کد خبر: 60066
ف
تأثیر فتح ایران بر روند شکل گیری تمدن اسلامی
در دومین نشست از سلسله نشستهای بررسی تأثیر فتح ایران بر روند شکل گیری تمدن اسلامی، محمد باغستانی سه شبهه مهم مطرح شده در این باره را مورد نقد و بررسی قرار داد.

به گزارش ثریا دومین نشست از سلسله نشستهای بررسی تأثیر فتح ایران بر روند شکل گیری تمدن اسلامی با ارائه محمد باغستانی مدیر گروه و عضو هیأت علمی گروه هنر و تمدن اسلامی پژوهشکده اسلام تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در مدرسه علمیه جعفریه برگزار شد.

در ابتدای این جلسه باغستانی به سه شبهه اصلی مطرح شده پیرامون فتح ایران اشاره کرد:
۱) ادعا بر این است که جنگ عامل مسلمان شدن ایرانیان شده و این جنگ گسترده موجب شده تا ایرانیان به اجبار به اسلام تن دهند.
۲) شبهه دیگری که از شبهه اول ریشه می‌گیرد این است که در حمله اعراب مسلمان به ایران، کشتار زیادی از ایرانیان صورت گرفته است.
۳) بخش قابل توجهی از تمدن عظیم ایران، توسط اعراب مسلمان نابود شده است.

استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی سپس به بررسی هر یک از این شبهات پرداخت:

شبهه اول: اسلام اجباری

هر پدیده‌ای که در این عالم پیدا می‌شود، نیازمند عاملی برای وجود و عاملی برای بقا خود است. اولاً اسلام با جنگ پدید نیامده است بلکه مبتنی بر رسالتی جهانی برای حضرت محمد صلی الله علیه و آله بوده است. پیش از ورود اعراب مسلمان به ایران، علاوه بر اسلام آوردن جناب سلمان، این ایرانیان یمن بودند که در زمان پیامبر اسلام به دین اسلام گرایش یافتند. از همین ایرانیان یمن بود که نخستین مدافعان برخاستند و با پیامبر دروغینی به نام اسود عنسی مبارزه کردند و اولین شهید ایرانی دفاع از اسلام نیز از میان ایشان تقدیم اسلام شد.

پس از ورود اسلام به ایران، هرگز از فشار نظامی برای الزام و اجبار مردم به تغییر آئین خود استفاده نشد. اگر ایرانیان به زور مسلمان شدند، چرا پس از اینکه در سرکوبی بنی امیه، مشارکت فعال داشتند، به آئین زرتشتی بازنگشتند؟ کسانی که مدعی اسلام اجباری ایرانیان هستند، باید شواهد زیادی ارائه کنند که ایرانیان قصد بازگشت به ایین زرتشت و حکومت ساسانی داشتند ولی عرب‌های مسلمان مانع شدند.

شبهه دوم: کشتار وسیع ایرانیان

باغستانی در ادامه به شبهه دوم اشاره کرده و گفت: براساس شبهه اول، این نتیجه گرفته شده که کشتارهای فراوانی از ایرانیان، توسط اعراب مسلمان صورت گرفته است. با مطالعه منابع و گزارش‌های تاریخی در می‌یابیم که مسلمانان قصد اجبار و فشار برای گسترش اسلام نداشتند. در همه جنگ‌ها مسلمانان در ابتدا سه پیشنهاد دعوت به پذیرش اسلام، پرداخت جزیه و یا در نهایت جنگ مطرح می‌شد. نکته مهم دیگر این است که آیا مسلمانان از اقتدار کافی برای تحمیل دین خود برخوردار بودند. براساس گزارش منابع تعداد سپاهیان مسلمان در حمله به ایران کمتر از ۵۰ هزار نفر و در برخی موارد ۱۰۰ هزار نفر گزارش شده است. در مقابل جامعه ایران در آن دوره جمعیتی در حدود ۱۴۰ میلیون نفر داشته است. ارتش ساسانی یکی از دو ارتش بزرگ جهان محسوب می شده است. با این شرایط چگونه اعراب مسلمان توانسته اند تا اسلام را بر ایرانیان تحمیل کنند؟
وی افزود: پژوهشگری زرتشتی در کتابی با عنوان «ستیز و سازش» آورده که تا پایان سده اول در حدود ۱۰ درصد از جمعیت ایران، مسلمان شده اند. در پایان قرن دوم این میزان به حدود ۵۰ درصد افزایش می‌یابد و این افزایش تدریجی در قرن‌های سوم و چهارم ادامه می‌یابد. بنابراین گزارش اسلام تدریجی ما را از همه استدلال‌ها بی نیاز می‌کند.

