به گزارش ثریا - 30 آبان امسال بود که تفاهمنامه همکاری مشترک سهجانبه بین سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی وزارت آموزش و پرورش، قرارگاه جهادی توسعه همهجانبه روستا (وزارت کشور) و موسسه تربیتی آموزشی مدارس مسجدمحور در راستای توسعه مدارس هیاتامنایی در مناطق محروم کشور منعقد شد. این تفاهمنامه به امضای احمد محمودزاده (معاون وزیر و رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی وزارت آموزش و پرورش)، مجید بکایی (قائممقام وزیر کشور در قرارگاه جهادی توسعه همهجانبه روستا) و حسینعلی دیلم (مدیرعامل موسسه تربیتی و آموزشی مدارس مسجدمحور) رسید.
در بخشی از این تفاهمنامه آمده است: این تفاهمنامه در راستای عمل به رهنمودها و سیاستهای کلی ابلاغی مقام معظم رهبری(مدّظلّهالعالی) مبنی بر «بسترسازی برای تقویت مشارکتهای مردمی» و نیز با توجه به سیاستهای کلان دولت محترم در حوزه مردمیسازی آموزش و پرورش و فعالسازی ظرفیتهای مردمی با راهبری و نظارت دولت بهمنظور پیادهسازی الگوهای متنوع و بهینه مدیریتی، آموزشی و تربیتی از طریق نقشآفرینی معلمان، نمایندگان اولیا، نمایندگان مدیریت محلی و نمایندگان نهادهای فعال مذهبی و انقلابی به عنوان هیاتامنای مدارس بهصورت غیرانتفاعی و بدون سودبری شخصی ذیربطان تنظیم میشود.
موضوع این تفاهمنامه همانطور که گفته شد، استفاده از ظرفیتهای سازمان، قرارگاه و موسسه در راستای تبدیل مدارس دولتی به دولتیِ هیاتامنایی با تاکید بر مدارس روستایی و بخشها با هدف برقراری تعامل هر چه بیشتر میان مدرسه، مسجد و خانواده و ایجاد تحول همهجانبه در مدارس هدف، براساس سند تحول بنیادین آموزش و پرورش است.
تقویت نظام مدیریتی و اجرایی مدارس دولتی با تاکید بر روستاها، ارتقای کیفیت برنامهها و خدمات آموزشی و پرورشی مدارس روستایی و توسعه مشارکت گروههای مردمی و تربیتی در اداره مدرسه از مهمترین اهداف این تفاهمنامه است.
وظایفی در این تفاهمنامه برای هریک از طرفین مشخص شده که در مدت 2 سال (در صورت توافق طرفین قابل تمدید است) اجرا خواهد شد و کمیته مشترکی با حضور نمایندگان طرفین جهت برنامهریزی اجرای تفاهمنامه و نظارت بر حُسن اجرای آن تشکیل میشود و دستورالعمل و شیوهنامهای نیز برای اجرای این تفاهمنامه توسط سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی وزارت آموزش و پرورش تهیه خواهد شد.
آماده بهرهمندی از مشارکت برای تحقق اهداف نظام تعلیم و تربیت هستیم
احمد محمودزاده، معاون وزیر و رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی وزارت آموزش و پرورش از آمادگی این سازمان برای بهرهمندی سختافزاری و نرمافزاری و مشارکت مجموعهها و گروههای مختلف در راستای تحقق اهداف نظام تعلیم و تربیت خبر داد و گفت: آموزش و پرورش به عنوان نهاد فرهنگی و اجتماعی، نقشی بنیادین و بیبدیل در سرنوشت جامعه ایفا میکند. تمام آحاد جامعه، بخشی از مستعدترین دوران زندگی خود را در کلاس درس و توسط معلمان و مربیان آموزش میبینند.
وی با اشاره به اهمیت تعلیم و تربیت اظهار کرد: احساس میکنیم که همه ارکان تربیت در این امر باید مشارکت داشته و با نگاه و ادبیات مشترک باید همافزایی شکل گیرد و هم اینکه چون آموزش و پرورش به تنهایی از عهده این مسئولیت سنگین و حساس برنمیآید، همه عوامل سهیم و موثر در ارکان تعلیم و تربیت باید نقشآفرینی کنند. یکی از کلیدواژههای جدی در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، مشارکت خانواده، اولیا، معلمان، دانشآموزان و گروههای تربیتی و جهادی است و در نگاهی که در دولت سیزدهم وجود دارد و نشانگرهای مثبتی که در سند تحول دولت به آن اشاره شده، افزایش مشارکتهای اجتماعی برای بهسازی آموزش و پرورش است.
