کینگ کانتی در ایالت واشنگتن، با مدیریت بیش از یازدههزار هکتار اراضیِ پارکی در اطراف سیاتل، منوی کاملی برای برندسازی عرضه میکند: حق نامگذاری۱ روی مسیرهای پارک، نیمکتها و حتی درختان واگذار میشود یا میتوان حامی مالی آنها شد. این ناحیه به تبلیغاتکنندههای بالقوه چنین توصیه میکند: «پنجمیلیون بازدیدکنندۀ ما را مشتری بعدی خود کنید.»
کینگ کانتی پیش از این در اقدامی مشترک با چیپوتله۲، سی بوریتوی بدلیِ غولآسا را، با لوگوی این رستوران زنجیرهای و لوگوی کینگ کانتی، در پارک مخفی کرده بود. کسانی که بوریتوها را پیدا کردند از چیپوتله جوایزی گرفتند.
در ماه می، سازمان پارکهای ملی پیشنهاد کرد که برندسازی تجاری بهمثابۀ «شناخت حامیان»۳ مجاز دانسته شود. بنابر گزارش واشنگتن پُست، براساس قوانین جدیدی که در پایان سال اجرایی خواهند شد، «مجوز ساخت آمفیتئاتری با نام کوکاکولا در پارک ملی یوسِمیتی صادر خواهد شد» و «بازدیدکنندگان میتوانند برایس کَنیون را سوار بر اتوبوسی پوشیده در تصاویر میشلین مَن۴ بگردند».
این تلاشها بهخودیخود منطق انکارناپذیری دارند. میلیونها نفر از «مصرفکنندگان سبز»۵ هر روز به پارک میروند و نمودی از یک فرصت بازاریابیِ ارزشمندِ تحققنیافتهاند. درست است که پارکها باید محیطی طبیعی باشند نه تجاری، اما زمانۀ سختی شده یا دستکم حامیان برنامههای جدید چنین میگویند.
سرایت تبلیغات به محیطهای طبیعی تنها نمونهای است از آنچه در راه است. طی دهۀ آینده باید مهیای موجی از تلاشها برای نفوذ به آخرین قلعههای آرامش، سکوت و تمرکز فردی یعنی مدرسه، کتابخانه، کلیسا و حتی خانۀ خود باشیم.
بخشی از این امر بازتابی از تغییرات فناوری است، اما دلیل اصلی آن یک مدل تجاری است که نامش را «تاجران توجه» گذاشتهام. برخلاف تجارتهای معمولی که محصولی را میفروشند، تاجران توجهْ مردم را به تبلیغاتچیها میفروشند. آنها یا از طریق یافتن مخاطبان اسیر (مثلاً در پارک یا مدرسه) یا با عرضۀ رایگان محصولات برای جمعآوری اطلاعات از مصرفکننده با هدف فروش مجدد، این کار را انجام میدهند.
روزگاری این مدل تجاری بیشتر محدود به تلویزیون و روزنامهها بود، جایی که درون محدودههای مشخصی باقی میماند. اما طی دهۀ گذشته تقریباً به هر فناوریِ جدیدی سرایت و به فضاهایی رسوخ کرده که مدتها نفوذناپذیر پنداشته میشدند.
در بخشهای آموزش و پرورشی مینهسوتا و کالیفرنیا، گاه قفسههای مخصوص دانشآموزان با تبلیغاتی بزرگ و بَنِرمانند پوشیده شدهاند. در نتیجۀ این کار، راهروهای مدرسه به چیزی تبدیل شدهاند که بازاریابها به آن تجربۀ غرقشدن کامل۶ میگویند. بعضی از دیگر مدارس اجازۀ تبلیغات در سالنهای ورزشی، و روی کارنامهها و رضایتنامههای والدین را دادهاند. امسال آسوشیتد پرس گزارش داد که دبیرستانی در نزدیکی ساوث بِند در ایالت ایندیانا «حق نامگذاری زمین فوتبالش را به قیمت چهارصدهزار دلار به یک بانک فروخته است؛ همچنین زمین بیسبالش را به یک بنگاه اتومبیل، زمین سافتبالش را به یک دفتر حقوقی، زمین تنیس را به یک زوج خیّر و غرفههای خوراکیاش را به یک شرکت تعمیرات اتومبیل و لاستیک، و یک رستوران واگذار کرده است.»
