کد خبر: 51205
ف
تربیت دینی کودک؛ زمینه‌ساز مهارت تصمیم‌گیری آزادانه
اگر فرزندان ما، از دوران کودکی، مهارت آزاد بودن را فرابگیرند و عقل‌محور و خردگرا پرورش یابند، از بسیاری از آسیب‌ها و معضلات اجتماعی، در امان خواهند ماند.

به گزارش ثریا محمدحسین ملامیرزایی، مدرس و پژوهشگر حوزه عفاف به مناسبت روز جهانی کودک در یادداشتی با عنوان مهارتِ آزاد بودن به اهمیت تربیت کودک از منظر دینی و الهی پرداخته است:

روز جهانی کودک، فرصت خوبی، برای توجه بیشترِ افکار عمومی، نسبت به وضعیت کودکان به عنوان آینده‌سازان جامعه بشری می‌باشد. اما در این میان بیشتر به آمارهایی نظیر کیفیت تغذیه، بهداشت، تحصیل و امکانات رفاهی و امثال آن پرداخته می‌شود و کمتر به موضوعات تربیتی و شاخص‌های رشد اخلاقی و معنوی در کودکان پرداخته می‌شود. لذا شاهد آن هستیم که با وجود افزایش نسبیِ رفاه و برخورداری‌ مادی کودکان، پرورش و تربیت آنان، از روند رو به رشدی برخوردار نبوده؛ بلکه هر سال آمار ناهنجاری‌های اجتماعی همچون: خشونت، اعتیاد، اختلالات جنسی و فساد اخلاقی در بین کودکان رو به افزایش است. لذا بنا داریم در این مجال، به چگونگی تربیت و تعامل با فرزندان به خصوص کودکان بپردازیم تا بتوانیم نسلی سالم و متعالی را برای جامعه فردا به ارمغان آوریم.

در مقولۀ تربیت فرزند، مسائل خرد و کلان گوناگونی وجود دارد که هر یک، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. اما یکی از مسائلی که نقش بنیادین و اساسی در نحوۀ مدیریت تربیت فرزندان دارد مقولۀ آزادی آنان است.

آیا باید فرزندان را آزاد گذاشت یا باید محدودشان کرد؟ به چه دلیل؟ و چگونه؟ سؤال اصلی آن است که آیا باید برای فرزندان محدودیت قائل شد؟ آیا اساساً محدودسازی در فرآیند تربیت جواب‌گو است؟

در بررسی این سؤال باید گفت: انسان ذاتاً آزاد آفریده شده است و سرشت او بر انتخابگری نهاده شده است. انسان تنها موجودیست که از موهبت عقل بهره‌مند است و همین ویژگی است که او را شایستۀ اشرفیت بر سائر مخلوقات ساخته است. کارکرد عقل، سنجش، مقایسه و در نهایت حکم به ترجیح راجح بر مرجوح است تا انسان بتواند بر اساس آن مسیر خود را انتخاب کند. از این رو انسان ذاتاً موجودی مختار و انتخابگر است و مختار بودن معنا ندارد مگر آنکه فرد، آزاد باشد تا بتواند انتخاب کند پس انسان ذاتاً آزاد آفریده شده است تا این که بتواند انتخابگر باشد. بنابراین ما نمی‌توانیم این حق اساسی یعنی آزادی را از فرزندانمان سلب نمائیم اما از سوی دیگر می‌بینیم اگر به حال خود رها شوند به فساد، انحراف و تباهی کشیده می‌شوند! پس چه باید کرد؟!

باید توجه داشت که نباید فرزندان را محدود کرد به این معنا که یکسری قوانین خشک برایشان وضع کرد که باید از آنها صرفاً به جهت آن که قانون هستند تبعیت کنند و در صورت تخلف مؤاخذه شوند. بلکه باید به فرزندان آزاد زیستن را آموخت.