هدف تفاهمنامه، کیفیسازی فرآِیند تعلیم و تربیت در مدارس است
محمودزاده با بیان اینکه در گذشته نگاه به مشارکت اولیا فقط نگاه مالی شده اما در دولت سیزدهم نگاه جدی به مشارکت چندوجهی شده است، تصریح کرد: در مجموعه وزارت آموزش و پرورش و سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی، علاقهمندیم که در این حوزه در داخل مدرسه که کانون حضور دیگران میدانیم، بستر و الزامات این کار را فراهم کنیم تا مدرسه به وضعیت مطلوب برسد. در این راستا سعی بر این است که با همه مجموعهها و گروهها که در حوزه آموزشی، پرورشی و تربیتی میتوانند حضور داشته باشند، مشارکت کرده و علاوه بر مشارکت در استفاده از امکانات سختافزاری و نیروی انسانی به موضوع نرمافزاری در حوزه آموزش و پرورش برسیم تا فضا را با همکاری شرکا آماده کنیم.
معاون وزیر و رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه اتفاقی که میخواهد بیفتد، کیفیسازی فعالیتها در مدارس روستایی است، گفت: امروز ۹۸ درصد دانشآموزان در کلاس درس حضور دارند که بالغ بر ۹ میلیون جمعیت دانشآموزان ابتدایی هستند. هدف از امضای این تفاهمنامه برای کیفیتبخشی فرآیند تعلیم و تربیت در مدارس است و آموزش باکیفیت باید در روستاها اتفاق بیفتد. اکنون مدارسی در روستاهایی داریم که یک دانشآموز و یک معلم دارند و این به برکت نظام جمهوری اسلامی اتفاق افتاده است.
خیلی از خانوادهها با حل مشکل آموزش و پرورش به روستاها باز خواهند گشت
مجید بکایی، قائممقام وزیر کشور در قرارگاه جهادی توسعه همهجانبه روستا نیز با بیان اینکه وزارت کشور مجری سیاستهای عمومی دولت است، گفت: یکی از مهمترین سیاستهای دولت مردمی بحث مردمیسازی و توجه به روستاها به عنوان مجموعههایی است که اگر توسعه یابند جمهوری اسلامی هم به توفیقات زیادی نائل میشود. در ابتدای دولت سیزدهم با پیگیری و بررسی این مساله مشخص شد که جمعیت روستایی ما طی 6 دهه گذشته از ۷۵ درصد به ۲۵ درصد کاهش پیدا کرده و متاسفانه این سیر نزولی همچنان ادامه دارد. ما با توجه به انباشتگی مشکلات روستایی، قرارگاهی در وزارت کشور برای پیگیری این امر تشکیل دادیم که شعار اصلی این قرارگاه وسعتبخشی به حضور مردم در تشکیلات دولت بود. برای این منظور باید اول یک آسیبشناسی از روستا میکردیم تا دلایل مهاجرت را بفهمیم.
وی با بیان اینکه اگر قرار باشد مهاجرت معکوس در روستا اتفاق بیافتد باید یک سری زیرساختها در آن آماده شود و زیرساختهای اصلی مانند آموزش و پرورش و بهداشت و درمان در روستاها باید مورد توجه قرار گیرد، اظهار کرد: با خیلی از دانشآموزانی که در روستاها بودند، صحبت کردیم و بررسیهای لازم را انجام دادیم و فعالیتها را در همین 2 زمینه آغاز کردیم. در قالب طرح «تکام» یعنی طرح توانمندسازی و کارآفرینی، یک سری کارها را انجام دادیم. این طرح ۱۶ موضوع دارد که یکی آموزش و پرورش و یکی هم بهداشت است که اگر بتوانیم موضوع آموزش و پرورش را در روستاها حل کنیم، خیلی از خانوادهها به روستاها باز خواهند گشت.
