کد خبر: 51366
ف
علم بدون ساماندهی معلومات موجود پیشرفت نمی‌کند
بدون شک، در حوزه علوم و فنون، ما هیچ راهی جز وصل شدن به شبکه اطلاعاتی نداریم و این مشکلی است که هم اکنون حتی دانشگاه های بزرگ ما دارد، چه برسد به دانشگاه های کوچک.

به گزارش ثریا حجت الاسلام والمسلمین رسول جعفریان رئیس کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تأمین منابع علمی دانشگاه تهران در یادداشتی به اهمیت ساماندهی مقالات و کتابهای منتشره پرداخته است:

قدم اول در علم و تحقیق، دانستن همه دانستنی هایی است که درباره موضوع مورد نظر ما، نوشته و منتشر شده یا حتی نشده است. اما اشکال و سؤال این است که معلومات چگونه به دست می آید؟

تا دو دهه قبل، این معلومات در کتابخانه های فیزیکی بود، اما اکنون، آن زمان گذشته، و عصر جدیدی آغاز شده است. در حال حاضر، این کتابخانه های دیجیتال هستند که این دانسته ها را نگاه می دارند و دسته بندی می کنند و عرضه می نمایند. اگر روزگاری یک کتابخانه از چند ده تا چند میلیون کتاب داشت، کتابخانه مهمی بود، اما اکنون کتابخانه دیجیتالی یا پایگاههای اطلاعاتی که کمتر از دهها میلیون رکورد داشته باشند ارزش ندارند.

و اما این تجمیع معلومات دیجیتالی تازه اگر باشد، مرحله اول است. مرحله بعدی این است که باید این معلومات بهم پیوسته باشد، یعنی به گونه ای باشد که با کلید واژه های لفظی و معنوی (با کمک هوش مصنوعی) مرتبط با یکدیگر باشند، آن گونه که بتوان دامنه و عمق معلوماتی را که در باره موضوع شماست به آسانی بدست آورد. در غیر این صورت، گرچه با تجمیع فایل ها، گامی به جلو برداشته شده، اما از سرعت و دقت خبری نخواهد بود.

باید این نکات را مسلم گرفت:

دیگر کتابخانه فیزیکی فایده ای ندارد مگر به عنوان موزه. البته مشروط بر این که همه معلومات آنها تبدیل به معلومات دیجیتالی شده باشد و الا هنوز هم باید به همان کتابها مراجعه کنیم و الان هم همین کار را می کنیم.

دوم آن که این معلومات، در پیوند با یکدیگر باشد، یعنی با سرچ لفظی و ایجاد ارتباط های معنایی، بتوان معلومات آنها را در کنار یکدیگر قرار داد. این کاری است که در گوگل و سامانه های جستجوی دیگر که در مراکز مهم اطلاعاتی هست، شاهدیم. این مرحله در میان ما، یا وجود ندارد، یا اگر هست، بسیار اندک است.

اینها که عرض شد، یک مشت بدیهیات بود که تکرار کردم. مشکل و مسأله این است که وضع حالی ما در کشور چگونه است؟

در این باره باید گفت، اطلاعات علمی مربوط به علوم و فنون روز، آن مقدار که در پایگاه های اطلاعاتی بیرون هست، با دشواری بدست می آید. علتش هم تحریمها و مهم تر از آن مشکل مالی برای خرید این پایگاههاست. این مشکل اصلی است. مقالات علمی داخل، مسلما در حوزه علوم و فنون جدید، بسیار اندکند، حتی مقالات اروپایی هم در قیاس با آنچه در دنیا منتشر می شود محدود هستند، چه برسد به این که بخواهیم حرفی از ایران بزنیم. مسلما ایران سهم اندکی در این علوم دارد که همان هم مغتنم است.

بدون شک، در حوزه علوم و فنون، ما هیچ راهی جز وصل شدن به این شبکه اطلاعاتی نداریم و این مشکلی است که هم اکنون حتی دانشگاه های بزرگ ما دارد، چه برسد به دانشگاه های کوچک که مثل قارچ همه جا روییده اند و دسترسی به این قبیل مراکز ندارند.