آزادی بیش از آنکه حق باشد که البته هست؛ یک مهارت است و مهارت نیز آموختنی است. آزادی به معنای یله و رها بودن در انتخاب هر مسیری و باری به هر جهت بودن نیست. بلکه مراد از آزادی انتخابگری بر اساس فهم، اندیشه، تعقل و سنجش است. این که خودِ فرد به پشتوانۀ تعقل و مصلحت سنجی به نتیجه برسد که مثلا باید فلان مسیر را برگزیند. لذا عنصر اصلی آزادی، تعقل و خردگرایی است. زیرا این فرد است که با عقل خود می‌سنجد، سبک و سنگین می‌کند و با مصلحت سنجی انتخاب می‌کند. وقتی میگوییم باید فرزندانمان آزاد باشند یعنی باید بتوانند سنجش کنند؛ بیندیشند و بر اساس آن، انتخابگر باشند.

بنابراین باید رویکرد نه سلبی باشد که فرزندان را محدود کنیم ونه خنثی باشد که آنها را رها سازیم بلکه باید ایجابی- حمایتی باشد؛ یعنی باید گام به گام به آنها اندیشیدن و انتخابگری مبتنی بر تعقل و سنجش را آموزش داد. در واقع آزاد بودن را به آنها آموخت. اما راجع به این که باید چه فرآیندی را در پیش بگیریم تا به این مهم نائل آییم به روایتی از نبی مکرم اسلام (ص) تمسک می‌جوییم.

«الْوَلَدُ سَیدٌ سَبْعَ سِنِینَ وَ عَبْدٌ سَبْعَ سِنِینَ وَ وَزِیرٌ سَبْعَ سِنِینَ فَإِنْ‏ رَضِیتَ‏ خَلَائِقَهُ‏ لِإِحْدَی‏ وَ عِشْرِینَ وَ إِلا فَاضْرِبْ عَلَی جَنْبِهِ فَقَدْ أَعْذَرْتَ إِلَی اللهِ تَعَالَی‏‏»[۱] ؛ «فرزند هفت سال، آقا و سید است و در هفت سال دوم،  عبد و فرمانبر و در هفت سال سوم وزیر است. اگر از اخلاق او در بیست و یک سالگی، راضی بودی فبها، وگرنه بر پهلویش بزن که عذرت پیش خداوند موجه است».

در روایت شریفه، دورۀ تربیت فرزند به سه دورۀ هفت ساله تقسیم شده است که بنا داریم مراد از هر دوره را بررسی کرده و چگونگی آموزش آزاد زیستن را بر اساس آن تبیین کنیم.

دورۀ اول [تا ۷ سالگی]

از این فقرۀ روایت که کودک در هفت سال اول سید است برخی گمان کرده‌اند که باید کودک، رها باشد و هر کاری که می‌خواهد بکند و هیچ کس کاری به کار او نداشته باشد. و حال آنکه چنین چیزی درست نیست. شاهد نادرست بودن این برداشت، روایت دیگری از امیرالمؤمنین(ع) است که می‌فرماید: «یُرَبی‏ الصبِیُ‏ سَبْعاً» ؛ «کودک در هفت سال اول، باید پرورش ‌یابد». این سخنِ حضرت به خوبی، رها گذاشتن کودک را نفی می‌کند و پرورش و رشد او را مورد تأکید قرار می‌دهد.

بر اساس آنچه گفته شد، مراد از روایت نبوی آنست که بایدکودک، مانند سید و آقا، بزرگ و عزیز داشته شود (لطافت و ظرافت عاطفی و روانی او در نظر گرفته شود). نباید مورد امر و نهی، مؤاخذه و همینطور آموزش مستقیم قرار بگیرد. در این مرحله باید کودک آزاد بودن [مهارت سنجش و اندیشیدن] را از رفتار و کردار والدین به طور غیر مستقیم بیاموزد. کودکان در این دوره هرچه را با چشمان خود ببینند، بیشتر باور می‌کنند تا اینکه همان مطلب به آنها گوش زد شود. وقتی کودک، ببیند پدر و مادرش برای انجام هر کاری با هم مشورت می‌کنند و با سنجش و استدلال برای کارهای خود تصمیم‌ گیری می‌کنند؛ او نیز در بازی کودکانه‌اش با عروسکش برای نوع رفتارهایش دلیل و منطق می‌آورد. بدین بیان سید و آقا بودن با پرورش یافتن و مهارت‌آموزی غیرمستقیم برای آزاد زیستن منافاتی ندارد.

