به گزارش ثریا - این بخشی از صحبتهای علیاکبر عباسی، عضو هیئتعلمی گروه تاریخ و ایرانشناسی دانشگاه اصفهان است که به مناسبت پنجم اسفندماه، «زاد روز خواجه نصیرالدین طوسی» که بهعنوان «روز مهندسی» نام گذاری شده، مطرح کرد. این متخصص تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی در و در آغاز سخنانش چنین اظهار کرد: خواجه نصیرالدین طوسی بیشتر عمرش در قرن هفتم هجری قمری، یعنی قرن اقتدار مغولها، سپری شد. او تا سال ۶۵۳ هجری قمری زنده بود. ۷۲ سال عمر خود را تقریباً در قرن هفتم هجری قمری و دوران بسیار کوچکسالیاش را نیز در قرن ششم گذراند. قرن هفتم هجری قمری، زمانه و روزگار این دانشمند، جهان اسلام و ایران وضعیت خاصی دارد و ویژگیهای متعددی را میتوان برای این دوران برشمرد. در پی حمله مغولان با ناامنی و افول اقتصادی روبهرو میشویم و از طرفی دگرگونیهای دینی و مذهبی را هم میبینیم.
او ادامه داد: خواجه نصیرالدین از نظر علمی در ریاضی و شاخه مثلثات، همچنین در کلام و نجوم بسیار ممتاز بود و بیش از رشتهها و شاخههای دیگر تبحر داشت. در فلسفه هم کموبیش از اهمیت برخوردار بود. منصب سیاسی هم داشت و در مقام کارگزار حکومت مغولان فعالیت میکرد. از منظر سیاسی، مخصوصاً بهدلیل ایفای نقش در فتح مرکز مهم اسلامی، یعنی بغداد که پایتخت خلافت عباسیان بود، اهمیت دارد.
این پژوهشگر با نظر به پنجم اسفند، روز مهندسی، بیان کرد: در بین تخصصهای خواجه نصرالدین طوسی آنچه به مهندسی نزدیکتر است، ریاضی و نجوم محسوب میشود. در ریاضی و نجوم دستاوردهای بزرگ و درخشانی داشت. وقتی از نجوم میگویم، پیشگویی و خرافات و مسائل مشابه مقصودم نیست. در علم نجوم به معنای واقعی آن شاخص بود.
این مورخ افزود: خواجه نصیرالدین طوسی در علم نجوم، کتاب «تذکرة الهیئه» را نوشت. نجوم را در آن زمان غالباً با نام «هیئت» میشناسند. «تذکرة الهیئه» یک کتاب دائرةالمعارفی نجوم است. او آرای نجومی نابی را در این کتاب ارائه کرد و در کتابش، خصوصیات طرحهای نجومی یونانیان، مخصوصاً دیدگاههای بطلمیوس را که در ستارهشناسی شخصیت شاخصی بود، نقد کرد. یک نظریه هم دارد، معروف به نظریه «جفت طوسی» که برآمده از همین نقدهایش است.
وی تاکید کرد: نقدهای خواجه نصیرالدین بر بطلمیوس از نقدهای کسی چون ابنسینا یا ابنهیثم هم اساسیتر بود. به باور برخی از صاحبنظران، از دیدگاههای خواجه نصیر میتوان با عنوان نظرگاههای پیشکوپرنیکی یاد کرد. بههرروی، او بیش از همه در نجوم درخشید و نمود این موفقیت او نیز بیش از همه در کتاب «تذکرة الهیئه» یافتنی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان، خاطرنشان کرد: در ریاضیات و شاخه مثلثات توانست به تحقیقات مهمی دست بزند. خلاقیت و ابتکار او در این شاخه شایسته توجه است. کتاب «شکل القطاع» خواجه نصیرالدین طوسی بازتابدهنده اهمیت شخصیت علمی وی در رشته ریاضی و گرایش مثلثات محسوب میشود.
این پژوهشگر یادآور شد: در کنار مقام والای خواجه نصیرالدین طوسی در دو رشته نجوم و ریاضی، باید به جایگاه و اهمیت وی در کلام اسلامی و بهخصوص شیعه امامی هم نظر کرد. او ضمن فعالیتهای علمی یادشده، یکی از مهمترین و مستدلترین دفاعیهها را در حمایت از شیعه امامیه نوشته است.
