به گزارش ثریا -در سالهای اخیر، نظامهای آموزشی با تغییرات گستردهای در شیوه آموزش و انتقال مفاهیم درسی روبهرو شدهاند. اگرچه کتابهای درسی همچنان ستون اصلی آموزش رسمی به شمار میروند، اما محدودیت حجم، تنوع بالای مفاهیم و رسمیبودن زبان آنها باعث شده است که بسیاری از دانشآموزان برای درک بهتر مطالب به منابع دیگری روی بیاورند. در این میان، کتابهای کمکدرسی بهعنوان ابزاری برای تکمیل آموزش مطرح شدهاند؛ کتابهایی که معمولاً با مثالهای بیشتر، تمرینهای متنوعتر و زبان سادهتر سعی میکنند یادگیری را آسانتر کنند. همین ویژگیها باعث شده است استفاده از آنها بهسرعت در میان دانشآموزان و حتی برخی معلمان گسترش یابد.
با این حال، افزایش چشمگیر تولید و مصرف کتابهای کمکدرسی، نگرانیهایی را نیز به همراه داشته است. برخی صاحبنظران معتقدند تکیه بیش از حد بر این کتابها میتواند به سطحیشدن یادگیری، کاهش خلاقیت و دورشدن از اهداف اصلی آموزش منجر شود. از سوی دیگر، هزینهبر بودن این منابع ممکن است نابرابریهای آموزشی را تشدید کند، چرا که همه خانوادهها توان خرید آنها را ندارند. در کنار این مسائل، فشارهای ناشی از آزمونهای کنکورمحور و نگرانی والدین از آینده تحصیلی و شغلی فرزندان، استفاده از کتابهای کمکدرسی را به یک انتخاب تقریباً اجتنابناپذیر برای بسیاری از دانشآموزان تبدیل کرده است. همین تضادها ضرورت انجام پژوهشهای دقیق در این حوزه را برجسته میکند.
در همین زمینه، اشرفالسادات شکرباغانی، محقق علوم پایه در پژوهشکده برنامهریزی درسی و نوآوریهای آموزشی، با همکاری دانشگاه الزهرا تحقیقی را درباره روند گسترش استفاده از کتابهای کمکدرسی انجام داده است. در این پژوهش که با تمرکز بر بررسی فرایندها و دلالتهای این پدیده انجام شده است، تلاش شده دلایل گرایش دانشآموزان، خانوادهها و حتی معلمان به این کتابها روشن شود و حتیالامکان نشان داده شود که این گرایش چگونه در بستر نظام آموزشی شکل میگیرد.
دادههای مورد نیاز این تحقیق از طریق مصاحبه با ۲۷ نفر شامل معلمان، مدیران مدارس، متخصصان آموزشی و مؤلفان کتابهای درسی و کمکدرسی از استانهای مختلف کشور گردآوری شدند.
یافتههای پژوهش فوق نشان میدهند عوامل متعددی در گسترش استفاده از کتابهای کمکدرسی نقش دارند. این عوامل در چهار دسته اقتصادی، فردی، اجتماعی و آموزشی قرار میگیرند.
ضعف نظارت، ناهماهنگی میان بخشهای مسئول، مشکلات قانونگذاری و تعارض منافع نیز بهعنوان شرایط زمینهای شناسایی شدهاند. در کنار این موارد، نگرانی خانوادهها، نیاز به تکمیل یادگیری و توقعات سطحی مانند تمرکز بر تستزنی، از عوامل مداخلهگر مهم به شمار میروند.
نتایج پژوهش که در فصلنامه «نوآوریهای آموزشی» وابسته به سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی منتشر شدهاند، حاکی از آن هستند که پیامدهای استفاده گسترده از کتابهای کمکدرسی لزوماً مثبت نیست. غلبه نگاه بازاری بهجای نگاه فرهنگی، تبدیل ابزار آموزشی به هدف، و سطحیشدن فرایند تدریس از جمله نتایجی است که توسط پاسخگویان ادراک شده است.
