به گزارش ثریا - ستارهشناسان ۵۳ اختروش جدید کشف کردهاند که توسط سیاهچالههای کلانجرم تغذیه میشوند و فورانهایی از ماده را با سرعتی نزدیک به سرعت نور به بیرون پرتاب میکنند. این فورانها تا ۷.۲ میلیون سال نوری امتداد دارند؛ یعنی حدود ۵۰ برابر پهنتر از کهکشان راه شیری.
به نقل از اسپیس، این اجرام غولآسا که به نام اختروشهای رادیویی غولپیکر (Giant Radio Quasars) شناخته میشوند، بخشی از مجموعهای شامل ۳۶۹ اختروش رادیویی هستند که به تازگی توسط ستارهشناسان هندی در دادههای جمعآوریشده توسط «تلسکوپ رادیویی موجمتری غولپیکر» (GMRT) کشف شدند. این آرایه شامل ۳۰ دیش سهموی است که در نزدیکی هند قرار دارد. این پیمایش حدود ۹۰ درصد از کره آسمان بالای زمین را پوشش داد و به دلیل حساسیت بالا و میدان دید وسیع، ابزار مناسبی برای شناسایی ساختارهای رادیویی عظیم و دوردست مانند اختروشهای رادیویی غولپیکر بود.
اختروش یک «هسته فوقالعاده درخشان» در مرکز بعضی کهکشانهاست که انرژیاش را از سیاهچاله کلانجرم میگیرد. وقتی سیاهچاله مقدار زیادی گاز و غبار را میبلعد، این مواد قبل از سقوط به شدت داغ میشوند و نور و پرتوهای بسیار قدرتمندی آزاد میکنند. همین تابش باعث میشود اختروشها از درخشانترین اجرام جهان باشند و حتی از میلیاردها سال نوری فاصله دیده شوند.
ساوویک مانیک میگوید: اندازه این فورانهای رادیویی قابل مقایسه با منظومه شمسی یا حتی کهکشان ما نیست. ما درباره ۲۰ تا ۵۰ برابر قطر راه شیری صحبت میکنیم که کنار هم قرار گرفتهاند.
سیاهچالههای کلانجرم و اختروشها
گرچه تصور میشود سیاهچالههای کلانجرم با جرمی میلیونها تا میلیاردها برابر خورشید در مرکز همه کهکشانهای بزرگ قرار دارند، اما همه آنها هستههای درخشان موسوم به «هستههای فعال کهکشانی» (AGN) را ایجاد نمیکنند یا به صورت «اختروش» دیده نمیشوند.
برای شکلگیری یک اختروش، سیاهچاله کلانجرم باید با مقدار زیادی گاز و غبار احاطه شود تا بتواند از آن تغذیه کند. این ماده در ساختارهایی تخت و ابری به نام «دیسک برافزایشی» پیرامون سیاهچاله میچرخد. نیروی گرانشی عظیم سیاهچاله، نیروهای قدرتمندی در دیسک ایجاد میکند و این ماده را گرم کرده و باعث میشود در سراسر طیف الکترومغناطیسی تابش درخشانی داشته باشد.
اما سیاهچالهها همه ماده دیسک برافزایشی را نمیبلعند. میدانهای مغناطیسی قوی، گاز یونیدهشده (پلاسما) را به سمت قطبهای سیاهچاله هدایت میکنند، جایی که با سرعتی نزدیک به نور شتاب میگیرد و به صورت فورانهای دوقلو در جهتهای مخالف پرتاب میشود. این فورانها در طول زمان و با رسیدن به فاصلههای بسیار دور، به پرتوهای گسترده تبدیل میشوند که فراتر از صفحه کهکشان گسترش مییابند. این فورانها و پرتوها همراه با تابشهای رادیویی قوی دیده میشوند.
ارزش علمی اختروشهای غولپیکر
فورانهای رادیویی عظیم این اختروشها آنها را برای درک مراحل پایانی تکاملشان و محیط میانکهکشانی که در آن گسترش مییابند ارزشمند میکند؛ محیطی از گاز رقیق که پرتوهای گسترده رادیویی را میلیونها سال نوری دورتر از سیاهچاله مرکزی محصور میکند. یافتن چنین غولهایی آسان نیست.