عضو هیأت علمی گروه هنر و تمدن اسلامی گفت: در مقابل افرادی که نسبت به فتح ایران اشکال می‌کنند، نمی‌خواهند به شرایط حکومت ساسانی در آن دوره توجه کنند. اگر مردم ایران طرفدار دولت ساسانی بودند، چرا یزدگرد باید شهر به شهر فرار کند و در نهایت توسط یک آسیابان ایرانی در مرو کشته شود؟ چگونه است که فره ایزدی و جنبه روحانی پادشاه ایران در میان ایرانیان افول کرده است؟

چرا ایرانی‌ها نمی‌خواستند از حکومت خود دفاع کنند؟ در حقیقت ایرانیان از حکومت ساسانی دلسرد شهد بودند. جنگ‌های طولانی بین ایران و روم، دریافت مالیات‌های سنگین و متعدد از طبقات پایین و فردوست جامعه و ظلم و ستم به آنان و قتل عام ۳۶ هزار زندانی بخشی از ظلم‌هایی است که ایرانیان با آن مواجه بودند. از سویی دیگر در ۱۵۰ سال پایانی دولت ساسانی، آداب و رسوم دینی و دستورات آئین زرتشتی بسیار پر دامنه شده بود. دستوراتی که یک متدین زرتشتی باید انجام می‌داد بسیار بود و با زندگی عمومی مردم، سازگاری نداشت. یکی از موارد سختی در آئین زرتشتی پرداخت کفاره بود. برای نمونه اگر کسی رودخانه را آلوده می‌کرد، باید چندین هفته مجانا برای آتشکده کار می‌کرد. یا بایستی از زنان در دوره عادت ماهیانه، دوری کرد. از سویی دیگر روحانیون زرتشتی جز طبقه اشراف محسوب می‌شدند و با حکومت ساسانی ارتباط تنگاتنگی داشته و از ثروت‌های حکومت استفاده می‌کردند. در چنین جامعه‌ای، فتوحات اسلامی، جامعه ایران را از ظلم ساسانی نجات داد. در مقابل در شریعت اسلامی قربانی (به غیر از نذر) تنها یک بار آن هم در صورت استطاعت برای انجام حج، بر مسلمان واجب می‌شود. خواندن نمازهای یومیه به جماعت مستحب است اما می‌توان فردی و در منزل خواند. از سویی دیگر اشتراک آئین اسلام و زرتشت در برخی از اصول مانند اعتقاد به آخرت سبب شد تا پذیرش اسلام از سوی ایرانیان به آسانی صورت بگیرد.

استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در ادامه به مواردی از همکاری ایرانیان با عرب‌های مسلمان اشاره کرد: اعراب ایرانی که در مرزهای ایران، عراق و عربستان مستقر بودند با عرب‌های مسلمان همکاری می‌کردند. علاوه بر مرزبانان، دهقانان (که استانداران آن زمان محسوب می‌شدند) نیز با فاتحان همکاری داشتند. از دیگر خدمات ایرانی‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: خبرگیری از سپاهیان ایرانی و اطلاع رسانی به عرب‌های مسلمان؛ تعمیر راه‌ها توسط ایرانیان برای عبور سپاهیان مسلمان؛ ضیافت و میهمانی برای عرب‌های مسلمان؛ راهنمایی و شناسایی راه‌ها؛ ایرانیانی که به زبان عربی مسلط بودند، به عنوان مترجم ایفای نقش می‌کردند. پیوستن به سپاه فاتح که در جنگ قادسیه جمعیتی بالغ بر ۴ هزار نفر به سپاهیان مسلمان پیوستند.

