کد خبر: 55020
ف
علما توده مردم را به آگاهی سوق دادند نه روشنفکران/جای خالی قهرمان
منصوره اتحادیه، تاریخ‌پژوه گفت: علما توده مردم را به آگاهی سوق دادند نه روشنفکرانی که پیروانی نداشتند و حرفشان برای مردم مفهوم نبود. در حالی که پس از مشروطه، بلافاصله علما را کنار گذاشتند.

به گزارش ثریا بیست و سومین قسمت از برنامه تلویزیونی «شوکران» با حضور منصوره اتحادیه، مورخ و تاریخ‌پژوه ۸۶ ساله ایران، دوشنبه ۱۸ آذر از شبکه چهار سیما روی آنتن رفت. وی در ابتدای این برنامه درباره اهمیت و جایگاه تاریخ در زمانه کنونی گفت: هر علمی از جمله تاریخ‌نگاری تحول پیدا کرده است. پیش‌تر تاریخ نخبگان و فاتحین روایت می‌شد و اقشار فرودست تاریخی نداشتند، اما با پیشرفت تاریخ‌نگاری، «تاریخ نو» قبل از جنگ جهانی دوم شروع شد، هر چند آن هم اکنون زیر سوال رفته است.

روش‌شناسی علم تاریخ دگرگون شده است

وی اضافه کرد: اصولاً در دهه اخیر، روش‌شناسی علم تاریخ دگرگون شده است. خود تاریخ‌نگاری در حال گذار است، اما چون گسترش پیدا کرده، امکانات خوبی در اختیار می‌گذارد. مثلاً الان از عکس‌های خانوادگی و مردم عادی می‌توان بسیار آموخت. در واقع، هر چه مربوط به انسان و در مسیر شناخت انسان است، به تاریخ مرتبط می‌شود.

اتحادیه تصریح کرد: از اسناد تاریخی محلی، مثل اجاره‌نامه یک دکان می‌توان استفاده‌های بسیاری کرد و حتی درباره آن‌ها مقاله نوشت. بنابراین باید اسناد را ارج نهاد، حتی اگر حاوی نکته منفی باشد، مثلاً درباره تجارت تریاک یا دریافت ربا بوده باشد!

از شیوه تاریخ‌نویسی جدید دور هستیم

این مورخ و تاریخ‌پژوه در پاسخ به پرسش پیام فضلی‌نژاد، سردبیر شوکران پیرامون به تکرار افتادن در تاریخ‌پژوهی ایران و تنبلی مورخان گفت: به دلیل ندانستن زبان و قطع بودن ارتباط، از شیوه تاریخ‌نویسی جدید دور هستیم. ضمن اینکه ما درگیر تکرار دوباره و سه‌باره تاریخ سیاسی هستیم، در حالی‌که نباید درجا زد و به گونه‌های دیگر تاریخ هم پرداخت.

برخی سازمان‌ها در ارائه اسناد تاریخی، محدودیت ایجاد می‌کنند

وی گفت: البته گاهی متأسفانه برخی سازمان‌ها در ارائه اسناد تاریخی، محدودیت ایجاد می‌کنند و هزینه گرانی هم تقاضا دارند، ضمن اینکه اسنادشان هم دسته‌بندی و مرتب نیست.

وی اضافه کرد: شیفته گذشته هستیم، اما نه خودمان و نه کتاب‌هایمان از چارچوب‌های مرسوم تاریخ خارج نمی‌شویم و این تناقض است. حتی همان دانسته‌های تاریخی‌مان هم عمق ندارد و کامل نیست.

تاریخ‌نگاری باید فرای جنسیت باشد

اتحادیه اذعان کرد: همانطور که تاریخ پژوهی متحول می‌شود، مورخ هم دچار تحول می‌شود و نگاهش به اسناد هم تحول پیدا می‌کند. مثلاً ۲۰ سال قبل خیلی نسبت به نقش پررنگ زنان در قاجار معتقد بودم، اما سال‌های اخیر متوجه شدم عده معدودی بوده‌اند و اصلاً نباید نقش زنان و مردان را در تاریخ جدا کرد. تاریخ‌نگاری باید فرای جنسیت باشد.

وجه اشتراک تاریخ و رمان

این تاریخ پژوه ۸۶ ساله گفت: مورخ می‌تواند پس از پژوهش، تا حدی هم تصور و تخیل کند. وجه اشتراک تاریخ و رمان هم تا حدی همین عنصر تخیل است. البته همین موضوع، نیاز به آگاهی دارد.

