به گزارش ثریا - ستارهشناسان ۵۳ اختروش جدید کشف کردهاند که توسط سیاهچالههای کلانجرم تغذیه میشوند و فورانهایی از ماده را با سرعتی نزدیک به سرعت نور به بیرون پرتاب میکنند. این فورانها تا ۷.۲ میلیون سال نوری امتداد دارند؛ یعنی حدود ۵۰ برابر پهنتر از کهکشان راه شیری.
به نقل از اسپیس، این اجرام غولآسا که به نام اختروشهای رادیویی غولپیکر (Giant Radio Quasars) شناخته میشوند، بخشی از مجموعهای شامل ۳۶۹ اختروش رادیویی هستند که به تازگی توسط ستارهشناسان هندی در دادههای جمعآوریشده توسط «تلسکوپ رادیویی موجمتری غولپیکر» (GMRT) کشف شدند. این آرایه شامل ۳۰ دیش سهموی است که در نزدیکی هند قرار دارد. این پیمایش حدود ۹۰ درصد از کره آسمان بالای زمین را پوشش داد و به دلیل حساسیت بالا و میدان دید وسیع، ابزار مناسبی برای شناسایی ساختارهای رادیویی عظیم و دوردست مانند اختروشهای رادیویی غولپیکر بود.
اختروش یک «هسته فوقالعاده درخشان» در مرکز بعضی کهکشانهاست که انرژیاش را از سیاهچاله کلانجرم میگیرد. وقتی سیاهچاله مقدار زیادی گاز و غبار را میبلعد، این مواد قبل از سقوط به شدت داغ میشوند و نور و پرتوهای بسیار قدرتمندی آزاد میکنند. همین تابش باعث میشود اختروشها از درخشانترین اجرام جهان باشند و حتی از میلیاردها سال نوری فاصله دیده شوند.
ساوویک مانیک میگوید: اندازه این فورانهای رادیویی قابل مقایسه با منظومه شمسی یا حتی کهکشان ما نیست. ما درباره ۲۰ تا ۵۰ برابر قطر راه شیری صحبت میکنیم که کنار هم قرار گرفتهاند.
سیاهچالههای کلانجرم و اختروشها
گرچه تصور میشود سیاهچالههای کلانجرم با جرمی میلیونها تا میلیاردها برابر خورشید در مرکز همه کهکشانهای بزرگ قرار دارند، اما همه آنها هستههای درخشان موسوم به «هستههای فعال کهکشانی» (AGN) را ایجاد نمیکنند یا به صورت «اختروش» دیده نمیشوند.
برای شکلگیری یک اختروش، سیاهچاله کلانجرم باید با مقدار زیادی گاز و غبار احاطه شود تا بتواند از آن تغذیه کند. این ماده در ساختارهایی تخت و ابری به نام «دیسک برافزایشی» پیرامون سیاهچاله میچرخد. نیروی گرانشی عظیم سیاهچاله، نیروهای قدرتمندی در دیسک ایجاد میکند و این ماده را گرم کرده و باعث میشود در سراسر طیف الکترومغناطیسی تابش درخشانی داشته باشد.
اما سیاهچالهها همه ماده دیسک برافزایشی را نمیبلعند. میدانهای مغناطیسی قوی، گاز یونیدهشده (پلاسما) را به سمت قطبهای سیاهچاله هدایت میکنند، جایی که با سرعتی نزدیک به نور شتاب میگیرد و به صورت فورانهای دوقلو در جهتهای مخالف پرتاب میشود. این فورانها در طول زمان و با رسیدن به فاصلههای بسیار دور، به پرتوهای گسترده تبدیل میشوند که فراتر از صفحه کهکشان گسترش مییابند. این فورانها و پرتوها همراه با تابشهای رادیویی قوی دیده میشوند.
ارزش علمی اختروشهای غولپیکر
فورانهای رادیویی عظیم این اختروشها آنها را برای درک مراحل پایانی تکاملشان و محیط میانکهکشانی که در آن گسترش مییابند ارزشمند میکند؛ محیطی از گاز رقیق که پرتوهای گسترده رادیویی را میلیونها سال نوری دورتر از سیاهچاله مرکزی محصور میکند. یافتن چنین غولهایی آسان نیست.