عباسی توضیح داد: کتاب «تجرید الاعتقاد» این منجم و ریاضیدان در کلام شیعه از مرتبه مهمی برخوردار است که در تمامی قرون بعد بارها بر آن شرح نوشته شد و مورد توجه قرار گرفت. از آن میتوان به نام شاخصترین و جامعترین و دقیقترین اثر در کلام شیعه یاد کرد. در فلسفه هم تخصص داشت، اما نمیتوان او را در این دانش، درجه یک دانست.
این نویسنده و محقق به همکاری و رابطه مسالمتآمیز خواجه نصیرالدین طوسی با مغولان نیز اشاره کرد و گفت: این ارتباطات از برخی جوانب در حوزههای علمی، آموزشی و فرهنگی تأثیرات مفید و مثبتی داشت. او از این فرصت که نصیب هر دانشمندی نمیشد، استفاده کرد و برای مثال توانست کتابهای بسیاری را حفظ کند؛ کتابهایی که ممکن بود به دست مغولها از میان بروند. کتابخانههای جدیدی نیز تأسیس و آثار این چنینی را در آنها نگهداری کرد.
این متخصص تاریخ به ساخت رصدخانه مراغه نیز توجه و بیان کرد: یکی از اقدامات مهم این دانشمند ایرانی بنیان رصدخانه مراغه بود که با بهرهمندی وی از اعتماد مغولان حاصل شد. علاقه مغولان به علم نجوم در گشایش این رصدخانه بیتأثیر نبود. خواجه نصیرالدین از همین علاقه آنها استفاده کرد و توانست حمایت مالی فرمانروایان مغول را برای ساخت رصدخانه جلب کند. مرکز اکتشافات و تحقیقات نجومی خواجه نصیرالدین طوسی همین مرکز بود. بهطورکلی، این دانشمند کوشید تا از طریق روابط هدفمند با مغولان آنها را از خرابکاریها و ویرانگریهای بیشتر و در واقع آسیبی که به ایران و جهان اسلام میزدند، باز دارد.
منبع : دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی
اپل به جمع تولید کنندگان موبایل تاشو پیوست
رئیس دانشگاه تهران: برای مقابله با تحریمهای علمی برنامهریزی میکنیم
روحانیِ پیونددهنده دین و آزادی
توصیه پذیرفته شدگان تیزهوشان، کدام آموزشگاه است؟!
برگزیدگان بیستمین جشنواره ملی شیخ بهایی معرفی و تقدیر شدند
اعلام وجه التزام اسناد وثیقه پذیرفتهشدگان تخصصی و فوقتخصصی پزشکی
علت توقف طرح جدید تغذیه دانشجویی چه بود؟
مهلت مجدد ثبتنام در آزمون ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
ابلاغ دستورالعمل حجاب به زودی در دانشگاهها
تصمیم جدید وزارت علوم درباره ساماندهی دادههای دانشگاهی
آمار جالب از ازدواجهای دانشجویی: موفقیت ۹۴ درصد ازدواجهای دانشجویی طی ۱۲ سال گذشته
آزمونهای کاردانی مهارتی، کارشناسی ناپیوسته و سردفتری۲۰ شهریور برگزار میشود
روباتها در لهستان راهپیمایی کردند
ورود تاکسیهای خودران به ناوگان اوبر در لندن
آموزش ۶۵ هزار آموزگار ابتدایی برای استفاده از ظرفیت بازی و ورزش
وزیر آموزش و پرورش: دریافت هرگونه وجه هنگام ثبتنام در مدارس دولتی ممنوع است
برنامههای «زیست عفیفانه» از مهر در مدارس اجرا میشود
انتظار معاونت علمی از CVCها برای سرمایهگذاری در ۷هزار شرکت نوپا
کارنامه نهایی و دفترچه انتخاب رشته آزمون دستیاری منتشر شد
آلمان موشک و ۵ ماهواره به مدار زمین فرستاد
ظرفیت ۶ هزارنفری دستیاری پزشکی ۱۴۰۵؛ تعیین ظرفیت تعهد مناطق محروم
تحریم علم، رفتار علمی نیست؛ باید به دنبال مسیرهای جایگزین برای انتشار آثار محققان بود
بازنمایی قدرت نرم ایران در شرایط پساجنگ و جایزه جهانی دیپلماسی
آیا اصرار بر تفاوتهای فقهی، آب به آسیاب دشمنان وحدت اسلامی میریزد؟
انتظار، منطق دینی آمادگی تاریخی برای آینده موعود
«تحول تاریخی مفهوم فلسفه» با تقدیر از پرویز ضیاءشهابی رونمایی میشود
نگاهی به حکمرانی فضای مجازی در ایران از منظر تحلیل نهادی تنظیمگری
نظر قرآن درباره مسئولیت اجتماعی برای میانجیگری بین اختلاف زوجین
در همایش ادیان سن پترزبورگ چه گذشت؟ تاکید ایران بر مقاومت
حل موضوع حجاب با «مسئلهمندی مشترک»؛ مردم را درگیر مسئله وحدت کنیم
خود بنده فرهنگ درخشان تو آمد؛ آن قوم که از روی طمع، بنده تو را خواست
فروش «رویای نیمهشب» ۱۰۰ درصد افزایش یافت
نرگس آبیار: سینما را خودآموز یاد گرفتم
بزرگداشت جین فوندا در ونیز؛ از ترامپ بیزارم!
