کد خبر: 67893
ف
کندی، نخستین گام‌ها را برای تأسیس فلسفه‌ای متفاوت با یونان برداشت
کندی از آرا و افکار و اقوال فیلسوفی یونانی استفاده کرده و آن‌ها را در جهت نخستین گام‌ها برای تأسیس فلسفه‌ای به کار برده که اساساً خط مشی این فلسفه با خط مشی فلسفهٔ یونانی متفاوت است.

به گزارش ثریا کتاب «درآمدی به تاریخ فلسفه اسلامی»، تألیف نصرالله حکمت، استاد فلسفه و عرفان اسلامی دانشگاه شهید بهشتی به همت انتشارات الهام به چاپ دوم رسید.

در ادامه بخشهایی از این کتاب را با هم می‌خوانیم:

«کندی و اثولوجیا»

ج. اکنون مسئلهٔ بسیار مهمّ- که خود مشتمل بر چندین مسئله است- این است که این اثر-که امروز به خصوص در تحقیقات غربیان به نام افلوطین ثبت شده- ارتباطش با افلوطین چگونه است؟ مراد از این پرسش این است که آیا این اثر خلاصه‌ای از انئادهای افلوطین است؟ یا خلاصه‌ای از بخش‌هایی از انئادها است؟ یا توسّط یکی از شاگردان افلوطین-مثلاً- فرفوریوس با صبغهٔ افلوطینی نگاشته شده است؟. اگر این اثر، اثری کاملاً افلوطینی است، دیدگاه‌های اسلامی که بر کلّ این اثر سایه افکنده و صورتِ تفکّر اسلامی به آن داده- و پس از این درباره‌اش سخن خواهیم گفت- چگونه وارد آن شده و چه کسی آن را وارد کرده است؟، و آیا با این صورت و ساختاری که مشتمل بر موادّی از تفکّر افلوطینی است، می‌توان همچنان آن را اثری از افلوطین به حساب آورد؟.

این دسته از سوالات، قابل بحث و بررسی، و تا اندازه‌ای پاسخ‌پذیر است. زیرا متن اثر موجود است؛ انئادها نیز موجود است و افزوده‌هایِ به تفکّر افلوطین-که به اعتقاد نگارنده‌، اثر را از صورت فلسفهٔ افلوطین خارج کرده- نیز معلوم است و می‌توان به نتایج خوبی دست یافت. نکتهٔ قابل ذکر در این‌جا و پیش از پرداختن به مسئلهٔ بعدی که نقش کندی است، این است که لازم بدانیم که ما متن اصلی را، که اثولوجیا از آن، به عربی ترجمه شده، در اختیار نداریم؛ یعنی مائیم و اثولوجیا و انئادها؛ و متن واسطه‌ای که به عربی ترجمه شده، مفقود است. بدین ترتیب ناگزیریم این دو متن را با یکدیگر مقایسه کنیم، و چنانچه اغراضِ از پیش تعیین شده‌ای نداشته باشیم، توانایی آن را داریم که این غائله‌ای را که پژوهشگران غربی و عرب به پا کرده‌اند دالّ بر این که «اثولوجیا صورت تفکّر نوافلاطونی دارد و فلسفهٔ اسلامی تحت تأثیر کامل اثولوجیا است، پس فلسفهٔ اسلامی فلسفه‌ای نوافلاطونی است»، به سهولت ختم کنیم؛ چرا که صغرای این قیاس نادرست است و نتیجه‌اش مخدوش.

در نهایت تأسّف باید گفت که مطالعات و تحقیقات انجام گرفته در چند دههٔ اخیر دربارهٔ اثولوجیا و مقایسهٔ آن با انئادها، توسّط محقّقان غیرایرانی بوده و همهٔ احکام صادره، در چارچوب پارادایم حاضر، و تابع اغراضِ معیّن است و در نتیجه، این احکام- گرچه از مقوّمات وضعیّت موجود تاریخ فلسفهٔ اسلامی است- برای وضعیّت مطلوبِ آن فاقد اعتبار است.(صص ۱۰۶-۱۰۷)

