کد خبر: 46268
ف
غرب‌ستیزی، تعقل شفاف را از ما گرفته است
رسول جعفریان عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران گفت: غرب‌ستیزی چنان در افکار ما نفوذ کرده که ما همه چیز را در سایه این روحیه درک می کنیم.

به گزارش ثریا حجت الاسلام رسول جعفریان، پژوهشگر تاریخ، و عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران، روز گذشته، ۲۷ تیرماه در نشست «تجدد فکر شیعی در قم در دوره اول پهلوی» که در دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان برگزار شد، اظهار کرد: طی ۱۵۰ سال گذشته درگیر نوعی زیست فکری و عملی دوگانه بوده‌ایم. در دوره صفویه تا اوایل قاجار، درگیر دعوای شیخی شیعی یا مسائل فکری صوفیه و مخالف آن بوده و به هیچ عنوان به غرب فکر نمی‌کردیم. اما در دوره اخیر، ذهنمان به طوری درگیر غرب بوده که هیچ بحث فقهی، کلامی یا اخباری نداریم که ناظر بر حرف‌های غرب باشد. این معضل هم در تفکر کلامی، هم در حوزه فقه و هم در مسائل اخلاقی وجود دارد. در زمان مشروطه شاید ۱۰۰ رساله درباره ماهیت مشروطه نوشته شد که اکثریت قریب به اتفاق آنها بر محور نفوذ اندیشه های سیاسی و اخلاقی غرب بود.

این پژوهشگر تاریخ با بیان اینکه ما همیشه یا غرب‌گرا بودیم و یا غرب‌ستیز، افزود: فقه ما همیشه درگیر این مسئله بوده است، در واقع مشروطه دعوای میان غرب‌گریان و غرب‌ستیزان بود. گویی مشروطه پیروزی غربگرایان و انقلاب اسلامی پیروزی غرب ستیزان بوده است.

جعفریان گفت: ۴۰ سال است که درگیر غرب‌ستیزی هستیم و نمی‌توانیم از این چارچوب خارج شویم. سید قطب نیز که به نوعی پدر داعش محسوب می‌شود نیز عقایدی کاملاً غرب‌ستیزانه داشت و هدفش از بین بردن غرب بود. در حال حاضر، داعش هم که گفته می شود، مثل القاعده، پدر خوانده اش سید قطب است، به چیزی کمتر از نابود کردن همه فرهنگ و تمدن غرب فکر نمی کند.

در این میانه، وقتی بحث از اصلاح طلبی می کنیم، در آنجا هم همیشه حرفهای ما ناظر به نسبت میان تفکر ما و غرب است. بیشتر اصلاح طلبان و مخالفان آنها، مطالب و مواضعشان ناظر به غرب است.

جعفریان با اشاره به زندگی علی‌اکبر حکمی‌زاده در تاریخ معاصر ایران، تصریح کرد: در صحبت از اصلاح مذهب و تجددطلبی، باید از این فرد نیز نام ببریم. ما احمد کسروی را نیز به عنوان فردی ضد شیعه می‌شناسیم که برای برخی این فرد یک تاریخ‌نویس است. کسروی با حکمی‌زاده دوست شده و این دو با هم تحولی را رقم زدند.

این پژوهشگر تاریخ گفت: کسروی در سال ۱۳۱۲ مجله «پیمان» را چاپ کرد. از نظر کسروی این نشریه یک نشریه اصلاحی بود. کسروی فارغ از این مورخ باشد یا نه، از نظر اصلاحی، فردی طرفدار زندگی شرقی و کاملاً غرب ستیز بود. دست کم در کتاب آیین که یکی از نخستین آثار اصلاحی اوست، اروپانیگری را به شدت نکوهش می کند.

وی اظهار کرد: کسروی معتقد است که ما برای اصلاح جامعه خودمان، باید از دام غرب نجات پیدا کنیم. یعنی راه روشنفکران متمایل به غرب، کاملاً اشتباه است. کسروی در این راستا کتاب «آیین» را در مخالفت با غرب نوشت. او معتقد بود که اروپا ریشه آسایش جهان را از بین می‌برد. وی در خصوص قانون‌های اروپایی می‌گوید «اروپایی‌ها آنقدر نامرد هستند که غلاتشان را در دریا ریخته و ذره‌ای از آن را به فقرا نمی‌دهند». وی حتی اختراعات و اکتشافات غربی ها را هم مورد تمسخر قرار می دهد.

جعفریان اضافه کرد: در سال‌های ۱۳۱۲ و ۱۳۱۳ در قم نوعی تفکر مدافع دین و معنویت و ضد غرب به وجود آمد که در میان برخی از طلاب روشنفکر و اصلاح طلب جای زیادی پیدا کرد این جریان با کسروی رفاقت داشت و مثل کسروی در تلاش بود نوعی خردگرایی شرقی بدون تصوف و عرفان ایجاد کند. کسروی معتقد بود که چیزی از اسلام در سطح سیاسی باقی نمانده و تنها دولتی که می شود گفت قدرتی دارد، ترکیه است و به همین خاطر دیدگاه مثبتی نسبت به آتاتورک داشت.

