به گزارش ثریا در این مطلب به این شبهه پرداخت میشود که آیا تشیع ساخته و پرداخته دوران صفویه است یا ریشههای عمیق در صدر اسلام و زمان پیامبر اکرم(ص) دارد.
شیعه: از زمان پیامبر تا دوران صفویه
یکی از تهمتهای رایج این است که تشیع ساخته و پرداخته دوران صفوی است. اما واقعیت چیز دیگری میگوید. کافی است نگاهی به تاریخ اسلام بیندازیم تا دریابیم این ادعا چقدر از حقیقت فاصله دارد.
ریشههای تشیع در عصر پیامبر
شیعه در لغت به معنای «پیرو» است و در اصطلاح دینی، به کسانی گفته میشود که امام علی(ع) را جانشین بلافصل پیامبر میدانند. این نامگذاری از زبان خود پیامبر اکرم(ص) سرچشمه میگیرد.
در روایاتی که هم در منابع شیعه و هم سنی آمده، پیامبر درباره آیه «إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِکَ هُمْ خَیْرُ الْبَرِیَّةِ» فرمودند: «یا علی! تو و شیعیان تو بهترین مخلوقات هستید». همچنین در حدیثی دیگر آمده: «علی و شیعیانش در روز قیامت رستگارند».
در همان زمان پیامبر، چهار تن به عنوان پیشگامان شیعه شناخته میشدند: سلمان فارسی، ابوذر غفاری، مقداد بن اسود و عمار یاسر. آنها نه تنها پیرو علی(ع) بودند، بلکه با این نام در میان مسلمانان شناخته میشدند.
این واقعیت تاریخی نشان میدهد که تشیع از همان آغاز بعثت پیامبر، به عنوان یک جریان فکری و عقیدتی در اسلام جریان داشت.
شکلگیری جریان سیاسی-مذهبی شیعه
پس از رحلت پیامبر و در جریان سقیفه بنی ساعده، تشیع به عنوان یک جمعیت سیاسی-مذهبی شکل گرفت. گروهی از صحابه خلافت ابوبکر را به رسمیت نشناختند و خواستار حکومت علی(ع) شدند.
این گروه شامل تمام بنی هاشم و شخصیتهایی چون زبیر بن عوام، خالد بن سعید، ابی بن کعب، خزیمه بن ثابت و دیگران بود. مرحوم سید محسن امین در کتاب «اعیان الشیعه» نام بیش از هفتاد و هفت تن از صحابه را ثبت کرده که شیعه بودند.
این جریان در طول قرون بعد گسترش یافت. علامه شرفالدین در کتاب «فصول المهمه» نام ۲۵۰ نفر از اصحاب پیامبر را که شیعه بودند جمعآوری کرده است.
وجود کتابهای شیعی از قرن اول تا نهم هجری در کتابخانههای جهان، بهترین دلیل بر این است که تشیع یک جریان کهن و ریشهدار در اسلام است، نه پدیدهای نوظهور.
گسترش تشیع در ایران پیش از صفویه
تشیع همزمان با ورود اسلام به ایران، در این سرزمین جای گرفت. چند عامل در گسترش آن مؤثر بود:
نخست، تفاوت رفتار امام علی(ع) و خلفا با ایرانیان. خلیفه اول سیاست برتری عرب بر عجم داشت و بنی امیه نیز همین خط را ادامه دادند، اما علی(ع) با عدالت و مساوات با همه رفتار میکرد.
دوم، قدرت تأثیرگذاری شیعیان عراق که مناطق ایران زیر نظر استانداری کوفه اداره میشد.
سوم، محبوبیت علویان و مهاجرت سادات به ایران.
چهارم، پیدایش سنیهای معتدل و دوستدار اهل بیت که زمینهساز گرایش به تشیع امامی شد.
شواهد تاریخی نشان میدهد که پیش از صفویه، بیشتر مردم ایران شیعه بودند. سکههای کشف شده در اصفهان متعلق به سال ۸۷۳ هجری - چهل سال پیش از روی کار آمدن صفویان - با عبارت «لا اله الا الله علی ولی الله» ضرب شدهاند.
در کاشان نیز محرابی از سال ۷۷۰ با همین عبارت وجود دارد. علامه حلی در زمان سلطان اولجایتو موفق شد او را به تشیع گرایش دهد و از سال ۷۰۷ هجری مذهب شیعه اثنا عشری در ایران رسمیت یافت.