دلیل این دشواری آن است که «پل» ضعیف تابش که دو پرتو را به هم متصل میکند، اغلب زیر حد آشکارسازی محو میشود و ساختار کلی شکسته یا ناقص به نظر میرسد. پیمایشهای رادیویی با فرکانس پایین بهویژه برای شناسایی این سامانهها مؤثرند.
نقش محیط در تکامل فورانها
گروه پژوهشی روند جالبی را درباره اختروشهای رادیویی غولپیکر و محیطهایشان مشاهده کرد: حدود ۱۴ درصد از این اجرام در گروهها و خوشههای کهکشانی و نزدیک به رشتههای کیهانی از گاز، غبار و ماده تاریک قرار دارند؛ جایی که کهکشانها گرد آمده و رشد میکنند. به نظر میرسد محیط نقش مهمی در شکلگیری تکامل این فورانهای رادیویی دارد.
گرچه بیشتر اختروشها دارای فورانهای دوقلو هستند، دانشمندان متوجه شدند این فورانها اغلب از نظر طول یا روشنایی نامتقارناند؛ این نابرابری «عدم تقارن فوران رادیویی» نام دارد. این عدم تقارن به ما میگوید که این فورانها در حال نبرد با محیط کیهانی ناهمگون هستند. در یک سمت، فوران ممکن است به ابرهای متراکمتر گاز میانکهکشانی برخورد کند و رشدش کند شود، در حالی که سمت دیگر آزادانه در محیط رقیقتر گسترش مییابد.
یافتههای گروه نشان میدهد اختروشهای غولپیکر دورتر، عدم تقارن فوران بیشتری نسبت به آنهایی که نزدیکتر به راه شیری هستند، نشان میدهند. دلیل آن میتواند این باشد که هرچه اختروش دورتر باشد، ما آن را در زمانهای قدیمیتر کیهان میبینیم؛ زمانی که جهان بسیار آشفتهتر و پر از گاز متراکمتر بود که مسیر فورانها را منحرف میکرد.
منبع : کهشکان راه شیری
اعلام تقویم آموزشی دانشگاه صنعتی شریف برای سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵
امتحانات ترم تابستان دانشگاهها حضوری شد
راه اندازی خط ویژه جذب هیئت علمی در رشته هوش مصنوعی
مهلت ویرایش محل برگزاری چهلمین دوره آزمون دستیاری دندانپزشکی تمدید شد
دستور جدید ترامپ به شرکت ها برای حمله سایبری
اخراج ۲ دانشجو به دلیل توهین به پرچم مقدس ایران
یافتههای جدید از نقش استارلینک در تجاوز نظامی آمریکا به ایران
مراسم معرفی سرپرست صندوق رفاه دانشجویان برگزار شد
تمهیدات لازم برای بازگشایی مطلوب مدارس خوزستان
رئیس جمهور: مسجد یکی از ظرفیتهای مؤثر در ارتقای سطح سواد عمومی است
تابستان؛ فرصتی برای جبران بخشی از عقبماندگیها دانش آموزان
آغاز پیشثبتنام تکمیل ظرفیت میانپایه و پایه دهم مدارس شاهد
۲۴۰۷ پروژه مدرسهسازی سال گذشته تحویل شد
نظر پیامبر (ص) درباره خاک بازی کودکان چیست؟
شنیدن صدای جامعه باید با یک سازوکار شفاف انجام شود
نماز خواندن در خانه ای که سگ در آن است چه حکمی دارد؟
«زوتوپیا ۳» ساخته میشود
آغاز پخش برنامه «محفل ستارهها»؛ این برنامه برای حال خوب کودکان است
آغاز پخش «هزار داستان» با اجرای مجری معروف
مدیرعامل جدید مؤسسه فرهنگی دارالعرفان شیعی معرفی شد
