کد خبر: 55020
ف
علما توده مردم را به آگاهی سوق دادند نه روشنفکران/جای خالی قهرمان
منصوره اتحادیه، تاریخ‌پژوه گفت: علما توده مردم را به آگاهی سوق دادند نه روشنفکرانی که پیروانی نداشتند و حرفشان برای مردم مفهوم نبود. در حالی که پس از مشروطه، بلافاصله علما را کنار گذاشتند.

به گزارش ثریا بیست و سومین قسمت از برنامه تلویزیونی «شوکران» با حضور منصوره اتحادیه، مورخ و تاریخ‌پژوه ۸۶ ساله ایران، دوشنبه ۱۸ آذر از شبکه چهار سیما روی آنتن رفت. وی در ابتدای این برنامه درباره اهمیت و جایگاه تاریخ در زمانه کنونی گفت: هر علمی از جمله تاریخ‌نگاری تحول پیدا کرده است. پیش‌تر تاریخ نخبگان و فاتحین روایت می‌شد و اقشار فرودست تاریخی نداشتند، اما با پیشرفت تاریخ‌نگاری، «تاریخ نو» قبل از جنگ جهانی دوم شروع شد، هر چند آن هم اکنون زیر سوال رفته است.

روش‌شناسی علم تاریخ دگرگون شده است

وی اضافه کرد: اصولاً در دهه اخیر، روش‌شناسی علم تاریخ دگرگون شده است. خود تاریخ‌نگاری در حال گذار است، اما چون گسترش پیدا کرده، امکانات خوبی در اختیار می‌گذارد. مثلاً الان از عکس‌های خانوادگی و مردم عادی می‌توان بسیار آموخت. در واقع، هر چه مربوط به انسان و در مسیر شناخت انسان است، به تاریخ مرتبط می‌شود.

اتحادیه تصریح کرد: از اسناد تاریخی محلی، مثل اجاره‌نامه یک دکان می‌توان استفاده‌های بسیاری کرد و حتی درباره آن‌ها مقاله نوشت. بنابراین باید اسناد را ارج نهاد، حتی اگر حاوی نکته منفی باشد، مثلاً درباره تجارت تریاک یا دریافت ربا بوده باشد!

از شیوه تاریخ‌نویسی جدید دور هستیم

این مورخ و تاریخ‌پژوه در پاسخ به پرسش پیام فضلی‌نژاد، سردبیر شوکران پیرامون به تکرار افتادن در تاریخ‌پژوهی ایران و تنبلی مورخان گفت: به دلیل ندانستن زبان و قطع بودن ارتباط، از شیوه تاریخ‌نویسی جدید دور هستیم. ضمن اینکه ما درگیر تکرار دوباره و سه‌باره تاریخ سیاسی هستیم، در حالی‌که نباید درجا زد و به گونه‌های دیگر تاریخ هم پرداخت.

برخی سازمان‌ها در ارائه اسناد تاریخی، محدودیت ایجاد می‌کنند

وی گفت: البته گاهی متأسفانه برخی سازمان‌ها در ارائه اسناد تاریخی، محدودیت ایجاد می‌کنند و هزینه گرانی هم تقاضا دارند، ضمن اینکه اسنادشان هم دسته‌بندی و مرتب نیست.

وی اضافه کرد: شیفته گذشته هستیم، اما نه خودمان و نه کتاب‌هایمان از چارچوب‌های مرسوم تاریخ خارج نمی‌شویم و این تناقض است. حتی همان دانسته‌های تاریخی‌مان هم عمق ندارد و کامل نیست.

تاریخ‌نگاری باید فرای جنسیت باشد

اتحادیه اذعان کرد: همانطور که تاریخ پژوهی متحول می‌شود، مورخ هم دچار تحول می‌شود و نگاهش به اسناد هم تحول پیدا می‌کند. مثلاً ۲۰ سال قبل خیلی نسبت به نقش پررنگ زنان در قاجار معتقد بودم، اما سال‌های اخیر متوجه شدم عده معدودی بوده‌اند و اصلاً نباید نقش زنان و مردان را در تاریخ جدا کرد. تاریخ‌نگاری باید فرای جنسیت باشد.

وجه اشتراک تاریخ و رمان

این تاریخ پژوه ۸۶ ساله گفت: مورخ می‌تواند پس از پژوهش، تا حدی هم تصور و تخیل کند. وجه اشتراک تاریخ و رمان هم تا حدی همین عنصر تخیل است. البته همین موضوع، نیاز به آگاهی دارد.