شبهه سوم: نابودی بخش قابل توجهی از تمدن عظیم ایران

مدیر گروه هنر و تمدن اسلامی در بخش پایانی سخنان خود به شبهه تخریب تمدن ایران توسط عرب‌های مسلمان پرداخته و گفت: نمی‌توان ادعا کرد که عرب‌های مسلمان در جریان فتح ایران، هیچ گونه خطایی نکردند. عمده گزارش‌هایی که مربوط به تخریب تمدن ایرانی می‌شود به روایات سیف بن عمر تمیمی بر می‌گردد که جعال بودن او ثابت شده است. از طرف دیگر طبری هم که روایات او را نقل کرده، در مقدمه کتاب خود آورده که هدف من جمع آوری روایات است و لذا درباره اسناد آن داوری نکرده است. از آنجایی که منابع مربوط به فتوحات در قرن دوم و پس از آن نگارش یافته اند، این احتمال وجود دارد که در برخی گزارش‌ها اغراق صورت گرفته باشد. شهید مطهری در کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران آورده است که علم در ایران قبل از اسلام گسترده نبود. علم کالایی اشرافی محسوب می‌شد که آموختن آن فقط در اختیار طبقه اشراف قرار داشت و طبقات پایین جامعه از این حق محروم بودند. از سویی دیگر چیزی به نام مدرسه با آن معنایی که مدنظر ماست، وجود نداشته است. بزرگترین مؤسسه علمی ایران، بیمارستان جندی شاپور بوده که این مرکز پس از ورود اسلام به ایران حفظ شده و دانشمندان آن نیز مورد احترام و توجه بودند. بسیاری از کتاب‌هایی که به زبان پهلوی بود، از جمله خداینامه ها، به عربی ترجمه شد. علاوه بر این عرب‌های مسلمان با علم آموزی ایرانیان مخالفت نکردند. در قرن ششم هجری در یکی از روستاهای ماورا النهر، پیرزنی با نخ ریسی و پولی که از این طریق به دست می‌آورد، دو پسرش را روانه تحصیل علم می‌کند.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