نقش صفویان در تثبیت تشیع
صفویان تشیع را بنیان نگذاشتند، بلکه آن را گسترش دادند و به عنوان مذهب رسمی کشور به رسمیت شناختند. شاه اسماعیل صفوی در سال ۹۰۷ هجری تشیع دوازده امامی را مذهب رسمی اعلام کرد.
با دعوت از علمای برجستهای چون علامه مجلسی، شیخ بهایی، ملاصدرا و فیض کاشانی، حوزههای علمیه در قم، مشهد و اصفهان شکوفا شدند. روحانیت شیعه از حالت پراکنده خارج شد و به شکل نهادی سازماندهی گردید.
این تحولات نه به معنای پیدایش تشیع، بلکه به معنای تثبیت و گسترش رسمی آن بود.
بنابراین، تشیع از همان زمان پیامبر وجود داشته و بنیانگذار آن خداوند و مبلغ آن پیامبر اسلام بوده است. صفویان تنها زمینهساز رسمیت یافتن و شکوفایی آن در ایران شدند، نه خالق آن.
منبع: مرکز پاسخگویی به سوالات دینی
عکس روز ناسا از سیاره نپتون
واکنش آموزش و پرورش به خبر فوت سوگند صیادی
برگزیدگان رویداد «جوان سال» به مدرسه حکمرانی جوانان راه مییابند
تعطیلی مدارس آخرین راهکار مقابله با آلودگی هواست
نظارت بر تلاش شبانهروزی آمادهسازی کتاب درسی سال تحصیلی جدید
رکوردشکنی دانشآموزان ایرانی با ۲۴ طلای علمی در جنگ
قسمت جدید «ریحانه» با اجرای ژیلا صادقی امشب روی آنتن میرود
اژدهای افتخاری گوتبورگ جلوی پای سازندگان «ارزش احساسی» خوابید
ساخت مجموعه مستند ۱۴ قسمتی «طولانی ترین جنگ» با نگاهی به زندگی حاج قاسم
قصه فداکاری و عشق محض یک مرد به همسرش در یک فیلم
رویداد ملی «ایراندخت» درباره توانمندیهای زنان است
نکاتی جالب درباره تقسیم بندیهای مختلف قرآن
کتاب «پس از پیامبر (ص)» منتشر شد
تصویری از موشک حاج قاسم با سر جنگی موشک خیبرشکن
ماجرای زندگی نویسنده مفاتیح الجنان برای نسلی که او را نمیشناسد
استاد گلشنی افق بلند علوم تجربی و فیزیک را با ژرفای اندیشه فلسفی پیوند زد
زره مخصوص از فضانوردان در مقابل زبالههای فضایی محافظت میکند
دکتر مهدی گلشنی، استاد ممتاز فیزیک دانشگاه شریف درگذشت
تربیت بیش از ۸۰ هزار دانشآموخته در دانشگاه صنعتی امیرکبیر
پذیرش مستقیم دستیاری از بین پزشکان عمومی نیمه دوم آذر اجرایی میشود
قابل توجه دانشجویان: فراخوان فرصت پژوهانه فولاد مبارکه برای دانشجویان منتشر شد
جشن استقبال از دانشجویان نوورود شریف ۲ آذرماه برگزار میشود+پوستر
یک ریاضیدان مسئله ۱۶۷ ساله ریاضی را با کمک هوش مصنوعی حل کرد
ایران و ترکیه در مسیر افزایش انتشار دیاکسیدکربن
ماموریت محرمانه نیروی فضایی آمریکا به مدار زمین انجام شد
ثبتنام پذیرفتهشدگان دانشگاه پیام نور از امروز آغاز میشود
واکنش رئیس دانشگاه تهران به مقاله نیویورک تامز درباره توجیه حمله به زیرساختهای آبی ایران
دامنه حملههای سایبری به اتحادیه اروپا رسید
اف بی آی و وزارت کشاورزی آمریکا جدیدترین قربانیان هکرها شدند
۳۰ درصد ظرفیت منتقلشده پزشکی و دندانپزشکی از پذیرش سال ۱۴۰۶ کسر میشود
نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل» منتشر شد
مجسمههایی با پوششی از نقوش ایرانی به نیاوران آمدند
در دیدار آهنگساز ایتالیایی با مدیران بنیاد رودکی چه گذشت؟
طرح سینما کارت دانشآموزی اجرا میشود
ناهید شعشعانی، دوبلور پیشکسوت درگذشت
همراه با فیلمهای آخر هفته تلویزیون؛ از «به وقت شام» تا «در بروژ»
از کتاب اختران تهران رونمایی شد
روایت تازهای از جهان فکری و میراث فلسفی فارابی در هم اندیشی اساتید و پژوهشگران
انسان معاصر در عصر انفجار اطلاعات به حقیقت نزدیکتر شده است؟
پیشنهاد تشکیل شورای مستقل علوم پایه در دومین نشست هماندیشی استادان
لزوم رفع فوری چالشهای دانشجویان ایرانی در روسیه در دیدار رئیس سازمان امور دانشجویان و سفیر جمهوری اسلامی ایران
اعلام نتایج ارزشیابی فعالیت تحقیقات و فناوری دانشگاههای علوم پزشکی +جدول
ارتقاء رتبه دانشگاه تربیت مدرس در نظام رتبهبندی جهانی گرین متریک
تصویری از احمد نجفی در اتاق گریم سریال سلمان فارسی
ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام میشود
۴۹۶ هزار و ۸۰۶ نفر در کنکور سراسری و دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ قبول شدند
تصویب ضوابط ایجاد دورههای تکمیلی تخصصی بالینی «فلوشیپ»
نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ اعلام شد
دانشگاهها مجاز به کاهش واحدهای درسی مقطع کارشناسی شدند
