شبکه علمی ثریا- اگر کسی با نهایت احترام و خیرخواهی به ما بگوید: «اینجای کار تو اشتباه است»، چه واکنشی نشان میدهیم؟ آیا واقعاً گوش میدهیم و درباره سخنش فکر میکنیم، یا فوراً به دنبال دلیل و بهانهای میگردیم تا ثابت کنیم او قصد قضاوت، تخریب یا دشمنی با ما را دارد؟
چرا بسیاری از ما آدمها انتقادپذیر نیستیم؟ چرا خودمان بهراحتی از دیگران، رفتارشان، تصمیمهایشان و حتی شخصیتشان انتقاد میکنیم، اما وقتی نوبت به خودمان میرسد، کوچکترین انتقاد را برنمیتابیم؟ چرا دوست داریم دیگران همیشه از ما تعریف کنند و سخنان خوشایند بگویند؟ چرا تملق و تأیید را دوست داریم، اما تذکر و نقد را دشمنی تلقی میکنیم؟
نکته عجیبتر این است که بسیاری از ما در گفتار میگوییم: «من کامل نیستم، من هم اشتباه میکنم و عیب و نقص دارم.» اما کافی است کسی واقعاً یکی از همان عیبها و اشتباهات را به ما گوشزد کند؛ آنوقت معلوم میشود که این جمله را شاید فقط در زبان پذیرفتهایم، نه در عمق وجودمان.
چرا وقتی کسی عیبی را در ما نشان میدهد، به جای اینکه ابتدا درباره سخنش فکر کنیم، برآشفته میشویم؟ آیا دارد به ساحت مقدس «من» توهین میکند؟ چرا به سراغ انگیزه او میرویم؟ میگوییم حسادت میکند، کینه دارد، قصد تخریب دارد، خودش مشکل دارد یا از روی دشمنی حرف میزند.
پاسخ به این پرسشها یک واژه مهم است: «خودشیفتگی»؛ بهویژه وقتی به شکل افراطی در شخصیت انسان ریشه دوانده باشد.
اما مسئله اینجاست که حتی همین واژه نیز برای بسیاری قابل پذیرش نیست. اگر به کسی گفته شود «شاید در این رفتار، رگههایی از خودشیفتگی وجود داشته باشد»، ممکن است آن را توهین، تحقیر یا دشمنی تلقی کند. گویی درست در همان لحظهای که درباره یک ویژگی شخصیتی با او صحبت میکنیم، خودِ واکنش او به نقد، نمونهای از همان ویژگی میشود.
ظاهراً یکی از خط قرمزهای جدی بعضی از ماها، خودِ ما هستیم. میتوانیم همه را نقد کنیم، اما وقتی آینه را مقابل خودمان میگذارند، ناگهان آینه را متهم میکنیم که تصویر را درست نشان نمیدهد!
آینه چون نقش تو بنمود راست
خود شکن، آیینه شکستن خطاست
مؤمن باید برای مؤمن آینه باشد؛ یعنی عیب او را از سر خیرخواهی به او نشان دهد، نه برای تحقیر و سرزنش.
در آموزههای اخلاقی نیز دوستی واقعی صرفاً به تعریف و تمجید خلاصه نمیشود؛ گاهی بزرگترین خدمت یک دوست این است که عیبی را به ما نشان دهد که خودمان نمیبینیم. دوستی که همیشه ما را تأیید میکند، لزوماً بهترین دوست ما نیست. گاهی کسی که با احترام، صادقانه و از سر خیرخواهی میگوید «اینجا اشتباه کردی»، بیشتر از کسی که همیشه ما را تحسین میکند به ما خدمت کرده است.
البته انتقاد کردن نیز آداب خود را دارد. هر سخنی که با عنوان «نقد» گفته شود، الزاماً خیرخواهانه، درست یا منصفانه نیست. ممکن است نقدی از روی خشم، تحقیر، حسادت یا سوءنیت بیان شود.
