کد خبر: 164208
ف
کشف عملکرد ناشناخته دوپامین در مغز
سال‌ها دانشمندان تصور می‌کردند که دوپامین (Dopamine) با انتشار گسترده‌اش مثل یک بلندگو در مغز عمل می‌کند و پیامش را به‌صورت هم‌زمان به تعداد زیادی از سلول‌ها می‌رساند. اما پژوهش‌های تازه نشان می‌دهد که این مادهٔ عصبی، علاوه بر این روش، توانایی ارسال پیام‌هایی فوق‌العاده سریع، دقیق و محدود به سلول‌های مجاور را هم دارد.

به گزارش ثریا -  به نقل از یک‌پزشک، دهه‌ها، روایت غالب در نوروساینس این بود که دوپامین پس از آزاد شدن، به‌صورت گسترده در فضاهای مغزی منتشر می‌شود و به گیرنده‌های عصبی بسیاری متصل می‌گردد. این برداشت با تصویر «بلندگوی شیمیایی» همراه بود؛ ماده‌ای که بدون تمرکز، پیامی کلی به مغز منتقل می‌کند. اما پژوهش اخیر نشان داده که دوپامین می‌تواند بسیار دقیق‌تر و هدفمندتر از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد، عمل کند. این تحقیق که در مجله Science منتشر شده، با استفاده از میکروسکوپ‌های مخصوص بافت زنده، جریان بسیار سریع و محدود دوپامین را در نواحی خاصی از مغز موش‌ها به تصویر کشیده است. پژوهشگران مشاهده کردند که در واکنش به تحریک عصبی، تنها تعداد معدودی از نورون‌های مجاور فعال شدند و این فعال‌سازی در عرض میلی‌ثانیه رخ داد.

به‌گفته کریستوفر فورد، داروشناس دانشگاه کلرادو، آنچه پیش‌تر فکر می‌کردیم «انتشار غیرجهت‌دار» است، در واقع می‌تواند در بسیاری از موارد به‌صورت «انتقال هدفمند موضعی» باشد. این یعنی دوپامین می‌تواند همزمان دو نوع پیام‌رسانی انجام دهد: یکی گسترده و کند، سریع یا محدود. چنین دوگانگی در عملکرد، نه‌تنها ساختار پیچیدهٔ مغز را بازتاب می‌دهد، بلکه می‌تواند نحوه اثرگذاری دوپامین بر رفتار، حرکت، خواب، انگیزه و حافظه را از نو تعریف کند.

 

نقش دوپامین در مغز بدون شناخت ناحیه‌ای به نام استریاتوم (Striatum) ناقص می‌ماند. استریاتوم بخشی از گره‌های قاعده‌ای مغز (Basal Ganglia) است که در تنظیم حرکت، انگیزه، پاداش و تصمیم‌گیری نقشی کلیدی ایفا می‌کند. این بخش از مغز به‌طور ویژه غنی از نورون‌هایی‌ست که به دریافت سیگنال‌های دوپامینی حساس هستند. در پژوهش جدید، تمرکز اصلی دانشمندان بر بررسی نحوه انتشار دوپامین در همین ناحیه بود؛ چرا که بسیاری از اختلالات نورولوژیک، به‌ویژه پارکینسون (Parkinson’s Disease)، دقیقاً از اختلال در ارتباط بین نورون‌های دوپامین‌فرست با استریاتوم آغاز می‌شود.

 

در پارکینسون، مسیرهای عصبی‌ای که از نواحی مغزی مانند «سابستانشیا نیگرا» (Substantia Nigra) به استریاتوم دوپامین می‌فرستند، به‌تدریج تحلیل می‌روند. این تحلیل موجب کاهش شدید سیگنال‌های دوپامینی و در نتیجه اختلال در حرکات ارادی می‌شود. اما اگر دوپامین بتواند به‌صورت بسیار هدفمند و با دقت بالا پیام بفرستد، آن‌گاه نارسایی در یک بخش کوچک هم ممکن است اثرات شدیدی بر کل سیستم بگذارد. همین امر نشان می‌دهد که درک درست از «الگوی انتشار دوپامین» برای طراحی داروهای جدید و دقیق‌تر، حیاتی است.

علاوه‌بر پارکینسون، بیماری‌هایی مانند اسکیزوفرنی، اعتیاد و ADHD نیز با عملکرد غیرعادی مسیرهای دوپامین در استریاتوم در ارتباط هستند. مثلاً در اسکیزوفرنی، برخی پژوهش‌ها از فعالیت بیش‌ازحد دوپامین در ناحیه استریاتوم خبر می‌دهند که ممکن است با توهم‌ها و اختلالات شناختی مرتبط باشد. اگر مکانیسم نجواگونه و موضعی دوپامین واقعاً وجود داشته باشد، آن‌گاه بخش‌هایی از مغز می‌توانند حتی بدون تغییر در سطح کلی دوپامین، به‌طرز غیرمنتظره‌ای بیش‌فعال یا کم‌کار شوند. این کشف، نگاه سنتی به دوپامین را از یک «کم‌وزیاد شدن» ساده به سمت «الگوی پیچیده هدف‌گیری» تغییر می‌دهد.