کلید نهایی آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ اعلام شد
تاکید رئیس دانشگاه تهران بر نظارت روسای دانشکدهها بر پوشش دانشجویان
پیامنور از نیمه آذرماه به دانشجویان علوم پزشکی درس میدهد+جزئیات
آمازون و گوگل مالک ۳۰ درصد سهام آنتروپیک پس از عرضه اولیه میشوند
توسعه همکاریهای علمی با کشورهای آفریقایی و جذب دانشجویان خارجی
نقش هوش مصنوعی در هدف قرار دادن مدرسه میناب به عنوان هدف نظامی
تأکید رئیس دانشگاه علمیکاربردی بر تشکیل انجمن دانشآموختگان
یک گام دیگر برای اصلاح ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی برداشته شد
مشوقهای جدید فناورانه پیرو منویات رهبری؛ حمایت از پروژههای پرریسک
سیستمهای زیرساختی آمریکا شکافهای رفع نشدنی دارند
ثبت رویداد از ایده تا کسبوکار دانشکده شریعتی در شبکه جهانی کارآفرینی
کپی کردن ریلزها در اینستاگرام ممنوع شد
درگذشت استاد پیشکسوت ریاضی دانشگاه صنعتی شریف
پاویون دانشبنیانها در نمایشگاه توانمندیهای صادراتی جمهوری اسلامی
نه قاطع انویدیا به استخدام دوباره هوانگ
تاکسی روباتیک گوگل از بزرگراه های آمریکا جمع شد
مایکروسافت با ۷ مدل جدید به جنگ اوپن ای آی و آنتروپیک رفت
نشست تخصصی دستگاههای پرتو ایکس در دانشگاه امیرکبیر برگزار شد
ایالت اورگن جدیدترین شاکی اوپن ای آی شد
نتایج نهایی رشتههای با آزمون دانشگاه آزاد در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
آغاز نخستین طرح سراسری نظرسنجی رضایت دانشجویان از اول آذرماه
تعمیر مبل استیل و راحتی در کرج؛ تفاوت خدمات و عوامل مؤثر بر هزینه
سرمایهگذاری در اتاق شیشهای؛ چرا شفافیت، شاهرگ حیات پلتفرمهای مالی دیجیتال است؟
تقدیر حجت الاسلام قمی از جانشین ستاد کل نیروهای مسلح
ششمین اجلاس مهدویت و انقلاب اسلامی فراخوان داد
تأسیس ۱۱ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت
خدمات دینی و آثار ماندگار آیت الله وحید خراسانی سرمایه حوزه های علمیه
به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس
فرصت مجدد ثبتنام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی
کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی
دانشگاهها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
مهلت ثبتنام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد
فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد
نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام میشود
حجتالاسلام خسروپناه خواستار کوچکسازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاهها شد
انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی
«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه
تلگرام در عراق فیلتر شد
فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سهشنبه غیرحضوری شد
چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی
دانشگاهها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند
حذف ۲ اپ کاربردی از موبایلهای سامسونگ
طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا میشود
به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس
مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزشوپرورش واگذار شد
فرصت مجدد ثبتنام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی
۳ پیشنیاز تحقق خیزش علمی جدید
کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی
آپارتمانهای قم در زمان امام عسکری (ع)
واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی
بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند
گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد
ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام میشود
خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت
اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس
آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانشبنیان
«مسلمانان در اتریش» کتاب شد
پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل میشود
آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت میشود؟
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.