به گزارش ثریا جنگ، تجربهای مخرب و دگرگونکننده است که پیامدهای عمیق و طولانیمدتی بر سلامت روان افراد و جامعه بر جای میگذارد. درگیریهای مسلحانه با خشونت عریان، از دست دادن عزیزان، آوارگی، تخریب خانهها و بیثباتِ مداوم، میتواند منجر به طیف وسیعی از اختلالات روانی از جمله اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، افسردگی، اضطراب، سوءمصرف مواد و افزایش خشونت خانگی شود. این آسیبهای روانی، نه تنها کیفیت زندگی فردی را به شدت کاهش میدهند، بلکه بر عملکرد خانوادهها، روابط اجتماعی و در نهایت، بر ظرفیت جامعه برای بازسازی و پیشرفت تأثیر منفی میگذارند.
از دیدگاه علوم شناختی، رویدادهای تروماتیک مانند جنگ، میتوانند ساختارهای عصبی مغز، فرآیندهای حافظه، تنظیم هیجانات و تواناییهای شناختی افراد را مختل کنند. این اختلالات، در صورت عدم درمان، میتوانند مزمن شده و به چرخهای از رنج و ناکارآمدی منجر شوند. کودکان که مغز آنها در حال رشد است، بهویژه در برابر تروماهای جنگ آسیبپذیرند و ممکن است دچار مشکلات رشدی، یادگیری و رفتاری شوند که آینده آنها را تحت تأثیر قرار میدهد. علاوه بر این، انگل اجتماعی (استیگما) مرتبط با مشکلات سلامت روان، اغلب مانعی بزرگ برای جستجوی کمک توسط افراد آسیبدیده است.
تجارب کشورهایی که با جنگ مواجه بودهاند، به وضوح نشان میدهد که نادیده گرفتن ابعاد سلامت روان در دوران بحران و پس از آن، میتواند فاجعهبار باشد. در مقابل، کشورهایی که به طور مداوم با شرایط بحرانی مواجه هستند، سیستمهای خدمات سلامت روان اضطراری را توسعه دادهاند تا به سرعت به نیازهای روانشناختی جمعیت پاسخ دهند. همچنین، برنامههای توانبخشی و مشاوره روانشناختی برای رزمندگان و بازماندگان جنگ در کشورهایی مانند کلمبیا و ویتنام، اهمیت حیاتی این خدمات را در بازگشت به زندگی عادی و کاهش بار اختلالات روانی نشان میدهد.
بنابراین، «دسترسی به خدمات سلامت روان و حمایت روانی-اجتماعی» نهتنها یک وظیفه اخلاقی، بلکه یک سرمایهگذاری ضروری برای حفظ و ارتقای تابآوری شناختی جامعه است. این خدمات با ارائه ابزارهای مقابلهای، درمان اختلالات و کاهش اَنگ (بدنامی اجتماعی)، به افراد کمک میکنند تا زخمهای روانی خود را التیام بخشند، تواناییهای شناختی خود را بازیابند و به عنوان اعضای فعال و سالم به جامعه بازگردند. بدون توجه کافی به این جنبه حیاتی، هرگونه تلاش برای بازسازی فیزیکی و اقتصادی، ناقص و ناپایدار خواهد بود.
اهداف اصلی
اهداف اصلی در دسترسی به خدمات سلامت روان و حمایت روانی-اجتماعی شامل موارد زیر است:
- کاهش شیوع اختلالات روانی مرتبط با جنگ (PTSD، افسردگی، اضطراب).
- افزایش آگاهی عمومی در مورد سلامت روان و کاهش اَنگ مرتبط با آن.
- ارائه ابزارها و مهارتهای مقابلهای به افراد برای مدیریت استرس.
- حمایت ویژه از گروههای آسیبپذیر.
گروههای مخاطب
عموم جامعه، بازماندگان جنگ، رزمندگان، امدادگران، کودکان، خانوادههای داغدیده، کادر درمانی و معلمان از مخاطبان اصلی این گزارهبرگ هستند.
اهم راهبردها و راهکارها
اصلیترین راهبردها و راهکارها برای دسترسی به خدمات سلامت روان و حمایت روانی-اجتماعی شامل موارد زیر است:
استقرار خدمات سلامت روان اضطراری و پایدار
راهکار: راهاندازی خطوط تلفن اضطراری (Hotlines) و مراکز مشاوره سیار برای ارائه کمکهای اولیه روانشناختی در مناطق آسیبدیده؛ آموزش و گسترش تعداد متخصصین (روانشناسان، مشاوران، مددکاران اجتماعی) و روانشناسان جامعهنگر؛ ایجاد کلینیکهای سیار و پلتفرمهای مشاوره آنلاین برای دسترسی آسانتر. (تجربه اوکراین در آموزش نیروهای محلی برای ارائه PFA).
