کد خبر: 164208
ف
کشف عملکرد ناشناخته دوپامین در مغز
سال‌ها دانشمندان تصور می‌کردند که دوپامین (Dopamine) با انتشار گسترده‌اش مثل یک بلندگو در مغز عمل می‌کند و پیامش را به‌صورت هم‌زمان به تعداد زیادی از سلول‌ها می‌رساند. اما پژوهش‌های تازه نشان می‌دهد که این مادهٔ عصبی، علاوه بر این روش، توانایی ارسال پیام‌هایی فوق‌العاده سریع، دقیق و محدود به سلول‌های مجاور را هم دارد.

به گزارش ثریا -  به نقل از یک‌پزشک، دهه‌ها، روایت غالب در نوروساینس این بود که دوپامین پس از آزاد شدن، به‌صورت گسترده در فضاهای مغزی منتشر می‌شود و به گیرنده‌های عصبی بسیاری متصل می‌گردد. این برداشت با تصویر «بلندگوی شیمیایی» همراه بود؛ ماده‌ای که بدون تمرکز، پیامی کلی به مغز منتقل می‌کند. اما پژوهش اخیر نشان داده که دوپامین می‌تواند بسیار دقیق‌تر و هدفمندتر از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد، عمل کند. این تحقیق که در مجله Science منتشر شده، با استفاده از میکروسکوپ‌های مخصوص بافت زنده، جریان بسیار سریع و محدود دوپامین را در نواحی خاصی از مغز موش‌ها به تصویر کشیده است. پژوهشگران مشاهده کردند که در واکنش به تحریک عصبی، تنها تعداد معدودی از نورون‌های مجاور فعال شدند و این فعال‌سازی در عرض میلی‌ثانیه رخ داد.

به‌گفته کریستوفر فورد، داروشناس دانشگاه کلرادو، آنچه پیش‌تر فکر می‌کردیم «انتشار غیرجهت‌دار» است، در واقع می‌تواند در بسیاری از موارد به‌صورت «انتقال هدفمند موضعی» باشد. این یعنی دوپامین می‌تواند همزمان دو نوع پیام‌رسانی انجام دهد: یکی گسترده و کند، سریع یا محدود. چنین دوگانگی در عملکرد، نه‌تنها ساختار پیچیدهٔ مغز را بازتاب می‌دهد، بلکه می‌تواند نحوه اثرگذاری دوپامین بر رفتار، حرکت، خواب، انگیزه و حافظه را از نو تعریف کند.

 

نقش دوپامین در مغز بدون شناخت ناحیه‌ای به نام استریاتوم (Striatum) ناقص می‌ماند. استریاتوم بخشی از گره‌های قاعده‌ای مغز (Basal Ganglia) است که در تنظیم حرکت، انگیزه، پاداش و تصمیم‌گیری نقشی کلیدی ایفا می‌کند. این بخش از مغز به‌طور ویژه غنی از نورون‌هایی‌ست که به دریافت سیگنال‌های دوپامینی حساس هستند. در پژوهش جدید، تمرکز اصلی دانشمندان بر بررسی نحوه انتشار دوپامین در همین ناحیه بود؛ چرا که بسیاری از اختلالات نورولوژیک، به‌ویژه پارکینسون (Parkinson’s Disease)، دقیقاً از اختلال در ارتباط بین نورون‌های دوپامین‌فرست با استریاتوم آغاز می‌شود.

 

در پارکینسون، مسیرهای عصبی‌ای که از نواحی مغزی مانند «سابستانشیا نیگرا» (Substantia Nigra) به استریاتوم دوپامین می‌فرستند، به‌تدریج تحلیل می‌روند. این تحلیل موجب کاهش شدید سیگنال‌های دوپامینی و در نتیجه اختلال در حرکات ارادی می‌شود. اما اگر دوپامین بتواند به‌صورت بسیار هدفمند و با دقت بالا پیام بفرستد، آن‌گاه نارسایی در یک بخش کوچک هم ممکن است اثرات شدیدی بر کل سیستم بگذارد. همین امر نشان می‌دهد که درک درست از «الگوی انتشار دوپامین» برای طراحی داروهای جدید و دقیق‌تر، حیاتی است.

علاوه‌بر پارکینسون، بیماری‌هایی مانند اسکیزوفرنی، اعتیاد و ADHD نیز با عملکرد غیرعادی مسیرهای دوپامین در استریاتوم در ارتباط هستند. مثلاً در اسکیزوفرنی، برخی پژوهش‌ها از فعالیت بیش‌ازحد دوپامین در ناحیه استریاتوم خبر می‌دهند که ممکن است با توهم‌ها و اختلالات شناختی مرتبط باشد. اگر مکانیسم نجواگونه و موضعی دوپامین واقعاً وجود داشته باشد، آن‌گاه بخش‌هایی از مغز می‌توانند حتی بدون تغییر در سطح کلی دوپامین، به‌طرز غیرمنتظره‌ای بیش‌فعال یا کم‌کار شوند. این کشف، نگاه سنتی به دوپامین را از یک «کم‌وزیاد شدن» ساده به سمت «الگوی پیچیده هدف‌گیری» تغییر می‌دهد.

