همانطور که میگویند هر چیزی چاره دارد جز مرگ، دقیقاً بیانگر همین مشکل است. زمانی که مرگ برای اعضای خانواده و نزدیکان اتفاق میافتد حالا به هر شکلی و در هر سنی که باشند میتواند بر اطرافیان شوک وارد کند.
اگر دقت کنید در یک سال گذشته در کشور ما حوادث پیشبینی نشده زیادی رخ داد و ما تعداد زیادی از هموطنان خود را بیدلیل از دست دادیم. بعد از فاجعه پلاسکو در سال ۹۵، ریزش معدن یورت در سال ۹۶، زلزله کرمانشاه، سوختن کشتی سانچی و حالا سقوط هواپیمای مسافربری نمونهای از این حوادث بود که امسال شوک عظیمی به مردم و اطرافیان این حوادث وارد کرد.
یا در زمان سوختن کشتی سانچی خانوادهها امیدوار بودند از دل آتش سوزان عزیزانشان زنده بیرون بیایند. اینها نه تنها شوک ناشی از بروز حادثه است بلکه امیدواری خانوادهها برای یافتن اثری از عزیزانشان به افزایش شدت این شوک کمک میکند.
استرس بعد از سانحه چیست؟
تصادف شدید، مورد دزدی یا حمله قرار گرفتن، از دست دادن عزیزان در حوادث طبیعی یا غیرطبیعی پیشبینی نشده و بسیاری دیگر از تجربههای آسیبزا، مثل وارد شدن ضربهای بر پیکره فیزیکی و روانشناختی ما هستند.همه ما کم و بیش در زندگیمان با چنین ضربههایی روبه رو شدهایم، اما گاهی به دلایل مختلف، یکی از این ضربهها، تأثیر عمیقی بر ما به جای میگذارد. گویی همیشه برای ما زنده است و هرلحظه امکان تکرار آنها وجود دارد در نتیجه همواره نگران هستیم. اگر این شرایط ادامه یابد در این صورت دچار مشکلی میشویم که به آن اختلال استرس پس از ضربه یا post traumatic stress disorder) PTSD) میگوییم.
وقتی این اختلال روی میدهد، زندگی را برای فرد و اطرافیانش بهشدت سخت و طاقتفرسا میکند. فرد مدام در ترس و وحشت و بیقراری است و گاهی حتی کارهای معمول خود را نمیتواند انجام دهد.
ممکن است شما خودتان در محل بروز حادثه نباشید، اما با تصویرسازی از لحظههای آخر زندگی عزیزانتان این اختلال در شما تشدید میشود.
گاهی صحنه حادثه حتی لحظهای فرد را رها نمیکند و اطرافیان از حساسیت و تحریکپذیری بیشازحد فرد و خشمهای ناگهانی او به ستوه میآیند.
در این حالت گاهی صدای به هم خوردن یک در میتواند فرد را تا حد یک خشم انفجاری بکشاند. ازاینرو این علائم بهویژه وقتی شدید است به بروز افسردگی و اضطراب در فرد و اطرافیانش منجر میشود.
اگر این علائم در فردی به مدت یک ماه طول بکشد نام اختلال میگیرد؛ و در ضمن فرد متخصصی آن را تائید کرده باشد؛ چراکه در واقع پس از هر ضربهای، بروز این علائم در همه افراد طبیعی است و وقتی طول میکشد نشانه اختلال خواهد بود. علائم اصلی اختلال استرس پس از ضربه عبارت است از:
واکنش ترس، درماندگی یا وحشت شدید
یادآوریهای مکرر و عذابآور واقعه
دیدن مکرر واقعه در رؤیا
رفتار کردن فرد بهگونهای که انگار واقعه تکرار میشود
واکنش جسمی و رنج و عذاب شدید در رویارویی با چیزهایی که به نوعی به آن اتفاق مربوط باشند
اجتناب کردن از محرکهای مرتبط با آن اتفاق؛ بهعنوان مثال اجتناب از مکانهای مرتبط
علائم دیگر که ممکن است در سایر مشکلات روانشناختی دیده شود و اینجا هم رخ میدهد، عبارت است از:
کم علاقگی در انجام امور مهم زندگی، بیانگیزگی و ناامیدی، مشکل در تمرکز، خشم و گوشبهزنگ بودن.
