به گزارش ثریا حسین خواجه‌پور، عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف و دبیر شورای راهبری مدیریت سبز دانشگاه، در گفت‌وگو با روابط عمومی ضمن تشریح وضعیت انرژی‌های تجدیدپذیر در کشور و برنامه‌های دانشگاه صنعتی شریف، اظهار کرد: افزایش مصرف گاز، کاهش فشار مخازن و محدودیت در تولید سوخت‌های فسیلی باعث شده است تأمین برق کشور با چالش‌های جدی مواجه شود و در چنین شرایطی، توسعه منابع تجدیدپذیر به یکی از گزینه‌های مهم برای تأمین پایدار انرژی تبدیل شده است.

وی افزود: در سال‌های گذشته، بخشی از نیاز نیروگاه‌ها از طریق سوخت‌های مایع جایگزین تأمین شده که علاوه بر هزینه بالاتر، پیامدهای زیست‌محیطی و آلودگی هوا را نیز به دنبال دارد. در مقابل، انرژی‌های تجدیدپذیر به سوخت فسیلی نیاز ندارند و امکان احداث نیروگاه‌های کوچک و پراکنده در نقاط مختلف را فراهم می‌کنند که این موضوع می‌تواند به افزایش تاب‌آوری شبکه انرژی کمک کند.

الزام دستگاه‌های دولتی به افزایش سهم انرژی‌های تجدیدپذیر

خواجه‌پور با اشاره به سیاست‌های جدید کشور در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر ادامه داد: در سال‌های اخیر مجموعه‌ای از سیاست‌های حمایتی و الزام‌آور برای توسعه این منابع تدوین شده است و دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی نیز ملزم شده‌اند بخشی از برق مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین یا خریداری کنند.

وی گفت: طبق مقررات موجود، دستگاه‌های دولتی از سال ۱۴۰۳ موظف شده‌اند سالانه پنج درصد از انرژی مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کنند و این سهم به‌صورت سالانه افزایش می‌یابد. بر اساس مصوبه جدید شورای عالی انرژی، این سهم تا سال ۱۴۰۷ به ۴۰ درصد خواهد رسید.

عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به میزان مصرف برق دانشگاه اظهار کرد: مصرف سالانه برق دانشگاه شریف پس از اجرای برنامه‌های بهینه‌سازی از حدود ۲۰ گیگاوات‌ساعت به حدود ۱۷ گیگاوات‌ساعت کاهش یافته است.

وی ادامه داد: برای پوشش سهم ۲۰ درصدی برق تجدیدپذیر، دانشگاه به ظرفیتی در حدود دو مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر نیاز دارد. البته اگر مصرف برق افزایش پیدا کند و امکان کاهش قابل توجه تقاضا از طریق بهینه‌سازی وجود نداشته باشد، تکلیف دانشگاه برای پوشش ۴۰٪ برق تجدیدپذیر می‌تواند دستکم به حدود چهار مگاوات برسد.

بخش قابل توجهی از هزینه برق صرف جریمه می‌شود

خواجه‌پور با اشاره به هزینه‌های ناشی از تأمین نشدن سهم تعیین‌شده انرژی تجدیدپذیر در دانشگاه گفت: در شرایط فعلی و به دلیل پایین بودن ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر در دانشگاه، بخش قابل توجهی از قبض برق صرف جریمه عدم تولید برق تجدیدپذیر می‌شود.

وی افزود: بر اساس برآوردهای انجام‌شده، در شش ماه نخست سال هزینه خدمات عمومی دانشگاه شامل آب، برق و گاز حدود ۳۵ میلیارد تومان بوده که حدود ۸۰ درصد آن مربوط به برق است. از هزینه برق نیز حدود ۷۰ درصد، یعنی رقمی در حدود ۲۰ میلیارد تومان، بابت جریمه عدم تولید برق تجدیدپذیر پرداخت شده است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف، هزینه بالای احداث نیروگاه را یکی از چالش‌های اصلی دانشگاه دانست و گفت: هزینه احداث نیروگاه تجدیدپذیر حدود ۳۵۰ دلار به ازای هر کیلووات است و با توجه به وارداتی بودن بخش قابل توجهی از تجهیزات، سرمایه‌گذاری مورد نیاز ماهیت دلاری دارد.

وی تصریح کرد: برای احداث دو مگاوات ظرفیت، حدود یک میلیون دلار و برای چهار مگاوات تا دو میلیون دلار سرمایه نیاز است که برای دانشگاه رقم قابل توجهی محسوب می‌شود.

ظرفیت ۱.۵ مگاواتی سقف‌های دانشگاه برای انرژی خورشیدی

وی افزود: علاوه بر این، یک نیروگاه ۸۵ کیلوواتی در دانشکده مهندسی شیمی و نفت در حال نصب است و مجموع این ظرفیت در مقایسه با نیاز حدود دو مگاواتی دانشگاه، همچنان فاصله قابل توجهی دارد.
عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف ادامه داد: دانشگاه حدود ۱۶ هکتار مساحت دارد که حدود شش هکتار آن را سقف ساختمان‌ها تشکیل می‌دهد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که دستکم حدود دو هکتار از این سطوح، شرایط مناسبی برای نصب پنل‌های خورشیدی دارد و می‌توان از این ظرفیت برای ایجاد حدود ۱.۵ مگاوات نیروگاه خورشیدی استفاده کرد.

