کد خبر: 46268
ف
غرب‌ستیزی، تعقل شفاف را از ما گرفته است
رسول جعفریان عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران گفت: غرب‌ستیزی چنان در افکار ما نفوذ کرده که ما همه چیز را در سایه این روحیه درک می کنیم.

به گزارش ثریا حجت الاسلام رسول جعفریان، پژوهشگر تاریخ، و عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران، روز گذشته، ۲۷ تیرماه در نشست «تجدد فکر شیعی در قم در دوره اول پهلوی» که در دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان برگزار شد، اظهار کرد: طی ۱۵۰ سال گذشته درگیر نوعی زیست فکری و عملی دوگانه بوده‌ایم. در دوره صفویه تا اوایل قاجار، درگیر دعوای شیخی شیعی یا مسائل فکری صوفیه و مخالف آن بوده و به هیچ عنوان به غرب فکر نمی‌کردیم. اما در دوره اخیر، ذهنمان به طوری درگیر غرب بوده که هیچ بحث فقهی، کلامی یا اخباری نداریم که ناظر بر حرف‌های غرب باشد. این معضل هم در تفکر کلامی، هم در حوزه فقه و هم در مسائل اخلاقی وجود دارد. در زمان مشروطه شاید ۱۰۰ رساله درباره ماهیت مشروطه نوشته شد که اکثریت قریب به اتفاق آنها بر محور نفوذ اندیشه های سیاسی و اخلاقی غرب بود.

این پژوهشگر تاریخ با بیان اینکه ما همیشه یا غرب‌گرا بودیم و یا غرب‌ستیز، افزود: فقه ما همیشه درگیر این مسئله بوده است، در واقع مشروطه دعوای میان غرب‌گریان و غرب‌ستیزان بود. گویی مشروطه پیروزی غربگرایان و انقلاب اسلامی پیروزی غرب ستیزان بوده است.

جعفریان گفت: ۴۰ سال است که درگیر غرب‌ستیزی هستیم و نمی‌توانیم از این چارچوب خارج شویم. سید قطب نیز که به نوعی پدر داعش محسوب می‌شود نیز عقایدی کاملاً غرب‌ستیزانه داشت و هدفش از بین بردن غرب بود. در حال حاضر، داعش هم که گفته می شود، مثل القاعده، پدر خوانده اش سید قطب است، به چیزی کمتر از نابود کردن همه فرهنگ و تمدن غرب فکر نمی کند.

در این میانه، وقتی بحث از اصلاح طلبی می کنیم، در آنجا هم همیشه حرفهای ما ناظر به نسبت میان تفکر ما و غرب است. بیشتر اصلاح طلبان و مخالفان آنها، مطالب و مواضعشان ناظر به غرب است.

جعفریان با اشاره به زندگی علی‌اکبر حکمی‌زاده در تاریخ معاصر ایران، تصریح کرد: در صحبت از اصلاح مذهب و تجددطلبی، باید از این فرد نیز نام ببریم. ما احمد کسروی را نیز به عنوان فردی ضد شیعه می‌شناسیم که برای برخی این فرد یک تاریخ‌نویس است. کسروی با حکمی‌زاده دوست شده و این دو با هم تحولی را رقم زدند.

این پژوهشگر تاریخ گفت: کسروی در سال ۱۳۱۲ مجله «پیمان» را چاپ کرد. از نظر کسروی این نشریه یک نشریه اصلاحی بود. کسروی فارغ از این مورخ باشد یا نه، از نظر اصلاحی، فردی طرفدار زندگی شرقی و کاملاً غرب ستیز بود. دست کم در کتاب آیین که یکی از نخستین آثار اصلاحی اوست، اروپانیگری را به شدت نکوهش می کند.

وی اظهار کرد: کسروی معتقد است که ما برای اصلاح جامعه خودمان، باید از دام غرب نجات پیدا کنیم. یعنی راه روشنفکران متمایل به غرب، کاملاً اشتباه است. کسروی در این راستا کتاب «آیین» را در مخالفت با غرب نوشت. او معتقد بود که اروپا ریشه آسایش جهان را از بین می‌برد. وی در خصوص قانون‌های اروپایی می‌گوید «اروپایی‌ها آنقدر نامرد هستند که غلاتشان را در دریا ریخته و ذره‌ای از آن را به فقرا نمی‌دهند». وی حتی اختراعات و اکتشافات غربی ها را هم مورد تمسخر قرار می دهد.