وی تأکید کرد: وی نسبت به رضاشاه نیز دیدگاهی مثبت داشت، چون بخشی از نگاه های اصلاحی او با رضا شاه و سیاست های وی نقطه اشتراک داشت. پس از خروج رضاشاه از ایران، آثار اصلاحی او به مرور از میان رفت، امری که کسروی نسبت به آن چندان خوشبین نبود. کسروی در اوائل، خیلی موضع صریح در باره شیعه نمی گرفت، اما پس از رفتن رضاشاه وقتی احساس کرد قدرت علما در حال افزایش است در سال ۲۲ شیعی گری را نوشت. کتابی که به لحاظ استدلال کتابی بسیار سبک است. این مسأله سبب تحریک مخالفان وی شد. از او شکایت کردند و بعد هم در سال ۱۳۲۴ توسط فدائیان اسلام ترور شد.

این پژوهشگر تاریخ در ادامه گفت: وقتی پیمان در تهران منتشر شد، یعنی آذرماه ۱۳۱۲، درست ۹ ماه بعد از انتشار مجله پیمان، مجله‌ای شبیه به آن به نام مجله «همایون» در قم متولد شد که علی اکبر حکمی‌زاده آن را داره می کرد. حکمی زاده همان مواضع کسروی را در دفاع از دین با نگاه اصلاحی داشت و مجله همایون در شکل و قیافه همان درآمد. حکمی زاده و دوستانش غرب را منشأ رواج کارهای غیر اخلاقی دانسته و مثل کسروی شرق گرا بودند. قبل از اینکه حکمی‌زاده کار در مجله همایون را شروع کند، کتابی نوشت به نام «راه نجات از آفات تمدن عصر حاضر» و در آن تصویر سیاهی از فسادهای جامعه بدست داد که همه ناشی از تمدن حاضر بود.. او معتقد بود رضاشاه در ایران مسبب فساد و فحشا بوده که این هم متاثر از غرب است.

با این حال، در کل، از کارهای رضاشاه برای اصلاح لباس و دین و امثال آن، تا اندازه ای دفاع می کرد.این پژوهشگر تاریخ گفت: حکمی زاده یازده شما از همایون را درآورد و خودش بیش از سی مقاله در آن نوشت. آن وقت، اینها یک گروه بودند که در مدرسه رضویه مستقر بودند. علی اکبر برقی، ابوالحسن طالقانی، محمد تقی اشراقی و مانند اینها مقاله در همایون می نوشتند. حکمی زاده نسبت به مراسم عاشورا و نیز اهل منبر، مواضع انتقادی داشت و مقالاتی می نوشت.پس از تعطیلی همایون، حکمی زاده، مدتی به عنوان معلم در آسیابک زرند، و بعدها در یک دفترخانه کار می کرد.

وی این زمان به تهران می رفت و در جلسات کسروی و شریعت سنگلجی هم رفت و آمد داشت. همچنین در مجالسی که در منزل عباسقلی بازرگان برای مباحثات دینی برپا می شد، شرکت داشت. پدر حکمی زاده، مرحوم آقا شیخ مهدی پایین شهری، خواهر آقای طالقانی را داشت و از این جهت، او با آقای طالقانی هم رفاقت داشت.حکمی زاده احتمالاً سال ۱۳۱۷ به دانشکده معقول و منقول رفته و سال ۱۳۱۹ مدرک خود را گرفته است. پس از شهریور بیست و رفتن رضاشاه و باز شدن فضا و همان طور که اشاره کردیم تقویت امر دین و مذهب، حکمی زاده هم مثل کسروی قدری تند تر شد.

وی در سال ۱۳۲۲ کتاب «اسرار هزارساله» را به چاپ رساند که بحث‌های زیادی پیرامون این کتاب به وجود آمد. او در این کتاب ۱۳ پرسش از روحانیت را مطرح می‌کند. چهار نفر در پاسخ به این کتاب، کتاب می‌نویسند که اولین آنها محمد خالصی‌زاده است. در ادامه، همت‌آبادی کتاب «پاسخ‌نامه اسلامی» را با جواب‌هایی ملایم‌تر و معقول‌تر در جواب اسرار هزار ساله نوشت. در نهایت امام خمینی (ره) نیز کتاب «کشف‌الاسرار» را در پاسخ اسرار هزار ساله نوشت و کسروی و حکمی‌زاده را در آن کتاب مورد عتاب قرار داده و به آن ۱۳ سوال پاسخ دادند.

حکمی زاده بعد از نگارش شیعی گری، همچنان به کار در دفترخانه ادامه داده است. مدتی هم در وزارت دارایی بوده و در نهایت به اداره کشاورزی رفته است. وقتی کسروی در سال ۲۴ ترور شد، احتمالاً حکمی زاده به کلی از م و تهران فاصله گرفته و بیشتر در حیدرآباد کرج سکونت گزیده است.جعفریان اظهار کرد: در ادامه حکمی‌زاده، به صورت مکاتبه ای با دانشگاه یوتا در امریکا ارتباط برقرار کرده و در رشته مرغداری تحصیل کرده است. او از سال ۲۸ یک مرغداری در یوسف آباد تهران به راه انداخت که تا سال ۴۸ داشت.