منبع : مغز انسان


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

دعایی که هر روز صادقانه باید آن را بخوانیم

حقایق پهلوی | برخورد شاه پهلوی با اقوام چگونه بود؟

خرید از شرکت‌های حامی اسرائیل چه حکمی دارد؟

زخم‌زبان‌هایی که مهدی باکری شنید

نشانه‌های یک منتظر حقیقی چیست؟

بازیگر سریال وضعیت سفید در آی‌سی‌یو بستری شد

نتایج دکتری ۱۴۰۵ دهه سوم اسفند می‌آید؛ علوم پایه در خطر کمبود داوطلب

کنکور ۱۴۰۵: تأثیر قطعی سوابق یازدهم و دوازدهم قطعی شد

۱۷۲ هزار نفر در آزمون دکتری سال ۱۴۰۵ رقابت کردند

چرا نصیحت‌های ما، گاهی هیچ تغییری در فرزندمان ایجاد نمی‌کند؟

شعار مرگ بر آمریکا بعد از تعقیبات نماز چه حکمی دارد؟

چرا امام خمینی (ره) انقلاب کرد؟

کتاب «شهری که مردم آن با زانو راه می‌رفتند» به چاپ چهارم رسید

۲۵ میلیون دلار برای حذف مغز متفکر حزب‌الله لبنان

کناره گیری هما از سریال پایتخت صحت دارد؟

نقطه شروع به وجود آمدن خوارج از کجا زده شد؟

توصیه‌های امام رئوف برای آخرین جمعه ماه شعبان

حوزه علمیه امام محمد باقر(ع) در نیجریه آغاز به کار کرد

مراسم قرائت دعای کمیل امشب در حرم حضرت عبدالعظیم(ع) برگزار می‌شود

علت جدایی ریما رامین فر از سریال پایتخت اعلام شد

احداث گلدسته جدید حرم مطهر امام حسین(ع) به ارتفاع ۸۰ متر

نام بت بعل چند بار در قرآن آمده است و ماجرای آن چیست؟

چرا اسلام بهائیان را نجس می‌داند؟

داوطلبان جا نمانند: امشب آخرین فرصت دریافت کارت آزمون دکتری ۱۴۰۵

تقویت انسجام ملی در گرو همراهی مسئولان با مردم است

تشکیل کمیته‌های تخصصی در دانشگاه آزاد برای بررسی حوادث اخیر

چرا بدن در زمان آسیب، رشد مو را متوقف می‌کند

کدام کشور بیشترین منابع آب شیرین را در اختیار دارد؟

چه چیزی زیر یخ‌های قطب جنوب پنهان شده است؟

جدیدترین لپ‌تاپ‌های ایسوس و HP زیر ذره‌بین

سامسونگ ۶ اسفند از گلکسی S۲۶ رونمایی می‌کند

خط قرمز جدید ارتش آمریکا

مشکلات اعتباری باشگاه دانش‌پژوهان جوان برای پیشبرد مأموریت‌ها

کاظمی: معیشت و اقتصاد، مهمترین مسئله امروز مردم است

پیام وزیر آموزش و پرورش به مناسبت فرا رسیدن ۲۲ بهمن

هوش مصنوعی در تبلیغات ایران، فرصت بزرگ است یا چالش نو؟

گفتگو با گیاهان با کمک هوش مصنوعی

تصویر جدید هابل از سحابی در حال مرگ تخم‌مرغ

کمک سگ‌های رباتیک به تامین امنیت جام جهانی ۲۰۲۶

امید تازه برای بیماران مبتلا به افسردگی مقاوم به درمان

این گردنبند یک جاسوس است!

صعود ۵ پله‌ای ایران در پزشکی بازساختی جهانی

اولین آزمایش موفقیت‌آمیز رابط بی‌سیم مغز و رایانه در فضا

برگزاری نخستین مسابقات رزمی ربات‌های انسان‌نمای جهان با ربات‌های رایگان!