حتی کلیساهای بزرگ نیز، با اجتماعات عظیم و همیشگیشان، بهترین جنبۀ بازاریابی «مرتبط» را دیدهاند که منظرهای تماشایی اما غریب از جایگذاری محصول۷ در موعظهها رقم زده است. در یکی از اولین تلاشها برای این کار، در سال ۲۰۰۵ به موعظهگران شانس بردن هزار دلار و سفری به لندن عرضه شد. آنها باید در طول مراسم به «سرگذشت نارنیا» اشاره میکردند. موقع اکران فیلم «سوپرمن: مرد پولادین» در سال ۲۰۱۳، یادداشتهایی برای موعظهای با عنوان «مسیح: ابرقهرمان اصلی» در اختیار موعظهگران گذاشته شد.
محیط کار و عرصۀ اجتماعیمان نیز امن نیستند. زمان و نیرویی که صرف معاشرت با دوستان و خانواده میکنیم، تقریباً به نحوی افراطی، از طریق مدلهای تجاری فیسبوک، اینستاگرام و دیگر رسانههای اجتماعی، برای بازاریابی مورد بهرهبرداری قرار گرفته است. بازفید، این موفقترین ماشین سرگرمی که قاتل بازده کاری است، بهخاطر اغوای شبکهایِ صدها میلیون نفر از انسانهای «ملول از کار» در دفاتر کاری، خودستایی میکند.
متأسفانه، از این بدتر نیز خواهد شد: اکنون بااستعدادترین مهندسان این کشور پشتکار خود را صرف تبدیل نوآوریها _مثلاً دستیاران شخصی مبتنیبر هوش مصنوعی مثل آمازون اِکو یا ماشینهای خودران_ به سکوهای بازاریابی۸ کردهاند. در اینجا تحمیلها ظریف و حتی پوشیدهاند تا باعث اتخاذ موضعی دفاعی در ما نشوند، اما با هدفقراردادن فرایندهای تصمیمگیری ما، حتی قویتر خواهند بود. میزان وابستگی فعلیمان به سیری (محصول اپل) یا نقشههای گوگل را در نظر بگیرید: چه اتفاقی میافتد اگر معتمدترین ابزارهای ما انگیزههایی ناخالص داشته باشند؟
درآمد حاصل از تبلیغات اغلب «پول مفت» به نظر میرسد، اما، بهمحض اتکای بیش از اندازه به درآمد تبلیغاتی، خطرات عظیمی متوجه شخصیتِ مؤسسات میشود. تاریخ و منطق میگویند زمانی که تبلیغاتچیها تبدیل به تأمینکنندۀ مالیِ اصلی میشوند، اولویتهای خودشان را خلق کرده و اگر بهدقت اداره نشوند، فضای بنیادین را به نفع منافع خود منحرف خواهند کرد.
این گسترشْ سؤالاتی پیش میکشد ورای این موضوع که تبلیغات بهخودیخود چقدر آزادهدهنده است. مدل آزادی فردی و شهروندیِ خودمختار پیشنهاد بنیانگذاران ایالات متحده و متأثر از آرای فلاسفهای چون جان استوارت میل بود که زمان و فضایی کافی در نظر گرفته بودند برای رشد فردی شخصیت و امکانی برای گرفتن تصمیماتی که حقیقتاً از آن خود ماست.
در سنتهای معنوی بزرگ نیز که زمانها و مکانهای خاصی را بهمنظور رشد معنوی ما تقدیس کردهاند، ایدههای مشابهی دربارۀ پیشنیازبودنِ ارادۀ آزاد میتوان یافت.
این ایدئالها توسط روشِ انجامِ تجارتی تهدید میشوند که فینفسه بهدنبال تسخیر مقدسترین مکانهاست.
اگر از آهنگ این آینده خوشتان نمیآید، باید بدانید که مقاومت نه بیهوده، بلکه ضروری است. تنها با مقاومتِ خصوصی و تصمیمات اصولی رهبران مؤسسات میتوان جلوی این ویرانشهر تبلیغاتی را گرفت.
نخست باید مرزهایی را که بهمرور از بین رفتهاند دوباره ترسیم کنیم. آنجا که روزگاری سنت و دین این مرزها را برای ما رسم میکردند و زمانهایی را برای خانواده و ایمان کنار میگذاشتند، امروزه لازم است تا دستورالعملهای شخصی و خانوادگیْ قسمتهایی از زندگیهایمان را ممنوعه تعریف کنند. فرض را بگذاریم بر اینکه تحمیل و حواسپرتی همیشه وجود خواهند داشت، ما باید راه خود را عوض کنیم.