رونمایی از تندیس اکبر عبدی؛ هنرمندی که به خاطرهای ملی تبدیل شد
تصاویری از موشک بالستیک جهاد که در جریان یکی از موجهای عملیات نصر-۲ شلیک شده بود
نگاهی به انیمیشن «سفینه نجات»؛ وقتی تعزیه با ابرقهرمانی فضایی گره میخورد
آغاز ثبت نام بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
افشای هک وب سایت آلمانی توسط هوش مصنوعی اوپن ای آی
انتخاب رشته داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد تمدید شد
سال تحصیلی جدید دانشگاه صنعتی امیرکبیر از ۲۸ شهریور آغاز میشود
ظرفیت ۱۴۶ هزار نفری پذیرش در کنکور ارشد ۱۴۰۵
جان مالکوویچ در ونیز تشویق شد؛ هجوم «اسب وحشی نهم» به اسکار
دانشمندی که جواب سوالهایش را از آسمان میخواست
ادامه حاشیههای «آرش» و نوید؛ کیت بلانشت «الکترا» شد
کلونی در جشنواره فیلم ونیز درخشید و با شیر طلا به ترامپ تاخت
جدال دوباره ساترا و ارشاد؛ «داش آکل» وارد میشود
موشک ایرانی موضوع نخستین شماره کتابمجله "آورد"
فراخوانی برای جمع آوری «ایدههای برتر قرآنی»
موانع استجابت دعا چیست؟ طلب مغفرت برای کافران مستجاب نمیشود
مدیر اسلامی با مهندسی انسجام، سلایق را به وحدت عمل در میآورد
تصویری از نماز بر پیکر شهدای عروسی کوهستک سیریک
خوانش هجرتی تاریخی توسط یک زن در سپهر فرهنگی ایران
آغاز ثبت نام دهمین دوره تخصصی صحیفه سجادیه
مداحان کشور برای نوجوانان کلاس مداحی برگزار میکنند
هنر صاحب جواهر ایستادن میان قالب نص و روح تشریع در فقاهت بود
منشور کوروش بدون حتی یک رای مخالف و اصلاحیه در یونسکو ثبت شد
ورود هوش مصنوعی به موضوعات قرآنی و پژوهشهای حدیثی و دینی
پایبندی پل شریدر به هوش مصنوعی؛ فیلم بعدی با AI ساخته میشود
یوسف حاتمی کیا: ۶سال گفتند این فیلم مصلحت نیست؛ مردمی که از غم نان با جان قمار میکنند
واکاوی رابطه هنر و سرمایه در ریبون
دلاور تنگستانی که حماسه بی پایان غیرت در خلیج فارس را زنده کرد
تابآوری کودکان در جنگ را با داستان افزایش دهیم
برگزاری بزرگداشت ابوریحان بیرونی از سوی فلاسفه و اساتید
از نگاه امیرالمومنین(ع) راه مهار طمع انسان به قدرت و ثروت چگونه است؟
برگزاری آزمونهای تافل و GRE رسماً در ایران متوقف شد
اعلام جزئیات مرحله شفاهی آزمونهای دانشنامه تخصصی و فوق تخصصی پزشکی
ایران پرچمدار المپیاد فناوری نانو در سطح جهانی
محکومیت اقدام غیرقانونی آمریکا علیه متقاضیان آزمونهای بینالمللی
ارزش از کدنویسی به فهم مسئله منتقل میشود
ثبت نام آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵ آغاز شد/ اعلام جزئیات آزمون
واکنش وزیر علوم به تحریمهای علمی آمریکا
مهلت انتخاب رشته آزمون کارشناسیارشد سال ۱۴۰۵ تمدید شد
ویژه برنامههای هفته وحدت در تجمعات شبانه
