کد خبر: 51366
ف
علم بدون ساماندهی معلومات موجود پیشرفت نمی‌کند
بدون شک، در حوزه علوم و فنون، ما هیچ راهی جز وصل شدن به شبکه اطلاعاتی نداریم و این مشکلی است که هم اکنون حتی دانشگاه های بزرگ ما دارد، چه برسد به دانشگاه های کوچک.

به گزارش ثریا حجت الاسلام والمسلمین رسول جعفریان رئیس کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تأمین منابع علمی دانشگاه تهران در یادداشتی به اهمیت ساماندهی مقالات و کتابهای منتشره پرداخته است:

قدم اول در علم و تحقیق، دانستن همه دانستنی هایی است که درباره موضوع مورد نظر ما، نوشته و منتشر شده یا حتی نشده است. اما اشکال و سؤال این است که معلومات چگونه به دست می آید؟

تا دو دهه قبل، این معلومات در کتابخانه های فیزیکی بود، اما اکنون، آن زمان گذشته، و عصر جدیدی آغاز شده است. در حال حاضر، این کتابخانه های دیجیتال هستند که این دانسته ها را نگاه می دارند و دسته بندی می کنند و عرضه می نمایند. اگر روزگاری یک کتابخانه از چند ده تا چند میلیون کتاب داشت، کتابخانه مهمی بود، اما اکنون کتابخانه دیجیتالی یا پایگاههای اطلاعاتی که کمتر از دهها میلیون رکورد داشته باشند ارزش ندارند.

و اما این تجمیع معلومات دیجیتالی تازه اگر باشد، مرحله اول است. مرحله بعدی این است که باید این معلومات بهم پیوسته باشد، یعنی به گونه ای باشد که با کلید واژه های لفظی و معنوی (با کمک هوش مصنوعی) مرتبط با یکدیگر باشند، آن گونه که بتوان دامنه و عمق معلوماتی را که در باره موضوع شماست به آسانی بدست آورد. در غیر این صورت، گرچه با تجمیع فایل ها، گامی به جلو برداشته شده، اما از سرعت و دقت خبری نخواهد بود.

باید این نکات را مسلم گرفت:

دیگر کتابخانه فیزیکی فایده ای ندارد مگر به عنوان موزه. البته مشروط بر این که همه معلومات آنها تبدیل به معلومات دیجیتالی شده باشد و الا هنوز هم باید به همان کتابها مراجعه کنیم و الان هم همین کار را می کنیم.

دوم آن که این معلومات، در پیوند با یکدیگر باشد، یعنی با سرچ لفظی و ایجاد ارتباط های معنایی، بتوان معلومات آنها را در کنار یکدیگر قرار داد. این کاری است که در گوگل و سامانه های جستجوی دیگر که در مراکز مهم اطلاعاتی هست، شاهدیم. این مرحله در میان ما، یا وجود ندارد، یا اگر هست، بسیار اندک است.

اینها که عرض شد، یک مشت بدیهیات بود که تکرار کردم. مشکل و مسأله این است که وضع حالی ما در کشور چگونه است؟

در این باره باید گفت، اطلاعات علمی مربوط به علوم و فنون روز، آن مقدار که در پایگاه های اطلاعاتی بیرون هست، با دشواری بدست می آید. علتش هم تحریمها و مهم تر از آن مشکل مالی برای خرید این پایگاههاست. این مشکل اصلی است. مقالات علمی داخل، مسلما در حوزه علوم و فنون جدید، بسیار اندکند، حتی مقالات اروپایی هم در قیاس با آنچه در دنیا منتشر می شود محدود هستند، چه برسد به این که بخواهیم حرفی از ایران بزنیم. مسلما ایران سهم اندکی در این علوم دارد که همان هم مغتنم است.

بدون شک، در حوزه علوم و فنون، ما هیچ راهی جز وصل شدن به این شبکه اطلاعاتی نداریم و این مشکلی است که هم اکنون حتی دانشگاه های بزرگ ما دارد، چه برسد به دانشگاه های کوچک که مثل قارچ همه جا روییده اند و دسترسی به این قبیل مراکز ندارند.

