به گزارش ثریا -در سال‌های اخیر، نظام‌های آموزشی با تغییرات گسترده‌ای در شیوه آموزش و انتقال مفاهیم درسی روبه‌رو شده‌اند. اگرچه کتاب‌های درسی همچنان ستون اصلی آموزش رسمی به شمار می‌روند، اما محدودیت حجم، تنوع بالای مفاهیم و رسمی‌بودن زبان آن‌ها باعث شده است که بسیاری از دانش‌آموزان برای درک بهتر مطالب به منابع دیگری روی بیاورند. در این میان، کتاب‌های کمک‌درسی به‌عنوان ابزاری برای تکمیل آموزش مطرح شده‌اند؛ کتاب‌هایی که معمولاً با مثال‌های بیشتر، تمرین‌های متنوع‌تر و زبان ساده‌تر سعی می‌کنند یادگیری را آسان‌تر کنند. همین ویژگی‌ها باعث شده است استفاده از آن‌ها به‌سرعت در میان دانش‌آموزان و حتی برخی معلمان گسترش یابد.
با این حال، افزایش چشمگیر تولید و مصرف کتاب‌های کمک‌درسی، نگرانی‌هایی را نیز به همراه داشته است. برخی صاحب‌نظران معتقدند تکیه بیش از حد بر این کتاب‌ها می‌تواند به سطحی‌شدن یادگیری، کاهش خلاقیت و دورشدن از اهداف اصلی آموزش منجر شود. از سوی دیگر، هزینه‌بر بودن این منابع ممکن است نابرابری‌های آموزشی را تشدید کند، چرا که همه خانواده‌ها توان خرید آن‌ها را ندارند. در کنار این مسائل، فشارهای ناشی از آزمون‌های کنکورمحور و نگرانی والدین از آینده تحصیلی و شغلی فرزندان، استفاده از کتاب‌های کمک‌درسی را به یک انتخاب تقریباً اجتناب‌ناپذیر برای بسیاری از دانش‌آموزان تبدیل کرده است. همین تضادها ضرورت انجام پژوهش‌های دقیق در این حوزه را برجسته می‌کند.
در همین زمینه، اشرف‌السادات شکرباغانی، محقق علوم پایه در پژوهشکده برنامه‌ریزی درسی و نوآوری‌های آموزشی، با همکاری دانشگاه الزهرا تحقیقی را درباره روند گسترش استفاده از کتاب‌های کمک‌درسی انجام داده است. در این پژوهش که با تمرکز بر بررسی فرایندها و دلالت‌های این پدیده انجام شده است، تلاش شده دلایل گرایش دانش‌آموزان، خانواده‌ها و حتی معلمان به این کتاب‌ها روشن شود و حتی‌الامکان نشان داده شود که این گرایش چگونه در بستر نظام آموزشی شکل می‌گیرد.
داده‌های مورد نیاز این تحقیق از طریق مصاحبه با ۲۷ نفر شامل معلمان، مدیران مدارس، متخصصان آموزشی و مؤلفان کتاب‌های درسی و کمک‌درسی از استان‌های مختلف کشور گردآوری شدند.
یافته‌های پژوهش فوق نشان می‌دهند عوامل متعددی در گسترش استفاده از کتاب‌های کمک‌درسی نقش دارند. این عوامل در چهار دسته اقتصادی، فردی، اجتماعی و آموزشی قرار می‌گیرند.
ضعف نظارت، ناهماهنگی میان بخش‌های مسئول، مشکلات قانون‌گذاری و تعارض منافع نیز به‌عنوان شرایط زمینه‌ای شناسایی شده‌اند. در کنار این موارد، نگرانی خانواده‌ها، نیاز به تکمیل یادگیری و توقعات سطحی مانند تمرکز بر تست‌زنی، از عوامل مداخله‌گر مهم به شمار می‌روند.
نتایج پژوهش که در فصلنامه «نوآوری‌های آموزشی» وابسته به سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی منتشر شده‌اند، حاکی از آن هستند که پیامدهای استفاده گسترده از کتاب‌های کمک‌درسی لزوماً مثبت نیست. غلبه نگاه بازاری به‌جای نگاه فرهنگی، تبدیل ابزار آموزشی به هدف، و سطحی‌شدن فرایند تدریس از جمله نتایجی است که توسط پاسخ‌گویان ادراک شده است.