انقلاب اسلامی، تکرار یا ادامه همان انقلاب مشروطه است

اتحادیه با اذعان به علاقه و درکش از شخصیت شیخ فضل‌الله نوری گفت: او متوجه بود قانون اساسی به دلیل گرته‌برداری از قوانین اساسی بلژیک و فرانسه، نمی‌تواند به طور کامل منطبق با فقه باشد. او مخالف التقاط چپ‌گرایانه و سوسیالیست‌ها بود و معتقدم انقلاب اسلامی، تکرار یا ادامه همان انقلاب مشروطه است. مطمئنم آیت‌الله خمینی با هوشمندی‌ای که داشت، توانست از مشروطه درس بگیرد.

وی با بیان اینکه علما توده مردم را به آگاهی سوق دادند نه روشنفکران، گفت: روشنفکران پیروانی نداشتند و حرفشان برای مردم مفهوم نبود. با این حال پس از مشروطه، بلافاصله علما را کنار گذاشتند.

مورخ قاضی نیست، اما نمی‌تواند بی‌طرف باشد

این مورخ درباره اینکه چرا نسبت به شخصیت‌ها در تاریخ قضاوت کرده است، گفت: مورخ قاضی نیست، اما نمی‌تواند بی‌طرف باشد. بنابراین دچار پیش‌داوری است، اما باید منصف باشد و دوطرف را ببیند. من با نگاه به مقتضیات زمانه شیخ فضل‌الله و سیدجمال الدین اسدآبادی، آن‌ها را درک می‌کنم و به همین دلیل هوادارشان هستم.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا دچار توهم توطئه است، با خنده گفت: می‌شود ایرانی بود و توهم توطئه نداشت؟ شاید توطئه نشود نامش را گذاشت. همین اواخر آمریکا مطرح کرده است که می‌خواستند با انگلیسی‌ها در زمان مصدق در ۲۵ مرداد کودتا کنند و نشد؛ بنابراین مسئولیتی در قبال توطئه ۲۸ مرداد نداشته‌اند. این ادعا باورکردنی نیست. بنابراین این خودش توطئه است دیگر! حسن مشرف نفیسی (مشرف‌الدوله) که یک فرد باسواد وطن‌پرست است، جمله‌ای دارد با این مضمون: «باید به حال مملکتی افسوس خورد که وقتی خارجی‌ها از حکومتش بد می‌گویند، مردمش خوشحال می‌شوند.» این خیلی حرف تأمل‌برانگیزی است و راجع به ایران امروز ما هم صدق می‌کند! شاید دلیلش این است که سواد سیاسی و اجتماعی مردم ما پایین است.

جای قهرمان سیاسی در تاریخ ما خالی است

اتحادیه در بخش دیگری از این برنامه خاطرنشان کرد: ما اگر امام‌هایمان را کنار بگذاریم ـ که قهرمان هستند و جنبه مذهبی دارند ـ قهرمان سیاسی نداریم و جایشان در تاریخ ما خالی است و خودمان هم خراب کرده‌ایم، یعنی به افراد دلسوزی هم که بوده‌اند، یک برچسبی زده‌ایم و آن‌ها را رانده‌ایم.

تاریخ عبرت آموز نیست چون تکرار نمی شود!

به گفته این پژوهشگر تاریخ، تاریخ عبرت‌آموز نیست، چون شخصیت‌ها، موقعیت‌ها و مسائلش تکرار نمی‌شوند، ولی دانستن اطلاعات تاریخی مهم است. می‌گویند کسی که تاریخ نمی‌داند مانند بچه‌ای است که خاطره‌ای ندارد. دانستن تاریخِ درست برای رجال ما که در مسائل بین‌المللی قرار دارند، خیلی مهم است.

انقلاب اسلامی موجب پیشرفت و آگاهی زنان شد

اتحادیه در پاسخ به فضلی‌نژاد که آیا پیروزی علما در انقلاب اسلامی همان پیروزی مردم بوده است، پاسخ گفت: زن‌ها در انقلاب اسلامی آگاهی پیدا کردند، بنابراین معتقدم پیشرفت کردند. مشارکت واقعی زن‌ها در انقلاب بود و همه اقشار رفتند رأی دادند.