به گفته وی، یکی از مزیت‌های نیروگاه‌های پشت‌بامی این است که تأمین مالی آن‌ها می‌تواند با مشارکت دانشکده‌ها و معاونت‌های مختلف دانشگاه انجام شود؛ به‌عنوان نمونه، دانشکده مهندسی انرژی با حمایت معاونت علمی و فناوری، دانشکده مهندسی برق از طریق منابع داخلی یا تفاهم‌نامه‌های صنعتی و دانشکده مهندسی شیمی و نفت با حمایت وزارت نفت در این زمینه اقدام کرده‌اند.

خرید یک مگاوات ظرفیت از نیروگاه‌های وزارت نیرو

خواجه‌پور از خرید ظرفیت نیروگاهی خارج از دانشگاه به‌عنوان یکی دیگر از راهکارهای در دست اجرای دانشگاه یاد کرد و گفت: دانشگاه صنعتی شریف اخیراً موفق شده است سهمی از نیروگاه‌های عرضه شده توسط وزارت نیرو خریداری کند که معادل تقریبی یک مگاوات ظرفیت است.

وی افزود: انتظار می‌رود این پروژه تا آذرماه به بهره‌برداری برسد. خرید این ظرفیت از نظر اقتصادی نیز برای دانشگاه مقرون‌به‌صرفه‌تر از احداث مستقل نیروگاه است؛ چراکه احداث همین میزان ظرفیت در بازار آزاد، با احتساب هزینه اتصال به شبکه و راهبری، بسیار پرهزینه تر خواهد بود.

زمین ۱۶ هکتاری شریف در قلعه‌حسن‌خان

عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف در ادامه به ظرفیت اراضی خارج از دانشگاه اشاره کرد و گفت: یکی از گزینه‌های پیش‌رو، استفاده از زمین قلعه‌حسن‌خان در شهر قدس است. این زمین حدود ۱۶.۳ هکتار مساحت دارد و ظرفیت احداث حداقل ۱۰ مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر در آن وجود دارد.

وی ادامه داد: اگر چهار مگاوات از این ظرفیت برای رفع تکلیف دانشگاه اختصاص پیدا کند، شش مگاوات باقی‌مانده می‌تواند به‌عنوان یک نیروگاه درآمدزا مورد استفاده قرار گیرد. برآوردهای انجام‌شده نشان می‌دهد این ظرفیت می‌تواند سالانه حدود ۱۰۰ میلیارد تومان درآمد خالص برای دانشگاه ایجاد کند.

خواجه‌پور تأکید کرد: بنابراین توسعه نیروگاه در اراضی خارج از دانشگاه می‌تواند علاوه بر تأمین بخشی از نیاز دانشگاه به انرژی تجدیدپذیر، به یک منبع درآمد پایدار نیز تبدیل شود.

۵۹ میلیارد تومان سرمایه‌گذاری در یک سال اخیر

وی درباره میزان سرمایه‌گذاری دانشگاه در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر گفت: ارزش سرمایه‌گذاری انجام‌شده برای نصب نیروگاه‌های تجدیدپذیر در دانشگاه طی سال‌های گذشته حدود ۹ میلیارد تومان بوده است.

خواجه‌پور افزود: در یک سال اخیر نیز حدود پنج میلیارد تومان برای نصب نیروگاه‌های داخلی و ۵۰ میلیارد تومان برای خرید سهام نیروگاه وزارت نیرو اختصاص یافته است.

شورای راهبری مدیریت سبز؛ محور هماهنگی اقدامات

عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به تشکیل شورای راهبری مدیریت سبز در دانشگاه اظهار کرد: این شورا از مهرماه ۱۴۰۴ تشکیل شده و اقدامات مرتبط با توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در چارچوب آن دنبال می‌شود.

وی گفت: توسعه نیروگاه‌های پشت‌بامی، خرید ظرفیت از نیروگاه‌های وزارت نیرو و استفاده از مشاور تخصصی خورشیدی برای بهینه‌سازی نصب‌های آینده، از جمله محورهای اصلی فعالیت این شورا است.

خواجه‌پور با بیان اینکه برخی از نیروگاه‌های داخلی دانشگاه پیش از تشکیل شورای راهبری مدیریت سبز نصب شده بودند، افزود: این شورا نقش هماهنگ‌کننده و تسریع‌کننده اقدامات مرتبط با انرژی‌های تجدیدپذیر را بر عهده گرفته است.

وی در پایان گفت: پیش‌بینی می‌شود ظرفیت نیروگاه‌های پشت‌بامی دانشگاه طی سال آینده به حدود دو برابر وضعیت فعلی برسد. پس از خرید ظرفیت از نیروگاه‌های وزارت نیرو نیز اولویت بعدی، تأمین مالی و احداث نیروگاه در اراضی خارج از دانشگاه خواهد بود.

به این ترتیب، دانشگاه صنعتی شریف در مسیر توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، مجموعه‌ای از راهکارها را به‌صورت هم‌زمان دنبال می‌کند؛ از کاهش مصرف و استفاده از ظرفیت سقف ساختمان‌ها گرفته تا خرید ظرفیت نیروگاهی و سرمایه‌گذاری در احداث نیروگاه‌های بزرگ‌تر. رویکردی که می‌تواند علاوه بر کمک به تأمین الزامات قانونی، زمینه کاهش هزینه‌های انرژی و استفاده اقتصادی از ظرفیت‌های موجود دانشگاه را نیز فراهم کند.