کد خبر: 164208
ف
کشف عملکرد ناشناخته دوپامین در مغز
سال‌ها دانشمندان تصور می‌کردند که دوپامین (Dopamine) با انتشار گسترده‌اش مثل یک بلندگو در مغز عمل می‌کند و پیامش را به‌صورت هم‌زمان به تعداد زیادی از سلول‌ها می‌رساند. اما پژوهش‌های تازه نشان می‌دهد که این مادهٔ عصبی، علاوه بر این روش، توانایی ارسال پیام‌هایی فوق‌العاده سریع، دقیق و محدود به سلول‌های مجاور را هم دارد.

به گزارش ثریا -  به نقل از یک‌پزشک، دهه‌ها، روایت غالب در نوروساینس این بود که دوپامین پس از آزاد شدن، به‌صورت گسترده در فضاهای مغزی منتشر می‌شود و به گیرنده‌های عصبی بسیاری متصل می‌گردد. این برداشت با تصویر «بلندگوی شیمیایی» همراه بود؛ ماده‌ای که بدون تمرکز، پیامی کلی به مغز منتقل می‌کند. اما پژوهش اخیر نشان داده که دوپامین می‌تواند بسیار دقیق‌تر و هدفمندتر از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد، عمل کند. این تحقیق که در مجله Science منتشر شده، با استفاده از میکروسکوپ‌های مخصوص بافت زنده، جریان بسیار سریع و محدود دوپامین را در نواحی خاصی از مغز موش‌ها به تصویر کشیده است. پژوهشگران مشاهده کردند که در واکنش به تحریک عصبی، تنها تعداد معدودی از نورون‌های مجاور فعال شدند و این فعال‌سازی در عرض میلی‌ثانیه رخ داد.

به‌گفته کریستوفر فورد، داروشناس دانشگاه کلرادو، آنچه پیش‌تر فکر می‌کردیم «انتشار غیرجهت‌دار» است، در واقع می‌تواند در بسیاری از موارد به‌صورت «انتقال هدفمند موضعی» باشد. این یعنی دوپامین می‌تواند همزمان دو نوع پیام‌رسانی انجام دهد: یکی گسترده و کند، سریع یا محدود. چنین دوگانگی در عملکرد، نه‌تنها ساختار پیچیدهٔ مغز را بازتاب می‌دهد، بلکه می‌تواند نحوه اثرگذاری دوپامین بر رفتار، حرکت، خواب، انگیزه و حافظه را از نو تعریف کند.

 

نقش دوپامین در مغز بدون شناخت ناحیه‌ای به نام استریاتوم (Striatum) ناقص می‌ماند. استریاتوم بخشی از گره‌های قاعده‌ای مغز (Basal Ganglia) است که در تنظیم حرکت، انگیزه، پاداش و تصمیم‌گیری نقشی کلیدی ایفا می‌کند. این بخش از مغز به‌طور ویژه غنی از نورون‌هایی‌ست که به دریافت سیگنال‌های دوپامینی حساس هستند. در پژوهش جدید، تمرکز اصلی دانشمندان بر بررسی نحوه انتشار دوپامین در همین ناحیه بود؛ چرا که بسیاری از اختلالات نورولوژیک، به‌ویژه پارکینسون (Parkinson’s Disease)، دقیقاً از اختلال در ارتباط بین نورون‌های دوپامین‌فرست با استریاتوم آغاز می‌شود.

 

در پارکینسون، مسیرهای عصبی‌ای که از نواحی مغزی مانند «سابستانشیا نیگرا» (Substantia Nigra) به استریاتوم دوپامین می‌فرستند، به‌تدریج تحلیل می‌روند. این تحلیل موجب کاهش شدید سیگنال‌های دوپامینی و در نتیجه اختلال در حرکات ارادی می‌شود. اما اگر دوپامین بتواند به‌صورت بسیار هدفمند و با دقت بالا پیام بفرستد، آن‌گاه نارسایی در یک بخش کوچک هم ممکن است اثرات شدیدی بر کل سیستم بگذارد. همین امر نشان می‌دهد که درک درست از «الگوی انتشار دوپامین» برای طراحی داروهای جدید و دقیق‌تر، حیاتی است.