علائم در کودکان
بعضی از این علائم در بچهها کمی متفاوت رخ میدهد. به عنوان مثال کودکی که دچار ضربهای مثل آسیب جسمی یا جنسی شده ممکن است بهسختی بتواند راجع به آن صحبت کند و آن را بیشتر در قالب بازی و کابوس دیدنها نمایان کند.
بچهها معمولاً به انجام تکرار بازیهایی با مضمون حادثه میپردازند و خوابهای نامشخص به شکل کابوسهای ترسناک یا خوابهایی درباره غول و اتفاقات ترسناک میبینند. علائم جسمی مثل شب ادراری، دلدرد و سردرد نیز در آنها شایع است. ضربههای شایع در دوران کودکی بلایای طبیعی، آزارهای جنسی و جسمی مزمن، سوختگی و آدمربایی است.
شیوع اختلال استرس پس از ضربه
ازآنجایی که احتمال ضربه، آنهم از نوع شدید برای همه افراد وجود دارد بنابراین اختلال استرس پس از ضربه نیز از اختلالات به نسبت شایع روانشناختی محسوب میشود. میزان شیوع این اختلال، ۸ درصد در جمعیت عمومی است.
احتمال آن در زنان بیشتر از مردان و حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد است و در مردان بین ۵ تا ۶ درصد بیشترین ضربههای اصلی در زنان، حمله یا تجاوز و در مردان، جنگ است.
همچنین بر اساس تحقیقات، احتمال بروز این اختلال در افراد مجرد، مطلقه یا کسانی که همسرشان را از دست دادهاند، بیشتر است. ممکن است دلیلش، کمتر بودن میزان حمایت اجتماعی در این گروه افراد باشد.
به یاد داشته باشید داشتن حمایت اجتماعی هنگام بروز ضربه میتواند از بروز اختلال پس از ضربه و همچنین در پیشگیری از آن مفید باشد. در ضمن در سطوح اقتصادی ـ. اجتماعی پایینتر، این اختلال بیشتر مشاهدهشده است.
آسیبشناسی اختلال
روان شـــنــاســان و روانپزشکان نظریههایی درباره علت ابتلا به این اختلال مطرح کردهاند. به عنوان مثال، تئوری روانکاوانه معتقد است اتفاق یا ضربه، یک نقطه حساس یا تعارض ناخودآگاه در فرد را فعال میکند. این تئوری تا حد زیادی قابل توجیه است، چون بسیاری از افراد مبتلا به این اختلال معتقدند ضربههای سختتر را تجربه کردهاند، اما باعث مشکل در آنها نشده است، چراکه درواقع از درون نسبت به آن آسیبپذیر نبودهاند.
بر اساس تئوریهای دوم افراد به این دلیل دچار این اختلال میشوند که در پردازش اطلاعات مربوط به یک اتفاق مشکلدارند. به عنوان مثال فرد همیشه اتفاقات را بسیار بدتر و فاجعهبارتر از آنچه هست برآورد میکند. طبق بعضی نظریهها، برخی افراد واکنشهای زیستی خاصی مانند بالا بودن غیرطبیعی سطح فعالیت دستگاه عصبی خودکار دارند که در مواقع استرس و ضربه، آنها را مستعد ابتلا به اختلال استرس پس از ضربه میکند.
بعضی از عوامل، افراد را نسبت به بروز اختلال پس از ضربه مستعد میکند. بعضی از این عوامل عبارت است از:
آسیبهای دوران کودکی
کافی نبودن سیستم حمایت خانوادگی و اجتماعی
داشتن ویژگی شخصیت بدبینانه یا وابسته
درمان
براساس مطالعات انجام شده ۳۰ درصد افرادی که دچار این علائم میشوند، بدون درمان و خود به خود بهبود پیدا میکنند، اما بقیه آنها در صورت درمان نشدن ممکن است همچنان در طولانی مدت با آن درگیر باشند.