هسته مرکزی این پدیده، از نگاه پژوهشگران، «ضعف بسندگی آموزش رسمی» و «منفعت‌گرایی» است؛ یعنی زمانی که آموزش رسمی پاسخ‌گوی نیازها نباشد، بازار کتاب‌های کمک‌درسی تقویت می‌شود.
طبق اطلاعات تکمیلی این مطالعه، رشد بی‌رویه کتاب‌های کمک‌درسی سابقه‌ای چند دهه‌ای دارد و به‌ویژه پس از شدت‌گرفتن تب کنکور افزایش یافته است. هرچند تلاش‌هایی برای استانداردسازی این کتاب‌ها صورت گرفته، اما همچنان نبود مدیریت و نظارت کافی، موجب آشفتگی در استفاده از آن‌ها شده است.
پژوهش تأکید می‌کند که اتکای بیش از حد به این منابع می‌تواند کتاب‌های درسی را به حاشیه ببرد و هدف آموزش را از یادگیری عمیق به صرف مهارت تست‌زنی محدود کند.
در عین حال، نتایج نشان می‌دهند بسیاری از دانش‌آموزان بدون استفاده از منابع کمک‌آموزشی مناسب، در درک کامل محتوای کتاب‌های درسی با مشکل مواجه‌اند. به همین دلیل، مجریان این تحقیق، استفاده از «منابع کمک‌آموزشی استاندارد» به‌جای انبوه کتاب‌های کمک‌درسی تجاری را پیشنهاد می‌کند؛ راهکاری که می‌تواند هم به بهبود یادگیری کمک کند و هم از تشدید نابرابری‌های اجتماعی جلوگیری کند.
منبع : اموزش و پرورش
مهلت دانشجویان الزهرا(س) برای ثبت‌نام وام تحصیلی و ودیعه مسکن متأهلی
اعلام نتیجه اولیه آزمون سردفتری اسناد رسمی نوبت سال ۱۴۰۴
مجموعه‌رباعی «دوستش داشته باش» سروده میلاد عرفان‌پور منتشر شد
روایت زندگینامه شهید حاج اسماعیل رضایی منتشر می‌شود
۱۵ درصد مدارس کشور در برنامه بازرسی‌های دوره‌ای قرار می‌گیرند
ارائه ۸۵ طرح دانش‌آموزی در بیست‌وهشتمین جشنواره جوان خوارزمی
تصویر منتشر شده از جاسک
تصویری از عملیات های نیروی هوایی ارتش در شب های اخیر
رژیم چنج در آمریکا رخ داد+عکس
امروز آخرین مهلت اعتراض به آزمون‌های ارشد و دکتری علوم پزشکی
نسخه پیشنهادی سند حکمرانی نظام‌های ارزیابی آموزش عالی بررسی شد
طرح نوین تغذیه با محوریت دانشجویان اجرا می‌شود
پژوهش مسئله‌محور؛ کلید استفاده واقعی از ظرفیت علمی دانشگاه‌ها
استارلینک پایان حکمرانی ارتباطات در ایران است؟
هکرها با دمای بانک خون فرانسه بازی کردند و آن را بالا بردند
تصویب کلیات آیین‌نامه جدید ارتقای اعضای هیئت علمی
دانشگاه شهید بهشتی دلایل عدم تعلق وام دانشجویی را اعلام کرد
فاز دوم آمایش آموزش عالی به‌روز شد
داریوش فرهنگ گوینده یک مستند شد
ابلاغ مصوبه جدید شرکت مجدد در آزمون دستیاری پزشکی توسط رئیس جمهور
رابرت پتینسون با چهلمین جایزه سینماتک آمریکا تجلیل می‌شود
اجرای کنسرت‌نمایش «فرهاد» در تماشاخانه نوفل لوشاتو
اجرای نمایش «خاک نشینان» در فرهنگسرای نیاوران
شکست ترامپ سوژه کارلوس لطوف شد
اهمیت آموزش اخلاق و رفتار حرفه‌ای در محیط دانشگاه به پزشکان جوان
تأکید بر حمایت از ظرفیت‌های بومی امنیت سایبری
لزوم متناسب‌سازی مستمر آموزش علوم پزشکی با نیازهای نظام سلامت