اما در حوزه علوم انسانی و اجتماعی، باز مشکل از همین قرار است، جز آن که در حوزه فرهنگ سنتی و اسلامی، اندوخته هایی داریم و مرکزی مثل نورمگز هستد که فعال ترین پایگاه اطلاعاتی در این حوزه است. چند مرکز اطلاعاتی دیگر هم هست، و اما مشکل این است که اغلب اینها شناخته شده نیستند، امکانات مالی کافی در اختیار ندارند، و مراکز آموزشی و دانشگاهی هم پولی ندارند تا با تزریق به آنها، آنها را تقویت کنند. در شرایط فعلی حتی متحد کردن همین چند مرکزی که مقالات را ارائه می دهند هم وجود ندارد. بیشتر اینها هم مرکزی برای تجمیع معلومات هستند و دست کم تا این لحظه برنامه ای برای ایجاد ارتباط گسترده جز در حذ لفظی ندارند.

از مقاله که بگذریم، در حوزه کتاب نیز داستان همین طور است. روزانه صدها کتاب دیجتیالی نه در اینترنت، بلکه در کانال تلگرام و ... عرضه می شود که هیچ ارتباطی با هم ندارند. یعنی جایی وجود ندارد که همه اینها را گرد آورد و حتی شده متن پی دی اف را یک جا در یک وبسایت بزرگ در اختیار بگذارد.

یک مشکلش مسائل حقوقی است که حل ناشده مانده است. با این حال پژوهشگران جوان هر طوری شده غالب اوقات اینها را با زحمت بدست می آوردند و با ساده ترین شکل، یعنی مطالعه فایل به جای مطالعه کتاب از آن ها بهره می برند. تنها خاصیت این کار این است که دست کم، اگر در نقطه دوری هستند، می توانند به این فایل دسترسی پیدا کنند. اما به هیچ روی از امکانات دیجیتال به صورت گسترده استفاده نمی کنند.

و الان، نه در سطح متادیتای کتابی و نه محتوا، هیچ وبسایتی وجود ندارد که به صورت فراگیر، معلومات درج شده در باره کتابهای مهم علوم انسانی و اجتماعی را یک جا عرضه کند. بسیاری هنوز به کتاب چاپی اهمیت می دهند و توجه ندارند که حتی تیراژ سه هزار هم ارزشی در دنیای جدید که دیجیتال هست، ندارد.

چند روز قبل یک موسسه ای که صدها کتاب در این حوزه منتشر کرده و هدفش توسعه علوم انسانی در دانشگاه ها بوده، می گفت، بسیاری از کتابخانه های دانشگاهی، حتی چند عنوان از کتابهای ما را ندارند.

سالها قبل وب سایت lib.ir فهرست کتابهای کتابخانه های بزرگ و کوچک را گرد آورد که عالی بود، ولی آن هم یکی دو سالی است تنها به خاطر ماهیانه چند میلیون تومان عملا تعطیل شده و توسعه ای نیافته است. شرکت پارس آذرخش نتوانسته فهرست تمامی کتابهایی که در برنامه های خود دارد یک جا عرضه کند، و این به دلیل آن است که برخی از کتابخانه ها آن قدر عقب افتاده هستند که حتی رضایت به دادن عناوین کتابهای خود در یک برنامه عام نیستند. بماند که خود پارس آذرخش هم پیشرفت روشنی در سامانه کتابداریش نداشته و حتی در مقایسه با ۱۰ سال قبل، بسا عقب گرد هم داشته است. وزارت علوم هم به رغم جلساتی که می گذارد، برنامه جدی ندارد. در واقع، هر از چندی برنامه ای را مطرح می کنند، و با تغییر مدیریت ها، از روی میز به زیرمیز می رود.

در سطح محتوا، عجالتا غنی ترین وبسایت، همین نورمگز برای مقالات است که بهتر است وزارت علوم با آن شریک شود و سهام آن را بخرد و اطلاعات خود را با آنها به اشتراک بگذارد. همین طور به طور مشترک، و در دوره ورشکستگی ایرانداک، به دلیل همکاری نکردن دانشگاهها با آن و البته تنبلی خودش، اینها برای پایان نامه ها فکری بکنند، گرچه می دانم، آن قدر ذهن ها در وزارت خانه و دانشگاه های بزرگ بسته است، که این هم ناممکن است.