کاهش اَنگ و افزایش آگاهی در مورد سلامت روان
راهکار: برگزاری کمپینهای عمومی رسانهای با حضور چهرههای شناختهشده برای صحبت در مورد اهمیت سلامت روان و عادیسازی جستجوی کمک؛ تولید محتواهای آموزشی ساده و قابلفهم در مورد علائم استرس، اضطراب و افسردگی و راههای مقابله اولیه. (تجربه انگلستان و کانادا در کمپینهای کاهش اَنگِ سلامت روان).
آموزش مهارتهای مقابلهای و تابآوری
راهکار: برگزاری کارگاههای آموزشی برای عموم مردم، معلمان و والدین در مورد تکنیکهای مدیریت استرس، ذهنآگاهی (Mindfulness)، تنظیم هیجان و تقویت تابآوری. این آموزشها میتواند به صورت حضوری یا آنلاین ارائه شود. (تجربه کشورهای اروپایی در آموزش مهارتهای مقابلهای به پناهندگان و جوامع میزبان).
حمایت متمرکز از گروههای آسیبپذیر
راهکار: طراحی برنامههای حمایتی ویژه برای کودکان (بازیدرمانی، هنردرمانی)، نوجوانان (گروههای همتا)، خانوادههای داغدیده (مشاوره سوگ)، رزمندگان (بازپروری و مشاوره روانشناختی برای PTSD) و امدادگران (مشاوره برای فرسودگی شغلی)؛ ایجاد فضاهای امن و حمایتی برای این گروهها. (تجربه کلمبیا در برنامههای رواندرمانی برای قربانیان جنگهای داخلی).
هلیا امامی: دوست داشتم از کلیشه دختر مثبت فاصله بگیرم
لباس مدرسه فقط فرم نیست، کودک باید آن را دوست داشته باشد
به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد
کتاب عروس بی نشان ها: قرار بود یک عمر کنار هم باشند، اما جنگ مهلتشان نداد
حق کودک بر حریم خصوصی؛ چالشی برای فرهنگ دیجیتال ایران
نشر در لهستان؛ انتشار بیش از ۳۱هزار عنوان کتاب در سال ۲۰۲۵
نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است
افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت
۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند
ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش
مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
بزرگترین رقابت دانشآموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد
شرکت انگلیسی دادههای مشتریانش را به هکرها داد
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار دادهها به کوه
چالشهای مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
پارادوکس رفاه و رضایت؛ چرا مدرنیته ما را شادتر نکرد؟
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
عالمی که علم و مبارزه را به سنگر امامت جمعه پیوند زد
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
حجتالاسلام قمی: مردم نمیگذارند قیمت پایان جنگ، فروختن عزت ایران باشد
جزئیات برگزاری بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
خیابان و زندگی؛ واکاوی نقش زنان در پایداری اجتماعات شبانه
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
چرا عرفانهای نوپدید برای جوان امروز جذاباند؟
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) موقتا تغییر نمیکند؛ آغاز ایمنسازی
«اسکورت» بر صدر فروش روزانه نشست؛ استقبال از آزادی زنان زندانی
حسین علیزاده مهمان «همکلام» میشود
بازی «بومبوم» با حضور خانواده شهید طهرانیمقدم رونمایی شد
«ململ» مهمان نمایشگاه ایران نوشت شد
محرابی که منافقین را به وحشت انداخت؛ چرا مدنی باید ترور میشد؟
اپل به جمع تولید کنندگان موبایل تاشو پیوست
رئیس دانشگاه تهران: برای مقابله با تحریمهای علمی برنامهریزی میکنیم
روحانیِ پیونددهنده دین و آزادی
توصیه پذیرفته شدگان تیزهوشان، کدام آموزشگاه است؟!