جعفریان اضافه کرد: در سال‌های ۱۳۱۲ و ۱۳۱۳ در قم نوعی تفکر مدافع دین و معنویت و ضد غرب به وجود آمد که در میان برخی از طلاب روشنفکر و اصلاح طلب جای زیادی پیدا کرد این جریان با کسروی رفاقت داشت و مثل کسروی در تلاش بود نوعی خردگرایی شرقی بدون تصوف و عرفان ایجاد کند. کسروی معتقد بود که چیزی از اسلام در سطح سیاسی باقی نمانده و تنها دولتی که می شود گفت قدرتی دارد، ترکیه است و به همین خاطر دیدگاه مثبتی نسبت به آتاتورک داشت.

وی تأکید کرد: وی نسبت به رضاشاه نیز دیدگاهی مثبت داشت، چون بخشی از نگاه های اصلاحی او با رضا شاه و سیاست های وی نقطه اشتراک داشت. پس از خروج رضاشاه از ایران، آثار اصلاحی او به مرور از میان رفت، امری که کسروی نسبت به آن چندان خوشبین نبود. کسروی در اوائل، خیلی موضع صریح در باره شیعه نمی گرفت، اما پس از رفتن رضاشاه وقتی احساس کرد قدرت علما در حال افزایش است در سال ۲۲ شیعی گری را نوشت. کتابی که به لحاظ استدلال کتابی بسیار سبک است. این مسأله سبب تحریک مخالفان وی شد. از او شکایت کردند و بعد هم در سال ۱۳۲۴ توسط فدائیان اسلام ترور شد.

این پژوهشگر تاریخ در ادامه گفت: وقتی پیمان در تهران منتشر شد، یعنی آذرماه ۱۳۱۲، درست ۹ ماه بعد از انتشار مجله پیمان، مجله‌ای شبیه به آن به نام مجله «همایون» در قم متولد شد که علی اکبر حکمی‌زاده آن را داره می کرد. حکمی زاده همان مواضع کسروی را در دفاع از دین با نگاه اصلاحی داشت و مجله همایون در شکل و قیافه همان درآمد. حکمی زاده و دوستانش غرب را منشأ رواج کارهای غیر اخلاقی دانسته و مثل کسروی شرق گرا بودند. قبل از اینکه حکمی‌زاده کار در مجله همایون را شروع کند، کتابی نوشت به نام «راه نجات از آفات تمدن عصر حاضر» و در آن تصویر سیاهی از فسادهای جامعه بدست داد که همه ناشی از تمدن حاضر بود.. او معتقد بود رضاشاه در ایران مسبب فساد و فحشا بوده که این هم متاثر از غرب است.

با این حال، در کل، از کارهای رضاشاه برای اصلاح لباس و دین و امثال آن، تا اندازه ای دفاع می کرد.این پژوهشگر تاریخ گفت: حکمی زاده یازده شما از همایون را درآورد و خودش بیش از سی مقاله در آن نوشت. آن وقت، اینها یک گروه بودند که در مدرسه رضویه مستقر بودند. علی اکبر برقی، ابوالحسن طالقانی، محمد تقی اشراقی و مانند اینها مقاله در همایون می نوشتند. حکمی زاده نسبت به مراسم عاشورا و نیز اهل منبر، مواضع انتقادی داشت و مقالاتی می نوشت.پس از تعطیلی همایون، حکمی زاده، مدتی به عنوان معلم در آسیابک زرند، و بعدها در یک دفترخانه کار می کرد.

وی این زمان به تهران می رفت و در جلسات کسروی و شریعت سنگلجی هم رفت و آمد داشت. همچنین در مجالسی که در منزل عباسقلی بازرگان برای مباحثات دینی برپا می شد، شرکت داشت. پدر حکمی زاده، مرحوم آقا شیخ مهدی پایین شهری، خواهر آقای طالقانی را داشت و از این جهت، او با آقای طالقانی هم رفاقت داشت.حکمی زاده احتمالاً سال ۱۳۱۷ به دانشکده معقول و منقول رفته و سال ۱۳۱۹ مدرک خود را گرفته است. پس از شهریور بیست و رفتن رضاشاه و باز شدن فضا و همان طور که اشاره کردیم تقویت امر دین و مذهب، حکمی زاده هم مثل کسروی قدری تند تر شد.

وی در سال ۱۳۲۲ کتاب «اسرار هزارساله» را به چاپ رساند که بحث‌های زیادی پیرامون این کتاب به وجود آمد. او در این کتاب ۱۳ پرسش از روحانیت را مطرح می‌کند. چهار نفر در پاسخ به این کتاب، کتاب می‌نویسند که اولین آنها محمد خالصی‌زاده است. در ادامه، همت‌آبادی کتاب «پاسخ‌نامه اسلامی» را با جواب‌هایی ملایم‌تر و معقول‌تر در جواب اسرار هزار ساله نوشت. در نهایت امام خمینی (ره) نیز کتاب «کشف‌الاسرار» را در پاسخ اسرار هزار ساله نوشت و کسروی و حکمی‌زاده را در آن کتاب مورد عتاب قرار داده و به آن ۱۳ سوال پاسخ دادند.