دلیل این دشواری آن است که «پل» ضعیف تابش که دو پرتو را به هم متصل میکند، اغلب زیر حد آشکارسازی محو میشود و ساختار کلی شکسته یا ناقص به نظر میرسد. پیمایشهای رادیویی با فرکانس پایین بهویژه برای شناسایی این سامانهها مؤثرند.
نقش محیط در تکامل فورانها
گروه پژوهشی روند جالبی را درباره اختروشهای رادیویی غولپیکر و محیطهایشان مشاهده کرد: حدود ۱۴ درصد از این اجرام در گروهها و خوشههای کهکشانی و نزدیک به رشتههای کیهانی از گاز، غبار و ماده تاریک قرار دارند؛ جایی که کهکشانها گرد آمده و رشد میکنند. به نظر میرسد محیط نقش مهمی در شکلگیری تکامل این فورانهای رادیویی دارد.
گرچه بیشتر اختروشها دارای فورانهای دوقلو هستند، دانشمندان متوجه شدند این فورانها اغلب از نظر طول یا روشنایی نامتقارناند؛ این نابرابری «عدم تقارن فوران رادیویی» نام دارد. این عدم تقارن به ما میگوید که این فورانها در حال نبرد با محیط کیهانی ناهمگون هستند. در یک سمت، فوران ممکن است به ابرهای متراکمتر گاز میانکهکشانی برخورد کند و رشدش کند شود، در حالی که سمت دیگر آزادانه در محیط رقیقتر گسترش مییابد.
یافتههای گروه نشان میدهد اختروشهای غولپیکر دورتر، عدم تقارن فوران بیشتری نسبت به آنهایی که نزدیکتر به راه شیری هستند، نشان میدهند. دلیل آن میتواند این باشد که هرچه اختروش دورتر باشد، ما آن را در زمانهای قدیمیتر کیهان میبینیم؛ زمانی که جهان بسیار آشفتهتر و پر از گاز متراکمتر بود که مسیر فورانها را منحرف میکرد.
منبع : کهشکان راه شیری
مدادهایی که بعد از تمام شدن، سبز میشوند
ادبیات پایداری روایتی مویرگی از زندگی است
از علیرضا طبایی «باید به آفتاب بگویم»
چه کسی گفته است قهرمانها فقط در خط مقدم ساخته میشوند؟
نوجوان را دستِ کدام کتاب بسپاریم؟
غذا چگونه جایگاه اجتماعی و منزلت افراد را شکل میدهد؟
روایت رادیو تهران از دفاع مقدس؛ از مادران جنگ تا بدرقه فرزندان شهدا
حمایت از فلسطین باعث حذف رپر مشهور شد
فیلم ۱۰۰ جشنواره ایدههاست، روایت فیلمسازان جوان از جنگ در بستر زندگی
معرفی بهترین برنامههای تلویزیونی ۲۰۲۶؛ «خلیج بیوه» ۱۴ جایزه امی برد
سیامک صفری: ظرفیت بازگشت به سریالهای نوستالژیک اضافه میشود
سامانه «سادان» برای ارزشگذاری داراییهای نامشهود راهاندازی میشود
آزمون عملی علوم ورزشی در ۲۶ حوزه کشور کلید خورد
بیش از ۱۰۰ میلیارد دقیقه مکالمه و ۸۶ میلیارد پیامک تنها در ۳ ماه
شناسایی خشکیدگی درختان جنگلی با هوش مصنوعی
روند پرداخت یارانههای تغذیه دانشجویان بدون تغییر ماند
بیل گیتس: همه دولت های جهان عقب تر از هوش مصنوعی هستند
نتایج نهایی ۵ آزمون گروه علوم پزشکی منتشر شد
دانشگاه صنعتی امیرکبیر بهدنبال جذب دانشآموزان مستعد کشورهای همسایه
شبکه شعب خودرو۴۵ به ۷۸ شعبه رسید
هلیا امامی: دوست داشتم از کلیشه دختر مثبت فاصله بگیرم
لباس مدرسه فقط فرم نیست، کودک باید آن را دوست داشته باشد
به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد
کتاب عروس بی نشان ها: قرار بود یک عمر کنار هم باشند، اما جنگ مهلتشان نداد
حق کودک بر حریم خصوصی؛ چالشی برای فرهنگ دیجیتال ایران
نشر در لهستان؛ انتشار بیش از ۳۱هزار عنوان کتاب در سال ۲۰۲۵
نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است
افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت
۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند
ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش
مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
بزرگترین رقابت دانشآموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد
شرکت انگلیسی دادههای مشتریانش را به هکرها داد
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار دادهها به کوه