علاوه‌بر پارکینسون، بیماری‌هایی مانند اسکیزوفرنی، اعتیاد و ADHD نیز با عملکرد غیرعادی مسیرهای دوپامین در استریاتوم در ارتباط هستند. مثلاً در اسکیزوفرنی، برخی پژوهش‌ها از فعالیت بیش‌ازحد دوپامین در ناحیه استریاتوم خبر می‌دهند که ممکن است با توهم‌ها و اختلالات شناختی مرتبط باشد. اگر مکانیسم نجواگونه و موضعی دوپامین واقعاً وجود داشته باشد، آن‌گاه بخش‌هایی از مغز می‌توانند حتی بدون تغییر در سطح کلی دوپامین، به‌طرز غیرمنتظره‌ای بیش‌فعال یا کم‌کار شوند. این کشف، نگاه سنتی به دوپامین را از یک «کم‌وزیاد شدن» ساده به سمت «الگوی پیچیده هدف‌گیری» تغییر می‌دهد.

منبع : مغز انسان


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

سه تصمیم راهبردی دولت برای تقویت نقش‌آفرینی دانشگاه‌ها در حکمرانی کشور

تاسیسات آبی هفت ایالت آمریکا تحت حملات هک

صدرنشینی دانشگاه علوم پزشکی تهران در رتبه‌بندی سایمگو ۲۰۲۶

وقتی لذت سلفی غمِ سوگ را می‌بلعد؛ ۲ حکم قضایی به نفع سینماگران ایرانی

طلب خون‌خواهی قائد شهید امت روی دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج)

«مرد عنکبوتی» با رکوردشکنی از راه رسید؛ درخشش «روز کاملاً جدید»

نگاهی به الهیات و اخلاق جنگ و صلح از منظر اسلام و مسیحیت در همایشی بین المللی

ورود بیش از سه میلیون زائر خارجی به عراق از اول محرم

موشک اسپیس ایکس با ماه تصادف می‌کند

انتخاب واحد دانشگاه آزاد اسلامی از تاریخ ۲۴ مرداد آغاز می‌شود

کاهش ۵۰ درصدی خوردگی تجهیزات نیروگاهی با فناوری نانوحباب

توسعه دیپلماسی فناوری ایران و اتیوپی با محوریت صادرات دانش‌بنیان

مهلت ثبت‌نام آزمون‌های علوم پزشکی تا ۲۰ شهریور تمدید شد

کلید اولیه آزمون ارتقای دستیاری منتشر شد/ مشارکت ۹۶ درصدی دستیاران

عدم امکان ثبت درخواست صدور دانشنامه در تعطیلات تابستانی پیام نور

سهروردی به صراحت خود را احیاکننده «حکمت خسروانی ایرانی» قلمداد می کرد

بیعت زنان با زینب کبری؛ آغازِ احیای تمدنِ مهدوی به دستِ زن

تأکید اوقاف بر تسهیل فرآیندها برای توسعه پروژه‌های مذهبی و درمانی

شب شهدای میناب در اربعین/ پدر دو شهید: من از کربلا به کربلا آمدم

رئیس دانشگاه الزهرا کربلا: نهضت حسینی مرزهای طایفه‌ای را شکست داد

چسب زیستی الهام‌گرفته از صدف حسگرهای پوشیدنی را مقاوم‌تر کرد

نگاهی به سه قسمت ابتدایی یک سریال؛ وقتی همه کوریم!

اربعین ۱۴۰۵ با دو شعار مشترک امت اسلامی برگزار می‌شود

گوگل‌پلی ابزارهای تأیید سن را برای توسعه‌دهندگان گسترش می‌دهد

اسپیس ایکس ماهواره جاسوسی به مدار زمین برد

اربعین زیر پوشش ارتباطی/ از رومینگ تا اینترنت رایگان در مسیر زائران

محدودیت آموزش مجازی برای دانشجویان خارجی رفع می‌شود

ایران عضو سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی شد

تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم

درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشته‌های بدون آزمون

زائران با سامانه هوشمند «هم موکب» دغدغه اسکان ندارند

راه‌اندازی «بازوی طریق» سامانه هوشمند خدمات‌ به زائران اربعین

مطالبه بزرگ امت اسلام در اربعین امسال خونخواهی قائد شهید است

مفاهیم نهج‌البلاغه را در پیاده‌روی اربعین ترویج کنیم

چه افرادی بدون آنکه به کربلا بروند زائر اباعبدالله هستند؟

مایک لی بازنشسته می‌شود؛ بیماری نمی‌گذارد فیلم بسازم

خنیاگران خیام با «مهرگان» آمدند؛ شنیدن ظرافت‌های موسیقی خراسان

«خورشید اربعین» در رادیو ورزش؛ همراهی با زائران در حماسه استقامت

آیین‌نامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد

سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد

پیش ثبت‌نام ۸۱۰ هزار دانش‌آموز پایه هفتم

آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمت‌رسانی به زائران اربعین است

روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز می‌کنند در کتاب «شاه است حسین»

پرچم‌هایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند

تصویر کمتر دیده شده از آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای در نماز جمعه نصر

چالش‌های عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ می‌دهد

جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد

اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت

آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است

اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان

جزئیات آزمون‌های دانشنامه و گواهینامه تخصصی پزشکی را اینجا بخوانید

اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ

۱۳۰ هزار فعالیت انجمن‌های علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند

دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر مسیر شغلی خود را طراحی می‌کنند

مدیر ارشد اوپن ای آی به این شبکه اجتماعی معتاد شده بود

متا تحقیق درباره خطرات اینستاگرام برای نوجوانان را نادیده گرفت

پرتاب ۵ هزار ماهواره آمازون برای بهبود کیفیت اینترنت در جهان

تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور

ثبت نام جذب دانش‌آموختگان دکتری در دانشگاه‌ها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود

مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند

«مردم نمایی» روایتی دیگر از ماجرای نیما تکیدو

حاج حسین ملک دارایی‌های فناپذیر را به میراثی تمدنی تبدیل کرد

پناهیان: بزرگ‌ترین تشییع‌های تاریخ مربوط به امامین انقلاب است

جستجوی حقیقت در مه‌آلودگی ابطال‌پذیری پوپر/سطحی‌نگری در علوم انسانی

جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد

قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود

خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد

رشد استقبال از آزمون دستیاری در سال‌های اخیر

‏ تصویری از تابوت استاد مرحوم اکبر عبدی

پارادوکس در وقف، سودجویی ناشر و موزّع

فانتزی‌ که به شاهنامه تکیه زده است/ احیای حماسه در ادبیات فانتزی ایران

رمان دینی باید افراد معاند و خاکستری را هم پای کتاب بنشاند

بعد از انفجار پیجرها، زندگی چگونه ادامه پیدا کرد؟

حافظه مکتوب ایران چگونه زنده می‌ماند؟

بزرگداشت شیخ صفی‌الدین اردبیلی در فضای مجازی

صفحه رسمی سفارت آلمان در تهران شایعات تخلیه کارکنان این نمایندگی دیپلماتیک را تکذیب کرد

تصویری از برخاستن ستون دود در اربیل عراق

رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند

ترامپ انتقام جریمه گوگل را از اروپا می گیرد

خونخواهی رهبر شهید ادامه یک مطالبه تاریخی است؛ انتقام با بیشترین ضربه

ثبت نام جذب دانش‌آموختگان دکتری در دانشگاه‌ها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود

آیین‌نامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد

مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند

اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان

اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت

تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور

روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز می‌کنند در کتاب «شاه است حسین»

پیش ثبت‌نام ۸۱۰ هزار دانش‌آموز پایه هفتم

تصویر کمتر دیده شده از آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای در نماز جمعه نصر

آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمت‌رسانی به زائران اربعین است

درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشته‌های بدون آزمون

چالش‌های عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ می‌دهد

۱۳۰ هزار فعالیت انجمن‌های علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند

اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ

متا تحقیق درباره خطرات اینستاگرام برای نوجوانان را نادیده گرفت

مدیر ارشد اوپن ای آی به این شبکه اجتماعی معتاد شده بود

تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم

پرتاب ۵ هزار ماهواره آمازون برای بهبود کیفیت اینترنت در جهان

پرچم‌هایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند

جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد

جزئیات آزمون‌های دانشنامه و گواهینامه تخصصی پزشکی را اینجا بخوانید

دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر مسیر شغلی خود را طراحی می‌کنند

آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است

سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد

مطالبه بزرگ امت اسلام در اربعین امسال خونخواهی قائد شهید است

چه افرادی بدون آنکه به کربلا بروند زائر اباعبدالله هستند؟

زائران با سامانه هوشمند «هم موکب» دغدغه اسکان ندارند

پناهیان: بزرگ‌ترین تشییع‌های تاریخ مربوط به امامین انقلاب است

«خورشید اربعین» در رادیو ورزش؛ همراهی با زائران در حماسه استقامت

مایک لی بازنشسته می‌شود؛ بیماری نمی‌گذارد فیلم بسازم