هسته مرکزی این پدیده، از نگاه پژوهشگران، «ضعف بسندگی آموزش رسمی» و «منفعتگرایی» است؛ یعنی زمانی که آموزش رسمی پاسخگوی نیازها نباشد، بازار کتابهای کمکدرسی تقویت میشود.
طبق اطلاعات تکمیلی این مطالعه، رشد بیرویه کتابهای کمکدرسی سابقهای چند دههای دارد و بهویژه پس از شدتگرفتن تب کنکور افزایش یافته است. هرچند تلاشهایی برای استانداردسازی این کتابها صورت گرفته، اما همچنان نبود مدیریت و نظارت کافی، موجب آشفتگی در استفاده از آنها شده است.
پژوهش تأکید میکند که اتکای بیش از حد به این منابع میتواند کتابهای درسی را به حاشیه ببرد و هدف آموزش را از یادگیری عمیق به صرف مهارت تستزنی محدود کند.
در عین حال، نتایج نشان میدهند بسیاری از دانشآموزان بدون استفاده از منابع کمکآموزشی مناسب، در درک کامل محتوای کتابهای درسی با مشکل مواجهاند. به همین دلیل، مجریان این تحقیق، استفاده از «منابع کمکآموزشی استاندارد» بهجای انبوه کتابهای کمکدرسی تجاری را پیشنهاد میکند؛ راهکاری که میتواند هم به بهبود یادگیری کمک کند و هم از تشدید نابرابریهای اجتماعی جلوگیری کند.
منبع : اموزش و پرورش
تبریک وزیر آموزش و پرورش به قهرمانان المپیاد جهانی فیزیک
روایت ایستادگی ایران در مجلات رشد دانش آموزان
دستورالعمل تداوم برپایی میادین و تجمعات مردمی اعلام شد
پایگاهسازی برای آینده جهان تشیع/ارتباط عاطفی آیت الله بروجردی با مسجد چگونه بود؟
نسب رهبر شهید به کدام امامزادههای ایران میرسد؟
تصویری دیدهنشده از آیت الله سید مجتبی خامنهای در سرپل ذهاب
آخرین تصویر منتشر شده از لیندسی گراهام قبل از مرگش در اوکراین+عکس
نگاهی دقیق به ارزیابی احادیث تحلیلی با تکیه بر روش فهرستی در این کتاب خواندنی
ابراز همدردی الهام پاوه نژاد در واکنش به حملات دشمن به جنوب کشور
چرا غرب از آیتالله خامنهای هراس داشت؟
اینفوگرافیک/در چه صورت از آزمون جامع دکتری معاف میشویم؟
شیاطین در سوگ لیندسی گراهام +عکس
چت جی تی پی از دسترس خارج شد
هشدار سازمان سنجش درباره فعالیت صفحات جعلی در شبکههای اجتماعی
پیام تسلیت وزیر علوم در پی شهادت دانشجوی دانشگاه هرمزگان
تفکیک پذیرش سوابق تحصیلی از آزمون؛ تأکید معاون آموزشی وزارت علوم بر بازه زمانی واحد
گذراندن ۷ واحد درسی از میان دروس ارائه شده معارف اسلامی برای این دانشجویان الزامی شد
معاون علمی رئیس جمهور بر توسعه زیرساختهای کوانتومی تاکید کرد
تیم ملی المپیاد فیزیک ایران در المپیاد ۲۰۲۶ کلمبیا غوغا به پا کرد
گلوله مخصوص ساقط کردن پهپادهای سریع توسط روسیه ساخته شد
پسر استیو جابز به سرطان مبتلا شد
تبریک رئیس فرهنگستان علوم به قهرمانان المپیادهای جهانی ریاضی و فیزیک
تصویری از تبلت جدید سامسونگ لو رفت +عکس
درمان ناباروری مردان با سلولهای بنیادی در آزمایشگاه
ستونهای غلیظ دود در مرزهای مشترک عراق و کویت+عکس
دود از پایگاه آمریکایی بلند شده از خاک عراق قابل مشاهده است +عکس
کشف یک محراب تاریخی در پاسارگاد+عکس
لیندسی گراهام که امروز به درک واصل شد که بود؟ +عکس
اتحادیه اروپا فیس بوک و اینستاگرام را تهدید کرد
ایلان ماسک مالک اوپن ای آی را به سرقت تجاری محکوم کرد
نماز شب اول قبر چگونه خوانده میشود؟ زمان اقامه نماز رهبر شهید
سیره امام سجاد(ع) در کادرسازی فکری و تجدید حیات معنوی جامعه
دستیابی به جامعه قرآنی هدف متعالی رهبر شهید
گسست معرفتی در اندیشه ایرانی از چالشها تا راهکارها
لبنانیها هفته بزرگداشت تشییع امام مستضعفان را برگزار می کنند
آرامگاه ابدی رهبر شهید انقلاب در رواق دارالذکر حرم امام رضا(ع)
تصویر/ما همه خونخواه توییم خامنهای...