چرا باید سیره مبارزاتی ائمه اطهار را بازخوانی کنیم؟
حمایت از نخبگان با اولویت هوش مصنوعی با تمرکز بر همکاری با دانشگاههای تراز اول
روسیه توسعه رقیب استارلینک را به سرعت ادامه میدهد
۱۰ سؤال از محاسبه نتیجه آزمون دستیاری حذف شد
پاول دوروف تولد ۱۳ سالگی تلگرام را تبریک گفت
آغاز سال تحصیلی دانشگاهها از ۴ مهرماه
در سوگ یکی از پرطنینترین صداهای تاریخ موسیقی ایران
علی نصیریان مهمان نخستین برنامه «همکلام» شد
حسین خواجه امیری «پهلوان آواز» به سوی خانه ابدی بدرقه شد
بردلی کوپر فیلمبرداری پیشدرآمد «اوشن» را شروع کرد
چرا ربیعالاول، بهار ماهها نامگذاری شده است؟
سه پروژه راهبردی پژوهشگاه ملی سرطان در انتظار حمایت
امسال آیفون ۱۸ عرضه نمیشود؟
اختلال در بخش پرداخت هزینه سامانه ثبت نام آزمونهای علوم پزشکی کشور
شنبه آخرین مهلت ثبتنام در ۵ آزمون علوم پزشکی
آغاز نامنویسی بیستودومین فراخوان جذب هیئت علمی پزشکی از فردا
کنسرتها دوباره آغاز میشوند/ بازگشت خوانندگان به روی صحنه
تعلیق داوری در مناظره امام رضا(ع) با جاثلیق و مسئله گفتوگوی امروز
آخرین وصایای امام رضا(ع) به اباصلت
پایان ماه صفر گریختن از یک زمان نحس نیست
مشکی از تن به درآرید ماه ربیع آمده است
«هجرت پیامبر(ص)» تحولی عمیق در ساختار اجتماعی جامعه اسلامی ایجاد کرد
هوش مصنوعی با یک هزار میلیارد پارامتر به رقابت اوپن ای آی میرود
سرپرست صندوق رفاه دانشجویان منصوب شد
چالشهای مربوط به «از دست نرفتن روایت»در عرصه بینالمللی از زبان معاون وزیر علوم
شکایت از ترامپ برای فروش پستهایش
غزهای که رسانهها نشان ندادند در کتاب «پاپیون؛ نسخه غزه»
کمپین تابستانی فیدیبو برای کتابخوانها
با این داستان کودکتان فصلها را بهتر میشناسد
انتشار کتابهای «احکام کاربردی نوجوان» برای تازهمکلفها
سفر جهادی به بشاگرد در کتاب «تختههای سفید» روایت شد
بازخوانی سیمای عقیله بنیهاشم در قلم «بنتالشاطی»
بهرام رادان به کنسرت نمایش «سیاوش» پیوست
پخش برنامههای جدید در رادیو اقتصاد با محوریت کسب و کار خانگی
توزیع کارت کنکور ۱۴۰۵ از ۲۶ مرداد آغاز میشود/ اعلام نحوه رفع نقص کارت
تعیین ظرفیت ۴۸۳۰ نفری برای آزمون ارشد علوم پزشکی
صلح امام حسن (ع) چه تاثیری در افشای چهره واقعی نفاق اموی داشت؟
سه پرده از تراژدی دینفروشی نخبگان
سید جلال حسینی درگذشت
تصریح قرآن بر خاتمیت و شمول جهانی دعوت پیامبر (ص)/راز جاودانگی تعالیم
پیامبر گرامی اسلام شهید شدند یا رحلت کردند؟ بررسی نگاه شیعه و سنی به این سوال
فراخوان دریافت آثار هفدهمین جشنواره فارابی منتشر شد
رامبد جوان با یک مسابقه هوش مصنوعی بازمیگردد
اعمال شب و روز ۲۸ صفر چیست؟
راهبردهای پیامبر(ص) در مدیریت بحران؛ الگویی زنده برای امروز
منوچهر هادی بر سر مزار اکبر عبدی حاضر شد+عکس
تبریک رئیس جهاد دانشگاهی در پی انتصاب فرماندهان جدید نیروهای مسلح