اهدای کیت تشخیص کرونا توسط ایران به آمریکا +عکس

جلد متفاوت هفته نامه نیویورکر+عکس

خبر خوب برای گیلانی‌ها

قربانی کردن ۵۷ رأس گوسفند برای دفع بلای کرونا +عکس

نوزاد گیلانی کرونا را شکست داد +عکس

شیوه‌نامه آموزش مجازی در شبکه اجتماعی دانش‌آموزان

تنها ۸۶۹ هزار و ۴۰۰ دانش آموز به اینترنت دسترسی ندارند

اعلام جدول زمانی برنامه مدرسه تلویزیونی سه‌شنبه دوازدهم فروردین

استاتین‌ها صدمات ناشی از شیمی درمانی سرطان سینه را کاهش می‌دهد

تاثیر اشعه مایکروویو در بارداری بر افزایش ریسک اختلال بیش فعالی

راهپیمایی کارگران انبار آمازون در پی ابتلای برخی به کرونا

رندرهای جدید وان پلاس ٨ پرو منتشر شد

ترم تحصیلی در دانشگاه آزاد حذف نمی‌شود/ نحوه برگزاری دروس عملی

حضور در پارک‌ها در روز ۱۳ فروردین ممنوع است

کرونا و تأملی درباره آموزش مجازی

این طوری می‌خواهیم کرونا را شکست دهیم؟ +عکس

رئیس نهاد رهبری در دانشگاه‌ها ۱۰ کتاب را برای مطالعه معرفی کرد

برگزاری حدود ۳۰۰ جلسه مجازی دفاع در ماه آینده

مصوبات جدید برای ادامه تحصیل دانشجویان علوم پزشکی درشرایط کرونا

تشویق نوید محمدزاده برای بهتاش +عکس

بوسه فهیمه بر صورت بهتاش و سیل کنایه‌ها +عکس

تنها مرجع تصمیم گیر درباره آغاز فعالیت‌های دانشگاه ستاد کرونا است

شاید تدابیر سختگیرانه‌تری وضع کنیم/ سلامت مردم مسامحه بردار نیست

ظریف: مراعات تحریم‌ها نباید بیش ازاین به جنایت جنگی بیانجامد

برنامه‌های آموزش مکمل دوشنبه یازدهم فروردین

طرح مدرسه پویا در سال ۹۸ به تمام استان‌ها ابلاغ شد

سریعترین تست تشخیص کرونا ویروس ساخته شد

دعا؛ شاه‌کلید و روش آموزش سبک زندگی در کلام امام سجاد(ع)

روشنگری‌های امام سجاد (ع)؛ عامل بقای اسلام/ جمله طنطاوی درباره صحیفه

جمعی از فعالان دانشجویی خواستار رفع تحریم‌ها علیه ایران شدند

انتظار از مبلغان دین، در دوران پساکرونایی

حذف ترم تحصیلی دانشگاه‌ها شایعه است/ محدودیت‌های حذف واحد کم شود

تصویری زیبا برای تشویق مردم به خانه ماندن +عکس

میزان فوتی‌های کرونا در سنین مختلف +عکس

خبر ناراحت کننده برای لرستانی‌ها

وضعیت این روز‌های مبل جلوی تلویزیون +عکس

بازار سکوت و کور اهواز +عکس

همون جا که هستی بمون +عکس

تولید ماسک در سفارت سابق آمریکا در ایران +عکس

سندروم دستِ بی‌قرار سوژه مردم شد +عکس

فوت شاهزاده اسپانیایی بر اثر کرونا +عکس

گاف‌های فوتبالی سریال پایتخت

آماده سازی نقاهتگاه بیماران مبتلا به کرونا در دانشگاه آزاد ورامین

دانشگاه علوم پزشکی مجازی محتوای الکترونیک صحیح کرونا تهیه می‌کند

دستورالعمل تولید و بازنشر محتوای کرونا در فضای مجازی صادر شد

پنیر سویا برای سلامت قلب مفید است

برخی سرطان‌ها خطر ابتلا به فیبریلاسیون دهلیزی را افزایش می‌دهد

مناجات شعبانیه را با تفکر بخوانیم/ نجوای خصوصی امام علی(ع) با خدا

هانتا ویروس که بعد از کرونا پیدا شده چیست؟ +عکس

وضعیت رشد شیوع کرونا در ایران +عکس

کرونا روزانه جان چند ایرانی را می‌گیرد؟

آقای رئیس‌جمهور فاصله اجتماعی رو حفظ کن! +عکس

عصر جدید از دورهمی سبقت گرفت

شتاب بخشیدن به پژوهش‌های دانش‌بنیان؛ رسالت وزارت علوم در سال ۹۹

روایتی از پیامبر اسلام(ص) در منع مسافرت به هنگام شیوع بیماری

بازگشت زندگی معمولی به ووهان چین +عکس

خبر خوش درباره وضعیت کرونا در ۱۳ استان

انتقاد از برخورد ویلا به ویلا با غیربومی‌های کلاردشت +عکس

تونل ضد عفونی در بیمارستان مسیح دانشوری برپا شد

نماگر کووید ۱۹ برای دسترسی به آخرین یافته‌های علمی کرونا ایجاد شد

جلوگیری از شیوع کرونا با استفاده از اطلاعات موقعیت مکانی موبایل

سرعت اینترنت خانگی ۴ برابر می‌شود

فعالیت‌های حرکتی باعث یادگیری بهتر دروس می‌شود

مهمترین رویکردها و اقدامات سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی

ورودی و خروجی‌‌های تهران مسدود است

درمان شدگان کرونا دیگر ویروس نمی‌گیرند؟

سیروس مقدم درباره سانسور پایتخت گفت

وعده وزیر ارتباطات برای افزایش سرعت اینترنت

فراخوان مقاله «فلسفه و بحران کرونا» اعلام شد

چرا اباالفضل(ع) را باب الحوائج نامیدند؟/بصیرت در سلوک عباس بن علی

این صحنه پایتخت دیشب جنجالی شد +عکس

شما جانبازان، مجاهدان فداکار و شهیدان زنده‌اید

برخی استان‌ها ازپیک کرونا عبور کرده‌اند/ سبک زندگی جدیدی آغاز کنیم

طراحی و اجرای مجازی امتحانات میان ترم توسط اساتید

۲ برابر شدن تعداد شرکت‌های فناور تربیت مدرس/ افزایش حمایت مالی

بررسی سناریوهای آغاز به کار دانشگاه‌ها/ عدم تایید گمانه زنی‌ها

کرونا این طور چینی شد +عکس

واکنش جالب روحانی به شعار دسته جمعی کادر پزشکی +عکس

این استقلالی به استقلالی‌های پایتخت اضافه شد +عکس

تجربه سختِ بهتاشِ از دروازه‌بانی در آزادی +عکس

واکنش امیر جعفری به صحنه‌ای از بازی هما در پایتخت +عکس

این صحنه پایتخت دیشب جنجالی شد +عکس

حمله کاربران ایرانی به چین برای کیت‌های تقلبی +عکس

اولین تصاویر از ولایتی پس از ابتلا به کرونا +عکس

این تصویر روحانی کتاب سوز جنجالی شد+عکس

زمان دقیق ورود کرونا به ایران اعلام شد

نوشته خاص چینی‌ها روی بسته اهدایی به ایران +عکس

خبر نگران کننده برای کرمانی‌ها

گاف‌های فوتبالی سریال پایتخت

خبر ناراحت کننده برای لرستانی‌ها

استوری نوید محمدزاده درباره سریال پایتخت +عکس

این طوری می‌خواهیم کرونا را شکست دهیم؟ +عکس

پیک نیک رفتن در روزهای کرونایی +عکس

کرونا این طور چینی شد +عکس

⁣احسان حدادی کرونا گرفت

انتقاد از برخورد ویلا به ویلا با غیربومی‌های کلاردشت +عکس

حرکت قاطع فرماندار سلسله لرستان در مقابل لغو قرنطینه +عکس

این افراد ۲ برابر بیشتر از بقیه به کرونا مبتلا می‌شوند

بعد از کرونا سروکله هانتا ویروس هم پیدا شد! +عکس

آمار عجیب فوتی‌های کرونا در تهران+عکس

بهتاش و بهروز پایتخت در پشت صحنه سریال+عکس

فوت شاهزاده اسپانیایی بر اثر کرونا +عکس

چطور آجیل و خشکبار را از کرونا پاک کنیم؟ +عکس

خروج خودرو‌ها از استان تهران ممنوع شد

قربانی کردن ۵۷ رأس گوسفند برای دفع بلای کرونا +عکس

مردم بی خیال کرونا در حال ماهیگیری در لنگرود +عکس

تفریح مردم در دربند و درکه در روزهای کرونایی +عکس

تصویر جنجالی این پرستار جهان را شوکه کرد +عکس

حرکت جالب بخشدار حمیل کرمانشاه برای مقابله با کرونا +عکس

حمایت وزیر فرهنگ از ماسک خلاقانه هنرمند هرمزگانی +عکس