دورۀ دوم [از ۷ تا ۱۴ سالگی]

در هفت سال دوم باید کودک[۲]، به طور مستقیم مورد آموزش قرار بگیرد. این که در روایت آمده در هفت سال دوم باید عبد و مطیع باشد یعنی باید والدین گام به گام مراحل آزاد بودن، اندیشیدن و سنجیدن را با کودک همراهی کرده و آموزش دهند و چگونگی به کار گیری شاخص ها را در سنجش و تجزیه و تحلیل به صورت عینی آموزش دهند و در این میان از او بخواهند تا در این خردورزی و سنجش مشارکت کند تا مهارتش افزایش یابد و در آخر، نتیجه ای که از آن به دست آمد را حتما ملتزم باشد و اگر تخلف کرد مورد مؤاخذه قرار بگیرد. این نوع برخورد در این دوره بسیار جوابگو است. زیرا از سویی فرزندان در این دورۀ سنی، هنوز وابستگی‌های روحی خود را به والدین دارند لذا از فرمانبرداری بیشتری برخوردارند و از سوی دیگر به حس کنجکاوی و پرسشگریِ آنان که مقدمۀ ورود آنان به دورۀ استقلال طلبیست پاسخ مثبت داده می‌شود و هم مقصود اصلی یعنی مهارت ‌آموزیِ آزاد زیستن، محقق می‌شود.

دورۀسوم [از ۱۴ تا ۲۱ سالگی]

در هفت سال سوم، پس از آن که فرزند، یک دوره هفت ساله را تحت نظر و آموزش مستقیم والدین مهارت آموزی کرده تا چگونه فکر کند و انتخاب کند، حال خودش باید به تنهایی بسنجد و برگزیند و دیگر نباید والدین، مشارکتی در روند اندیشه و تحلیل فرزندشان داشته باشند و مانند یک وزیر همه امور را به او بسپارند یعنی می‌توان حتی امور فراتر از شخص خودش به طور مثال برخی از ساحتهای مدیریت خانواده را به او واگذار کرد و در این میان والدین فقط بر مراحل و کلیات سیر انتخابها و تصمیمات وی نظارت داشته باشند واگر جایی خطائی دیدند تذکر بدهند و در واقع در اینجا استقلال در آزاد زیستن را به او می آموزند.

سخن پایانی

اگر فرزندان ما، از دوران کودکی، مهارت آزاد بودن را فرا بگیرند و عقل‌محور و خردگرا پرورش یابند، از بسیاری از آسیب‌ها و معضلات اجتماعی، در امان خواهند ماند و در مسیر تعالی و شکوفائی حقیقی قرار خواهند گرفت و در زندگی شخصی و اجتماعیِ خود، عنصری فعال، مفید و کارآمد خواهند بود.

پی نوشت:

[۱]- بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۱۰۱، ص۹۵.

[۲]- در کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل متحد، کودک به هر انسانی که زیر هجده سال تمام باشد گفته می‌شود.