پیکر رهبر شهید و خانواده ایشان در این رواق حرم مطهر رضوی به خاک سپرده میشود
برای بابای زهرای کوچک و آزمون سخت او در شهادت زن و فرزند
ریشه انتقام در فرهنگ ایرانی شیعی به کجا برمیگردد؟
روسیه به دنبال مختل کردن استارلینک در اوکراین
تأکید شورای عالی انقلاب فرهنگی: تعیین تاریخ امتحانات نهایی و کنکور بر عهده متولیان اجرایی
کاهش تنوع مدارس با هدف تحقق عدالت آموزشی در دستور کار آموزش و پرورش
شیوهنامه اجرایی طرح حامی ویژه تابستان ۱۴۰۵ ابلاغ شد
درخشش تیم ملی المپیاد فیزیک جمهوری اسلامی ایران در مسابقات جهانی
وداع با معلم یک ملت تجلی سرمایه اجتماعی یک ملت
جایگاه آموزش و پرورش در منظومه فکری رهبر شهید کجا بود؟
رتبه نخست دانشگاه صنعتی امیرکبیر در شاخص نوآوری
توزیع کارت کنکور ارشد از ۲۲ تیر آغاز میشود
اطلاعیه دانشگاه آزاد درباره امتحانات دانشجویان تحصیلات تکمیلی
نسخه جدید چت جی تی پی راه اندازی میشود
رباتها حس لامسه پیدا میکنند
یک خبر ترسناک: ربات انسان نما به همکارانش حمله کرد
زبالههای فضایی در ساحل استرالیا نمایان شدند
تولید سوخت جت پایدار از دی اکسیدکربن صنعتی ممکن شد
کاوشگر ژاپنی توانست از یک سیارک تصویر ثبت کند
هوش مصنوعی دیپ سیک به دنبال تراشه سازی رفت
هم اکنون انبوهی از سوخت رسان های آمریکایی درحال پرواز در نزدیکی تنگه هرمز هستند
گلباران پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب توسط دانشجویان
اقتدار علمی ایران؛ محور همیشگی رهنمودهای رهبر شهید
رهبر شهید ایران در آغوش ملت ایران
کلاسهای تابستانی دانشگاه آزاد مجازی شد
ضوابط برگزاری امتحانات مجازی و جزئیات ترم تابستان شریف اعلام شد
گروههای امدادی دانشگاه آزاد از نخستین لحظات تشییع رهبر شهید به خدمترسانی زائران پرداختند
محتوای کاربران گوگل برای آموزش هوش مصنوعی به کار میرود
تصویری از مراسم بدرقه رهبر شهید انقلاب
حضرت آیت الله جوادی آملی در جمکران بر پیکر رهبر شهید انقلاب نماز می خواند
هوش مصنوعی وارد عصر امنیت ملی میشود
بسیج همهجانبه دانشگاه آزاد برای خدمت زائران امام شهید
نگاهی به حضور کسب و کارهای مجازی در بدرقه رهبر شهید
هدایتهای روشنگرانه رهبر شهید در حوزه علم و فناوری
شماره جدید مجله دانشمند منتشر شد
چه کسی بر پیکر رهبر کبیر انقلاب نماز اقامه کرد؟
تشییع رهبر شهید انقلاب، صحنهای تاریخی برای نمایش وفاداری ملت ما است
جامعه رستگار، راهبرد رهبر شهید در امت سازی
«آیفون» به تنهایی کسی را مدرن نمیکند/اخلاق ویژه جامعه شبهمدرن شهری!