بکایی با بیان اینکه با کمک آموزش و پرورش تلاش کردیم و بالاخره نظام سهلایه آموزش و پرورش مورد توافق قرار گرفت، خاطرنشان کرد: یک لایه را در روستا باید داشته باشیم یعنی هر دانشآموز بتواند در روستای خودش تحصیل کند که بیشتر الکترونیکی است. لایه دوم در نزدیکترین جایی که ما مدرسه داریم دانشآموزان ثبتنام شوند و لایه سوم هم در مراکزی که امکان آموزش نخبگان را داریم این دانشآموزان را تحت پوشش قرار دهند. برای انجام این کار باید در هر مجموعه یک تشکل مردمی را ایجاد میکردیم تا کارها پیش رود.
قائممقام وزیر کشور در قرارگاه جهادی توسعه همهجانبه روستا با بیان اینکه ما به عنوان یک وزارت میاندار در این تفاهمنامه حضور داریم، افزود: به همین خاطر ما همه استانداران، دهیاران، فرمانداران و شهرداران را در این رابطه بسیج کردهایم و این تفاهمنامه میتواند یک قدم بزرگ و موثر باشد تا آن نظام سهلایه را در روستاها اجرا کنیم. باید کاری کنیم که کودکان روستایی با نیازهای روستا و محیط خود آشنا شوند و بنابراین قرار شده که یک طرح درسهایی را در کتب درسی یا فوق برنامهها یک سری مهارت را به همان دانشآموزان روستایی آموزش دهیم تا کار اقتصادی کنند و در اختیار روستا قرار دهند.
پیگیری تبدیل مدارس دولتی روستایی به مدارس دولتی هیاتامنایی در دستور کار است
حسینعلی دیلم، مدیرعامل موسسه تربیتی و آموزشی مدارس مسجدمحور نیز موضوع تفاهمنامه را ارتقای تعلیم و تربیت در روستا بیان کرد و با اشاره به برخی ویژگیهای مجموعههای مردمی مثل منعطف بودن، کمهزینه بودن و... گفت: قرارگاه جهادی توسعه همهجانبه روستا از ما خواستند تا تجربه خودمان را به روستاها بیاوریم و ببینیم چگونه میشود مدارس روستایی را ارتقا داد. آنچه در این قضیه بر روی آن متمرکز هستیم این است که بتوانیم از ظرفیتهای مردمی که در جایجای کشور وجود دارند، استفاده کرده و در چهارچوبهای قانونی به مدارس و ساختار رسمی پیوند بزنیم و بتوانیم باعث ارتقای تعلیم و تربیت در روستاها شویم.
وی با بیان اینکه جامعه هدف حوزه کاری و فعالیتهای موسسه، محدودیتی ندارد اما آنچه در تفاهمنامه آمده، تمرکز بر روی روستا است، افزود: پیگیری تبدیل وضعیت مدارس هدف به مدرسه دولتی هیاتامنایی طبق قوانین و مقررات وزارت آموزش و پرورش - تهیه طرح کلی، محتوا و الگوهای مورد نیاز مدارس هدف ذیل ساحتهای ششگانه سند تحول بنیادین و تلاش به منظور جلب مشارکت همهجانبه خیرین، واقفین، گروههای جهادی و تربیتی از جمله مواردی است که در این تفاهمنامه بر عهده موسسه تربیتی و آموزشی مدارس مسجدمحور نهاده شده است.
موسسه تربیتی و آموزشی مدارس مسجدمحور در مدیریت مدارس روستایی به آموزش و پرورش کمک میکند
هادی عابدی، مدیرکل امور شوراها و مناطق آزاد و تجاری وزارت آموزش و پرورش در گفتوگو با پانا در خصوص شیوه اجرا و در پاسخ به این سوال که آیا تمام مدارس روستایی با اجرای این تفاهمنامه به هیاتامنایی تبدیل میشوند، تصریح کرد: خیر؛ اینطور نیست که همه مدارس روستایی تبدیل به مدارس هیاتامنایی شوند.
وی گفت: از ظرفیت قرارگاه جهادی توسعه همهجانبه روستا (وزارت کشور) و موسسه تربیتی و آموزشی مدارس مسجدمحور استفاده کردیم و این ظرفیت را در روستاها میخواهیم فعال کنیم. در مرحله اول اجرای تفاهمنامه، تعدادی از مدارس مناطق روستایی که خودشان هم تمایل دارند به این شکل مدیریت شوند در قالب طرح قرار میگیرند.