بنابراین انتقادپذیری به معنای پذیرفتن کورکورانه هر حرفی نیست؛ بلکه یعنی بتوانیم بدون واکنش هیجانی، محتوای سخن را از نیت گوینده جدا کنیم، درباره آن فکر کنیم و از خود بپرسیم: «آیا ممکن است حتی بخشی از این حرف درست باشد؟» این شاید یکی از سختترین تمرینهای اخلاقی انسان باشد.
واقعیت این است که مشکل همیشه در شیوه بیان دیگران نیست؛ گاهی مشکل این است که ما تصویری بیش از اندازه مثبت و بینقص از خود ساختهایم و حاضر نیستیم خدشهای به آن وارد شود.
به گمانم، یکی از مهمترین درسهایی که هر استاد اخلاق، مربی تربیتی، روانشناس، معلم و مصلح خیرخواه باید به مخاطب خود بیاموزد، هنر انتقادپذیری است.
پیش از آنکه به انسان صدها توصیه اخلاقی درباره صبر، تواضع، انصاف، اصلاح رفتار و خودشناسی بدهیم، باید به او یاد بدهیم که بتواند خودش را از بیرون ببیند؛ بتواند بشنود که دیگری درباره او چه میگوید؛ بتواند بدون خشم، دفاع فوری و حمله متقابل، احتمال خطای خودش را بررسی کند.
انسانی که نمیتواند هیچ نقدی را بشنود، حتی اگر هزاران سخن اخلاقی بداند، در مسیر اصلاح خود با مانع بزرگی روبهروست.
انتقادپذیری یعنی پذیرفتن این حقیقت ساده اما دشوار که من ممکن است خودم را آنگونه که هستم نبینم. ممکن است دیگران چیزی را در من ببینند که خودم نمیبینم.
شاید بلوغ اخلاقی دقیقاً از جایی آغاز شود که بتوانیم با خودمان صادقانه بگوییم: «ممکن است من هم اشتباه کنم»؛ حتی اگر شنیدن آن برایم خوشایند نباشد.
آیا ما واقعاً انتقادپذیریم، یا فقط تا زمانی انتقاد را دوست داریم که متوجه دیگران باشد؟
متأسفانه خودخواهی و خودبزرگبینی و خودشیفتگی بد بلایی است! بلایی است پنهان که شخص مبتلا، آن را نمیبیند.
ضرورت هماهنگی در سیاستگذاری فضای مجازی؛ اولویت حل مسائل اصلی مردم است
یک پژوهش جدید نشان میدهد: مریخ آب گرم داشت!
فرصت جدید ثبت نام آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵ فراهم شد
گوگل هوش مصنوعی را به فضا میبرد
تیک تاک ۱۲.۷ میلیون پوند جریمه میدهد
مهلت مجدد ثبتنام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از امروز آغاز شد
بانویی که هجرتش آغاز یک تمدن شد
تاکید رهبر شهید بر عمومی کردن فلسفه؛تولید علم دینی بدون مبنا ممکن نیست
واکاوی مفهومی مؤلفهها و حدود مقوله سوءرفتار علیه زنان
دین در جهان شبکهها؛ چرا شیوه گفتوگو با نسل جدید باید تغییر کند؟
سیاستمداران بدون حکمت عملگرایان بی مبنا هستند
روایت رسانههای جهان از یک روز متفاوت در تهران
آغاز ثبتنام ترم پاییز دورههای آموزش قرآن دارالتحفیظ
توجه بازدیدکنندگان نمایشگاه کتاب ابوظبی به مصحف ۱۳۰ ساله مینیاتوری
نوجوان ایرانی، جهانی که آن را نمیشناسیم
چرا ما انتقادپذیر نیستیم؟
زنان جان فدا نیستند، جان فزا هستند
ترامپ باز هم خواب تنگه هرمز را دید+عکس
نخستین آزمون بسندگی زبان عربی برگزار شد
اوپن ای آی عکسهای کاربران را فاش کرد
۴۸ هزار بازمانده از تحصیل به مدرسه بازگشتند
توزیع رایگان شیر و تغذیه در مدارس دولتی ابلاغ شد