اما در حوزه علوم انسانی و اجتماعی، باز مشکل از همین قرار است، جز آن که در حوزه فرهنگ سنتی و اسلامی، اندوخته هایی داریم و مرکزی مثل نورمگز هستد که فعال ترین پایگاه اطلاعاتی در این حوزه است. چند مرکز اطلاعاتی دیگر هم هست، و اما مشکل این است که اغلب اینها شناخته شده نیستند، امکانات مالی کافی در اختیار ندارند، و مراکز آموزشی و دانشگاهی هم پولی ندارند تا با تزریق به آنها، آنها را تقویت کنند. در شرایط فعلی حتی متحد کردن همین چند مرکزی که مقالات را ارائه می دهند هم وجود ندارد. بیشتر اینها هم مرکزی برای تجمیع معلومات هستند و دست کم تا این لحظه برنامه ای برای ایجاد ارتباط گسترده جز در حذ لفظی ندارند.

از مقاله که بگذریم، در حوزه کتاب نیز داستان همین طور است. روزانه صدها کتاب دیجتیالی نه در اینترنت، بلکه در کانال تلگرام و ... عرضه می شود که هیچ ارتباطی با هم ندارند. یعنی جایی وجود ندارد که همه اینها را گرد آورد و حتی شده متن پی دی اف را یک جا در یک وبسایت بزرگ در اختیار بگذارد.

یک مشکلش مسائل حقوقی است که حل ناشده مانده است. با این حال پژوهشگران جوان هر طوری شده غالب اوقات اینها را با زحمت بدست می آوردند و با ساده ترین شکل، یعنی مطالعه فایل به جای مطالعه کتاب از آن ها بهره می برند. تنها خاصیت این کار این است که دست کم، اگر در نقطه دوری هستند، می توانند به این فایل دسترسی پیدا کنند. اما به هیچ روی از امکانات دیجیتال به صورت گسترده استفاده نمی کنند.

و الان، نه در سطح متادیتای کتابی و نه محتوا، هیچ وبسایتی وجود ندارد که به صورت فراگیر، معلومات درج شده در باره کتابهای مهم علوم انسانی و اجتماعی را یک جا عرضه کند. بسیاری هنوز به کتاب چاپی اهمیت می دهند و توجه ندارند که حتی تیراژ سه هزار هم ارزشی در دنیای جدید که دیجیتال هست، ندارد.

چند روز قبل یک موسسه ای که صدها کتاب در این حوزه منتشر کرده و هدفش توسعه علوم انسانی در دانشگاه ها بوده، می گفت، بسیاری از کتابخانه های دانشگاهی، حتی چند عنوان از کتابهای ما را ندارند.

سالها قبل وب سایت lib.ir فهرست کتابهای کتابخانه های بزرگ و کوچک را گرد آورد که عالی بود، ولی آن هم یکی دو سالی است تنها به خاطر ماهیانه چند میلیون تومان عملا تعطیل شده و توسعه ای نیافته است. شرکت پارس آذرخش نتوانسته فهرست تمامی کتابهایی که در برنامه های خود دارد یک جا عرضه کند، و این به دلیل آن است که برخی از کتابخانه ها آن قدر عقب افتاده هستند که حتی رضایت به دادن عناوین کتابهای خود در یک برنامه عام نیستند. بماند که خود پارس آذرخش هم پیشرفت روشنی در سامانه کتابداریش نداشته و حتی در مقایسه با ۱۰ سال قبل، بسا عقب گرد هم داشته است. وزارت علوم هم به رغم جلساتی که می گذارد، برنامه جدی ندارد. در واقع، هر از چندی برنامه ای را مطرح می کنند، و با تغییر مدیریت ها، از روی میز به زیرمیز می رود.

در سطح محتوا، عجالتا غنی ترین وبسایت، همین نورمگز برای مقالات است که بهتر است وزارت علوم با آن شریک شود و سهام آن را بخرد و اطلاعات خود را با آنها به اشتراک بگذارد. همین طور به طور مشترک، و در دوره ورشکستگی ایرانداک، به دلیل همکاری نکردن دانشگاهها با آن و البته تنبلی خودش، اینها برای پایان نامه ها فکری بکنند، گرچه می دانم، آن قدر ذهن ها در وزارت خانه و دانشگاه های بزرگ بسته است، که این هم ناممکن است.