چالشهای مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
پارادوکس رفاه و رضایت؛ چرا مدرنیته ما را شادتر نکرد؟
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
عالمی که علم و مبارزه را به سنگر امامت جمعه پیوند زد
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
حجتالاسلام قمی: مردم نمیگذارند قیمت پایان جنگ، فروختن عزت ایران باشد
جزئیات برگزاری بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
خیابان و زندگی؛ واکاوی نقش زنان در پایداری اجتماعات شبانه
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
چرا عرفانهای نوپدید برای جوان امروز جذاباند؟
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) موقتا تغییر نمیکند؛ آغاز ایمنسازی
«اسکورت» بر صدر فروش روزانه نشست؛ استقبال از آزادی زنان زندانی
حسین علیزاده مهمان «همکلام» میشود
بازی «بومبوم» با حضور خانواده شهید طهرانیمقدم رونمایی شد
«ململ» مهمان نمایشگاه ایران نوشت شد
محرابی که منافقین را به وحشت انداخت؛ چرا مدنی باید ترور میشد؟
اپل به جمع تولید کنندگان موبایل تاشو پیوست
رئیس دانشگاه تهران: برای مقابله با تحریمهای علمی برنامهریزی میکنیم
روحانیِ پیونددهنده دین و آزادی
توصیه پذیرفته شدگان تیزهوشان، کدام آموزشگاه است؟!
برگزیدگان بیستمین جشنواره ملی شیخ بهایی معرفی و تقدیر شدند
اعلام وجه التزام اسناد وثیقه پذیرفتهشدگان تخصصی و فوقتخصصی پزشکی
علت توقف طرح جدید تغذیه دانشجویی چه بود؟
مهلت مجدد ثبتنام در آزمون ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
ابلاغ دستورالعمل حجاب به زودی در دانشگاهها
تصمیم جدید وزارت علوم درباره ساماندهی دادههای دانشگاهی
آمار جالب از ازدواجهای دانشجویی: موفقیت ۹۴ درصد ازدواجهای دانشجویی طی ۱۲ سال گذشته
آزمونهای کاردانی مهارتی، کارشناسی ناپیوسته و سردفتری۲۰ شهریور برگزار میشود
روباتها در لهستان راهپیمایی کردند
ورود تاکسیهای خودران به ناوگان اوبر در لندن
آموزش ۶۵ هزار آموزگار ابتدایی برای استفاده از ظرفیت بازی و ورزش
وزیر آموزش و پرورش: دریافت هرگونه وجه هنگام ثبتنام در مدارس دولتی ممنوع است
برنامههای «زیست عفیفانه» از مهر در مدارس اجرا میشود
انتظار معاونت علمی از CVCها برای سرمایهگذاری در ۷هزار شرکت نوپا
کارنامه نهایی و دفترچه انتخاب رشته آزمون دستیاری منتشر شد
آلمان موشک و ۵ ماهواره به مدار زمین فرستاد
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
شرکت انگلیسی دادههای مشتریانش را به هکرها داد
افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت
بزرگترین رقابت دانشآموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد
حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار دادهها به کوه
ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش
نتایج نهایی ۵ آزمون گروه علوم پزشکی منتشر شد
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
چالشهای مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی
۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند
نشر در لهستان؛ انتشار بیش از ۳۱هزار عنوان کتاب در سال ۲۰۲۵
نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
هلیا امامی: دوست داشتم از کلیشه دختر مثبت فاصله بگیرم
دانشگاه صنعتی امیرکبیر بهدنبال جذب دانشآموزان مستعد کشورهای همسایه
شبکه شعب خودرو۴۵ به ۷۸ شعبه رسید
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
حق کودک بر حریم خصوصی؛ چالشی برای فرهنگ دیجیتال ایران
کتاب عروس بی نشان ها: قرار بود یک عمر کنار هم باشند، اما جنگ مهلتشان نداد
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.