به گزارش ثریا عید غدیر و آیینهای مرسوم در این روز، از دیرباز جایگاهی ویژه، ممتاز و عمیق در زیستبوم فرهنگی و تاریخی ایران داشته است. این روز، فراتر از یک مناسبت صرفاً تقویمی یا مباحث الهیاتیِ محض، به یکی از ستونهای اصلی هویت جمعی و پیوند عمیق ملت ایران با مفهوم «ولایت» تبدیل شده است؛ مفهومی که در فرهنگ ایرانی نه تنها بهعنوان پایهای دینی، بلکه بهعنوان نمادی از هدایت، عدالت و پیوند آسمانی و زمینی شناخته میشود. در این میان، بزرگداشت سادات و منتسبان به اهل بیت (ع) در روز غدیر، چنان در ژن فرهنگی و اجتماعی ایرانیان ریشه دوانده که به یک رسم ملی مبتنی بر احترام، همدلی و گره زدن شادیهای جمعی با برکت این خاندان مبدل گشته است. دیدارها، صلواتخوانیها، اطعامها و جشنهای محلی در این روز، همگی گواهی بر آن دارند که غدیر برای ایرانیان، روز تجدید میثاق ملی-مذهبی و پاسداشت یک الگوی بیبدیل از رهبری در تاریخ تمدن اسلامی است.
«سینا کلهر»، مشاور وزیر ورزش و جوانان، پیرامون پدیده «مهمانی ۱۰ کیلومتری غدیر» در مقاله ای این رویداد عظیم میدانی را نه بهعنوان یک اتفاق اجتماعی ناگهانی، مقطعی و مجرد، بلکه در امتداد یک جریان تاریخی و جامعهشناختیِ ریشهدار خوانده است. کلهر در این تحلیل، با قاطعیت تأکید میکند که مهمانی ۱۰ کیلومتری غدیر، ادامهی همان سنت دیرینهی ایرانیان در پاسداشت مناسبتهای سرنوشتساز مذهبی و ملی است.
بر اساس این تحلیل جامعهشناختی، رویدادهایی چون پیادهروی عظیم اربعین، شور و حماسهی عزاداریهای ماه محرم و صفر، خلوت معنوی اعتکاف، و حتی شوری که در جشنهای ملی و باستانی مانند نوروز، سیزدهبدر و روز طبیعت در رگهای جامعه میدود، همگی در یک راستا و از یک جنس هستند و یک «پیوستار فرهنگی» را تشکیل میدهند. این رویدادها نقاط عطفی در تقویم زیستِ ایرانیان هستند که مجالی برای «دوباره جمع شدن» و تجربهی «جمع بودن» فراهم میآورند تا از آلام و رنجهای ناشی از گسستهای اجتماعی کاسته شود.
نکتهی قابلتأمل و کلیدی این روایت، تقابل آن با «کلانروایتهای رسانهای انشقاق» است. برخلاف نظریههای سیاستزده و تصویرسازیهایی که مدام از یک جامعه دوقطبی، تکهتکهشده و دارای شکافهای عمیق سخن میگویند، واقعیتِ میدان نشان میدهد که جامعه ایران با وجود تمام دعواها، تکثر آرا و تلاطمهای اجتماعی و سیاسیِ دهههای اخیر (بهویژه از میانه دهه هفتاد به بعد)، هرگز آن نخ نامرئی اتصال را گم نکرده است. گویی فرهنگ و هویتی در لایههای زیرین جامعه وجود دارد که میتواند با وجود مناقشات، انسجام یابد و در موقعیتهای خاص، این یکپارچگی را به منصه ظهور برساند.
در این میان، تحلیل کلهر از «چگونگی» بروز این وحدت در غدیر بسیار راهگشاست. او معتقد است از منظر کارکردی، تفاوت بنیادینی میان اجتماع غدیر و عزاداریهای امام حسین (ع) یا مناسک اربعین وجود ندارد؛ هر دو نشاندهنده وجه جمعگرای جامعه ایران هستند. اما تفاوت در «مودِ رویداد» است. جامعه ایران که تجربه تاریخیِ عزاداری جمعی را در کارنامه دارد، این بار همان روحِ جمعی و ارادهی ملت بودن را در قالب «جشن و شادی» متجلی کرد. هرچند این ظرفیت در نیمه شعبان نیز وجود دارد، اما به دلیل عدم ظهور عمومی و تظاهراتیِ گسترده، این راهپیمایی و جشن غدیر بود که وجه خاصبودگی یافت و تجربهی شکوهمندِ اعلام صلح و بازسازیِ جامعه را در کالبدی از سرور رقم زد.