افتتاح دفاتر مشاوره وقف در سراسر کشور
برگزاری رویداد رحمه للعالمین در باغ کتاب
دانشجویان خارجی جشنواره هنر و رسانه عهد همزیستی را برگزار میکنند
وقف بر پایه ایثار، نوعدوستی و دوراندیشی استوار است
آغاز انتخاب رشته داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد سال ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد
شرکت های فناوری خواستار افزایش دفاع سایبری در مقابل حملات هوش مصنوعی
آزمونهای کاردانی مهارتی، کارشناسی ناپیوسته و سردفتری۲۰ شهریور برگزار میشود
تصمیم جدید وزارت علوم درباره ساماندهی دادههای دانشگاهی
تحریم علم، رفتار علمی نیست؛ باید به دنبال مسیرهای جایگزین برای انتشار آثار محققان بود
ظرفیت ۶ هزارنفری دستیاری پزشکی ۱۴۰۵؛ تعیین ظرفیت تعهد مناطق محروم
مهلت مجدد ثبتنام در آزمون ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
سال تحصیلی جدید دانشگاه صنعتی امیرکبیر از ۲۸ شهریور آغاز میشود
ظرفیت ۱۴۶ هزار نفری پذیرش در کنکور ارشد ۱۴۰۵
وزیر آموزش و پرورش: دریافت هرگونه وجه هنگام ثبتنام در مدارس دولتی ممنوع است
آموزش ۶۵ هزار آموزگار ابتدایی برای استفاده از ظرفیت بازی و ورزش
کارنامه نهایی و دفترچه انتخاب رشته آزمون دستیاری منتشر شد
آمار جالب از ازدواجهای دانشجویی: موفقیت ۹۴ درصد ازدواجهای دانشجویی طی ۱۲ سال گذشته
علت توقف طرح جدید تغذیه دانشجویی چه بود؟
برنامههای «زیست عفیفانه» از مهر در مدارس اجرا میشود
انتظار معاونت علمی از CVCها برای سرمایهگذاری در ۷هزار شرکت نوپا
ابلاغ دستورالعمل حجاب به زودی در دانشگاهها
خود بنده فرهنگ درخشان تو آمد؛ آن قوم که از روی طمع، بنده تو را خواست
«تحول تاریخی مفهوم فلسفه» با تقدیر از پرویز ضیاءشهابی رونمایی میشود
نرگس آبیار: سینما را خودآموز یاد گرفتم
آغاز ثبت نام بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
انتخاب رشته داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد تمدید شد
بازنمایی قدرت نرم ایران در شرایط پساجنگ و جایزه جهانی دیپلماسی
رونمایی از تندیس اکبر عبدی؛ هنرمندی که به خاطرهای ملی تبدیل شد
نظر قرآن درباره مسئولیت اجتماعی برای میانجیگری بین اختلاف زوجین
انتظار، منطق دینی آمادگی تاریخی برای آینده موعود
اعلام وجه التزام اسناد وثیقه پذیرفتهشدگان تخصصی و فوقتخصصی پزشکی
نگاهی به انیمیشن «سفینه نجات»؛ وقتی تعزیه با ابرقهرمانی فضایی گره میخورد
دانشمندی که جواب سوالهایش را از آسمان میخواست
بزرگداشت جین فوندا در ونیز؛ از ترامپ بیزارم!
آلمان موشک و ۵ ماهواره به مدار زمین فرستاد
نگاهی به حکمرانی فضای مجازی در ایران از منظر تحلیل نهادی تنظیمگری
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.