انقلاب اسلامی، تکرار یا ادامه همان انقلاب مشروطه است

اتحادیه با اذعان به علاقه و درکش از شخصیت شیخ فضل‌الله نوری گفت: او متوجه بود قانون اساسی به دلیل گرته‌برداری از قوانین اساسی بلژیک و فرانسه، نمی‌تواند به طور کامل منطبق با فقه باشد. او مخالف التقاط چپ‌گرایانه و سوسیالیست‌ها بود و معتقدم انقلاب اسلامی، تکرار یا ادامه همان انقلاب مشروطه است. مطمئنم آیت‌الله خمینی با هوشمندی‌ای که داشت، توانست از مشروطه درس بگیرد.

وی با بیان اینکه علما توده مردم را به آگاهی سوق دادند نه روشنفکران، گفت: روشنفکران پیروانی نداشتند و حرفشان برای مردم مفهوم نبود. با این حال پس از مشروطه، بلافاصله علما را کنار گذاشتند.

مورخ قاضی نیست، اما نمی‌تواند بی‌طرف باشد

این مورخ درباره اینکه چرا نسبت به شخصیت‌ها در تاریخ قضاوت کرده است، گفت: مورخ قاضی نیست، اما نمی‌تواند بی‌طرف باشد. بنابراین دچار پیش‌داوری است، اما باید منصف باشد و دوطرف را ببیند. من با نگاه به مقتضیات زمانه شیخ فضل‌الله و سیدجمال الدین اسدآبادی، آن‌ها را درک می‌کنم و به همین دلیل هوادارشان هستم.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا دچار توهم توطئه است، با خنده گفت: می‌شود ایرانی بود و توهم توطئه نداشت؟ شاید توطئه نشود نامش را گذاشت. همین اواخر آمریکا مطرح کرده است که می‌خواستند با انگلیسی‌ها در زمان مصدق در ۲۵ مرداد کودتا کنند و نشد؛ بنابراین مسئولیتی در قبال توطئه ۲۸ مرداد نداشته‌اند. این ادعا باورکردنی نیست. بنابراین این خودش توطئه است دیگر! حسن مشرف نفیسی (مشرف‌الدوله) که یک فرد باسواد وطن‌پرست است، جمله‌ای دارد با این مضمون: «باید به حال مملکتی افسوس خورد که وقتی خارجی‌ها از حکومتش بد می‌گویند، مردمش خوشحال می‌شوند.» این خیلی حرف تأمل‌برانگیزی است و راجع به ایران امروز ما هم صدق می‌کند! شاید دلیلش این است که سواد سیاسی و اجتماعی مردم ما پایین است.

جای قهرمان سیاسی در تاریخ ما خالی است

اتحادیه در بخش دیگری از این برنامه خاطرنشان کرد: ما اگر امام‌هایمان را کنار بگذاریم ـ که قهرمان هستند و جنبه مذهبی دارند ـ قهرمان سیاسی نداریم و جایشان در تاریخ ما خالی است و خودمان هم خراب کرده‌ایم، یعنی به افراد دلسوزی هم که بوده‌اند، یک برچسبی زده‌ایم و آن‌ها را رانده‌ایم.

تاریخ عبرت آموز نیست چون تکرار نمی شود!

به گفته این پژوهشگر تاریخ، تاریخ عبرت‌آموز نیست، چون شخصیت‌ها، موقعیت‌ها و مسائلش تکرار نمی‌شوند، ولی دانستن اطلاعات تاریخی مهم است. می‌گویند کسی که تاریخ نمی‌داند مانند بچه‌ای است که خاطره‌ای ندارد. دانستن تاریخِ درست برای رجال ما که در مسائل بین‌المللی قرار دارند، خیلی مهم است.

انقلاب اسلامی موجب پیشرفت و آگاهی زنان شد

اتحادیه در پاسخ به فضلی‌نژاد که آیا پیروزی علما در انقلاب اسلامی همان پیروزی مردم بوده است، پاسخ گفت: زن‌ها در انقلاب اسلامی آگاهی پیدا کردند، بنابراین معتقدم پیشرفت کردند. مشارکت واقعی زن‌ها در انقلاب بود و همه اقشار رفتند رأی دادند.

وی در پایان برنامه در پاسخ به اینکه اگر روزی امر شود برای دفاع از آراء و نظراتتان جام شوکران را بنوشید، گفت: نه از نظراتم دفاع می‌کنم و به هر نتیجه‌ای رسیدم، اگر عکسش ثابت شود حاضرم عقیده‌ام را عوض کنم.

«شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، محصول مشترک شبکه چهار سیما و حوزه هنری است. این برنامه دوشنبه هرهفته ساعت ۲۱ شامگاه با سردبیری و اجرای پیام فضلی‌نژاد روی آنتن تلویزیون می‌رود.

بازپخش «شوکران» روزهای سه‌شنبه ۱۰ صبح، جمعه ۱۴ ظهر، شنبه ۱ بامداد است.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

کشف سکه دوره تیموری در اصفهان+عکس

افراد فاقد حس بویایی در معرض خطر مرگ هستند

ابداع روکش جدیدی که از ایجاد حفره در دندان پیشگیری می‌کند

پیاده‌روی فضایی انجام می‌شود

کشف دو داروی موثر در توقف رشد سلول‌های سرطانی

رگ‌های خونی در زنان زودتر پیر می‌شوند یا مردان؟

تولید رنگ نانویی مقاوم در برابر امواج الکترومغناطیس

صدای مومیایی ۳ هزار ساله شبیه سازی شد

تغییر شارژرهای اپل انبوه زباله الکترونیکی تولید می‌کند

دعوت از وزیر علوم به مجلس درباره مسائل فرهنگی سیاسی دانشگاه‌ها

دوره آموزش مجازی اخلاق پزشکی راه اندازی می‌شود

تکذیب خبر بازسازی مدارس سوریه توسط ایران

کرایه تاکسی برای این افراد مجانی است +عکس

تک‌ تیراندازان آماده شلیک به سربازان اسرائیلی +عکس

اولین تصویر از «خورشید» مجید مجیدی +عکس

لحظه بلعیدن ایگوانا توسط مار پیتون در حیاط خانه +عکس

گورستان سربازان آمریکایی در تهران +عکس

تظاهرات ضدآمریکایی میلیونی در بغداد +عکس

پانته‌آ پناهی‌ها در فیلم حاتمی کیا +عکس

تصویر متفاوت پیمان معادی روی پوستر درخت گردو +عکس

علت شیوع بیشتر سرطان در مردان مشخص شد

راه‌های به تاخیر انداختن خطرات یائسگی زودهنگام

کلید آزمون دستیاری فوق تخصصی پزشکی منتشر شد

هتل حبابی برای همنشینی با فیل‌ها +عکس

عیادت ناطق نوری از رئیس بنیاد شهید +عکس

برخورد مرگبار پژو ۲۰۶ با گاردریل در بزرگراه نیایش +عکس

دولت اندونزی در رشته‌های هنری بورس تحصیلی می‌دهد

رقابت ۴۸۱ هزار نفر در کنکور ارشد ۹۹/ آغاز ثبت نام مجدد از ۱۴ بهمن

حرکت تاریخی ملت ایران در مسیر تکاملی به تمدن نوین منتهی می‌شود

شرایط اجتماعی زمانه میلاد امام زمان (عج)