درمان این اختلال به دو صورت فردی و گروهی انجام میشود و در هر دو شکل درمان فردی و گروهی، تمرکز اصلی درمان آن است که فرد تشویق شود درباره واقعه و معنای آن اتفاق تا جای ممکن صحبت کند.
عنصر اصلی در این زمینه، حمایت است. در درمان فردی، درمانگر یک فضای امن و حمایتگرانه ایجاد میکند و در درمان گروهی نیز هم درمانگر و هم سایر اعضای گروه نقش حمایتی در قبال هم ایفا میکنند.
ویژگی منحصربه فرد گروه درمانی این است که فرد با افرادی که از این نظر به او شبیه هستند روبه رو میشود و همین نکته صحبت درباره اتفاق را برای او آسانتر میکند. در بسیاری از انواع درمانهای فردی و گروهی، روشهای آرامسازی خود یا ریلکسیشن به افراد آموزش داده میشود.
وقتی علائم بسیار شدید و آزاردهنده است، تجویز دارو به دست روانپزشک نیز کمککننده است.
یکی از درمانهایی که درباره این مشکل مطرحشده درمان با حساسیتزدایی و باز پردازش حرکات چشم است که توسط متخصصی به نام «شاپیرو» شکل گرفت. او معتقد است در موقع بروز افکار منفی و تکرار واقعه، حرکات چشم بسیار سریع میشود و اگر بتوان این حرکات را کنترل کرد، افکار هم کمتر آسیبزا خواهد بود. اگرچه در ایران این روش چندان رایج نیست، اما بعضی شواهد حاکی از اثربخشی آن است. بههرحال، همانطور که در ابتدا اشاره شد، کمک به حل این مشکل بیش از همه متکی بر صحبت راجع به آن، بهویژه با کمک یک متخصص و حمایت اجتماعی است.
بسیج اپراتورها برای مدیریت ترافیک ارتباطی در مراسم تشییع رهبر شهید
گامی تازه در درمان نابینایی برداشته شد
مرحله کتبی آزمون پذیرش فلوشیپ پزشکی برگزار شد
دعوت بسیج اساتید برای شرکت در بدرقه باشکوه پیکر مطهر آقای شهید ایران
دانشگاهها برای وداع با رهبر شهید انقلاب آماده میشوند
اسرار آیفون ۱۸پرو در وب تاریک فاش شد
«حرف دلم را قورت دادم» روایتی صمیمی برای بیان احساسات و دغدغههای نوجوانان
قابلیت تازه واتس اپ برای چت کردن بدون افشای شماره موبایل
۴.۵ میلیون دانشآموز در مدارس غیردولتی تحصیل میکنند
فراخوان روایت وداع برای ثبت خاطرات مردمی از بدرقه رهبر شهید انقلاب
استفاده دانشجویان از هوش مصنوعی نظام ارزشیابی را با چالش مواجه کرده است
وزیر آموزش و پرورش: تشدید نظارت بر عملکرد مدارس غیردولتی الزامی است
۴۰ مدرسه قرچک برای اسکان زائران مراسم وداع رهبر شهید آماده میشود
مدرسه کانون هویتسازی و پرورش عزت و امید است
لایحه ایمنی آنلاین کودکان و نوجوانان در مجلس آمریکا تصویب شد
چگونه عاشورا به سرچشمه حقیقت تبدیل شد؟
کشف این ژن راز شکست بسیاری از بارداریها را آشکار میکند
اولین تصویر تابوت متعلق به رهبر شهید انقلاب و خانواده ایشان
کاروان هنرهای نمایشی «بدرقه خورشید» راهی ۶ استان میشود
لحظهبهلحظه وداع ملت با رهبر شهید انقلاب از امواج رادیو قرآن شنیدنی میشود
گریم متفاوت بازیگر بچه مهندس پربازدید شد+عکس
علت فوت فرزاد جمشیدی چه بود؟
آزمون انتخاب سردفتر اسناد رسمی در شهریورماه برگزار میشود
حل مشکلات استخدامی اعضای هیئت علمی جدید در دستور کار دانشگاه تهران
