به گزارش ثریا یازدهم شعبان‌المعظم مصادف با سالروز ولادت حضرت علی‌اکبر (ع) در تقویم رسمی کشور به عنوان روز «جوان» نامگذاری شده است. به این مناسبت «رضا لک‌زایی» پژوهشگر پژوهشگاه بین‌المللی جامعه‌المصطفی (ص) طی یادداشتی اختصاصی به بررسی جایگاه نقش جوانِ دلاور دشت کربلا در آن واقعه جانگداز پرداخته است که در ادامه می‌خوانید:

راجع به جناب علی اکبر (ع) از سه منظر می‌توان سخن گفت: ۱. مصیبت‏‌محور ۲. منقبت‏‌محور ۳. راهبرد محور.
منظور از راهبرد محور آن دسته از سخنان و رفتارهاست که قابلیت الگو گرفتن دارند و به درد زندگی سیاسی و اجتماعی حال و آینده ما و نسل ما می‌خورد. نوشته حاضر راهبردمحور است.
 

۱. نام‏گذاری

نظام سیاسی وقت، بخشنامه‌ای صادر کرد که باید امیرمؤمنان حضرت علی بن ابیطالب (ع) در سراسر بلاد اسلامی لعن شود و شد. در این فضا حضرت سیدالشهدا (ع) اسم اولین پسر، دومین پسر و سومین پسرش را علی گذاشت که بعداً به علی اکبر، علی اوسط و علی اصغر معروف شدند. بنابراین نام‏گذاری حضرت علی اکبر در راستای مبارزه با نظام سیاسی طاغوتی اموی صورت گرفته است و حضرت سیدالشهدا با شناخت و به فعلیت رساندن این ظرفیت، یکی از مبارزات سیاسی خویش را سامان داده‌اند.این رفتار حضرت سیدالشهدا باید الگوی امت تک تک افراد امت بزرگ مسلمان باشد. مبارزه انواع و اقسامی دارد، یکی از آنها نام‏گذاری فرزند است، برای برخی از فعالیت‌ها نیاز به هیچ بودجه‌ای نیست، حتی خطر چندانی هم ندارد. این نمونه از مبارزه باید استمرار بیابد و با جدیت دنبال شود. ملاک انتخاب اسم، دشمنی نظام سیاسی ظالم و طاغوتی است، هر مجاهدی که توسط نظام طاغوت، یعنی آمریکا و رژیم اشغال‏گر قدس مورد هدف فیزیکی و شخصیتی قرار گرفت، باید نام و آثار و افکارش تکثیر شود. روشن است که نام‏گذاری یک مثال است و لازم است این مدل از مبارزات، شناسایی و به کارگیری شوند. مثلاً فرستادن سه صلوات در زمان مبارزه با رژیم پهلوی در چارچوب همین راهبرد مبارزاتی یعنی راهبرد مبارزه با نظام سیاسی طاغوت قرار دارد که مهم‌ترین کار انبیای الهی بوده است.
 

۲. شباهت به حضرت ختمی مرتبت (ص)

حضرت سیدالشهدا فرموده‌اند: علی اکبر شبیه‌ترین اشخاص به رسول الله است در خَلق، در خُلق و منطق (اولین مقتل سالار شهیدان، موسوی جزایری، ص ۳۰۲؛ با تلخیص). پرسشی که اینجا مطرح می‌شود این است که چرا امام حسین (ع) شباهت حضرت علی اکبر به رسول الله را در این سه محور برجسته کردند. شاید بتوان بر اساس دستگاه انسان شناسی امام خمینی (ره) به این پرسش پاسخ بدهیم. از منظر امام خمینی (ره)، انسان دارای سه لایه وجودی به هم مرتبط و متصل است.

لایه اول، ناظر به لایه ظاهری، و حوزه فعالیت‌های بدنی است، مثل راه رفتن، نشستن، برخاستن، خوابیدن، خوردن، نوشیدن و دیگر فعالیت‌ها. بخشی از عبادات‏ هم توسط همین بخش انجام می‌شود، مثل رکوع، سجده، جهاد، حج و …. این افعال به واجب، حرام، مکروه، مستحب و مباح متصف می‌شوند.