منبع : مغز انسان


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

هشتاد و دومین شعبه خودرو۴۵ در ستارخان تهران افتتاح شد

صدرنشینی پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی در بین مراکز تحقیقات پزشکی

سازماندهی اطلاعات ۴۰ هزار پایان‌نامه ایرانیان خارج از کشور در ایرانداک

سرپرست پارک علم و فناوری فارس منصوب شد

دلتنگ لبخند آقای شهیدیم...

دلیل تأخیر در بازنگری نقشه جامع علمی از زبان دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی

دارویی که تمام نشانگرهای سرطان را از بین برد

بارش بیشتر باران باعث از بین رفتن خشکسالی می‌شود؟

اولین پرواز مداری «استارشیپ» به تعویق افتاد

تصویر وایرال شده از سرباز اوکراینی

اپل، سامسونگ و گوگل متهم به نقض پتنت صدای فضایی

۸۴ دانش‌آموز و ۱۸ معلم تهرانی در دو جنگ اخیر به شهادت رسیدند

تغییر کتاب‌های درسی پایه اول؛ از فارسی تا ریاضی

وزیر آموزش و پرورش: دریافت وجه هنگام ثبت‌نام مدارس دولتی ممنوع است

۱۵۰۷ فضای آموزشی در جنگ دچار آسیب شد

«دلیران» اولین مستندمسابقه برای کودکان است/ پخش از شبکه کودک

انیمیشن ایرانی «سفینه نجات» امیدبخش است

رونمایی از یک صدای گمشده در کنسرت سازهای ایرانی بنیاد رودکی

راویان جنگ رمضان در رادیو صبا تجلیل می‌شوند

نتایج المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی کشور اعلام شد

فرصت مجدد شرکت در آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی علوم پزشکی ۱۴۰۵ فراهم شد

برگزیدگان بیستمین دوره مسابقات ربوکاپ آزاد ایران معرفی شدند

اوپن ای آی هم هک شد

تأکید رئیس دانشگاه تهران و سفیر پاکستان بر تقویت دیپلماسی علمی

ورود بیش از ۷۵۰ هزار دانشجوی جدید به دانشگاه‌ها در مقاطع مختلف

اعلام ۱۰ اولویت پژوهشی برای اتصال ریلی چین به اروپا از مسیر ایران

فراخوان اولویت‌های پژوهشی و فناوری سازمان سنجش آموزش کشور منتشر شد

کلاس‌های دانشگاه‌های غیردولتی غیرانتفاعی حضوری برگزار می‌شود

روایت ۲۰۰ شب استقامت تاریخی در ایران

«انسان و حیوان»؛ گفتگوی کشیشی مسیحی و روحانی مسلمان درباره اخلاق

آیا «الگوریتم‌ها» ما را از نو می سازند!؟ چالش انسان عصر دیجیتال

لیگ‌های صنعتی ربوکاپ از سال آینده راه اندازی می‌شود

عرضه دستاوردهای شرکت‌های دانش‌بنیان در نمایشگاه فناوری‌های پیشرفته چین

تأکید بر پرورش نسلی دانا، اخلاق‌مدار و پاسخگو به نیازهای جامعه

هوش چینی در یک وب سایت دولتی آمریکا

نخستین اختراع کشور در زمینه سلول زیستی خورشیدی

امام حسن عسکری(ع) چگونه شیعه را برای عصر غیبت آماده کرد؟

روایتی از نخستین شاهدان تولد امام زمان(عج)؛ مهمترین اقدام امام عسکری

افزایش ۶۰ درصدی مشروطی دانشجویان پس از کرونا

مهلت مجدد ثبت‌نام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از ۴ مهرماه

سال تحصیلی دانشگاه‌ها از امروز آغاز شد

تصویر استاد شفیعی کدکنی روی دیوارنگاره میدان جهاد

آغاز ثبت‌نام نوزدهمین همایش جامع «انتخاب شریف»

رویدادها و اتفاقات، بحران نیستند؛ نحوه مواجهه می‌تواند بحران‌ساز باشد

‏یادداشت کمتردیده‌شدهٔ رهبر شهید خطاب به جانبازان حزب‌الله جنایت پیجری

زمان بازگشایی خوابگاه دانشگاه الزهرا (س) اعلام شد

تمدید مهلت انتخاب رشته پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵

فرصت مجدد ثبت نام در پذیرش بدون آزمون کاردانی مهارتی ۱۴۰۵ فراهم شد

محتوای دروس معارف دانشگاهی براساس تحولات روز و جنگ‌های اخیر بازنگری می‌شود

نگرشی نو به حفظ قرآن در مدارس، محور چهارمین همایش ایده‌پردازان قرآنی

وطن‌دوستی در نگاه اسلام فضیلت است یا تعصب؟

تصویری از رهبر شهید در مراسم ۳۱۳ هزار نفری جان‌فدایان

حضور نمادین کاروان مراسم عروسی سیریک در رزمایش جان‌فدا

‏ حضور مقتدرانه بانوان کلاه‌کج‌ در رزمایش جان‌فدا

حضور خاخام اعظم جامعه یهودیان ایران در مراسم جان فدا

فراخوان ارسال مقالات به همایش اربعین در مکتب امام شهید

خبرنگار آمریکایی: گازوییل در فلوریدا و تگزاس تمام شده است+عکس

براساس قواعد فقهی تنظیم گری فضای مجازی ضروری است

نرخ اجاره‌بهای خوابگاه‌های دانشجویی در سال جدید اعلام شد+عکس

جانفدایان مسلح به شمشیر و کاتانا

دانشگاه مبعوث رستاخیز دانایی در امتداد غیرت ملی

برگزاری صد و نود و ششمین شب شعر طنز «در حلقه رندان»

