به گزارش ثریا سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، با هدف معرفی و بازشناسی اسناد مهم، کمتر شناختهشده و گاه مغفولمانده در گنجینه آرشیوی این سازمان، طرحی به نام «در قاب یک سند» طراحی کرده است که در هر نوبت به یکی از اسناد تاریخی، فرهنگی، اداری یا اجتماعی موجود در آرشیو ملی میپردازد.
در چهارمین شماره رویداد «در قاب یک سند» یک فرمان تاریخی از نادرشاه افشار معرفی میشود که دارای نکته جالبی است: نادرشاه، از میان پادشاهان ایران بعد از اسلام، نخستین فرمانروایی است که واژه «ایران» را در سجع مهر حکومتی خود ذکر کرده است.
طبق اعلام سازمان اسناد و کتابخانه ملی و همانطور که در تصویر نیز دیده میشود، عنوان این سند «فرمان نادرشاه افشار به عاشورخان حاکم ابیورد در خصوص واگذاری زمین زراعتی به ایل افشار» است و تاریخ آن، ۲۲ [ربیعالاول] ۱۱۵۱ هجری قمری، مصادف ۱۹ [تیر] ۱۱۱۷ شمسی است. «تحمیدیه» سند در وسط صفحه و بالاترین قسمت، «هو بسمالله الرحمن الرحیم» است. مُهر گلابیشکل و سجع آن چنین نوشته شده است: «بسماله نگین دولت و دین رفته بود چون از جا / بنام نادر ایران قرار داد خدا».
متن طغرای سند نیز چنین است: «أعوذُ بالله تعالی شأنه فرمان همایون شد». سند به شیوه نستعلیق نگاشته شده است. شکل ظاهری نوشتاری آن ساده و زیبا با مرکب سیاه و فاصله زیاد بین خطوط است.
استفاده از «ایران» در سجع مهر نادرشاه، بیانگر آن است که وی منشأ حکومت خود را مشیت الهی میدانسته و بهگونهای، قدرتگیری خویش را حاصل لطف خداوند و تلاشهای شخصی خود تلقی میکرده است.
این امر نشاندهنده رویکرد او به وحدت ملی و تمرکز قدرت در قالب یک دولت مرکزی نیرومند است. اگرچه نادرشاه قدرت را در خراسان به دست گرفت، اما با لشکرکشیهای گسترده به نقاط مختلف کشور و سرکوب شورشیان افغان، دشمنان و مخالفان، خواست خود را برای تأسیس حکومتی واحد در چارچوب مرزهای مشخص ابراز کرد. درج نام «ایران» در سجع مهر حکومتی، گواهی است بر این نگاه وحدتگرایانه و ملیگرای نادرشاه.
موضوع سند فرمان نادرشاه به «عاشورخان»، حاکم اُلکای (ولایت یا ناحیه تحت قلمرو) «ابیورد» در خصوص چگونگی اسکان و واگذاری زمین زراعتی به چند خانوار از جماعت ایل افشار کوچاندهشده به محال «شاهتوت» است و چون چندین خانواده از ایل «کوسه احمدلو» آنجا ساکن بودهاند، از وی میخواهد زمینهای زراعتی آبی و دیمی آنجا را تقسیم کرده، بخشی را برای خانوارهای ایل کوسه احمدلو بگذارد و بخش دیگر و حتی زمینهای غیرقابل کشت را احیا و به ایل افشار واگذارد.
در این سند چندین نکته قابل ذکر است؛ اینکه نادرشاه سیاست کنترل ایلات را با بخشیدن زمین به آنها مدنظر قرار داده است تا بدین ترتیب قدرت رزمی آنها را تحت نظر درآورده و بتواند این ایلات را همواره مطیع نگه دارد.
یکی دیگر از نکات قابل توجه در ساختار قدرت سیاسی دولت نادرشاه افشار، جایگاه برجسته ایل افشار است. در میان قبایل بزرگی که حامی نادرشاه بودند، ایل افشار مهمترین نقش را ایفا میکرد. نادرشاه خود از خاستگاهی افشاری بود و پیوندهای خویشاوندی با این ایل داشت. بخش قابل توجهی از مناصب کلیدی و حساس حکومتی به افراد وابسته به ایل افشار سپرده میشد. بهعنوان نمونه، عاشورخان که در این سند، اُلکای ابیورد به وی واگذار شده، در مقطعی نیز به حکومت آذربایجان نیز منصوب شد.
این سند با شناسه ۳۳۱/۹۹۷ در آرشیو ملی ایران به ثبت رسیده است.
گفتنی است در شماره سوم رویداد «در قاب یک سند» سندی مربوط به دوره افشاریه با عنوان «فرمان نادرشاه افشار در خصوص اعطای کدخدایی ایل صوفیانلو به شاهوردی بیگ» و در نوبت دوم فرمانی با عنوان «فرمان شاهرخ افشار خطاب به کلانتر، کدخدایان و اعیان تبریز، مبنی بر دفع شر مهدیخان افشار و اظهار رضایت از اهالی و درخواست تبعیت از رستمخان بهارلو حاکم جدید تبریز» منتشر شده است.