دوم اینکه باید با حمایت از تجارتها و مؤسساتی که مدل آبونمانی دارند یا آنها که تبلیغات را در محدودههای معقول نگه میدارند از میزان اقتصادِ توجه بکاهیم.
سوم اینکه مدیران مدارس، کتابخانهها و حتی شرکتهای فناوری اصولیتر باید بدانند که همواره پیشنهادات ارائهشدۀ تبلیغاتیْ حامل هزینهای پنهان هستند. همین که مؤسسهای متکی به درآمد تبلیغاتی شد، برگرداندنِ خمیردندان کرستِ سهبعدی نعنایی، با درخششی خیرهکننده، به درون تیوب آن غیرممکن است.
مهمتر از همه اینکه نباید به جهانی رضایت بدهیم که، به بهای فضاهای خصوصی و مقدسمان، از جذابیتهای تجاری اشباع شده است. همانطور که چارلز بلک جونیور، پژوهشگر حقوقیِ بزرگ، زمانی گفته است: «من نگران سلامت عقل جامعهای هستم که در سطح اصول انتزاعی، دربارۀ یکپارچگی ارزشمند ذهن انسان حرف میزند و بااینحال، در سطح واقعیت انضمامی، همیشه ذهن فرد انسانی را مجبور میکند تا بخش بزرگی از هر روزش را زیر بمباران هر آن چیزی بگذارد که مشتی تبلیغاتچی میخواهند بر سرش بریزند.»
پینوشتها:
* این مطلب در تاریخ ۲ دسامبر ۲۰۱۶ با عنوان «... Mother Nature Is Brought to You By» در وبسایت نیویورک تایمز منتشر شده است و برای نخستینبار با عنوان «دیوار مدرسهتان را به ما بفروشید» در سومین شمارۀ فصلنامۀ ترجمان علوم انسانی به چاپ رسیده است. وبسایت ترجمان در تاریخ ۷ مرداد ۱۳۹۶ این مطلب را با همین عنوان بازنشر کرده است.
** تیم وو (Tim wu) استاد حقوق دانشگاه کمبیا و از نویسندگان پرکار نیویورکتایمز است. شهرت او عمدتاً به مفهوم «بیطرفی شبکهای» بازمیگردد که وو در سال ۲۰۰۳ آن را وضع کرد. صنایع تکنولوژیک و تأثیر رسانههای جدید بر زندگی اصلیترین علایق پژوهشی اوست. در سال ۲۰۱۳ او بهعنوان یکی از «صد حقوقدان تأثیرگذار آمریکا» برگزیده شد. جابهجایی مهم: ظهور و سقوط امپراتوریهای اطلاعاتی از مهمترین کتابهای اوست. آخرین اثر او تاجران توجه: تلاشی حماسی برای ورود به مغز ما نام دارد.
[۱] حق نامگذاری (naming rights) تراکنشی مالی و شکلی از تبلیغات است که طی آن شرکت یا مؤسسهای حق گذاشتن نام خود بر ساختمان یا رویدادی را برای مدتزمانی معلوم خریداری میکند [مترجم]
[۲] Chipotle Mexican Grill: شرکت رستورانهای زنجیرهای است که در تولید تاکو و بوریتو تخصص دارد [مترجم]
[۳] donor recognition
[۴] Micheline Man: نماد شرکت تولید لاستیک ماشین میشلین است [مترجم]
[۵] مصرفکنندگان آگاه نسبتبه مسائل زیستمحیطی [مترجم]
[۶] fully immersive experience
[۷] product placement: یکی از تکنیکهای تبلیغات است که توسط آن شرکتها با روشهای غیرسنتی ظریف، همچون نمایشدادن آنها در فیلمها، تلویزیون یا رسانههای دیگر، محصول خود را تبلیغ میکنند [مترجم]
[۸] marketing platform
مترجم: علی امیری
ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام میشود
۴۹۶ هزار و ۸۰۶ نفر در کنکور سراسری و دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ قبول شدند
تصویب ضوابط ایجاد دورههای تکمیلی تخصصی بالینی «فلوشیپ»
نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ اعلام شد
دانشگاهها مجاز به کاهش واحدهای درسی مقطع کارشناسی شدند
کلید نهایی آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ اعلام شد
تاکید رئیس دانشگاه تهران بر نظارت روسای دانشکدهها بر پوشش دانشجویان
پیامنور از نیمه آذرماه به دانشجویان علوم پزشکی درس میدهد+جزئیات
آمازون و گوگل مالک ۳۰ درصد سهام آنتروپیک پس از عرضه اولیه میشوند
توسعه همکاریهای علمی با کشورهای آفریقایی و جذب دانشجویان خارجی
نقش هوش مصنوعی در هدف قرار دادن مدرسه میناب به عنوان هدف نظامی
تأکید رئیس دانشگاه علمیکاربردی بر تشکیل انجمن دانشآموختگان
یک گام دیگر برای اصلاح ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی برداشته شد
مشوقهای جدید فناورانه پیرو منویات رهبری؛ حمایت از پروژههای پرریسک
سیستمهای زیرساختی آمریکا شکافهای رفع نشدنی دارند
ثبت رویداد از ایده تا کسبوکار دانشکده شریعتی در شبکه جهانی کارآفرینی
کپی کردن ریلزها در اینستاگرام ممنوع شد
درگذشت استاد پیشکسوت ریاضی دانشگاه صنعتی شریف
پاویون دانشبنیانها در نمایشگاه توانمندیهای صادراتی جمهوری اسلامی
نه قاطع انویدیا به استخدام دوباره هوانگ
تاکسی روباتیک گوگل از بزرگراه های آمریکا جمع شد
مایکروسافت با ۷ مدل جدید به جنگ اوپن ای آی و آنتروپیک رفت
نشست تخصصی دستگاههای پرتو ایکس در دانشگاه امیرکبیر برگزار شد
ایالت اورگن جدیدترین شاکی اوپن ای آی شد
نتایج نهایی رشتههای با آزمون دانشگاه آزاد در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
آغاز نخستین طرح سراسری نظرسنجی رضایت دانشجویان از اول آذرماه
تعمیر مبل استیل و راحتی در کرج؛ تفاوت خدمات و عوامل مؤثر بر هزینه
سرمایهگذاری در اتاق شیشهای؛ چرا شفافیت، شاهرگ حیات پلتفرمهای مالی دیجیتال است؟