قائممقام بنیاد ملی نخبگان: صدور مرحلهای کارت نخبگی بنیاد ملی نخبگان آغاز شد
اساسنامه جدید مؤسسات آموزش عالی غیردولتی توسط پزشکیان ابلاغ شد
تاخیر یک ساله در تشکیل جلسه شورای عالی فضای مجازی
تأمین کمکهزینه درمان زوجین نابارور/اعطای بسته سیسمونی به دانشجوی مادر
پیگیری اجرای مصوبه افزایش حقوق اساتید/بیش از ۴۰ درصد اساتید دانشگاه فاقد مسکن
۳ لایه پنهان تسلیحاتیسازی استارتاپها برای قتل عام سایبری و نظامی
رقابت جدید علمی بریکس؛ فرصت همکاری دانشمندان ایرانی با ۵ کشور عضو بریکس
اینستاگرام به دنبال شخصی سازی الگوریتم کاربران
جزئیات آزمون ارزیابی علمی متقاضیان انتقال رشته فیزیوتراپی از خارج اعلام شد
استرالیا جریمه شبکههای اجتماعی را دو برابر کرد
یک طرح جدید: یارانه غذای دانشجویان از ترم آینده مستقیم به کیف پول آنها واریز میشود
هواپیمای فضایی چین یک شیء مرموز را در مدار رها کرده است
آزمایش موشک «استارشیپ» پیش از پرواز سیزدهم با موفقیت به سرانجام رسید
صنعت هوانوردی اعلام کرد: ضایعات غذایی به سوخت جت تبدیل میشوند
شمارش معکوس تا پرتاب جدیدترین فناوری فضایی «اسپیسایکس» آغاز شد
جدیدترین خبر از وضعیت فاطمه شکری بازیگر پیشکسوت
اکران فیلم استخر سروش صحت به تعویق افتاد
سری جدید انیمیشن «داستان اسباببازی» همه رقبا را کنار زد
پیشنهاد وزیر علوم برای جذب دانشجویان پاکستانی در دانشگاه سیستان و بلوچستان
شرایط پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی فرهنگیان اعلام شد
فراهم شدن امکان ویرایش حوزه آزمون پذیرش دستیار تخصصی
زیرساختهای فرسوده ناسا دیگر پاسخگوی ماموریتهای «آرتمیس» نیستند
راز کندی تنبلها کشف شد
تأثیر پنهان طعمهای محبوب سیگار الکترونیکی بر قلب را جدی بگیرید
آیا خاطرات را میتوانیم بخوریم؟
عکس روز ناسا از ماراتن مریخ منتشر شد
کاروان دانشآموزی ایران با بهترین شرایط به ژیمنازیاد اعزام شود
دستورالعمل فعالیتهای تابستانی مدارس ابلاغ شد
کلاسهای جبرانی تابستانی دانش آموزان از ۱۵ تیرماه آغاز میشود
راه حل مقابله با مصرف مواد مخدر در محیطهای دانشگاهی
صدور حکم اخراج دانشجوی امیرکبیر به دلیل اهانت به پرچم ایران
حضور ۱۱ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی کیواس ۲۰۲۷ ؛ دانشگاه تهران در صدر جدول
قرار بود ششم تیر و روز ترور آخرین روز جمهوری اسلامی باشد
تجلیل از گری اولدمن در جشنواره تلویزیونی بریتانیا
رسالت تداوم نهضت عاشورا و تاریخنگاری زنده سیره تبلیغی امام سجاد(ع)
برگزاری ۵ شب عزاداری در دانشگاه تهران در دهه دوم ماه محرم
نگاهی به وضعیت معنویت انیمیشن کودکان در سه الگوی، دیزنی، پیکسار و جیبلی
پوشش بیش از ۱۰۰۰ رسانه برای مراسم عاشورای کربلای معلی
مصاحبه دوره دکتری دانشگاه آزاد از امروز آغاز میشود
توسعه تعاملات دانشگاههای ایران و کشورهای عضو اکو در دستور کار
ایران به دانش فنی ساخت «مغز مصنوعی» دست یافت
در عصری هستیم که سرعت،فضیلت شده است/بحران معنایی انسان معاصر از کجاست؟
فراخوان کسب دانش فنی ساخت یک قطعه مهم در صنایع حساس و راهبردی