پویش ختم جمعی قرآن به یاد رهبر شهید
روایتی از نماد و معنا در انیمیشن های متاخر کودکان
کاظمی: ۵ هزار مدرسه برای اسکان زائران آماده شد
دعوت وزیر آموزش و پرورش از دانشآموزان و فرهنگیان برای حضور در آیین وداع و تشییع
رتبه نخست دانشگاه صنعتی امیرکبیر در شاخص نوآوری
تأکید شورای عالی انقلاب فرهنگی: تعیین تاریخ امتحانات نهایی و کنکور بر عهده متولیان اجرایی
توزیع کارت کنکور ارشد از ۲۲ تیر آغاز میشود
اطلاعیه دانشگاه آزاد درباره امتحانات دانشجویان تحصیلات تکمیلی
درخشش تیم ملی المپیاد فیزیک جمهوری اسلامی ایران در مسابقات جهانی
شیوهنامه اجرایی طرح حامی ویژه تابستان ۱۴۰۵ ابلاغ شد
لبنانیها هفته بزرگداشت تشییع امام مستضعفان را برگزار می کنند
آرامگاه ابدی رهبر شهید انقلاب در رواق دارالذکر حرم امام رضا(ع)
پیکر رهبر شهید و خانواده ایشان در این رواق حرم مطهر رضوی به خاک سپرده میشود
تصویر/ما همه خونخواه توییم خامنهای...
ریشه انتقام در فرهنگ ایرانی شیعی به کجا برمیگردد؟
برای بابای زهرای کوچک و آزمون سخت او در شهادت زن و فرزند
نماز شب اول قبر چگونه خوانده میشود؟ زمان اقامه نماز رهبر شهید
روسیه به دنبال مختل کردن استارلینک در اوکراین
سیره امام سجاد(ع) در کادرسازی فکری و تجدید حیات معنوی جامعه
کاهش تنوع مدارس با هدف تحقق عدالت آموزشی در دستور کار آموزش و پرورش
وداع با معلم یک ملت تجلی سرمایه اجتماعی یک ملت
نسخه جدید چت جی تی پی راه اندازی میشود
دستیابی به جامعه قرآنی هدف متعالی رهبر شهید
گسست معرفتی در اندیشه ایرانی از چالشها تا راهکارها
یک خبر ترسناک: ربات انسان نما به همکارانش حمله کرد
زبالههای فضایی در ساحل استرالیا نمایان شدند
تولید سوخت جت پایدار از دی اکسیدکربن صنعتی ممکن شد
کاوشگر ژاپنی توانست از یک سیارک تصویر ثبت کند
جایگاه آموزش و پرورش در منظومه فکری رهبر شهید کجا بود؟
رباتها حس لامسه پیدا میکنند
هوش مصنوعی دیپ سیک به دنبال تراشه سازی رفت
ضوابط برگزاری امتحانات مجازی و جزئیات ترم تابستان شریف اعلام شد
تیم ملی المپیاد فیزیک ایران در المپیاد ۲۰۲۶ کلمبیا غوغا به پا کرد
محتوای کاربران گوگل برای آموزش هوش مصنوعی به کار میرود
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.