منبع: مهر
زمان تشییع رهبر شهید اعلام شد +جزئیات را اینجا بخوانید
هزینه ثبتنام جهش تحصیلی دانشآموزان اعلام شد
مجموعهکتاب «داستانهای غولی» درباره اهمیت آب به کودکان میآموزد
نگاهی به نقش توییتر در جنگ رسانهای دشمن در کتاب «توئیتری شدن سیاست»
تکرار سنت اهریمنی استکبار در عاشورای ۱۴۰۵ در حمله به یک منابع آب
طراح بازی «نجات دختران اپستین توسط بچههای میناب» از این بازی میگوید
درباره زندگی رازآمیز درختان در این کتاب بخوانید
هکرها پیامرسان دولتی فرانسه را هک کردند
رونمایی آستان مقدس علوی از پروژه نگارش نسخهای نفیس از نهجالبلاغه
اختراع کتی که هوا را به آب آشامیدنی تبدیل میکند
وزیر علوم: اساتید دانشگاه با امید و انگیزه در کلاس درس حاضر شوند
مقابله با موج محتوای غیرقانونی در بحرانها؛ بریتانیا شبکههای اجتماعی را ملزم به سازوکار ویژه کرد
شکایت جدید علیه OpenAI؛ ChatGPT نتوانست جلوی خودکشی کاربر را بگیرد
مأموریت دانشگاهها در برنامه «مهر» برای حل بحران آب، ناترازی انرژی و تورم
بازگشت ۴۵۰۰ دانشجوی دانشگاه شریف از امروز
تأکید رئیس مرکز هیئت امنا و ممیزه بر نقش کلیدی فناوری در دفاع ملی
آگهی/ از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
توانمندسازی مدرسان آموزش خانواده با رویکرد جوانی جمعیت
ایلان ماسک نخستین تریلیونر دنیا میشود
افزایش سهمیه بومی در دستیاری دندانپزشکی؛ اعلام آخرین مهلت ثبتنام
تاکید بر ارتقای کیفیت آموزش هُنر در مدارس
اپ ادیتس متا صاحب دستیار هوش مصنوعی می شود
تبدیل شدن آئین تعویض پرچم امام حسین(ع) به رویدادی جهانی
اهمیت هوش مصنوعی در مسیر ارتقای کیفیت آموزشی
جلسه تلاوت و هماندیشی قاریان بینالمللی مزین به نام رهبر شهید
فلسفه در اندیشه حضرت امام، مقدمهای ضروری برای رسیدن به عرفان است
جریان قاتلان حسین (ع) امروز در مقابل امت ایشان قرار گرفتهاند
جدایی متا از شریک چینی جنجالی کلید خورد
احتمال اعمال محدودیت دوباره بر اینترنت بینالملل وجود دارد؟
خدمات ابری گوگل در هند مختل شد
چه چیزی کلید مرگ را در کهکشانها میچرخاند؟
جنجال غیبت زنان در میان فضانوردان آرتمیس ۳
داستان جالب کندترین آزمایش جهان چه بود؟
تاثیر باورنکردنی چای بر سلامتی و افزایش طول عمر
اقدامات حرم حضرت ابوالفضل العباس(ع) برای استقبال از ماه محرم
رویکردی اجتهادی بر جایگاه مردم در حکمرانی از منظر فقه شیعه در کتاب «فقه، مردم و حکمرانی»
واکاوی در مسئله عرفان و سلامت معنوی کودکان در یک نشست
نتیجه نهایی گفتگوی پیامبر با مسیحیان نجران پس از ماجرای مباهله چه شد؟
افتتاح سردخانه دومداره آمونیاکی شهر اهر با حضور حجت الاسلام خاموشی
هشدار قالیباف به ترامپ و دیگر رهبران جهان+عکس
حجتالاسلام قمی: زبان در وصف شما مردم مبعوث شده قاصر است
طرح روضههای خانگی سدره به مناسبت ماه محرم آغاز به کار کرد
نیاز داریم که همگی نسبت به معضلات و نیازها احساس مسئولیت کنیم
جزئیات جدید اعمال سوابق تحصیلی در کنکور سراسری ۱۴۰۵ را اینجا بخوانید
به کارگیری هوش مصنوعی جمینای در کروم به غرب آسیا رسید
زیرساخت حقیقی این سرزمین، تمدن کهن، فرهنگ و هنر ماندگارش است
تعیین سقف افزایش شهریه دانشگاههای غیردولتی بر اساس نرخ تورم
از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
اقتدار دفاعی ایران، ایدهای نو در بازیهای رومیزی
۳۵ ثانیه، ۷۲۰ هزار گلوله در لامرد/ جنایتی که روایت نشد
آئین اختتامیه روایت علوی برگزار شد
بازیهای تیم ملی فوتبال ایران در سینماها پخش میشود
معرفی چهار آلبوم موسیقی تازه وارد در فضای مجازی
روایت جواد موگویی از یک جنایت جنگی: حادثه لامرد در سایه روایتهای اشتباه رسانهای گم شد
جزئیات برنامههای محرمی اوقاف در قالب طرح سوگواره بصیرت عاشورایی اعلام شد
دقت در نسبت با خاستگاه علوم انسانی بسیار مهم است
پویش «ایران در پناه قرآن» تا پایان خرداد تمدید شد