علاوه بر این، یکی از مهمترین ابعاد این مقاله، ردّ تلاشها برای مصادره این رویداد است. جریانات و گروههای مختلفی همواره تلاش میکنند پدیدههای مردمی را به گفتمان، طبقه یا جریان سیاسی خاصی تقلیل دهند. اما تصاویر و شواهد عینیِ مهمانی ۱۰ کیلومتری غدیر، نشاندهنده «کثرت در عین وحدت» حول محور امیرالمؤمنین (ع) بود. حضور تمام گروهها و اقشار و بیتوجهی عمومی به جوسازیها و تفاسیر انحرافیِ رسانهای، ثابت کرد که این آیین متعلق به همهی ملت است و هرگونه بهرهبرداری سیاسیِ تنگنظرانه، با ماهیت عینی و واقعیِ این پدیده در تضاد است.
در نهایت این تحلیل، پیوند زدن این رویداد عظیم به «جامعهشناسی کلانشهرها» و بهویژه تهران است. کلهر اشاره میکند که در کلانشهرهای امروز، پدیدههایی چون مهاجرت، بزرگ شدن شهر، آپارتماننشینی، اجارهنشینی و از بین رفتن محلهها، سازوکارهای سنتی همسایگی را دچار زوال کرده و فردگرایی را تشدید نموده است. در چنین بستری که نهادهای محلی از همسایهداری و گرد هم آوردن افراد ناتوان شدهاند، اجتماعات دینی-فرهنگی با ایستگاههای جذاب، هیئات فرهنگی، فرهنگ نذری، اطعام و پویشهایی مانند «هدیه اسباببازی»، به مثابه یک «ایثار اجتماعی» و «مودت جمعی» عمل میکنند.
این مقاله به این نتیجه میرسد که فرهنگ نذری و اطعام، نه تنها از زوال نهادهای قدیمی میکاهد، بلکه قدرتمندترین سپر در برابر آسیبهای فردگرایی مدرن است. همانطور که گردهماییهای عظیم دهه اول محرم، نوعی واکنشِ ناخودآگاهِ جامعه به از میان رفتن محلهها و تعاملات سنتی همسایگی است، مهمانی غدیر نیز این فرصت را فراهم میکند که انسانهایِ گسستهی کلانشهر، در مقیاسی کلانتر و در بستر «شهر» و فضاهای عمومی، دور هم جمع شوند. در شرایطی که شاید احیای محلات به شکل سنتیِ گذشته ناممکن به نظر برسد، این رویدادهای بزرگِ دینی و فرهنگی، بستری حیاتی برای تمرین وفاق جمعی، ترمیم پیوندهای اجتماعی و احیای ارتباطات انسانی در مقیاسِ یک کلانشهر فراهم میآورند و ثابت میکنند که ملت ایران، همچنان راهی برای «با هم بودن» مییابد.
منبع: مهر
تأثیر مثبت نمرات پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵؛ سوابق دوازدهم همچنان ۶۰ درصد
طرح «حامی» برای جبران کاستیهای یادگیری دانشآموزان اجرا میشود
وام ودیعه مسکن دانشجویان علوم پزشکی برای شهر تهران افزایش یافت
شهید لاریجانی؛ الگویی که مصلحت جامعه را بر فرد مقدم میدانست
بحران صندلی خالی در دانشگاهها؛ هشدار درباره آینده نزدیک
رئیس دانشگاه جامع انقلاب اسلامی: روحیه دفاع مقدس را در علم و فناوری بازتولید کنیم
حذف آزمون جامع در راه است؟ برنامه تحول وزارت علوم برای مقاطع کارشناسی تا دکتری
سنت منطقی اسلامی چگونه پشتوانه مواجهه با منطق ریاضی است؟
جهان اسلام به این روحانی فرزانه و اهل ادب میبالد
بانو مجتهده امین نماد توانمندی زنان است
بازیگر معروف: صداپیشگان شایسته دریافت اسکار بازیگری هستند
اختتامیه پویش ملی وطن به روایت من برگزار شد
اهدای نامه سید مجید موسوی و انگشتر یادبود به فرزند شهید سید مصطفی میرغفاری
حرمهای کربلا در آستانه محرم سیاه پوش شدند
زمان تشییع رهبر شهید اعلام شد +جزئیات را اینجا بخوانید
هزینه ثبتنام جهش تحصیلی دانشآموزان اعلام شد