ژاپن ماهواره ناوبری به فضا پرتاب کرد
ثبت اختراع دستاورد ایران در حوزه ذخیرهسازهای انرژی در آمریکا
لنوو لپ تاپی با نمایشگر لوله شونده میسازد
۲/۵ میلیون دانشآموز در مسیر آموزش دقیق هوش مصنوعی
رتبهبندی مدارس غیردولتی از مهرماه آغاز میشود
مهلت جشنواره جوان خوارزمی تا ۱۵ شهریور تمدید شد
آشنایی نسل جدید با سیره امام رضا(ع) از دریچه این کتابها
کمک داوطلبانه یا شهریه پنهان؛ مرز دریافت پول از والدین کجاست؟
ماجرای آزمون بهداشتکاران دهان و دندان و تصمیم وزارت بهداشت
تاکید وزیر علوم بر مشورت با شوراهای صنفی در اجرای طرح تغذیه دانشجویان
قیمت بلیت پرواز تهران-مشهد نجومی شد+عکس
تصویر فرماندهان شهید سردار پاکپور و سردار تنگسیری
هواپیمای ویژه مقامات امارات راهی ایران شد +عکس
رتبهبندی مدارس غیردولتی از مهرماه آغاز میشود
جزئیات برگزاری و دریافت کارت کنکور ۱۴۰۵ و آزمون دانشجو معلم اعلام شد
تعیین ظرفیت ۴۸۳۰ نفری برای آزمون ارشد علوم پزشکی
ماجرای آزمون بهداشتکاران دهان و دندان و تصمیم وزارت بهداشت
جزییات ۴ مدل دوره پسادکتری برای استفاده از ظرفیت فارغالتحصیلان تشریح شد
آغاز رسمی جذب محققان «پسادکتری فناوری» ویژه شرکتهای دانش بنیان
جناب خان از این تاریخ به شبکه نسیم بازمیگردد
تدارک ویژه رادیو برای ایام سوگواری پایان ماه صفر
اعمال شب و روز ۲۸ صفر چیست؟
نتایج آزمون سمپاد پایه دهم اعلام شد
پیوندی که «ملاحسینقلی همدانی» بین فقه و سلوک باطنی ایجاد کرد
مهلت جشنواره جوان خوارزمی تا ۱۵ شهریور تمدید شد
روایت زندگی رهبر شهید انقلاب برای نسل نوجوان منتشر شد
آقای بازیگر دبیر چهل و پنجمین جشنواره تئاتر فجر شد
«گل یاس» شادمهر عقیلی چرا اینستاگرام را تسخیر کرد؟
آشنایی نسل جدید با سیره امام رضا(ع) از دریچه این کتابها
کمک داوطلبانه یا شهریه پنهان؛ مرز دریافت پول از والدین کجاست؟
نرخ ماندگاری نخبگان در سال ۱۴۰۳ اعلام شد/ کاهش ۳۰ درصدی روند آزادسازی مدارک تحصیلی
رامبد جوان با یک مسابقه هوش مصنوعی بازمیگردد
توزیع کارت کنکور ۱۴۰۵ از ۲۶ مرداد آغاز میشود/ اعلام نحوه رفع نقص کارت
منوچهر هادی بر سر مزار اکبر عبدی حاضر شد+عکس
معرفی برگزیدگان تولیدات آوایی «رهبر شهید قرآنی»
نظر رائد فریدزاده درباره فیلمهای زیرزمینی سینمای ایران
تراشههای چینی به آیفون و مک بوکهای آمریکایی نفوذ کرد
حق نشر رمان نوجوان «زیبا صدایم کن» به ناشران چین و ژاپن واگذار شد
رهبر شهید: این زبانِ به این خوبی را چرا با تعبیرات غلط خراب کنیم؟
آماده باشید: چهارشنبه این هفته خورشید میگیرد/ اوج کسوف در اسپانیا
قیمت بلیت پرواز تهران-مشهد نجومی شد+عکس
پرونده ویژه شهید سپهبد سیدعبدالرحیم موسوی منتشر شد
عرضه هوشهای مصنوعی ارزان چینی و رقابت با آمریکا
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.