن شد

شکوفه‌های جلبکی در پی گرمایش جهانی

نوزادان چاق در معرض آلرژی و اگزما

بهترین راه برای پیشگیری از آلزایمر مشخص شد

نهضت ملی حفظ جزء۳۰ قرآن کریم درآموزش و پرورش اقدام پسندیده‌ای است

دست رباتیک مکعب روبیک را به سرعت حل می‌کند

درخواست رئیس دانشگاه تهران از رئیس جمهور درباره بودجه دانشگاه‌ها

فرود عقاب در حیاط خانه‌ یک تهرانی +عکس

سوتی جالب سریال ستایش+عکس

اعتراض لنج‌داران بوشهر به سریال ستایش

الهام حمیدی و شوهرش در مراسم خصوصی +عکس

پژو ۲۰۶ به مرز ۱۰۰ میلیون بازگشت +جدول

پذیرایی از زائران اربعین با کباب کوبیده +عکس

محل اصابت موشک روی بدنه نفت‌ کش ایرانی +عکس

خوشحالی شاه سعودی از هدیه پوتین +عکس

جیسون رضاییان گاندو در فرودگاه نجف +عکس

هدیه کمیاب پوتین به ولیعهد ابوظبی +عکس

شیرین‌کاری تلویزیون؛ این‌بار علیه علی دایی! +عکس

افتتاح پل معلق تمام شیشه‌ای در اردبیل +عکس

پرسنل نفتکش ایرانی مورد اصابت موشک +عکس

حرکت زیبای سردار آزمون در بیمارستان +عکس

دنا به ۱۰۸ میلیون رسید+جدول

مرغ‌ را این طوری معتاد می‌کنند! +عکس

اعطای بالاترین نشان نظامی به سرلشکر باقری +عکس

تغیر قیمت بنزین در راه است! +عکس

شهاب حسینی با ظاهر متفاوت در ترکیه +عکس

ژاپن زیر آب رفت +عکس

یارانه قطع شد، سربازی معاف شدم! +عکس

نذر جالب دستفروش بامعرفت در کربلا +عکس

لو رفتن تصاویر دلخراش از یک آزمایشگاه +عکس

پذیرائی ویژه عراقی‌ها از زائران در کنار فرات +عکس

ترمز مجری هتاک تلویزیون را بکشید

دختر کانادایی بازیگر ستایش +عکس

دارندگان این خودروها منتظر حذف یارانه باشند +جزئیات

واکنش رضا گلزار به تمسخر آقای گل جهان +عکس

پس‌ روی دلار آغاز شد +جزئیات

خبر خوش وزیر درباره قیمت مسکن

هشدار! خطر این سیل جدی است +عکس