مجموعهکتاب «داستانهای غولی» درباره اهمیت آب به کودکان میآموزد
نگاهی به نقش توییتر در جنگ رسانهای دشمن در کتاب «توئیتری شدن سیاست»
تکرار سنت اهریمنی استکبار در عاشورای ۱۴۰۵ در حمله به یک منابع آب
طراح بازی «نجات دختران اپستین توسط بچههای میناب» از این بازی میگوید
درباره زندگی رازآمیز درختان در این کتاب بخوانید
هکرها پیامرسان دولتی فرانسه را هک کردند
رونمایی آستان مقدس علوی از پروژه نگارش نسخهای نفیس از نهجالبلاغه
اختراع کتی که هوا را به آب آشامیدنی تبدیل میکند
وزیر علوم: اساتید دانشگاه با امید و انگیزه در کلاس درس حاضر شوند
مقابله با موج محتوای غیرقانونی در بحرانها؛ بریتانیا شبکههای اجتماعی را ملزم به سازوکار ویژه کرد
شکایت جدید علیه OpenAI؛ ChatGPT نتوانست جلوی خودکشی کاربر را بگیرد
مأموریت دانشگاهها در برنامه «مهر» برای حل بحران آب، ناترازی انرژی و تورم
بازگشت ۴۵۰۰ دانشجوی دانشگاه شریف از امروز
تأکید رئیس مرکز هیئت امنا و ممیزه بر نقش کلیدی فناوری در دفاع ملی
آگهی/ از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
توانمندسازی مدرسان آموزش خانواده با رویکرد جوانی جمعیت
ایلان ماسک نخستین تریلیونر دنیا میشود
افزایش سهمیه بومی در دستیاری دندانپزشکی؛ اعلام آخرین مهلت ثبتنام
تاکید بر ارتقای کیفیت آموزش هُنر در مدارس
اپ ادیتس متا صاحب دستیار هوش مصنوعی می شود
تبدیل شدن آئین تعویض پرچم امام حسین(ع) به رویدادی جهانی
اهمیت هوش مصنوعی در مسیر ارتقای کیفیت آموزشی
جلسه تلاوت و هماندیشی قاریان بینالمللی مزین به نام رهبر شهید
فلسفه در اندیشه حضرت امام، مقدمهای ضروری برای رسیدن به عرفان است
جریان قاتلان حسین (ع) امروز در مقابل امت ایشان قرار گرفتهاند
جدایی متا از شریک چینی جنجالی کلید خورد
احتمال اعمال محدودیت دوباره بر اینترنت بینالملل وجود دارد؟
خدمات ابری گوگل در هند مختل شد
چه چیزی کلید مرگ را در کهکشانها میچرخاند؟
جنجال غیبت زنان در میان فضانوردان آرتمیس ۳
داستان جالب کندترین آزمایش جهان چه بود؟
تاثیر باورنکردنی چای بر سلامتی و افزایش طول عمر
اقدامات حرم حضرت ابوالفضل العباس(ع) برای استقبال از ماه محرم
رویکردی اجتهادی بر جایگاه مردم در حکمرانی از منظر فقه شیعه در کتاب «فقه، مردم و حکمرانی»
واکاوی در مسئله عرفان و سلامت معنوی کودکان در یک نشست
نتیجه نهایی گفتگوی پیامبر با مسیحیان نجران پس از ماجرای مباهله چه شد؟
افتتاح سردخانه دومداره آمونیاکی شهر اهر با حضور حجت الاسلام خاموشی
هشدار قالیباف به ترامپ و دیگر رهبران جهان+عکس
حجتالاسلام قمی: زبان در وصف شما مردم مبعوث شده قاصر است
طرح روضههای خانگی سدره به مناسبت ماه محرم آغاز به کار کرد
نیاز داریم که همگی نسبت به معضلات و نیازها احساس مسئولیت کنیم
جزئیات جدید اعمال سوابق تحصیلی در کنکور سراسری ۱۴۰۵ را اینجا بخوانید
به کارگیری هوش مصنوعی جمینای در کروم به غرب آسیا رسید
زیرساخت حقیقی این سرزمین، تمدن کهن، فرهنگ و هنر ماندگارش است
تعیین سقف افزایش شهریه دانشگاههای غیردولتی بر اساس نرخ تورم
از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
اقتدار دفاعی ایران، ایدهای نو در بازیهای رومیزی
۳۵ ثانیه، ۷۲۰ هزار گلوله در لامرد/ جنایتی که روایت نشد
آئین اختتامیه روایت علوی برگزار شد