این فیلم هالیوودی نیست اینجا چین است +عکس

کشنده‌ترین عنکبوت جهان در حال تکثیر +عکس

تصویر باورنکردنی از بارش برف در پیرانشهر +عکس

فروشنده اینترنتی پوست روباه در آذربایجان شرقی به دام افتاد +عکس

دستخط پادشاه جدید عمان سوژه شد +عکس

راه حل علی ضیا برای تمام شدن جنگ +عکس

وقتی همه دارن به هم دروغ می‌گن! +عکس

راننده تاکسی با معرفت +عکس

با خوردن این سوپ ویروس کرونا می‌گیرید +عکس

لژیونر ایرانی به خاطر ویروس کرونا قرنطینه شد +عکس

نجات مادر باردار بستان آبادی از محاصره برف +عکس

تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران +جزئیات

گردو برای سلامت باکتری‌های روده و قلب مفید است

دیدار وزیر آموزش و پرورش با نخست وزیر سوریه

ورزش می‌تواند داروی مناسبی برای سرماخوردگی باشد

مواد شیمیایی کرم‌های ضدآفتاب جذب بدن می‌شود

یک سوم بیماران مصروع مقاوم به درمان هستند

ویندوز ۷ برای دولت آلمان هزینه تراشید

با دو میراث تمدنی اسلامی و شیعی می‌توانیم با تمدن غرب تعامل کنیم

تمدن نوین اسلامی باید از گذرگاه عامه مردم عبور کند

مستضعفان چگونه می توانند تمدن نوین بیافرینند؟

خانه‌های رنگی اراک +عکس

کله پاچه ارزان شد

عکس دسته‌جمعی پوتین با خانواده نتانیاهو

تغییر مجری یک برنامه تلویزیونی +عکس

سفر رهبر انقلاب به پاکستان +عکس

واکنش ایران به تهدید آمریکا درباره ترور سردار قاآنی

داماد نامزد دموکرات آمریکا در فیلم مجید مجیدی

تخت جمشید سفیدپوش شد +عکس

حاشیه عیادت روحانی از رئیس بنیاد شهید +عکس

تصاویری هولناک از وضعیت چین پس از ابتلا به کرونا +عکس

دستگیری خواننده لس آنجلسی در تهران +عکس

در این دو نقطه از جاده چالوس توقف نکنید!

کشور در امن ترین زمان خود است/ آیین نامه ها تولید را مختل نکند

برنامه‌های قرآن و عترت وزارت آموزش و پرورش در ایام الله دهه فجر

عیادت روحانی از رئیس بنیاد شهید +عکس

تولید ادبیات علمی در زمینه تمدن نوین اسلامی سرعت پیدا کرده است

آسمان بهمن میزبان چه رویدادهای نجومی است

موافقت با بهره برداری ۲۴ مرکز آموزش مهارتی و حرفه‌ای علوم پزشکی

زمان ثبت نام پذیرفته شدگان فراگیر دانشگاه پیام نور اعلام شد

احراز هویت ۸۰۰ متخلف علمی و ارسال مشخصات به دانشگاه‌ها

آمریکا سردار قاآنی را هم به ترور تهدید کرد

ایران قوی بدون اقتصاد قوی امکان‌پذیر نیست

بهاره رهنما در کنار مردم سیستان و بلوچستان + عکس

سرقت خودرو با این وسایل ساده +عکس

درخواست خجالت آور عروس از مهمانان عروسی+عکس

زنده ماندن معجزه آسای پسر ۱۵ ساله تهرانی +عکس

مجری معروف و خواب عجیبش +عکس

مراقبت پسر مبتلا به ناتوانی ذهنی از مادر پیرش! +عکس

نگهبان و زندانی در دوره قاجار +عکس

نقشه ایران در شبکه سه صدای همه را درآورد +عکس

تصویر عروسی زوج جانباخته هواپیمای اوکراینی بنر شد +عکس

ترور فرمانده بسیج دارخوین شادگان در منزلش +عکس

ابتلای رضا پهلوی به یک بیماری کُشنده؟

زیرنویس متفاوت شبکه خبر از سخنان خجالت آور ترامپ +عکس

جایزه نماینده کهنوج برای سَر ترامپ، جهانی شد +عکس

تصویر باورنکردنی از بارش برف در پیرانشهر +عکس

کراوات جان‌باخته هواپیمای اوکراینی سانسور شد +عکس

تهران برفی‌ در دوره ناصرالدین شاه +عکس

افسر راهور با معرفت در شب برفی ارومیه+عکس

پوستر سایت رهبر انقلاب درباره مذاکره با آمریکا +عکس

تخت جمشید سفیدپوش شد +عکس

تک‌ تیراندازان آماده شلیک به سربازان اسرائیلی +عکس

واژگونی مرگبار اتوبوس در ساوه +عکس

قیمت سکه مسیر عوض کرد +جزئیات

رفتار باورنکردنی اردک با ماهی‌ها +عکس

فرو رفتن دهان نیزه‌ای ماهی باراکودا در گردن ماهیگیر عسلویه‌ای+عکس

حفاظت از ترامپ در آسمان +عکس

حاشیه عیادت روحانی از رئیس بنیاد شهید +عکس

با خوردن این سوپ ویروس کرونا می‌گیرید +عکس

بدل ایرانی دیوید بکهام هم پیدا شد+عکس

بازگشت پروازهای عبوری به آسمان ایران +عکس

گورستان سربازان آمریکایی در تهران +عکس

خودروی پانصد میلیون تومانی در خیابان‌های تهران +عکس

اسپند دود کردن برای حسن روحانی +عکس

لژیونر ایرانی به خاطر ویروس کرونا قرنطینه شد +عکس

شیرین پنجه طلا بازداشت شد +عکس

درخواست خجالت آور عروس از مهمانان عروسی+عکس

داماد نامزد دموکرات آمریکا در فیلم مجید مجیدی

حرکت زیبای ارتش در روز‌های آخر امدادرسانی +عکس