عابدی خاطرنشان کرد: بهترین ظرفیت این بود که اعضای هیاتامنای مدرسه که بیشتر آنها متعلق به همان منطقه و شهرستان هستند، پای کار بیایند و موسسه تربیتی و آموزشی مدارس مسجدمحور نیز آمدهاند و میخواهند با کمک به آموزش و پرورش، مدیریت این مدارس را بر عهده بگیرند.
مدیرکل امور شوراها و مناطق آزاد و تجاری وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه دستورالعمل و شیوهنامهای برای اجرای تفاهمنامه باید تدوین شود، گفت: تفاهمنامه را در مرحله اول بهصورت پایلوت در چند منطقه اجرا میکنیم تا بعد از اینکه دستورالعمل آن بهطور کامل آماده شد، بتوانیم برای تعداد بیشتری از مدارس و مناطق این برنامه را اجرا کنیم.
منبع : وزارت اموزش و پرورش
شبکه شعب خودرو۴۵ به ۷۸ شعبه رسید
هلیا امامی: دوست داشتم از کلیشه دختر مثبت فاصله بگیرم
لباس مدرسه فقط فرم نیست، کودک باید آن را دوست داشته باشد
به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد
کتاب عروس بی نشان ها: قرار بود یک عمر کنار هم باشند، اما جنگ مهلتشان نداد
حق کودک بر حریم خصوصی؛ چالشی برای فرهنگ دیجیتال ایران
نشر در لهستان؛ انتشار بیش از ۳۱هزار عنوان کتاب در سال ۲۰۲۵
نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است
افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت
۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند
ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش
مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
بزرگترین رقابت دانشآموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد
شرکت انگلیسی دادههای مشتریانش را به هکرها داد
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار دادهها به کوه
چالشهای مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
پارادوکس رفاه و رضایت؛ چرا مدرنیته ما را شادتر نکرد؟
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
عالمی که علم و مبارزه را به سنگر امامت جمعه پیوند زد
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
حجتالاسلام قمی: مردم نمیگذارند قیمت پایان جنگ، فروختن عزت ایران باشد
جزئیات برگزاری بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
خیابان و زندگی؛ واکاوی نقش زنان در پایداری اجتماعات شبانه
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
چرا عرفانهای نوپدید برای جوان امروز جذاباند؟
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) موقتا تغییر نمیکند؛ آغاز ایمنسازی
«اسکورت» بر صدر فروش روزانه نشست؛ استقبال از آزادی زنان زندانی
حسین علیزاده مهمان «همکلام» میشود
بازی «بومبوم» با حضور خانواده شهید طهرانیمقدم رونمایی شد
«ململ» مهمان نمایشگاه ایران نوشت شد
محرابی که منافقین را به وحشت انداخت؛ چرا مدنی باید ترور میشد؟
اپل به جمع تولید کنندگان موبایل تاشو پیوست
رئیس دانشگاه تهران: برای مقابله با تحریمهای علمی برنامهریزی میکنیم
روحانیِ پیونددهنده دین و آزادی
توصیه پذیرفته شدگان تیزهوشان، کدام آموزشگاه است؟!