بازیهای تیم ملی فوتبال ایران در سینماها پخش میشود
معرفی چهار آلبوم موسیقی تازه وارد در فضای مجازی
روایت جواد موگویی از یک جنایت جنگی: حادثه لامرد در سایه روایتهای اشتباه رسانهای گم شد
جزئیات برنامههای محرمی اوقاف در قالب طرح سوگواره بصیرت عاشورایی اعلام شد
دقت در نسبت با خاستگاه علوم انسانی بسیار مهم است
پویش «ایران در پناه قرآن» تا پایان خرداد تمدید شد
برگزاری نمایشگاه معماری حرمین شریفین در مکه مکرمه
حمایت آیت الله رشاد از بازسازی و ساخت مجدد کنیسه آسیب دیده در جنگ
آیا در جنگ هرکاری مجاز است؟ نگاهی به اخلاق در میدان نبرد
تأثیر سوابق پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵ مثبت شد / ۶ درس نهایی برای کنکور
راز حذف زمینههای فلسفی «یوگا» در نسخه مدرن
آذینبندی و شادیهای عمومی باید به عنوان مدخل معرفت باشد
فرایند محدودیت در اینترنت شفاف میشود؛ ماجرای اینترنت پرو و خط سفید چه بود؟
۷۸ درصد ترافیک اینترنت به حالت قبل و اول دی ماه بازگشت
آغاز ثبت نام آزمون کاردانی به کارشناسی از ۲۴ خرداد ماه
انویدیا با غولهای فناوری کره جنوبی قرارداد بست
تعیین سقف افزایش شهریه دانشگاههای غیردولتی بر اساس نرخ تورم
تأثیر سوابق پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵ مثبت شد / ۶ درس نهایی برای کنکور
مصوبه افزایش حقوق اعضای هیئت علمی لغو نشده است
آغاز ثبت نام آزمون کاردانی به کارشناسی از ۲۴ خرداد ماه
راز حذف زمینههای فلسفی «یوگا» در نسخه مدرن
فعالیت ۳۷ هزار سفیر سلامت دانشآموزی
دقت در نسبت با خاستگاه علوم انسانی بسیار مهم است
مهلت دفاع از پایان نامه دستیاران پزشکی تا پایان آذر ۱۴۰۵ تمدید شد
حمایت آیت الله رشاد از بازسازی و ساخت مجدد کنیسه آسیب دیده در جنگ
ضیافت نور در آسمان خرداد؛ دیدار دو سیاره منظومه شمسی در آسمان ایران
از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
جزئیات جدید اعمال سوابق تحصیلی در کنکور سراسری ۱۴۰۵ را اینجا بخوانید
۷۸ درصد ترافیک اینترنت به حالت قبل و اول دی ماه بازگشت
آذینبندی و شادیهای عمومی باید به عنوان مدخل معرفت باشد
ایران در جمع ۶ کشور دارای توان ساخت تجهیزات پیشرفته کرایوژنیک
حضوری شدن برخی امتحانات دانشگاه علم و صنعت در مقطع کارشناسی
هوش مصنوعی زلزله یاب شد
ثبتنام خودکار ۸۵ درصد دانشآموزان ابتدایی در استان سمنان
جزئیات برنامههای محرمی اوقاف در قالب طرح سوگواره بصیرت عاشورایی اعلام شد
روایت جواد موگویی از یک جنایت جنگی: حادثه لامرد در سایه روایتهای اشتباه رسانهای گم شد
آئین اختتامیه روایت علوی برگزار شد
تداوم فعالیت علمی دانشگاه شهید بهشتی با وجود آسیب در جنگ
بازیهای تیم ملی فوتبال ایران در سینماها پخش میشود
۳۵ ثانیه، ۷۲۰ هزار گلوله در لامرد/ جنایتی که روایت نشد
رویکردی اجتهادی بر جایگاه مردم در حکمرانی از منظر فقه شیعه در کتاب «فقه، مردم و حکمرانی»
فرایند محدودیت در اینترنت شفاف میشود؛ ماجرای اینترنت پرو و خط سفید چه بود؟
آیا در جنگ هرکاری مجاز است؟ نگاهی به اخلاق در میدان نبرد
برگزاری نمایشگاه معماری حرمین شریفین در مکه مکرمه
معرفی چهار آلبوم موسیقی تازه وارد در فضای مجازی
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.