در این میانه، وزارت ارشاد هم هیچ مسوولیتی در این باره احساس نمی کند، و  البته تقصیری هم ندارد، وقتی نیروی فکری و نیز پولی وجود ندارد، چه می شود کرد؟ در واقع، غفلت، عقب ماندگی ذهنی، سنت گرایی بیش از حد، جزیره ای فکر کردن، سیاسی کاری ها و خط کشی ها، و نداشتن فکرهای پیشرو، همه و همه دست بدست هم داده است تا نتوانیم معلومات داخلی حوزه علوم انسانی را از کتاب و مقاله یک جا متمرکز کنیم. در این شرایط، حتی اگر ده درصد آدم های جامعه ما هم نابغه باشند، نمی شود از پیشرفت جدی علم سخن گفت.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

دستور رئیس جمهور برای تسریع در اجرای پروژه‌های ریلی وجاده‌ای کشور

این افراد فردا برای فروش سهام عدالت خود به بانک بروند

نفتکش ایرانی در پالایشگاه ونزوئلا +عکس

گوگل، پزشک شما نیست

رصد یک سوسو در مرکز کهکشان راه شیری

میدان مغناطیسی زمین به تدریج در حال ضعیف شدن است

سهام عدالت خود را این طور بفروشید

بیش‌ترین زیان کرونا به کارکنان کدام بخش‌ها وارد شد؟

سکه و طلا کمی ارزان شد

تصادف با الاغ ۴ نفر کشته به جای گذاشت+عکس

تصاویر دلهره‌آور از بازگشایی حرم‌های مطهر +عکس

آقای رئیس جمهور با شلوارک در صف خرید+عکس

میکروب‌هایی که برای سلامت بدن مفید هستند

بیماری ام اس ریسک سکته و مشکل قلبی را افزایش می‌دهد

گزارش روزانه اپیدمیولوژی بیماری کرونا در کشور

پوشش متفاوت فاطمه معتمدآریا در بازار +عکس

پیش ثبت نام پایه اول ابتدایی در مدارس شاهد تا ۱۷ خرداد ادامه دارد

ارسال پیامک دریافت تسهیلات به موسسان مدارس غیر دولتی

ناسا ۱۱ قفسه مخصوص به ایستگاه فضایی بین المللی فرستاد

تولید واکسن کرونا در انگلیس با چالش روبرو شد

«اچ تی سی» موبایل ۵G رونمایی می‌کند

شبکه اینترنت خانگی را با کمترین کاغذبازی گسترش می‌دهیم

تقسیمات قواعد فقه/ توضیح قواعد فقهیه فقه زیست فناوری

رهبر انقلاب در منزل امام خمینی (ره)+عکس

سرنوشت دردناک این زرافه‌ بعد از ورود به ایران+عکس

کنسرت همایون شجریان بدون پروتکل بهداشتی+عکس

این افراد را فراموش نکنیم+عکس

نماز متفاوت عید فطر در مکه +عکس

سلاخی زرافه‌ای که به ایران آمده بود+عکس

موج جدید کرونا در این استان در راه است؟

چگونگی فاصله گذاری اجتماعی در حوزه‌های علمیه/ بررسی سلامت طلاب

پیش‌بینی صندوق بین‌المللی پول از میزان تورم در ایران

چرا بحران کرونا جنوب کشور را گرفت؟

ژاله صامتی و همسر بازیگرش+عکس

صدیقه کیانفر درگذشت +علت فوت

وضع این روزهای هر ایرانی در خانه‌اش+عکس

تصاویر جدید از ورود نفتکش‌های ایران به ونزوئلا+عکس

شورای نگهبان درباره حذف چهار صفر به زودی اعلام نظر می‌کند

دانشگاه‌ها در راستای اجرای سند دانشگاه اسلامی ارزیابی می‌شوند

واکنش این مرد در لحظه ورود به حرم امام رضا(ع)+عکس

لحظه بازگشایی حرم رضوی بعد از ۶۹ روز +عکس

زمزمه جنگ میان آمریکا و چین

وضعیت جسمانی محمدعلی کشاورز در بیمارستان

گدایی با رعایت فاصله اجتماعی در خیابان+عکس

تمساح هیتلر از دنیا رفت+عکس

اولین جلسه دادگاهی نتانیاهو+عکس

این هفته موبایل بخریم؟

چگونه می‌توان از رسیدگی مالیاتی معاف شد؟