وی در پایان برنامه در پاسخ به اینکه اگر روزی امر شود برای دفاع از آراء و نظراتتان جام شوکران را بنوشید، گفت: نه از نظراتم دفاع می‌کنم و به هر نتیجه‌ای رسیدم، اگر عکسش ثابت شود حاضرم عقیده‌ام را عوض کنم.

«شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، محصول مشترک شبکه چهار سیما و حوزه هنری است. این برنامه دوشنبه هرهفته ساعت ۲۱ شامگاه با سردبیری و اجرای پیام فضلی‌نژاد روی آنتن تلویزیون می‌رود.

بازپخش «شوکران» روزهای سه‌شنبه ۱۰ صبح، جمعه ۱۴ ظهر، شنبه ۱ بامداد است.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

همدردی متفاوت روزنامه ایرانی درباره انفجار بیروت+عکس

ابراز نگرانی محسن رضایی برای معیشت مردم لبنان

تصویر عامل اصلی انفجار بیروت منتشر شد+عکس

واکنش به خودکشی همزمان ۴ دختر در بابل

واریز یارانه جدید به این حساب‌ها

نتایج آزمون دستیاری پزشکی شهریور ماه اعلام می‌شود

افزایش ضریب تاب آوری واحدها/ایجاد پایداری اقتصادی در دانشگاه آزاد

نتایج نهایی کنکور ارشد اواخر مهر اعلام می‌شود

تصاویر دردناک از مفقودان انفجار بیروت+عکس

نشان جدید دانشگاه افسری+عکس

کیهان مقصر انفجار بیروت را اعلام کرد

هجوم مردم به سمت شمال+عکس

صحنه ترسناک سرقت در خوزستان +عکس

نماینده آمریکا: نباید بگذاریم ایران ثروتمند شود

ببینید کرونا چه بلایی سر هنرمندان آورده+عکس

پیام رهبر انقلاب در پی فاجعه دردناک بیروت +عکس

ترامپ: اگر این اتفاق نبود، ایران مذاکره می‌کرد!

پل طبیعت تهران به رنگ پرچم لبنان درآمد +عکس

لبخند متهمان اقتصادی در دادگاه+عکس

کره جنوبی زیر باران شدید غرق شد+عکس

این طلبه به بیماران کرونایی خدمت میکند+عکس

پیرزن ۸۹ ساله هشترودی کرونا را شکست داد +عکس

پرت شدن انسان‌ها به آسمان در انفجار بیروت+عکس

لاغری سریع با این میوه کوچک

خودروهای داعش در تهران + عکس

دلتنگی بازیگر زن فرانسوی برای اصفهان+عکس

همدردی جالب امارات با لبنان +عکس

پایانِ حج در سال کرونا +عکس

تعمیق جریان وکالت و مفهوم امامت توسط امام هادی(ع)