در این میانه، وزارت ارشاد هم هیچ مسوولیتی در این باره احساس نمی کند، و  البته تقصیری هم ندارد، وقتی نیروی فکری و نیز پولی وجود ندارد، چه می شود کرد؟ در واقع، غفلت، عقب ماندگی ذهنی، سنت گرایی بیش از حد، جزیره ای فکر کردن، سیاسی کاری ها و خط کشی ها، و نداشتن فکرهای پیشرو، همه و همه دست بدست هم داده است تا نتوانیم معلومات داخلی حوزه علوم انسانی را از کتاب و مقاله یک جا متمرکز کنیم. در این شرایط، حتی اگر ده درصد آدم های جامعه ما هم نابغه باشند، نمی شود از پیشرفت جدی علم سخن گفت.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

کتاب «کانت و فرهنگ جهانی» به زودی منتشر می‌شود

شرکت ۱۱ میلیون دانش‌آموز در انتخابات شوراهای دانش آموزی

اردوهای علمی حوزه سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی و فناوری نانو

با کاهش تنوع مدارس همراه با در نظر گرفتن ملاحظاتی موافق هستیم

بریدن پرچم ایران به جای روبان در کرمان+عکس

آقای بازیگر رزمنده شد +عکس

کنایه محمدرضا گلزار به آدم‌های حسود+عکس

سکه رکورد عقب‌ نشینی را شکست +جزئیات

جبران کمبود نیرو در آموزش و پرورش با کمک شورای دانش آموزی

۴۳ درصد ترافیک اینترنت در داخل کشور جابجا می‌‌شود

ما به‌ التفاوت هزینه اینترنت رومینگ زائران اربعین بازگشت

۶۵۸ حمله سایبری به انگلیس در یک سال اخیر

تولید گوشی جان سخت ضد انفجار

سامسونگ هدست واقعیت افزوده می‌سازد

رونمایی از ابر موتورسیکلت کاوازاکی

آزمایش موفقیت آمیز سپر خورشیدی تلسکوپ فضایی ناسا

نخستین بانک موی جهان افتتاح شد

مرگ و میر واقعی ناشی از سرطان کاهش یافته است

برگ مصنوعی که به تولید برق کمک می‌کند

۹۶ دانشمند از کشورهای اسلامی به ایران می‌آیند

عناوین روزهای دهه وقف مشخص شد

حضور ۳۵ دانشگاه از ایران در نظام رتبه بندی جهان اسلام

مهلت ثبت نام جشنواره دانشجویان نمونه تا ۲۰ آبان تمدید شد

مسابقه ملی طرح کسب و کار در دانشگاه علمی کاربردی برگزار می‌شود

ثبت نام آزمون تعیین سطح زبان انگلیسی در دانشگاه آزاد آغاز شد

چرا ستایش یک تراژدی خنده‌دار است؟

این سردار کفش همسرش را جفت می‌کرد

جابجا کردن یک فانوس دریایی روی ساحل +عکس

سردار سلیمانی و دریادار فدوی در جوانی +عکس

کارگردان معروف سینما پشت پرده سریال ستایش

دلار به مرز روانی نزدیک شد +جزئیات

طرح اقتصاد دانش بنیان باید طی ۴ ماه آینده تدوین شود

شروط اعطای بورسیه به دانشجویان خارجی در مقطع ارشد

جزئیات پذیرش بدون آزمون دانشگاه تهران در دوره ارشد اعلام شد

پایش سلامت روان ۲۵ هزار دانشجوی جدیدالورود دانشگاه‌های پزشکی

چندجانبه‌گرایی از سوی آمریکا در معرض خطر است

کنگره میلیونی اربعین فتنه عراق را به حاشیه برد

سنوات دانشجویان دانشگاه تهران افزایش یافت/ جزئیات معافیت از شهریه

اجرای برنامه‌های آموزشی تفکیک پسماند در مدارس

اعلام برنامه‌های هفته بسیج دانش آموزی

ارزش سهام فیس بوک کاهش یافت

موبایل جدید سری گلکسی A۵۱ اوایل ۲۰۲۰ رونمایی می‌شود

سرعت دانلود هواوی میت ایکس ۵G مشخص شد

مکانیزم نگهدارنده و رهایش چاقوی حرارتی ثبت اختراع شد

مرحله دوم فعال‌سازی اینترنت رایگان خبرنگاران آغاز شد

برگزاری جشنواره ورزش‌های بومی و محلی در دانشگاه‌های علوم پزشکی