منبع: خبرگزاری مهر

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

مهلت ثبت نام در جشنواره قرآن و عترت وزارت بهداشت تمدید شد

زمان جدید نخستین آزمون صلاحیت حرفه‌ای پرستاران اعلام شد

جزئیات آزمون دانشنامه دندانپزشکی اعلام شد

کاهش تراکم خوابگاه‌ها به کمتر از ۵۰ درصد/ برگزاری حضوری امتحانات

واژگونی تانکر حامل سوخت در جاده دماوند+عکس

اولین تصویر از سریال طنز جواد رضویان+عکس

تصویر خاص از وزیر ارتباطات که سوژه شد +عکس

حشرات از نمای نزدیک این شکلی هستند+عکس

بیانیه مشترک انگلیس، فرانسه و آلمان درباره برجام

کشف آسیب پذیری جدید در سیستم عامل اندروید

شرایط میهمانی و انتقال دانشجویان به دانشگاه خوارزمی اعلام شد

تولید جگر چرب غاز آزمایشگاهی هم ممکن شد

تولد نوزاد دختر با دو دهان+عکس

برگزاری آزمون‌های حضوری پایه نهم و دوازدهم به صلاح است

تکمیل فرایند ثبت نام کلاس اولی‌ها در دو مرحله

قریب به ۷میلیارد تومان اعتبار آموزش و پرورش برای آسیب‌های اجتماعی

ملاک انتخاب رشته دانشگاه، رشته‌ای که فرد در آن تحصیل کرده نیست

اختیارات چگونگی برگزاری امتحانات حضوری پایه نهم با شورای مدرسه است

زمان آموزش و ارزشیابی دروس مهارتی هنرستان‌ها تا ۱۵ مرداد است

دانشگاه‌های غیرانتفاعی مشمول دریافت تسهیلات کرونا شدند

تصمیم درباره امتحانات دانشگاه آزاد براساس آخرین وضعیت شهرها

بهانه‌ای برای حمله به احکام دین/ نکاتی درباره ابعاد فقهی قصاص پدر

همراهی علم و دین از دستاوردهای دوران کرونا است

تصاویر تلخ از مراسم هفتم رومینای ۱۴ ساله+عکس

برکناری مسئول کرمانشاهی پس از مرگ آسیه پناهی

قیمت سکه ۱۰ خرداد ۱۳۹۹ به ۷ میلیون و ۴۳۰ هزار تومان رسید

معامله سهام عدالت پس از ۱۵ سال کلید خورد

مرگ ۱۰ درصد از بیماران دیابتی مبتلا به ویروس کرونا

خطر «هیدروکسی کلروکین» برای بیماران سرطانی مبتلا به کرونا

آیفون «ایکس آر» صد دلار ارزان شد

زاکربرگ علت سکوت در برابر قلدری ترامپ را توضیح داد

کدخدایی: حذف ۴ صفر از پول ملی هنوز مبهم است

رفع محدودیت ساعت کاری پاساژها/ به این زودی شرایط عادی نمی‌شود

جزئیات برگزاری دروس عملی دکتری در دانشگاه تربیت مدرس

برنامه وزارت بهداشت برای تست از دانشجویان علوم پزشکی درگیر کرونا

آزمون زبان «ام اس آر تی» در صورت مساعد شدن شرایط برگزار می‌شود

«دانشنامه‌ زیبایی شناسی و فلسفه هنر» منتشر شد

توحید محوری، حلقه مفقوده مباحث جمعیتی

راه رسیدن به بهشت، اطاعت خداست نه ریاضت و خانقاه

نوید محمدزاده در نقش یک سردار شهید؟+عکس

پراید له شده تابوت زوج جوان شد+عکس

رنگ‌آمیزی پله‌های پارک ساعی سوژه داغ مردم+عکس

دارندگان سهام عدالت منتظر این کارت باشند+عکس

تیم اسکورت بهنوش بختیاری در مشهد+عکس

شمع روشن کردن به یاد جورج فلوید در مشهد+عکس

همدردی مشهدی‌ها با مردم آمریکا+عکس

غلبه بر ویروس کرونا از طریق اشترک فناوری

دسترسی به واکسن کرونا تا اواسط مرداد

امتحانات مقطع کارشناسی دانشگاه تهران حضوری برگزار می‌شود

دارایی واقعی سهام عدالت خود را ببینید +آدرس