لایه دوم، لایه قلبی و حوزه فعالیت‌های نفسانی است؛ مثل محبت، نفرت، امید، ترس، شجاعت، عفت، عدالت، تواضع، صداقت، بخل، سخاوت، حرص، طمع، یأس، قساوت، و …. قلب، مرکز تمایلات و افعال نفس انسان است که به رذائل و فضائل متصف می‌شوند.

لایه سوم، لایه عقلی و حوزه فعالیت‌های روحی انسان است که کار تفکر و تعقل و حقیقت را دنبال می‌کند. نوع نگاه به جهان اینجا ساخته و پرداخته می‌شود و سؤالاتی از این قبیل که آیا انسان و جهان سازنده‌ای دارند؟ مرگ چیست و پس از مرگ چه اتفاقی برای انسان می‌افتد؟ و … پرسش‌هایی از این قبیل که جنس‌شان، جنس معرفت و دانش است و به صحیح و غلط متصف می‌شوند، در این لایه قرار دارد (ر. ک: کتاب چهل حدیث، ذیل حدیث ۲۴، ۳۸۷).

با این توضیح باید گفت حضرت علی اکبر (ع) در لایه اول دو شباهت به پیامبر (ص) دارد؛ یکی از نظر شکل ظاهری و دیگری از نظر کنش‌های رفتاری واجب و مستحب. در لایه دوم یعنی گرایشات و تمایلات درونی، خدا محور و در لایه سوم که شامل بینش‌های صحیح اعتقادی توحیدی‬ می‌‏شود نیز ایشان بیشترین نزدیکی را به حضرت ختمی مرتبت (ص) داشته‌اند.

راهبردی که از اینجا استنباط می‌شود این است که گرچه ممکن است جوانان مسلمان در ایران و نقاط دیگر جهان از نظر قیافه و چهره به نبی خاتم (ص) شبیه نباشند اما در سایر زمینه‌ها می‌توانند حضرت ختمی مرتبت (ص) را به عنوان الگوی حسنه خویش برگزینند و از سیره و سنت ایشان پیروی کنند.
 

۳. هزینه دادن برای دفاع از حقیقت

هاتفی به گوش حضرت سیدالشهدا (ع) رساند که مرگ از پی این کاروان روان است. حضرت سیدالشهدا (ع) نیز فرمودند: «انا لله و انا الیه راجعون». حضرت علی اکبر فرمودند: پدرجان! علی به فدایت، بلا از شما دور باد. و بعد پرسیدند: مگر حق با ما نیست؟

سیدالشهدا فرمودند: هست.

حضرت علی اکبر ادامه دادند: پس از کشته شدن چه باک.

سیدالشهدا که از این پاسخ خوشحال شده بودند فرمودند: خداوند پاداشی را که ممکن است به فرزندی عنایت کند، به تو بدهد (اولین مقتل سالار شهیدان، موسوی جزایری، ص ۱۶۴؛ با تلخیص).

راهبردی که از این جریان که در منزل قصر بنی مقاتل رخ داده، استنباط می‌شود این است که باید برای پاسداری از حقیقت هزینه داد و از یک چیز باید ترسید و آن حرکت بر مدار باطل است، وقتی بر مدار حقیقت وجود حسین می‌گردی، هر بلایی ترس، تحریم، تهدید، تحمیل جنگ رحمت است و هر رنجی که انسان ببیند، نعمت. راهبردی که علی اکبر با بدن ارباً اربای خویش آن را امضا کرد و به یادگار به جوانان آزاده جهان هدیه کرد. در کنار این همه، نمی‌توان احترام و محبت علی اکبر را که چون گل و باران و خورشید و لبخند تقدیم نگاه مهربان حسین (ع) می‌شود، ندیده گرفت‏.

خاتمه

بخشی از راهبردهایی که از زندگی بیست و چند ساله شبیه‌ترین مردمان به پیامبر و اولین شهید بنی هاشم در این وجیزه به آنها اشاره رفت این‌گونه قابل شمارش است:
۱. راهبرد مبارزه با نظام‌های سیاسی طاغوتی و ظالم گرچه با نام‏گذاری فرزندان
۲. راهبرد الگو گرفتن از پیامبر اعظم صلوات الله علیه و آله
۳. راهبرد شناخت اولویت‌ها و هزینه کردن برای دفاع از حقیقت

منبع: خبرگزاری مهر