حکمی زاده بعد از نگارش شیعی گری، همچنان به کار در دفترخانه ادامه داده است. مدتی هم در وزارت دارایی بوده و در نهایت به اداره کشاورزی رفته است. وقتی کسروی در سال ۲۴ ترور شد، احتمالاً حکمی زاده به کلی از م و تهران فاصله گرفته و بیشتر در حیدرآباد کرج سکونت گزیده است.جعفریان اظهار کرد: در ادامه حکمی‌زاده، به صورت مکاتبه ای با دانشگاه یوتا در امریکا ارتباط برقرار کرده و در رشته مرغداری تحصیل کرده است. او از سال ۲۸ یک مرغداری در یوسف آباد تهران به راه انداخت که تا سال ۴۸ داشت.

پس از آن، مرغداری را به محلی در نزدیکی اسلامشهر منتقل کرد. حکمی زاده پس از کتاب اسرار هزار ساله، دیگر در عرصه مطالعات دینی ظاهر نشد و تا آنجا که می دانیم چیزی از او منتشر نشد. او باقی عمر خود را که در ۱۲ مهر سال ۶۶ درگذشت، به کار مرغداری پرداخت و برای اولین بار مجله مرغداری در ایران منتشر کرد.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

سلمان رشدی به درک واصل شد+عکس

گریه بازیگران در مراسم ختم ماه چهره خلیلی+عکس

خطر بیروت در انتظار این شهر ایران+عکس

ترامپ کرونا را این طوری مهار کرد؟+عکس

شیرینی فروشی مهاجران اوکراینی در تهران+عکس

جزیره‌ای که زنان در روز خواستگاری دزدیده می‌شوند+عکس

ماه چهره خلیلی در عروسی کنار اکبر عبدی+عکس

آمار واقعی فوتی‌های کرونا در ایران اعلام شد؟

فعالیت آموزشی هیات علمی دانشگاه آزاد رصد می‌شود

احتمال ایجاد دوره کارشناسی پیوسته فنی حرفه‌ای با محوریت دروس عملی

۳۰ درصد از داوطلبان آزمون دکتری سال ۹۹ غایب بودند

آغاز توزیع کارت آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی از امروز

زرافه در حال خوردن میوه یخ زده+عکس

قنداق پیچ شدن خانم بازیگر+ عکس

تفریح ماشینی مینا وحید+عکس

اشتهای زیاد بازیگر زن ترکیه‌ای برای غذای ایرانی +عکس

کشف الماس رنگی ۱۲۰ میلیون ساله +عکس

قیمت جایگزین پراید اعلام شد

توئیتر رقیب مایکروسافت برای خرید تیک تاک شد

جزئیات طرح آمریکا برای شبکه اینترنت پاک اعلام شد

کوالکام برای فروش تجهیزات به هواوی لابی می‌کند

آخرین توده یخی دست نخورده کانادا ذوب شد

میزان مرگ‌های کرونا در ایران ۳ درصد پایین تر از آمار جهانی

میان وعده‌های غذایی را جدی بگیرید/توصیه نوشیدنی روزهای کرونایی

امکان تغییر روش آزادسازی سهام عدالت وجود ندارد

یارانه فردا واریز می‌شود/ کسر دومین قسط وام کرونا

حفظ دانش آموزان در مسابقات بین المللی قرآنی حائز اهمیت است

ابلاغ دستورالعمل و نحوه تعیین الگوی مصرف انرژی واحدهای آموزشی

به خاطر کرونا هیچ ماموریتی را تعطیل نمی‌کنیم

جدیدترین تصویر از آیت‌الله سیستانی +عکس

هیچ حدیثی به اندازه حدیث غدیر راوی و تواتر ندارد

ضوابط اجرای عزاداری محرم در روزهای کرونایی +عکس

صحنه تلخ در پایگاه هوایی دزفول+عکس

محرم امسال در چیذر جلسه نداریم/ پویش پرچم و احیای روضه‌های قدیمی

رائفی‌پور علت حمله به چاوشی را فاش کرد+عکس

دستورالعمل برگزاری مراسم ماه محرم و صفر اعلام شد

باید سعی کنیم چهره واقعی امر به معروف و نهی از منکر شکل بگیرد

حکمت، انسان را از سلطه شهوات خارج می‌کند/ فلسفه اخلاق چیست؟

وضعیت بیمارستان صحرایی ایران در بیروت+عکس

خاطره ضرغامی از ماه چهره خلیلی+عکس

ظریف به سفارت لبنان رفت+عکس