۲. مسئله دوم، نقش کندی در تکوّن اثولوجیا است. در این که یعقوب بن‌اسحاق کندی نخستین فیلسوف مسلمان، در پیدایی این اثر نقش داشته، هیچ‌کس تردید نکرده است. همهٔ سخن در این است که نقش او چه چیز و چه اندازه است؟. این مسئله که پاسخ آن بسیار مهمّ و تعیین‌کننده است، در میان مسائل مربوط به اثولوجیا یکی از مسائلی است که غربی‌ها به طور جدّی به آن نپرداخته‌اند، چرا که به اعتقاد نگارنده پاسخ آن برای آنان خوشایند نیست و با اهدافشان انطباق ندارد؛ از این سو برای تعیین تکلیف فلسفهٔ اسلامی، نگارش تاریخ آن ضرورت حیاتی دارد امّا تاکنون در تحقیقات ایرانی جایگاهی نداشته است.

آخرین تحقیقی که در مورد اثولوجیا و در ضمن آن دربارهٔ نقش کندی در این اثر، توسّط محقّقان غربی انجام یافته، اثری است به نام:
The Arabic Plotinus (A Philosophical Study of The Theology of Aristotle) by: Peter Adamson
افلوطین عربی (تحقیقی فلسفی در باب اثولوجیای ارسطو) نوشتهٔ: پیتر آدامسن؛ که در سال ۲۰۰۲ به چاپ رسیده است.

نگارنده خلاصه‌ای از فصول پنج گانهٔ این کتاب، و نقدِ اجمالی مباحث مطرح شده در آن‌ها را در فصل سوم از کتاب گزارشی کوتاه از فرصت مطالعاتی آورده است. برای روشن شدنِ مبحث حاضر، یعنی سوالات قابل طرح دربارهٔ نقش کندی در اثولوجیا و همچنین پاسخ اجمالی آن‌ها، به کتاب مذکور مراجعه کنید .(۱)

نویسندهٔ کتاب افلوطین عربی (۲) با این که در مواردی از اثر خود، به طور ضمنی به نقش برجستهٔ کندی در اثولوجیا اذعان دارد و طبیعت این متن را تفسیری (Paraphrastic) می‌داند و نه ترجمهٔ صرف، امّا اصرار دارد که این اثر، صورت و ساختاری افلوطینی داشته باشد.

تا این جایِ مطالعات نگارنده دربارهٔ اثولوجیا و نقش کندی در تکوّن آن- و البته این مطالعات همچنان ادامه دارد-، حاصلش این است که: این فیلسوف مسلمان (کندی) با هوشمندی تمام، از آرا و افکار و اقوال فیلسوفی یونانی استفاده کرده و آن‌ها را در جهت نخستین گام‌ها برای تأسیس فلسفه‌ای به کار برده که اساساً خطّ مشی این فلسفه با خطّ مشی فلسفهٔ یونانی متفاوت است. در این خطّ مشی فلسفی نوین، تقدّم منطقی و تقدّم زمانی امور معقول و مباحث فلسفی صرف، تقدّمی انسانی و تاریخی تلقّی شده است که باید نهایتاً در پرتو «ایمان به غیب» قرائت شود تا به برگ و بار بنشیند؛ و بدین گونه است که این فیلسوف مسلمان، آگاهانه و با چشم باز تحت تأثیر اندیشه‌های فیلسوفی یونانی قرار دارد و می‌خواهد با هاضمه‌ای قوی و نیرومند، معقولات و فلسفیّات را در جهت تحقّق تفکّری فرافلسفی قرار دهد.(صص ۱۰۷-۱۰۹)

در ادامهٔ مباحث، دربارهٔ نقش کندی بیش‌تر سخن خواهیم گفت.

(۱) ضمناً نگارنده بخش عمده‌ای از آن کتاب را ترجمه کرده و قصد آن دارد که ان‌شاءالله، آن را تکمیل و همراه با نقد و بررسی به چاپ برساند. امیدوارم خدای متعال توفیق انجام این کار را عطا فرماید.
(۲) نامِ این کتاب نیز جای تأمّل دارد و نگارنده در گزارشی کوتاه از فرصت مطالعاتی، دربارهٔ آن بحث کرده است. ر. ک. صص ۱۴۳ و ۱۴۴.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