پیام تسلیت حجتالاسلام رستمی در پی ارتحال آیتالله شبیری زنجانی
۲۵۰۰ دانشجو در سراسر کشور وام شرافتی دریافت میکنند
لغو ممنوعیت انتقال دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی علوم پزشکی
شرایط تخصیص خوابگاههای متأهلی اعلام شد
شیوه پرداخت یارانه دانشجویی تغذیه اعلام شد
عدم امکان تمدید زمان انتخاب رشته محل پنجاهوسومین آزمون دستیاری پزشکی
در آغوش فرشتهها
تحصن ۳ روزه اعضای هیئتعلمی در اعتراض به بلاتکلیفی کدهای استخدامی
آغاز حضوری کلاسهای دانشگاه شریف از ۴ مهرماه
سرپرست دانشگاه ملی مهارت منصوب شد
دبیرشورای عالی انقلاب فرهنگی درگذشت آیتالله شبیری زنجانی را تسلیت گفت
نگاهی به زندگی آیت الله شبیری زنجانی؛ مجاهدت در مسیر رشد حوزه
روایت پدر آیت الله شبیری زنجانی از آثار منع زکات و قحطی زنجان
تعطیلی حوزه علمیه نجف در پی درگذشت آیتالله العظمی شبیری زنجانی
هشتاد و دومین شعبه خودرو۴۵ در ستارخان تهران افتتاح شد
صدرنشینی پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی در بین مراکز تحقیقات پزشکی
سازماندهی اطلاعات ۴۰ هزار پایاننامه ایرانیان خارج از کشور در ایرانداک
سرپرست پارک علم و فناوری فارس منصوب شد
دلتنگ لبخند آقای شهیدیم...
دلیل تأخیر در بازنگری نقشه جامع علمی از زبان دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی
دارویی که تمام نشانگرهای سرطان را از بین برد
بارش بیشتر باران باعث از بین رفتن خشکسالی میشود؟
اولین پرواز مداری «استارشیپ» به تعویق افتاد
تصویر وایرال شده از سرباز اوکراینی
اپل، سامسونگ و گوگل متهم به نقض پتنت صدای فضایی
۸۴ دانشآموز و ۱۸ معلم تهرانی در دو جنگ اخیر به شهادت رسیدند
تغییر کتابهای درسی پایه اول؛ از فارسی تا ریاضی
وزیر آموزش و پرورش: دریافت وجه هنگام ثبتنام مدارس دولتی ممنوع است
۱۵۰۷ فضای آموزشی در جنگ دچار آسیب شد
«دلیران» اولین مستندمسابقه برای کودکان است/ پخش از شبکه کودک
انیمیشن ایرانی «سفینه نجات» امیدبخش است
رونمایی از یک صدای گمشده در کنسرت سازهای ایرانی بنیاد رودکی
راویان جنگ رمضان در رادیو صبا تجلیل میشوند
نتایج المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی کشور اعلام شد
فرصت مجدد شرکت در آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی علوم پزشکی ۱۴۰۵ فراهم شد
برگزیدگان بیستمین دوره مسابقات ربوکاپ آزاد ایران معرفی شدند
اوپن ای آی هم هک شد
تأکید رئیس دانشگاه تهران و سفیر پاکستان بر تقویت دیپلماسی علمی
ورود بیش از ۷۵۰ هزار دانشجوی جدید به دانشگاهها در مقاطع مختلف
اعلام ۱۰ اولویت پژوهشی برای اتصال ریلی چین به اروپا از مسیر ایران
فراخوان اولویتهای پژوهشی و فناوری سازمان سنجش آموزش کشور منتشر شد
کلاسهای دانشگاههای غیردولتی غیرانتفاعی حضوری برگزار میشود
روایت ۲۰۰ شب استقامت تاریخی در ایران
«انسان و حیوان»؛ گفتگوی کشیشی مسیحی و روحانی مسلمان درباره اخلاق
آیا «الگوریتمها» ما را از نو می سازند!؟ چالش انسان عصر دیجیتال