هجوم مردم به ساحل مازندران +عکس

ساحل گیلان جای سوزن انداختن نیست+عکس

کارناوال خیابانی عید غدیر با اسب و شتر در تهران+عکس

بازیگر زن ایرانی کچل کرد+عکس

تصاویر جدید از ناو آمریکایی خاکستر شده +عکس

و‌ضعیت دردناک آتش نشانان در گرمای کیش +عکس

سالگرد ازدواج وزیر ارتباطات+عکس

عملیات نجات توسط فیل‌ها+عکس

اولین بیمارستان صحرایی ایران در بیروت+عکس

برآورد خسارت انفجار بیروت توسط ناسا +عکس

آتش بازار پردیس کیش را خاکستر کرد+عکس

امضای ظریف دردفتر یادبود جان‌باختگان بیروت +عکس

سادات در حال عیدی دادن در صحن مجلس+عکس

کشف پایگاه مخفی اتمی کره‌ شمالی +عکس

بهترین نوع ماسک برای پیشگیری از کرونا+عکس

مراسم یادبود ماه چهره خلیلی در منزل بازیگر معروف+عکس

کاهش قیمت سکه و دلار، پس از مصاحبه همتی

روسیه هفته آینده واکسن کرونا را توزیع می‌کند

پاسخ دفتر احمدی‌نژاد به رییس بنیاد مستضعفان

کرونا در این استان ۳ خیز برداشت

علت اصلی مرگ بیشتر بیماران کرونایی پیدا شد

واکسن کرونا روی این افراد تاثیر ندارد

این نشانه یعنی حتما کرونا گرفته‌اید

روحانی زمان تمام شدن کرونا را مشخص کرد

ملک ۲۰۰ میلیاردی مدرسه حداد عادل چه شد؟

کاهش آمار کرونای ایران، بساط این کار را داغ کرد

طرح گشایش اقتصادی هنوز قطعی نشده است/مشکلات برگزاری کنکور حل شود

مجلس با سلب فوریت از طرح تخصیص قیر رایگان مخالفت کرد

تازه‌ترین آمار ثبت نام در پذیرش بدون کنکور/ اعلام اصلاحات دفترچه

نظرسنجی از داوطلبان شرکت کننده در آزمون کارشناسی ارشد فعال شد

فعالیت آموزشی هیات علمی دانشگاه آزاد رصد می‌شود

استوری همسر مهران مدیری+عکس

لحظه دیدار دو خواهر گمشده بعد از ۵۰ سال+عکس

۵ احتمال‌ درباره گشایش اقتصادیِ روحانی

چمدان زن مسافر حاوی اسکلت یک مرد لو رفت +عکس

شغل دختر زیبای آلمانی باعث تعجب همه شد+عکس

ویروس کشنده جدید از چین رسید

سیل شکایات پس از انتشار این تبلیغ+عکس

کار جدید حیاتی جنجالی شد+عکس

این نشانه یعنی حتما کرونا گرفته‌اید

ساحل بیروت قبل و بعد از انفجار+عکس

لاغری سریع با این میوه کوچک

زیباترین عروس و داماد ایران+عکس

خروج خانواده هلندی از ایران با کامیون نظامی+عکس

مجری معروف روی تخت بیمارستان +عکس

این فرمانده ارتش ایران وزیر شد +عکس

علت اصلی مرگ بیشتر بیماران کرونایی پیدا شد

خلبانان آمریکایی که هیروشیما و ناکازاکی را بمباران کردند +عکس

این آقازاده جایگزین احسان علیخانی شد+عکس

صحنه تلخ در پایگاه هوایی دزفول+عکس

خبر ناامید کننده درباره واکسن کرونا

اولین تصویر از داماد متواری وزیر سابق+عکس

هجوم مردم به سمت شمال+عکس

جزئیات تازه از جنایت خونین سعادت‌آباد +عکس

چاقو وسط صورت یکی از آقازاده‌ها+عکس

اختلاف دو مسئول سیاسی ایران علنی شد+عکس

تصویر دردناک از سقوط هواپیمای مسافربری+عکس

ترامپ در دو قدمی مرگ+عکس

حمله سربازان به وزارت‌خانه‌های بیروت+عکس

تصاویر هولناک از شدت خرابی‌ها در بیروت+عکس

سلمان رشدی به درک واصل شد+عکس

همدردی جالب امارات با لبنان +عکس

حریرچی وسط مسافران مترو تهران+عکس

صحنه ترسناک سرقت در خوزستان +عکس

قیمت جایگزین پراید اعلام شد

خانه ماه چهره خلیلی در انگلیس+عکس

صحنه خجالت آور در بیمارستان اصفهان+عکس

پاسخ تند رائفی پور+عکس

آمار واقعی فوتی‌های کرونا در ایران اعلام شد؟