برگزاری نمایشگاه معماری حرمین شریفین در مکه مکرمه
حمایت آیت الله رشاد از بازسازی و ساخت مجدد کنیسه آسیب دیده در جنگ
آیا در جنگ هرکاری مجاز است؟ نگاهی به اخلاق در میدان نبرد
تأثیر سوابق پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵ مثبت شد / ۶ درس نهایی برای کنکور
راز حذف زمینههای فلسفی «یوگا» در نسخه مدرن
آذینبندی و شادیهای عمومی باید به عنوان مدخل معرفت باشد
فرایند محدودیت در اینترنت شفاف میشود؛ ماجرای اینترنت پرو و خط سفید چه بود؟
۷۸ درصد ترافیک اینترنت به حالت قبل و اول دی ماه بازگشت
آغاز ثبت نام آزمون کاردانی به کارشناسی از ۲۴ خرداد ماه
مصوبه افزایش حقوق اعضای هیئت علمی لغو نشده است
تداوم فعالیت علمی دانشگاه شهید بهشتی با وجود آسیب در جنگ
ضیافت نور در آسمان خرداد؛ دیدار دو سیاره منظومه شمسی در آسمان ایران
نسخه جدید چتجیپیتی؛ از تولید عکس تا رزرو سفر در یک پنجره
مهلت دفاع از پایان نامه دستیاران پزشکی تا پایان آذر ۱۴۰۵ تمدید شد
حضوری شدن برخی امتحانات دانشگاه علم و صنعت در مقطع کارشناسی
ایران در جمع ۶ کشور دارای توان ساخت تجهیزات پیشرفته کرایوژنیک
چرا نقش استادان دانشگاه فراتر از کلاس درس است؟
انویدیا با غولهای فناوری کره جنوبی قرارداد بست
هوش مصنوعی زلزله یاب شد
ثبتنام خودکار ۸۵ درصد دانشآموزان ابتدایی در استان سمنان
فعالیت ۳۷ هزار سفیر سلامت دانشآموزی
هفته بینالمللی قرآن در کربلا افتتاح شد
چرا روابط فیلم «تهران کنارت» در سطح ماند؟
طرح جدید دانشکده مدیریت شریف برای جذب دانشجوی دکتری با مزایای بینظیر
امکان ادامه تحصیل مجدد در پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی برای دانشآموختگان فراهم شد
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: دستورات لازم برای حضور فعالتر جهاد دانشگاهی صادر میشود
انویدیا با غولهای فناوری کره جنوبی قرارداد بست
دومین فراخوان تربیت مجاهد فرهنگی توسط نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها
بازیگر معروف ایرانی نقش ترامپ را بازی میکند+عکس
بیوک میرزایی: محبت مردم بزرگترین سرمایه یک هنرمند است
تأثیر سوابق پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵ مثبت شد / ۶ درس نهایی برای کنکور
تعیین سقف افزایش شهریه دانشگاههای غیردولتی بر اساس نرخ تورم
اجماع شورای عالی انقلاب فرهنگی بر تأثیر قطعی سوابق تحصیلی یازدهم و دوازدهم در کنکور ۱۴۰۵
آغاز ثبت نام آزمون کاردانی به کارشناسی از ۲۴ خرداد ماه
متن جدید امیرحسین قیاسی در حمایت از ایران و در واکنش به جنگ
موقوفات چطور به حل مشکلات اقتصادی ورود کردهاند؟
امتحانات دانشگاه علمی کاربردی غیرحضوری شد
تأکید رئیس جهاددانشگاهی بر رفع موانع دیوانسالاری و بازگشت به شورای عالی انقلاب فرهنگی
امام در اصول فقه به «عرف عقلایی» اهمیت میداد
مصوبه افزایش حقوق اعضای هیئت علمی لغو نشده است
خبرنگاران ایرانی از دریافت ویزا برای پوشش جام جهانی محروم شدند
روایت الگوی خانواده موفق در «زندگی زیباست» رادیو معارف
مهلت دفاع از پایان نامه دستیاران پزشکی تا پایان آذر ۱۴۰۵ تمدید شد
چرا روابط فیلم «تهران کنارت» در سطح ماند؟
هفته بینالمللی قرآن در کربلا افتتاح شد
راز حذف زمینههای فلسفی «یوگا» در نسخه مدرن
دقت در نسبت با خاستگاه علوم انسانی بسیار مهم است
آخرین حضور و غیاب کودکان شهید میناب با حضور پرویز پرستویی
آیتالله مبلغی: نخستین ثمره استقامت، گشایش راهها و شکستن بنبستهاست
فعالیت ۳۷ هزار سفیر سلامت دانشآموزی
از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
حمایت آیت الله رشاد از بازسازی و ساخت مجدد کنیسه آسیب دیده در جنگ
ضیافت نور در آسمان خرداد؛ دیدار دو سیاره منظومه شمسی در آسمان ایران
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.