لیگهای صنعتی ربوکاپ از سال آینده راه اندازی میشود
عرضه دستاوردهای شرکتهای دانشبنیان در نمایشگاه فناوریهای پیشرفته چین
تأکید بر پرورش نسلی دانا، اخلاقمدار و پاسخگو به نیازهای جامعه
هوش چینی در یک وب سایت دولتی آمریکا
نخستین اختراع کشور در زمینه سلول زیستی خورشیدی
امام حسن عسکری(ع) چگونه شیعه را برای عصر غیبت آماده کرد؟
روایتی از نخستین شاهدان تولد امام زمان(عج)؛ مهمترین اقدام امام عسکری
افزایش ۶۰ درصدی مشروطی دانشجویان پس از کرونا
مهلت مجدد ثبتنام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از ۴ مهرماه
سال تحصیلی دانشگاهها از امروز آغاز شد
تصویر استاد شفیعی کدکنی روی دیوارنگاره میدان جهاد
آغاز ثبتنام نوزدهمین همایش جامع «انتخاب شریف»
رویدادها و اتفاقات، بحران نیستند؛ نحوه مواجهه میتواند بحرانساز باشد
ورود بیش از ۷۵۰ هزار دانشجوی جدید به دانشگاهها در مقاطع مختلف
فرصت مجدد شرکت در آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی علوم پزشکی ۱۴۰۵ فراهم شد
نتایج المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی کشور اعلام شد
تأکید رئیس دانشگاه تهران و سفیر پاکستان بر تقویت دیپلماسی علمی
کلاسهای دانشگاههای غیردولتی غیرانتفاعی حضوری برگزار میشود
تصویر وایرال شده از سرباز اوکراینی
فراخوان اولویتهای پژوهشی و فناوری سازمان سنجش آموزش کشور منتشر شد
اوپن ای آی هم هک شد
«انسان و حیوان»؛ گفتگوی کشیشی مسیحی و روحانی مسلمان درباره اخلاق
لیگهای صنعتی ربوکاپ از سال آینده راه اندازی میشود
هوش چینی در یک وب سایت دولتی آمریکا
وزیر آموزش و پرورش: دریافت وجه هنگام ثبتنام مدارس دولتی ممنوع است
دلیل تأخیر در بازنگری نقشه جامع علمی از زبان دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی
روایت ۲۰۰ شب استقامت تاریخی در ایران
تأکید بر پرورش نسلی دانا، اخلاقمدار و پاسخگو به نیازهای جامعه
اعلام ۱۰ اولویت پژوهشی برای اتصال ریلی چین به اروپا از مسیر ایران
دلتنگ لبخند آقای شهیدیم...
عرضه دستاوردهای شرکتهای دانشبنیان در نمایشگاه فناوریهای پیشرفته چین
لغو ممنوعیت انتقال دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی علوم پزشکی
برگزیدگان بیستمین دوره مسابقات ربوکاپ آزاد ایران معرفی شدند
انیمیشن ایرانی «سفینه نجات» امیدبخش است
اولین پرواز مداری «استارشیپ» به تعویق افتاد
دارویی که تمام نشانگرهای سرطان را از بین برد
بارش بیشتر باران باعث از بین رفتن خشکسالی میشود؟
صدرنشینی پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی در بین مراکز تحقیقات پزشکی
امام حسن عسکری(ع) چگونه شیعه را برای عصر غیبت آماده کرد؟
راویان جنگ رمضان در رادیو صبا تجلیل میشوند
تغییر کتابهای درسی پایه اول؛ از فارسی تا ریاضی
آیا «الگوریتمها» ما را از نو می سازند!؟ چالش انسان عصر دیجیتال
نخستین اختراع کشور در زمینه سلول زیستی خورشیدی
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.