برگزیدگان بیستمین جشنواره ملی شیخ بهایی معرفی و تقدیر شدند
اعلام وجه التزام اسناد وثیقه پذیرفتهشدگان تخصصی و فوقتخصصی پزشکی
علت توقف طرح جدید تغذیه دانشجویی چه بود؟
مهلت مجدد ثبتنام در آزمون ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
ابلاغ دستورالعمل حجاب به زودی در دانشگاهها
تصمیم جدید وزارت علوم درباره ساماندهی دادههای دانشگاهی
آمار جالب از ازدواجهای دانشجویی: موفقیت ۹۴ درصد ازدواجهای دانشجویی طی ۱۲ سال گذشته
آزمونهای کاردانی مهارتی، کارشناسی ناپیوسته و سردفتری۲۰ شهریور برگزار میشود
روباتها در لهستان راهپیمایی کردند
ورود تاکسیهای خودران به ناوگان اوبر در لندن
آموزش ۶۵ هزار آموزگار ابتدایی برای استفاده از ظرفیت بازی و ورزش
وزیر آموزش و پرورش: دریافت هرگونه وجه هنگام ثبتنام در مدارس دولتی ممنوع است
برنامههای «زیست عفیفانه» از مهر در مدارس اجرا میشود
انتظار معاونت علمی از CVCها برای سرمایهگذاری در ۷هزار شرکت نوپا
کارنامه نهایی و دفترچه انتخاب رشته آزمون دستیاری منتشر شد
آلمان موشک و ۵ ماهواره به مدار زمین فرستاد
ظرفیت ۶ هزارنفری دستیاری پزشکی ۱۴۰۵؛ تعیین ظرفیت تعهد مناطق محروم
تحریم علم، رفتار علمی نیست؛ باید به دنبال مسیرهای جایگزین برای انتشار آثار محققان بود
بازنمایی قدرت نرم ایران در شرایط پساجنگ و جایزه جهانی دیپلماسی
آیا اصرار بر تفاوتهای فقهی، آب به آسیاب دشمنان وحدت اسلامی میریزد؟
انتظار، منطق دینی آمادگی تاریخی برای آینده موعود
«تحول تاریخی مفهوم فلسفه» با تقدیر از پرویز ضیاءشهابی رونمایی میشود
نگاهی به حکمرانی فضای مجازی در ایران از منظر تحلیل نهادی تنظیمگری
نظر قرآن درباره مسئولیت اجتماعی برای میانجیگری بین اختلاف زوجین
در همایش ادیان سن پترزبورگ چه گذشت؟ تاکید ایران بر مقاومت
حل موضوع حجاب با «مسئلهمندی مشترک»؛ مردم را درگیر مسئله وحدت کنیم
خود بنده فرهنگ درخشان تو آمد؛ آن قوم که از روی طمع، بنده تو را خواست
فروش «رویای نیمهشب» ۱۰۰ درصد افزایش یافت
نرگس آبیار: سینما را خودآموز یاد گرفتم
بزرگداشت جین فوندا در ونیز؛ از ترامپ بیزارم!
رونمایی از تندیس اکبر عبدی؛ هنرمندی که به خاطرهای ملی تبدیل شد
تصاویری از موشک بالستیک جهاد که در جریان یکی از موجهای عملیات نصر-۲ شلیک شده بود
نگاهی به انیمیشن «سفینه نجات»؛ وقتی تعزیه با ابرقهرمانی فضایی گره میخورد
آغاز ثبت نام بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
افشای هک وب سایت آلمانی توسط هوش مصنوعی اوپن ای آی
آزمونهای کاردانی مهارتی، کارشناسی ناپیوسته و سردفتری۲۰ شهریور برگزار میشود
تصمیم جدید وزارت علوم درباره ساماندهی دادههای دانشگاهی
مهلت مجدد ثبتنام در آزمون ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
علت توقف طرح جدید تغذیه دانشجویی چه بود؟
آمار جالب از ازدواجهای دانشجویی: موفقیت ۹۴ درصد ازدواجهای دانشجویی طی ۱۲ سال گذشته
ابلاغ دستورالعمل حجاب به زودی در دانشگاهها
اعلام وجه التزام اسناد وثیقه پذیرفتهشدگان تخصصی و فوقتخصصی پزشکی
رئیس دانشگاه تهران: برای مقابله با تحریمهای علمی برنامهریزی میکنیم
برگزیدگان بیستمین جشنواره ملی شیخ بهایی معرفی و تقدیر شدند
توصیه پذیرفته شدگان تیزهوشان، کدام آموزشگاه است؟!
روحانیِ پیونددهنده دین و آزادی
اپل به جمع تولید کنندگان موبایل تاشو پیوست
روباتها در لهستان راهپیمایی کردند
ورود تاکسیهای خودران به ناوگان اوبر در لندن
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
«اسکورت» بر صدر فروش روزانه نشست؛ استقبال از آزادی زنان زندانی
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
چرا عرفانهای نوپدید برای جوان امروز جذاباند؟
خیابان و زندگی؛ واکاوی نقش زنان در پایداری اجتماعات شبانه
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
پارادوکس رفاه و رضایت؛ چرا مدرنیته ما را شادتر نکرد؟
عالمی که علم و مبارزه را به سنگر امامت جمعه پیوند زد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.