نجف به طور کامل قرنطینه شد

ثبت نام کتاب‌های درسی ادامه دارد

جدول زمانی پخش زنده دروس در روز دهم خرداد اعلام شد

دبیر مجمع انتخاباتی فدراسیون دانشگاهی منصوب شد

بازگشایی پرسپولیس و حافظیه +عکس

بازداشت سلطان قلب‌ها+عکس

بازتاب عکس‌های نجومی عکاس ایرانی در نشنال جئوگرافیک

پرواز مهم ناسا لغو شد

شارژری که گوشی را ضدعفونی می‌کند

امکان فروش آنلاین فرش دستباف فراهم شد

چرا ارزش برگه‌های یک میلیونی سهام عدالت، کم‌تر است؟

ارزش سهام عدالت خودتان را اینجا ببینید

تاکید جهانگیری بر بکارگیری تمام امکانات برای مهار آتش سوزی جنگل‌های خائیز

وزارت بهداشت به صورت مستمر رعایت پروتکل‌های بهداشتی را تذکر دهد

ساعت کاری جدید آموزش‌وپرورش اعلام شد

سلحشوری اعلام کرد: پدر رومینا مجرم نیست

لختگی خون ناشی از کووید ۱۹ به جفت آسیب می‌رساند

عصاره این گیاه موجب کاهش علائم بیماری کبد چرب می‌شود

سیگار الکتریکی ریسک بیماری لثه را افزایش می‌دهد

ترفندهای جدید صنایع دخانی برای فریب جوانان

انتقاد نماینده مجلس از حقوق پایین سی میلیونی+عکس

شکایت علیه گوگل به جرم استفاده از اطلاعات کاربران

اختلاف زاکربرگ با توئیتر درباره راستی آزمایی پیام‌های ترامپ

نقد، پیش‌شرط نظریه‌پردازی است

دلیل تأکید بر ضرورت شناخت امام عصر(ع) چیست؟

علت بازداشت خواستگار رومینا اعلام شد+عکس

تسهیلات صندوق رفاه وزارت علوم ویژه دانشجویان خوابگاه‌های خودگردان

مجلس نو استفاده از ظرفیت‌های دانشگاه‌ها را روش‌مند کند

آزمون بخش معارفی جشنواره دانشجویی قرآن مجازی برگزار می‌شود

دانشگاه علوم پزشکی تهران دستیار داروسازی در مراقبت ویژه می‌پذیرد

تیم اسکورت بهنوش بختیاری در مشهد+عکس

لباس روحانی تلویزیون خبرساز شد +عکس

توئیت محسن رضایی جنجالی شد+عکس

تمساح هیتلر از دنیا رفت+عکس

معنادارترین تصویر افتتاحیه مجلس+عکس

صدیقه کیانفر درگذشت +علت فوت

واکنش این مرد در لحظه ورود به حرم امام رضا(ع)+عکس

سلحشوری اعلام کرد: پدر رومینا مجرم نیست

تصاویر دلهره‌آور از بازگشایی حرم‌های مطهر +عکس

مقصد بعدی لاریجانی اعلام شد

اولین تصویر از قبر رومینا اشرفی +عکس

علت بازداشت خواستگار رومینا اعلام شد+عکس

علت برگشت خوردن ۲۰۰ واگن هندوانه صادراتی به ترکیه

تصویری از مسافر شمال که همه را ناراحت کرد +عکس

پراید له شده تابوت زوج جوان شد+عکس

اطلاعات تازه فاش شده از قتل رومینا

جسد رومینا به پزشکی قانونی منتقل شد+عکس

انتقاد نماینده مجلس از حقوق پایین سی میلیونی+عکس

خودکشی دردناک تازه عروس در سقز

این افراد فردا برای فروش سهام عدالت خود به بانک بروند

علت خجالت آور خروج قطار مشهد از ریل+عکس

تصویری که باعث خشم آمریکایی‌ها شد+عکس

سرنوشت دردناک این زرافه‌ بعد از ورود به ایران+عکس

بی‌خیال‌ترین مسافر شمال+عکس

تصاویر تلخ غیزانیه +عکس

تابلوی راننده تاکسی بامعرفت+عکس

گدایی با رعایت فاصله اجتماعی در خیابان+عکس

فوت ۱۱۲ نفر از طلاب و روحانیان +جزئیات

حلق‌آویز کردن روباه‌ها در البرز+عکس

نماینده مجلس در حال تماشای لایو اینستاگرام+عکس