تصویر/فراز مهم پیام رهبر انقلاب
۲ پهپاد لوکاس غنیمت گرفته شدهٔ دشمن آمریکایی توسط سپاه+عکس
آزمون وکالت کانون وکلای دادگستری ۱۴۰۵ با حضور ۱۰۱ هزار نفر برگزار شد
دانش‌آموزان ایران پای آرمان‌های انقلاب و دفاع از وطن ایستاده‌اند
اخذ مجوز استخدام ۹ معلم بازمانده حادثه دبستان شجره طیبه میناب
فوتبال از مدرسه تا تیم ملی؛ وعده تازه برای کشف استعداد در دانش‌آموزان
ایلان ماسک اسپیس ایکس و تسلا را ادغام می‌کند؟
ترامپ اورکل را وادار به عقب نشینی از قرارداد با تراشه ساز چینی کرد
تصمیم جدید وزارت علوم درباره درخواست دانشگاه‌ها برای ایجاد رشته جدید
با وجود تحریم‌ها، تجهیزات کوانتومی بومی در حال ساخت است
وام تحصیلی این دانشجویان ۵۰ درصد افزایش می‌یابد
تغییر و به‌روزرسانی ۵۰ تا ۷۰ درصدی رشته‌های کشاورزی
گوگل به مدارس هشدار داد
دختران ایرانی در جستجوی «خود»؛ هویت در میدان کشمکش سنت و مدرنیته
روز مبارزه با استکبار، روز به خاک مالیدن پوزه قلدران وحشی خواهد شد
قرآن از راز ماندگاری قدرت فرعون می‌گوید
آغاز کار نگارش جلد دوم مجموعه چهار جلدی «کربن‌شناسی»
آیا بانک‌ها برای خلق پول به مجوز فقهی نیاز دارند؟
مسجد باید میدان‌دار اصلی فعالیت‌های قرآنی جامعه شود
وام تحصیلی دانشجویان برتر، ممتاز و متأهل ۵۰ درصد افزایش می‌یابد
ثبت‌نام وام‌های تحصیلی و ودیعه مسکن متأهلی دانشجویان شروع شد
اعلام فهرست رشته‌های پذیرش مستقیم دستیاری تخصصی از بین پزشکان عمومی
وزیر علوم: پیوند دانش و فناوری، قدرت ملی را افزایش می‌دهد
مسئولیت شرعی والدین در قبال نیازهای فرزندان امروز چیست؟
موج جدید هک سوپرمارکت‌های اروپا
سرلشکر رضایی: ملت ایران شکست بزرگی را به ترامپ تحمیل کرد
واکنش کاخ سفید پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای+عکس
شکار پهپادهای آمریکایی سوژه توییت سخنگوی سپاه+عکس
پاسخ صمیمانه فرمانده نیروی دریایی سپاه به نامه دختران جهادگر مازندرانی+عکس
بت ترامپ با شکست در جنگ با ایران ترک برداشت+عکس
زلزلهٔ ۳.۱ ریشتری در عمق ۱۵ کیلومتری زمین، بیرم فارس را لرزاند
انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و ضربه سیاسی بزرگ به دونالد ترامپ
کنایه سفارت ایران در لندن به ترامپ پس از شکست انتخاباتی +عکس
تب هوش مصنوعی در شرکت‌ها هم داغ شد
علت فوت حمید علیدوستی چه بود؟
داروهایی که به نفع ویروس عمل می‌کند و سلامت بیمار را به خطر می‌اندازد
کشف یک جرم مرموز در لبه منظومه شمسی توسط اخترشناسان
تصویر روز ناسا از شب در سیاره‌ای وهم‌انگیز
کنجکاوی کودک تا کجا باید درباره تلفن همراه والدین پیش برود؟
کتاب صوتی «پل‌های مدیسون کانتی» منتشر شد
چرا از قهرمانان فقط مدال‌هایشان را می‌بینیم؟
کتاب «هم‌سفیر» منتشر شد
ستاره اسکندری پس از هفت سال به صحنه تئاتر بازمی‌گردد