ثبتنام مدارس باید بر اساس محدوده محل سکونت انجام شود
زیارت تبلیغاتی صدام در عتبات/ سقوط یک سناریو توسط اسرای ایرانی
چرا امام حسین (ع) به پا خاست؟
تل زینبیه به روی بانوان زائر کربلا بازگشایی شد
اگر امام را نشناسیم، غربال خواهیم شد
هوش مصنوعی آنتروپیک شکاف در سیستمهای دولت آمریکا را شناسایی کرد
امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
ارسال آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها به شورای عالی انقلاب فرهنگی
آغاز پویش «کارت نشاط» برای حمایت از دانشآموزان
آموزش و پرورش: شرایط ثبتنام دانشآموزان اتباع اعلام خواهد شد
نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام میشود
ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت
خوابگاههای علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید
یک طرح جدید: یارانه غذای دانشجویان از ترم آینده مستقیم به کیف پول آنها واریز میشود
امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
شرایط پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی فرهنگیان اعلام شد
ارسال آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها به شورای عالی انقلاب فرهنگی
مصاحبه دوره دکتری دانشگاه آزاد از امروز آغاز میشود
علت فوت فرزاد جمشیدی چه بود؟
فراهم شدن امکان ویرایش حوزه آزمون پذیرش دستیار تخصصی
عکس روز ناسا از ماراتن مریخ منتشر شد
پیشنهاد وزیر علوم برای جذب دانشجویان پاکستانی در دانشگاه سیستان و بلوچستان
ایران به دانش فنی ساخت «مغز مصنوعی» دست یافت
آزمایش موشک «استارشیپ» پیش از پرواز سیزدهم با موفقیت به سرانجام رسید
حضور ۱۱ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی کیواس ۲۰۲۷ ؛ دانشگاه تهران در صدر جدول
اگر امام را نشناسیم، غربال خواهیم شد
رسالت تداوم نهضت عاشورا و تاریخنگاری زنده سیره تبلیغی امام سجاد(ع)
راز کندی تنبلها کشف شد
توسعه تعاملات دانشگاههای ایران و کشورهای عضو اکو در دستور کار
صنعت هوانوردی اعلام کرد: ضایعات غذایی به سوخت جت تبدیل میشوند
هوش مصنوعی آنتروپیک شکاف در سیستمهای دولت آمریکا را شناسایی کرد
نگاهی به وضعیت معنویت انیمیشن کودکان در سه الگوی، دیزنی، پیکسار و جیبلی
تل زینبیه به روی بانوان زائر کربلا بازگشایی شد
زیارت تبلیغاتی صدام در عتبات/ سقوط یک سناریو توسط اسرای ایرانی
دستورالعمل فعالیتهای تابستانی مدارس ابلاغ شد
آیا خاطرات را میتوانیم بخوریم؟
برگزاری ۵ شب عزاداری در دانشگاه تهران در دهه دوم ماه محرم
کاروان دانشآموزی ایران با بهترین شرایط به ژیمنازیاد اعزام شود
تأثیر پنهان طعمهای محبوب سیگار الکترونیکی بر قلب را جدی بگیرید
فراخوان کسب دانش فنی ساخت یک قطعه مهم در صنایع حساس و راهبردی
چرا امام حسین (ع) به پا خاست؟
شمارش معکوس تا پرتاب جدیدترین فناوری فضایی «اسپیسایکس» آغاز شد
جدیدترین خبر از وضعیت فاطمه شکری بازیگر پیشکسوت
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.