چرا دلار گران شد؟

فوت ۸ نفر در تصادف پژو

سقط جنین مکرر ریسک دیابت را افزایش می‌دهد

عادات خواب موجب تشدید بیماری آسم می‌شود

اضافه وزن موجب بروز درد مفاصل می‌شود

این ۱۳ استان فوتی کرونا نداشتند

تلاش آمازون برای مخفی کردن تعداد کارگران مبتلا به کرونا

انگلیس استفاده از تجهیزات ۵G هواوی را محدود می‌کند

لباس روحانی تلویزیون خبرساز شد +عکس

علت برگشت خوردن ۲۰۰ واگن هندوانه صادراتی به ترکیه

هوسرل، پدیدارشناسی و سیاست

فاجعه کشته شدگان کرونا در آمریکا+عکس

تخریب خانه‌های دوگنبدان در زلزله+عکس

دلتنگی‌ دختر سردار سلیمانی برای پدر در روز عید+عکس

فرمانده ارتش در کنار جانبازان حادثه کنارک+عکس

سهامداران عدالت این طور می‌توانند به بانک وکالت فروش دهند

آدمی پس از فرایند روزه داری ماه رمضان دوباره متولد می‌شود

اختلاف در اعلام عید موضوعی فقهی است/مردم به نظر مرجع خود عمل کنند

حرکت کشور به سوی گشایش‌های اقتصادی را شتاب بخشیم

ضرورت بازگشایی مرزهای ایران و ترکیه با رعایت پروتکل‌های بهداشتی

ظریف: به توانایی‌ها و پیروزی امت اسلامی ایمان راسخ داریم

برگزاری امتحانات دانشگاه خوارزمی به صورت حضوری و مجازی

دستورالعمل ساعت کار کارکنان دانشگاه آزاد ابلاغ شد

طرح‌های پژوهشی مربوط به کرونا اولویت دانشگاه علامه اعلام شد

دانشگاه‌ها تا هفته بعد درباره مجازی شدن ترم آینده تصمیم می‌گیرند

لحظه ورود نفتکش ایرانی به ونزوئلا+عکس

اسکورت نفتکش ایرانی توسط نیروی دریایی ونزوئلا+عکس

فطریه بر این افراد واجب نیست

ریزش کوه در گچساران بر اثر زلزله+عکس

پرچم ایران در ونزوئلا برافراشته شد+عکس

آتش سوزی گسترده مرکز تجاری تهران+عکس

جشن بندگی و اعتراف به عظمت الهی/ روزی که به قیامت تشبیه شده است

تصویر لو رفته از خانه محتکر خودرو+عکس

لباس روحانی تلویزیون خبرساز شد +عکس

تمساح هیتلر از دنیا رفت+عکس

تصویر شوکه کننده از مهدکودک کره شمالی+عکس

صدیقه کیانفر درگذشت +علت فوت

واکنش این مرد در لحظه ورود به حرم امام رضا(ع)+عکس

محل دپوی خودروهای ایرانی لو رفت+عکس

خداحافظی تهرانی‌ها با کرونا +عکس

مهمان جنجالی امشب برنامه دورهمی+عکس

تصادف کامیون از پراید چیزی باقی نگذاشت+عکس

علت برگشت خوردن ۲۰۰ واگن هندوانه صادراتی به ترکیه

آمار بسیار زیاد کرونا در این استان +جزئیات

تصاویر دلهره‌آور از بازگشایی حرم‌های مطهر +عکس

مقصر ۸۰ میلیونی شدن پراید پیدا شد

علت خجالت آور خروج قطار مشهد از ریل+عکس

تصویری که فضای مجازی را شوکه کرد+عکس

سرنوشت دردناک این زرافه‌ بعد از ورود به ایران+عکس

این افراد فردا برای فروش سهام عدالت خود به بانک بروند

خواهر تتلو بازداشت شد+عکس

از هواپیمای مسافربری پاکستان چیزی باقی نماند+عکس

عروس و داماد با فاصله چهل سانت +عکس

ترامپ برای اولین بار ماسک زد+عکس

گدایی با رعایت فاصله اجتماعی در خیابان+عکس

مشکل سانسوری باباطاهر عریان حل شد+عکس

لاستیکی که خودش را تعمیر می‌کند+عکس

علی لاریجانی قبل از پایان ریاست+عکس

فاصله نفتکش ایرانی تا آب‌های ونزوئلا+عکس

اینم ماسک مخصوص ترامپ +عکس

داماد سید حسن نصرالله کیست؟

نماز متفاوت عید فطر در مکه +عکس