کمبود جدی فضای آموزشی در مناطق حاشیه‌ای و پرتراکم شهری
دانش‌آموزان قرآنی شایسته قدردانی هستند
چرا سریال «روشنایی شب» با واکنش رسانه صهیونیستی مواجه شد؟
محدودیت دسترسی به اطلاعات اسلحه‌ها برای نوجوانان در چت جی پی تی
ثبت‌نام آزمون انتخاب حسابدار رسمی سال ١۴۰۵ آغاز شد؛ اعلام زمان آزمون
تسهیلات جدید برای قبولی‌های ارشد و دکتری از سوی وزارت علوم
نمرات مردودی دانشجویان ورودی ۱۴۰۲ به بعد در معدل کل محاسبه نمی‌شود
تفکیک مسیر ارتقای اساتید علوم انسانی از رشته‌های مهندسی و کشاورزی
امکان ویرایش معدل و سهمیه در آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی فراهم شد
کلیداولیه آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی۱۴۰۵ منتشر شد
ثبت‌نام وام‌های تحصیلی و ودیعه مسکن متأهلی دانشجویان شروع شد
آزمون وکالت کانون وکلای دادگستری ۱۴۰۵ با حضور ۱۰۱ هزار نفر برگزار شد
اعلام فهرست رشته‌های پذیرش مستقیم دستیاری تخصصی از بین پزشکان عمومی
اهمیت آموزش اخلاق و رفتار حرفه‌ای در محیط دانشگاه به پزشکان جوان
وزیر علوم: پیوند دانش و فناوری، قدرت ملی را افزایش می‌دهد
وام تحصیلی این دانشجویان ۵۰ درصد افزایش می‌یابد
موج جدید هک سوپرمارکت‌های اروپا
مسئولیت شرعی والدین در قبال نیازهای فرزندان امروز چیست؟
دانش‌آموزان ایران پای آرمان‌های انقلاب و دفاع از وطن ایستاده‌اند
پاسخ صمیمانه فرمانده نیروی دریایی سپاه به نامه دختران جهادگر مازندرانی+عکس
تصویر/فراز مهم پیام رهبر انقلاب
۲ پهپاد لوکاس غنیمت گرفته شدهٔ دشمن آمریکایی توسط سپاه+عکس
لزوم متناسب‌سازی مستمر آموزش علوم پزشکی با نیازهای نظام سلامت
وام تحصیلی دانشجویان برتر، ممتاز و متأهل ۵۰ درصد افزایش می‌یابد
تصمیم جدید وزارت علوم درباره درخواست دانشگاه‌ها برای ایجاد رشته جدید
قرآن از راز ماندگاری قدرت فرعون می‌گوید
روز مبارزه با استکبار، روز به خاک مالیدن پوزه قلدران وحشی خواهد شد
دختران ایرانی در جستجوی «خود»؛ هویت در میدان کشمکش سنت و مدرنیته
زلزلهٔ ۳.۱ ریشتری در عمق ۱۵ کیلومتری زمین، بیرم فارس را لرزاند
آغاز کار نگارش جلد دوم مجموعه چهار جلدی «کربن‌شناسی»
بت ترامپ با شکست در جنگ با ایران ترک برداشت+عکس
کنایه سفارت ایران در لندن به ترامپ پس از شکست انتخاباتی +عکس
سرلشکر رضایی: ملت ایران شکست بزرگی را به ترامپ تحمیل کرد
شکار پهپادهای آمریکایی سوژه توییت سخنگوی سپاه+عکس
واکنش کاخ سفید پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای+عکس
اخذ مجوز استخدام ۹ معلم بازمانده حادثه دبستان شجره طیبه میناب
تغییر و به‌روزرسانی ۵۰ تا ۷۰ درصدی رشته‌های کشاورزی
آیا بانک‌ها برای خلق پول به مجوز فقهی نیاز دارند؟
ترامپ اورکل را وادار به عقب نشینی از قرارداد با تراشه ساز چینی کرد
گوگل به مدارس هشدار داد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.