اعتراض به دریافت شهریه در دوره روزانه/ دانشگاه قول پیگیری داد

وضعیت اشتغال در ۲ دانشگاه مهم صنعتی/ آمار اشتغال در دکتری و ارشد

اساتید و خبرگان در تعالی رشته‌های علوم انسانی مشارکت کنند

عزاداری و زیارت؛ دو عنصر هویتی شیعه/ علت استقبال از زیارت اربعین

احتمال زوال عقل در فوتبالیست‌های حرفه‌ای بیشتر است

ضرورت رعایت قوانین تغذیه کودکان مبتلا به سرطان

بهترین سن درمان تخصصی ارتودنسی در دختران و پسران

خودروی پرنده این بار از پورشه و بوئینگ

سیر و پیاز خطر ابتلا به سرطان سینه را کاهش می‌دهند

دود دست دوم سیگار به چشم کودکان آسیب می‌رساند

نظر بازیگر ستایش درباره فصل چهارم سریال

تصویب وظایف دستگاه‌ها برای تدوین سند اقتصاد دانش بنیان

ناگفته‌های فریبا نادری از ستایش ۳

تازه عروس سینمای ایران در سفر +عکس

پسرکوچولوی بامزه مجری مشهور+عکس

گریم جدید رضا شفیعی جم +عکس

حمید هیراد در یک مراسم ختم +عکس

سوتی جدید ستایش۳ +عکس

پژو پارس وسط پیاده رو واژگون شد +عکس

گله گوسفندان باعث ترافیک پایتخت شدند +عکس

پیرمرد ۷۲ ساله روی نوک یک درخت +عکس

خط‌دهی عجیب آقای وکیل به متهم پرونده اقتصادی+عکس

این زن جوان محافظ شخصی یک رئیس جمهور است +عکس

بشار اسد در خط مقدم جبهه +عکس

پشمالوترین گوسفند جهان از بین رفت +عکس

تصاویر دردناک از مرگ ماهی‌های قره‌سو +عکس

آخرین توصیه یک گوساله به قصاب! +عکس

مشتریان جدید سالن‌های ماساژ این‌ها هستند +عکس

تویوتا یاریس از مدل سوپرمینی خود رونمایی کرد

شیوه حذف یارانه‌ بگیران را ببینید! +عکس

باران پاییزی تهران حادثه آفرید +عکس

فرزند سید حسن خمینی در راهپیمایی اربعین +عکس

اتفاق غیرمنتظره در دیدار ظریف با فرستاده چین +عکس

قیمت طلا به کمتر از ۴۰۰ هزار تومان رسید +جزئیات

ستایش و خواستگارش در پشت صحنه سریال+عکس

تصاویر شرم آور از شمال ایران +عکس

دارندگان این خودروها منتظر حذف یارانه باشند +جزئیات

جزئیات وام ۲۰۰ میلیونی مسکن اعلام شد

نامزدی متفاوت صدام حسین +عکس

پشمالوترین گوسفند جهان از بین رفت +عکس

وسایل گمشده زائران کربلا +عکس

بدآموزی‌های حشمت فردوس در ستایش۳

تو رو خدا این لباس پاره رو از ما نگیرین! +عکس

عکس هوایی تهران در زمان سلطنت احمد شاه قاجار +عکس

دلار به مرز روانی نزدیک شد +جزئیات

عباس عراقچی با صورت پوشیده در پیاده روی اربعین +عکس

باران پاییزی تهران حادثه آفرید +عکس

بریدن پرچم ایران به جای روبان در کرمان+عکس

تماشاگران با جواد عزتی قهر کردند

آخرین توصیه یک گوساله به قصاب! +عکس

ادامه کاهش قیمت طلا در بازار تهران +جزئیات

واکنش رضا گلزار به تمسخر آقای گل جهان +عکس

ترانه علیدوستی پشت صحنه یک فیلم +عکس

حرکت زیبای فرمانده سپاه در صفوف نماز جمعه +عکس

مراسم عروسی رافائل نادال +عکس

سلفی ستایش با خواستگارش +عکس

قلیان کشیدن وسط تظاهرات لبنان +عکس

چرا ستایش یک تراژدی خنده‌دار است؟

سکه ارزان‌تر شد +جزئیات

لحظه زیبای اولین سلام زائران به حرم امام حسین (ع) +عکس

شرور محله نارمک به دام افتاد +عکس

روش ثبت اعتراض به قطع شدن یارانه‌ها +جزئیات

حاضرم بمیرم ولی توی این آسانسور نرم! +عکس

قیمت طلا به کمتر از ۴۰۰ هزار تومان رسید +جزئیات