فلسفه‌های مضاف، شرط پویایی تمدن اسلامی است

مهران مدیری راهی بیمارستان شد

خلاقیت کرونایی در آسانسور هند+عکس

بابک جهانبخش و همسرش لب دریا+عکس

اولین بیمارستان موقت هنگ کنگ مخصوص بیماران کرونایی+عکس

علی انصاریان در کنار بادیگاردش +عکس

آیت الله سیستانی ۹۰ ساله شد+عکس

تصاویر تلخ از انتقال ز‌ن مجروح پس از انفجار بیروت+عکس

رشد قیمت مسکن تا کجا ادامه دارد؟

ادامه صعود بورس‌های جهانی

قابلیت صحت سنجی پیام‌ها به واتساپ اضافه شد

یکی از محبوب‌ترین امکانات آیفون به اندروید آمد

عقبگرد دلار

مجری صدا و سیما علت برکناری‌اش را فاش کرد+عکس

دراز کشیدن مجروحان در محل انفجار بیروت+عکس

پاشیدن رنگ قرمز روی مجسمه پادشاه بلژیک +عکس

تخریب دفتر روز‌نامه لبنانی در انفجار بیروت+عکس

تصویری از قبل و بعد مرکز انفجار بیروت+عکس

علت تغییر رئیس سازمان هواپیمایی لو رفت+عکس

امام هادی(ع)‌ اسلام ناب و سنت نبوی را در قالب زیارت بازیابی کرد

جامعه کبیره منشور امامت و ولایت و دوره کامل امام‌شناسی است

سناریوهای آغاز سال تحصیلی با اولویت سلامت دانش آموزان تدوین شد

مشارکت بیش از ۶۱۰ هزار سوادآموز در طرح نماز کلید بهشت

اهالی رسانه در آموزش‌و پرورش عضوی از خانواده تعلیم و تربیت هستند

موافقت رهبر انقلاب با عفو یا تخفیف مجازات تعدادی از محکومان

علت شیوع کرونا در گیلان اعلام شد

توضیحات وزیر بهداشت درباره ساخت واکسن ایرانی کرونا

انواع تست‌های کرونا را بشناسید

فرانسه سفر اتباعش به ایران را به این دلیل ممنوع کرد

دولت موافق کالابرگ نیست/ درحال گذران شرایط تحریم هستیم

مجلس وقوه قضائیه دنبال زمین زدن دولت نیستند/قوی‌تر از دیروز هستیم

وضعیت بحرانی مردم در اتوبوس‌های تهران+عکس

تصویری از پرستار انفجار بیروت که اشک همه را در آورد+عکس

علت انفجار مواد شیمیایی در بیروت+عکس

تصویر هوایی از لحظه انفجار بیروت +عکس

کنایه سنگین بازیگر سینمای ایران به فحاشان انفجار بیروت+عکس

رئیس‌جمهور لبنان در خرابه‌های انفجار بیروت+عکس

اصلاحات رشته‌های پذیرش بدون کنکور ۲۶ مرداد منتشر می‌شود

آمار دریافت کارت کنکور ارشد ۹۹ اعلام شد

فردا دومینوی تعویق ۲ آزمون کشوری پایان می‌یابد

مسابقه عکاسی و نقاشی کودکان ایرانی

تصاویر دردناک از انفجار لبنان+عکس

ظاهر عجیب و غریب علی انصاریان+عکس

کتک خوردم، عکسم رو لایک کنید +عکس

اعلام آمادگی وزارت بهداشت برای کمک به لبنان

حرکت عجیب چینی‌ها همه را شوکه کرد+عکس

درآمد باورنکردنی کودکان کار تهرانی

تصویر دردناک از مراسم تشییع پرستار ایرانی+عکس

ماسک لاکچری بهاره رهنما+عکس

مهریه جدید عروس‌های ایرانی+عکس

درخواست خطرناک از عادل فردوسی پور+عکس

ساحل بیروت قبل و بعد از انفجار+عکس

کنایه تند مجری ممنوع التصویر به معاون وزیر بهداشت+عکس

کنایه سنگین مجری مهاجرت کرده به آزاده نامداری+عکس

زیباترین عروس و داماد ایران+عکس

پیامک وزارت اطلاعات به مردم ایران+عکس

ماجرای این مادر و پسر دنیا را شوکه کرد+عکس

اکبر عبدی دردسرساز شد+عکس

لاغری سریع با این میوه کوچک

مجری معروف روی تخت بیمارستان +عکس

تصاویر دردناک از ساحل گیلان+عکس

اعتراض به تصویر لاریجانی در بیمارستان +عکس

تصویر تکان دهنده از پرستار جیرفتی+عکس

بی‌خیالی دردناک مادر مشهدی+عکس

این آقازاده جایگزین احسان علیخانی شد+عکس

خداحافظی دردناک حامد بهداد در اینستاگرام+عکس

اولین تصویر از داماد متواری وزیر سابق+عکس

جزئیات تازه از جنایت خونین سعادت‌آباد +عکس

هجوم مردم به سمت شمال+عکس

چاقو وسط صورت یکی از آقازاده‌ها+عکس

بی‌خیال‌ترین داوطلب کنکور دکتری+عکس

اینم عاقبت کوه خواری+عکس

ترامپ در دو قدمی مرگ+عکس

تصاویر هولناک از شدت خرابی‌ها در بیروت+عکس

انتقاد مداح معروف از تصمیم ستاد ملی کرونا+عکس

همدردی جالب امارات با لبنان +عکس

حریرچی وسط مسافران مترو تهران+عکس

صحنه ترسناک سرقت در خوزستان +عکس

تصویری متفاوت از عمو پورنگ که سروصدا کرد+عکس

مجید مظفری در اورژانس بیمارستان+عکس

پاسخ تند رائفی پور+عکس