به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس
فرصت مجدد ثبتنام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی
کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی
دانشگاهها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند
حجتالاسلام خسروپناه خواستار کوچکسازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاهها شد
طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا میشود
«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه
واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی
گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد
انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی
تلگرام در عراق فیلتر شد
حذف ۲ اپ کاربردی از موبایلهای سامسونگ
چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی
بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند
فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سهشنبه غیرحضوری شد
مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزشوپرورش واگذار شد
نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام میشود
۳ پیشنیاز تحقق خیزش علمی جدید
خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت
آپارتمانهای قم در زمان امام عسکری (ع)
اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس
آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت میشود؟
مهلت ثبتنام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل میشود
هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت
آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانشبنیان
دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید
حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت
امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟
آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه
قرائتی: مسجد را اسیر هزینههای سنگین و تجملگرایی نکنید
وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئلهای اجتماعی تبدیل میشود
«مسلمانان در اتریش» کتاب شد
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
سرویسهای مایکروسافت احیا شدند
درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوریهای پیشرفته بریکس؛ کسب ۹ مدال
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد
آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار میشود
رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بینالمللی
هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت
فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هستهای
نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال
شهادت یک مامور فراجا در سیستانوبلوچستان
رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود
استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس
ابداع یک آبنباتچوبی برای معاینه کودکان
نانوپوششها به کمک افزایش عمر لنتهای ترمز آمدند
دانشگاه باید از پارادایم «مدرکگرایی» به سمت «مهارتمحوری» حرکت کند
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
مهلت ثبتنام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد
فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار میشود
عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس میگیرد
نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال
هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت
حجتالاسلام خسروپناه خواستار کوچکسازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاهها شد
ابداع یک آبنباتچوبی برای معاینه کودکان
مدیرعامل انویدیا استعفا کرد
برد پیت ۵۰ سال عقب میرود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمانها
جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد
تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی
امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟
انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی
«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه
جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن میرسد
«پرواز ۶۵۵» دهنمکی به تدوین رسید
رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود
حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند
«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پریخانوم» رسید
استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس
شهادت یک مامور فراجا در سیستانوبلوچستان
سرویسهای مایکروسافت احیا شدند
نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام میشود
مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی
میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.