فانوس دریایی ادبیات کودک؛ ۸۲ سالگی خالق قصه‌های مجید

رمزگشایی از یک مشکل رایج اجتماع؛چرا یکدیگر را به آسانی قضاوت می کنیم؟

ولادت امام حسن عسکری(ع) هیئت کجا برویم؟

فرماندار کالیفرنیا کلید قطع هوش مصنوعی ایجاد می کند

مصر حساب شبکه های اجتماعی کاربران زیر ۱۳ سال را ممنوع کرد

جمینای هم هکر شد

ویرایش جدید کتاب «امین زبان و ادب پارسی» منتشر شد

خاتمِ گمشده را باز بجو ای ایران! که بدان حلقه جهان زیر نگین ما بود

ورود کتاب‌های دیجیتال، پایان عمر کتاب‌های چاپی نیست

مدادهایی که بعد از تمام شدن، سبز می‌شوند

ادبیات پایداری روایتی مویرگی از زندگی است

از علیرضا طبایی «باید به آفتاب بگویم»

چه کسی گفته است قهرمان‌ها فقط در خط مقدم ساخته می‌شوند؟

نوجوان را دستِ کدام کتاب بسپاریم؟

غذا چگونه جایگاه اجتماعی و منزلت افراد را شکل می‌دهد؟

روایت رادیو تهران از دفاع مقدس؛ از مادران جنگ تا بدرقه فرزندان شهدا

حمایت از فلسطین باعث حذف رپر مشهور شد

فیلم ۱۰۰ جشنواره ایده‌هاست، روایت فیلمسازان جوان از جنگ در بستر زندگی

فرصت مجدد ثبت نام در پذیرش بدون آزمون کاردانی مهارتی ۱۴۰۵ فراهم شد

تمدید مهلت انتخاب رشته پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵

محتوای دروس معارف دانشگاهی براساس تحولات روز و جنگ‌های اخیر بازنگری می‌شود

مهلت مجدد ثبت‌نام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از ۴ مهرماه

سال تحصیلی دانشگاه‌ها از امروز آغاز شد

حمایت از فلسطین باعث حذف رپر مشهور شد

از علیرضا طبایی «باید به آفتاب بگویم»

آغاز ثبت‌نام نوزدهمین همایش جامع «انتخاب شریف»

رویدادها و اتفاقات، بحران نیستند؛ نحوه مواجهه می‌تواند بحران‌ساز باشد

‏یادداشت کمتردیده‌شدهٔ رهبر شهید خطاب به جانبازان حزب‌الله جنایت پیجری

افزایش ۶۰ درصدی مشروطی دانشجویان پس از کرونا

معرفی بهترین برنامه‌های تلویزیونی ۲۰۲۶؛ «خلیج بیوه» ۱۴ جایزه امی برد

نوجوان را دستِ کدام کتاب بسپاریم؟

روایت رادیو تهران از دفاع مقدس؛ از مادران جنگ تا بدرقه فرزندان شهدا

ادبیات پایداری روایتی مویرگی از زندگی است

حضور خاخام اعظم جامعه یهودیان ایران در مراسم جان فدا

تصویر استاد شفیعی کدکنی روی دیوارنگاره میدان جهاد

غذا چگونه جایگاه اجتماعی و منزلت افراد را شکل می‌دهد؟

فیلم ۱۰۰ جشنواره ایده‌هاست، روایت فیلمسازان جوان از جنگ در بستر زندگی

ورود بیش از ۷۵۰ هزار دانشجوی جدید به دانشگاه‌ها در مقاطع مختلف

تصویری از رهبر شهید در مراسم ۳۱۳ هزار نفری جان‌فدایان

فرصت مجدد شرکت در آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی علوم پزشکی ۱۴۰۵ فراهم شد

زمان بازگشایی خوابگاه دانشگاه الزهرا (س) اعلام شد

چه کسی گفته است قهرمان‌ها فقط در خط مقدم ساخته می‌شوند؟

دانشگاه مبعوث رستاخیز دانایی در امتداد غیرت ملی

مدادهایی که بعد از تمام شدن، سبز می‌شوند

نرخ اجاره‌بهای خوابگاه‌های دانشجویی در سال جدید اعلام شد+عکس

نتایج المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی کشور اعلام شد

نگرشی نو به حفظ قرآن در مدارس، محور چهارمین همایش ایده‌پردازان قرآنی

حضور نمادین کاروان مراسم عروسی سیریک در رزمایش جان‌فدا