برگزیدگان بیستمین جشنواره ملی شیخ بهایی معرفی و تقدیر شدند
اعلام وجه التزام اسناد وثیقه پذیرفتهشدگان تخصصی و فوقتخصصی پزشکی
علت توقف طرح جدید تغذیه دانشجویی چه بود؟
مهلت مجدد ثبتنام در آزمون ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
ابلاغ دستورالعمل حجاب به زودی در دانشگاهها
تصمیم جدید وزارت علوم درباره ساماندهی دادههای دانشگاهی
آمار جالب از ازدواجهای دانشجویی: موفقیت ۹۴ درصد ازدواجهای دانشجویی طی ۱۲ سال گذشته
آزمونهای کاردانی مهارتی، کارشناسی ناپیوسته و سردفتری۲۰ شهریور برگزار میشود
روباتها در لهستان راهپیمایی کردند
ورود تاکسیهای خودران به ناوگان اوبر در لندن
آموزش ۶۵ هزار آموزگار ابتدایی برای استفاده از ظرفیت بازی و ورزش
وزیر آموزش و پرورش: دریافت هرگونه وجه هنگام ثبتنام در مدارس دولتی ممنوع است
برنامههای «زیست عفیفانه» از مهر در مدارس اجرا میشود
انتظار معاونت علمی از CVCها برای سرمایهگذاری در ۷هزار شرکت نوپا
کارنامه نهایی و دفترچه انتخاب رشته آزمون دستیاری منتشر شد
آلمان موشک و ۵ ماهواره به مدار زمین فرستاد
ظرفیت ۶ هزارنفری دستیاری پزشکی ۱۴۰۵؛ تعیین ظرفیت تعهد مناطق محروم
تحریم علم، رفتار علمی نیست؛ باید به دنبال مسیرهای جایگزین برای انتشار آثار محققان بود
بازنمایی قدرت نرم ایران در شرایط پساجنگ و جایزه جهانی دیپلماسی
آیا اصرار بر تفاوتهای فقهی، آب به آسیاب دشمنان وحدت اسلامی میریزد؟
انتظار، منطق دینی آمادگی تاریخی برای آینده موعود
«تحول تاریخی مفهوم فلسفه» با تقدیر از پرویز ضیاءشهابی رونمایی میشود
نگاهی به حکمرانی فضای مجازی در ایران از منظر تحلیل نهادی تنظیمگری
نظر قرآن درباره مسئولیت اجتماعی برای میانجیگری بین اختلاف زوجین
در همایش ادیان سن پترزبورگ چه گذشت؟ تاکید ایران بر مقاومت
حل موضوع حجاب با «مسئلهمندی مشترک»؛ مردم را درگیر مسئله وحدت کنیم
خود بنده فرهنگ درخشان تو آمد؛ آن قوم که از روی طمع، بنده تو را خواست
فروش «رویای نیمهشب» ۱۰۰ درصد افزایش یافت
نرگس آبیار: سینما را خودآموز یاد گرفتم
بزرگداشت جین فوندا در ونیز؛ از ترامپ بیزارم!
رونمایی از تندیس اکبر عبدی؛ هنرمندی که به خاطرهای ملی تبدیل شد
تصاویری از موشک بالستیک جهاد که در جریان یکی از موجهای عملیات نصر-۲ شلیک شده بود
نگاهی به انیمیشن «سفینه نجات»؛ وقتی تعزیه با ابرقهرمانی فضایی گره میخورد
آغاز ثبت نام بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
افشای هک وب سایت آلمانی توسط هوش مصنوعی اوپن ای آی
انتخاب رشته داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد تمدید شد
آزمونهای کاردانی مهارتی، کارشناسی ناپیوسته و سردفتری۲۰ شهریور برگزار میشود
تصمیم جدید وزارت علوم درباره ساماندهی دادههای دانشگاهی
مهلت مجدد ثبتنام در آزمون ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
علت توقف طرح جدید تغذیه دانشجویی چه بود؟
آمار جالب از ازدواجهای دانشجویی: موفقیت ۹۴ درصد ازدواجهای دانشجویی طی ۱۲ سال گذشته
ابلاغ دستورالعمل حجاب به زودی در دانشگاهها
رئیس دانشگاه تهران: برای مقابله با تحریمهای علمی برنامهریزی میکنیم
اعلام وجه التزام اسناد وثیقه پذیرفتهشدگان تخصصی و فوقتخصصی پزشکی
برگزیدگان بیستمین جشنواره ملی شیخ بهایی معرفی و تقدیر شدند
توصیه پذیرفته شدگان تیزهوشان، کدام آموزشگاه است؟!
روحانیِ پیونددهنده دین و آزادی
اپل به جمع تولید کنندگان موبایل تاشو پیوست
روباتها در لهستان راهپیمایی کردند
ورود تاکسیهای خودران به ناوگان اوبر در لندن
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
«اسکورت» بر صدر فروش روزانه نشست؛ استقبال از آزادی زنان زندانی
چرا عرفانهای نوپدید برای جوان امروز جذاباند؟
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
پارادوکس رفاه و رضایت؛ چرا مدرنیته ما را شادتر نکرد؟
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
جزئیات برگزاری بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.