متحرک شدن عکس‌های پروفایل در فیسبوک با هوش مصنوعی

تشریح آخرین وضعیت ماهواره‌های ایرانی از سوی رئیس سازمان فضایی

حجت الاسلام خسروپناه: مردم در ۲۲ بهمن با عشق آمدند و با مطالبه‌گری بازگشتند

حضور معاون علمی رئیس‌جمهور در راهپیمایی ۲۲ بهمن

دانشگاهیان باید سپر ملت در برابر جنگ شناختی باشند

دختر باحجاب سوار بر موتورش به راهپیمایی آمد

حضور رئیس دانشگاه تهران و اعضای هیئت رئیسه در راهپیمایی ۲۲ بهمن

مردم از آرمان‌های خود جدا نشده‌اند

بت بعل که امروز در راهپیمایی ۲۲ بهمن سوزانده شد نماد چیست؟

همه در پناه پرچم ایرانیم

نمایش موشک‌های دوربُرد ایران در میدان آزادی

همه آنچه که امشب در اختتامیه فیلم فجر گذشت

فیلم‌هایی که رکوردار دریافت سیمرغ هستند

روح انگیز شمس درگذشت

تأکید دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بر نقش راهبردی شورا در تحقق منویات امامین انقلاب و اهمیت حضور مردم در ۲۲ بهمن

معرفت نفس بدون این عامل به دست نمی‌آید

سوالی که در مکاشفه پرسیده شد: قبر حضرت زهرا (س) کجاست؟

پاداش گام‌های نماز جماعت چیست؟

چرا بعضی والدین از تربیت سیاسی نوجوانان غافل‌اند؟

روایتی از سپیده دم جنگ بدر تا اوج اقتدار امروز

شیعه توانسته است امید به امام زمان(عج) را جهانی کند؟

نگاهی گذرا به خیانت‌های خاندان پهلوی به ایران

نقشه ایران روی کت سید عباس عراقچی

انقلاب برای ما چه‌کار کرده؟ علامه مصباح یزدی پاسخ می‌دهد

بیش از ۱۰۰ دوربین فردا راهپیمایی ۲۲ بهمن را پوشش می‌دهند

چرا نامزدهای جشنواره فیلم فجر هنوز معرفی نشده‌اند؟

علت مرگ بازیگر سرشناس اعلام شد

۳ اشتباه رایجی که نویسندگان تازه‌کار مرتکب می‌شوند

حافظه‌ای که ساواک می‌خواست آن را دفن کند

ایرپاد بعدی شما ممکن است مجهز به دوربین‌ باشد

مرسدس بنز ارزان‌تر از پژو ۲۰۷

شمارش معکوس برای یک انفجار بزرگ؟

انقلاب بزرگ اپل در راه است؟/ دیگر خبری از گوشی نیست

وزیر ارتباطات: قطع اینترنت در جریان ناآرامی های اخیر، فشار روانی به جامعه را بیشتر کرد

تخصیص ۳۰ همت اعتبار برای استانداردسازی تجهیزات مدارس با حمایت شرکت‌های پتروشیمی

جذب معلم تربیت‌بدنی از مسیر آزمون‌ استخدامی و دانشگاه فرهنگیان

روایت‌های مستند از حقارت نظامی ایران در دوران پهلوی

بت بعل که امروز در راهپیمایی ۲۲ بهمن سوزانده شد نماد چیست؟

علت مرگ بازیگر سرشناس اعلام شد

مرد خندان سینمای ایران در بهشت زهرا آرام گرفت

نام بت بعل چند بار در قرآن آمده است و ماجرای آن چیست؟

وقتی دختران پهلوی حق انتخاب همسر نداشتند

سوالی که در مکاشفه پرسیده شد: قبر حضرت زهرا (س) کجاست؟

علت جدایی ریما رامین فر از سریال پایتخت اعلام شد

عکسی که کمر رژیم پهلوی را شکست

حرف‌های محمدرضا شریفی‌نیا درباره حواشی اخیر

چرا اسلام بهائیان را نجس می‌داند؟

خدمت ناخواسته‌ای که ترامپ به بیداری بشر کرد

نگاهی گذرا به خیانت‌های خاندان پهلوی به ایران

ملاک ازدواج موفق از زبان استاد راشد یزدی

حافظه‌ای که ساواک می‌خواست آن را دفن کند

انقلاب برای ما چه‌کار کرده؟ علامه مصباح یزدی پاسخ می‌دهد

کناره گیری هما از سریال پایتخت صحت دارد؟

روح انگیز شمس درگذشت

احداث گلدسته جدید حرم مطهر امام حسین(ع) به ارتفاع ۸۰ متر

شعار مرگ بر آمریکا بعد از تعقیبات نماز چه حکمی دارد؟

فیلمی که در آن غزه در تهران بازسازی شد

از چه سنی کودکان را به نماز خواندن علاقه‌مند کنیم؟

توصیه‌های امام رئوف برای آخرین جمعه ماه شعبان

پرچم داری احمد عمر هاشم در ترویج اسلام رحمانی

نقطه شروع به وجود آمدن خوارج از کجا زده شد؟

ثبت یک تجربه مشترک از همدلی با حضور سام درخشانی

بازیگر سریال وضعیت سفید در آی‌سی‌یو بستری شد

شیعه توانسته است امید به امام زمان(عج) را جهانی کند؟

۲۵ میلیون دلار برای حذف مغز متفکر حزب‌الله لبنان

فیلم‌هایی که رکوردار دریافت سیمرغ هستند