رنگ موهای ترامپ تغییر کرد+عکس

این افراد به نوع وخیم کرونا مبتلا می‌شوند

جشن تولد مجری ممنوع التصویر +عکس

قیمت جدید دلار در امروز

تبریک عجیب نماینده تهران خبرساز شد+عکس

آغاز سال تحصیلی دانشگاه علوم پزشکی تهران از ۱۵ شهریور

مهلت انتخاب واحد ترم تابستان دانشگاه پیام نور تمدید شد

موانع جذب محققان خارجی در دانشگاه‌ها رفع شد

هجوم ایرانی‌ها برای خرید این تیشرت‌ها+عکس

تصویر لو رفته از خودروی جدید سایپا در خیابان+عکس

تصویر این پرنده همه را متعجب کرد+عکس

ماهیگیری عقاب در آلاسکا+عکس

جشن خیابانی فلسطینی‌ها+عکس

روحانی و رئیسی در نمایی که تا به حال ندیده بودید+عکس

وضعیت چین بعد از کرونایی کردن دنیا+عکس

تنها درصورت خروج از کشور، تعرفه‌ها رومینگ می‌شود

چرا استفاده از مرورگر کروم به نفع کاربران است؟

گام نخست توسعه نسل پنجم ارتباطی با اجرای پایلوت 5G

شناسایی دو باج‌افزار با هدف اخاذی از کاربران

ایجاد و توسعه اقتصاد دیجیتال در کشور

عرضه‌های اولیه فردا کدامند؟

احیای ریه آسیب‌دیده انسان

ردیابی سلامت مرغ‌ها با دستگاهی شبیه به فیت‌بیت

تشخیص بیماری اسکیزوفرنی با بررسی امضای مغز

گامی بزرگ در اصلاح ژن بدون نیاز به کریسپر

کوه یخی که در ۳ سال ۱۰۰۰ کیلومتر جابجا شده است

تشخیص گروه خونی تنها در عرض ۵ دقیقه

تصفیه آب با کمک یک ورقه آلومینیومی!

مأموریت مشترک مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) و سازمان تبلیغات اسلامی

تبلیغ و فروش اینترنتی دارو و مکمل‌ها ممنوع است

کنترل آبیاری مزارع برای ۸ محصول کشاورزی تبیین شد

توئیت غم انگیز از تصویر شهدای مدافع سلامت

وضعیت غم انگیز دندان‌های ایرانی‌ها/ ۵ دندان خراب تا ۵۰ سالگی

سه اتفاق در موج جدید کرونا/ بیماران جوان‌تر شده اند

۲۵ استان کشور در وضعیت قرمز و هشدار کرونایی

ماسک می تواند از واکسن موثرتر باشد/ نگران استان‌های سفید هستیم

کرونا مخوف‌تر از مرس و سارس/کووید ۱۹ مدام در حال تغییر است

دانش‌آموزان برنامه‌نویسی را آنلاین یاد می‌گیرند

آمادگی کمیسیون آموزش مجلس برای تعامل با شورای عالی انقلاب فرهنگی

تمدید مهلت دفاع تا آبان ماه/تاکید بر ارائه دروس نظری در ترم آتی

نتایج اولیه دکتری بدون آزمون دانشگاه تهران اعلام شد

استقبال کمیسیون بهداشت مجلس از پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس

تشریح پروتکل‌های بهداشتی آزمون‌ها/ تامین ماسک داوطلبان

تنها راه دور زدن کرونا همینه+عکس

امکانات لازم برای مدرسه رفتن در آمریکا+عکس

پنج گام موثر برای تقویت حافظه

تلاش برای ارائه یک منبع جایگزین برای تامین انرژی عضلات بدن

درمان سرطان مغز در حیوان با سلول‌های کشنده توسط محققان کشور

نتیجه یک تحقیق آلمانی درباره نقش دانش آموزان در شیوع کرونا

دانشجویان آزاد برای انتخاب محل آزمون دکتری تا فردا فرصت دارند

شهر بادگیرهای ایران +عکس

ضرورت طراحی فضای مجازی بومی/ فضای مجازی، فضای تهدید و فرصت‌ است

بچه‌ها هم ماسک می‌زنند+عکس

جدیدترین تصاویر از سریال سلمان فارسی+عکس

سیاره ۹ می‌تواند یک سیاهچاله نخستین باشد

دلار و یورو را چند بخریم؟

سهامداران کدام شرکت‌ها سود بیشتری کردند؟

قیمت سکه طرح جدید ۲۴ تیر۱۳۹۹ به ۱۰ میلیون و ۷۶۰ تومان رسید

تحقیقات اتحادیه اروپا از گوگل درباره سوءاستفاده از اطلاعات

پرداخت غرامت یک میلیارد دلاری اپل به سامسونگ

احتمال افزایش مرگ و میر ناشی از کرونا با آلودگی هوا

بگومگوی روحانی و قالیباف در این جلسه؟

تعداد متخلفین در آزمون معارف کاهش یافت/ تغییر در رویه آزمون‌ها

حضور ۳۶ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی لایدن ۲۰۲۰

حل موضوع سهمیه‌ کنکور مصوب مجلس با تعامل شورای عالی انقلاب فرهنگی

بازدید وزیر آموزش‌وپرورش از مجتمع مهارتی-آموزشی کودکان کار

زمان قطعی آغاز سال تحصیلی ۱۵ شهریور ماه است

ثبت نام مدارس و سنجش نوآموزان تعطیل نشده است

در این ۳ مکان حتما کرونا می‌گیرید

این طوری کرونا را خوشحال می‌کنید+عکس

آغاز ثبت نام دوره سوم حلقات متن‌خوانی در کانون اندیشه جوان

مجموعه مقالات «کرونا و جامعه ایران» منتشر شد

محوری‌ترین ادب زیارت/ اهمیت زیارت اهل بیت در اندیشه تشیع

با انقلاب اسلامی مردم مذهبی، هویت پیدا کردند

علت قیام گوهرشاد تغییر البسه مردان بود یا قانون کشف حجاب زنان؟

۱۴ هزار قاری قرآنی در کشور توسط اساتید تربیت شدند

نظر آیت الله مدرسی درباره برگزاری مراسم عزاداری محرم امسال

اندیشه علوم انسانی اسلامی به هیچ وجه به دنبال حذف دانش تجربی نیست

اداره کشور بدون اتکا به نفت، قدرت‌نمایی در جنگ اقتصادی است

دبیرکل شورای همکاری بر ضرورت پایان حملات به یمن متمرکز شود

ابوعزرائیل هم کرونا گرفت+عکس

با این روش مطمئن می‌شوید که کرونا دارید یا نه

در این ۳ مکان حتما کرونا می‌گیرید

تصویر جنجالی شهردار تهران هنگام خرید+عکس

تصویری دردناک از یک پدر+عکس

کنایه مجری ممنوع التصویر به احمدی نژاد+عکس

انتقاد تند از حرف‌های وزیر بهداشت+عکس

عدم رعایت پروتکل‌ بهداشتی در نمازجمعه شیراز+عکس

تصویری از دو گورخر که همه را گیج کرد +عکس

تصمیم جنجالی عربستان در مدینه

مار عظیم الجثه در آغوش فاطمه گودرزی+عکس

پل طبیعت هم ماسک زد+عکس

خانواده پرجمعیت علیرضا خمسه+عکس

بازار شیراز بدون مشتری شد+عکس

خوشحالی از انفجار ناو آمریکایی+عکس

تصویر این پرنده همه را متعجب کرد+عکس

تصویر این خفاش دنیا را وحشت زده کرد+عکس

گاو سوار بر پژو سوژه جهان شد+عکس

اولین تصویر از داخل ضریح پیامبر(ص)+عکس

گرم ترین شهر ایران که در دنیا رکورد زد+عکس

این میوه ۳۰۰ برابر از قند شیرین تر است+عکس

کاهش مرگ بیماران کرونایی با این دارو

هجوم ایرانی‌ها برای خرید این تیشرت‌ها+عکس

طرح استیضاح روحانی در مجلس؟

این طوری کرونا را خوشحال می‌کنید+عکس

لحظه وداع سردار سلیمانی+عکس

تمساح‌ها گورخر را تکه پاره کرد+عکس

این افراد به نوع وخیم کرونا مبتلا می‌شوند

مردم در بازار سکه و ارز+عکس

عقب نشینی مجلس از طرح سوال از روحانی؟+عکس