پس از آن، مرغداری را به محلی در نزدیکی اسلامشهر منتقل کرد. حکمی زاده پس از کتاب اسرار هزار ساله، دیگر در عرصه مطالعات دینی ظاهر نشد و تا آنجا که می دانیم چیزی از او منتشر نشد. او باقی عمر خود را که در ۱۲ مهر سال ۶۶ درگذشت، به کار مرغداری پرداخت و برای اولین بار مجله مرغداری در ایران منتشر کرد.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

کشف سکه دوره تیموری در اصفهان+عکس

افراد فاقد حس بویایی در معرض خطر مرگ هستند

ابداع روکش جدیدی که از ایجاد حفره در دندان پیشگیری می‌کند

پیاده‌روی فضایی انجام می‌شود

کشف دو داروی موثر در توقف رشد سلول‌های سرطانی

رگ‌های خونی در زنان زودتر پیر می‌شوند یا مردان؟

تولید رنگ نانویی مقاوم در برابر امواج الکترومغناطیس

صدای مومیایی ۳ هزار ساله شبیه سازی شد

تغییر شارژرهای اپل انبوه زباله الکترونیکی تولید می‌کند

دعوت از وزیر علوم به مجلس درباره مسائل فرهنگی سیاسی دانشگاه‌ها

دوره آموزش مجازی اخلاق پزشکی راه اندازی می‌شود

تکذیب خبر بازسازی مدارس سوریه توسط ایران

کرایه تاکسی برای این افراد مجانی است +عکس

تک‌ تیراندازان آماده شلیک به سربازان اسرائیلی +عکس

اولین تصویر از «خورشید» مجید مجیدی +عکس

لحظه بلعیدن ایگوانا توسط مار پیتون در حیاط خانه +عکس

گورستان سربازان آمریکایی در تهران +عکس

تظاهرات ضدآمریکایی میلیونی در بغداد +عکس

پانته‌آ پناهی‌ها در فیلم حاتمی کیا +عکس

تصویر متفاوت پیمان معادی روی پوستر درخت گردو +عکس

علت شیوع بیشتر سرطان در مردان مشخص شد

راه‌های به تاخیر انداختن خطرات یائسگی زودهنگام

کلید آزمون دستیاری فوق تخصصی پزشکی منتشر شد

هتل حبابی برای همنشینی با فیل‌ها +عکس

عیادت ناطق نوری از رئیس بنیاد شهید +عکس

برخورد مرگبار پژو ۲۰۶ با گاردریل در بزرگراه نیایش +عکس

دولت اندونزی در رشته‌های هنری بورس تحصیلی می‌دهد

رقابت ۴۸۱ هزار نفر در کنکور ارشد ۹۹/ آغاز ثبت نام مجدد از ۱۴ بهمن

حرکت تاریخی ملت ایران در مسیر تکاملی به تمدن نوین منتهی می‌شود

شرایط اجتماعی زمانه میلاد امام زمان (عج)

این فیلم هالیوودی نیست اینجا چین است +عکس

کشنده‌ترین عنکبوت جهان در حال تکثیر +عکس

تصویر باورنکردنی از بارش برف در پیرانشهر +عکس

فروشنده اینترنتی پوست روباه در آذربایجان شرقی به دام افتاد +عکس

دستخط پادشاه جدید عمان سوژه شد +عکس

راه حل علی ضیا برای تمام شدن جنگ +عکس

وقتی همه دارن به هم دروغ می‌گن! +عکس

راننده تاکسی با معرفت +عکس

با خوردن این سوپ ویروس کرونا می‌گیرید +عکس

لژیونر ایرانی به خاطر ویروس کرونا قرنطینه شد +عکس

نجات مادر باردار بستان آبادی از محاصره برف +عکس

تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران +جزئیات

گردو برای سلامت باکتری‌های روده و قلب مفید است

دیدار وزیر آموزش و پرورش با نخست وزیر سوریه

ورزش می‌تواند داروی مناسبی برای سرماخوردگی باشد

مواد شیمیایی کرم‌های ضدآفتاب جذب بدن می‌شود

یک سوم بیماران مصروع مقاوم به درمان هستند

ویندوز ۷ برای دولت آلمان هزینه تراشید

با دو میراث تمدنی اسلامی و شیعی می‌توانیم با تمدن غرب تعامل کنیم

تمدن نوین اسلامی باید از گذرگاه عامه مردم عبور کند

مستضعفان چگونه می توانند تمدن نوین بیافرینند؟

خانه‌های رنگی اراک +عکس

کله پاچه ارزان شد

عکس دسته‌جمعی پوتین با خانواده نتانیاهو

تغییر مجری یک برنامه تلویزیونی +عکس

سفر رهبر انقلاب به پاکستان +عکس

واکنش ایران به تهدید آمریکا درباره ترور سردار قاآنی

داماد نامزد دموکرات آمریکا در فیلم مجید مجیدی

تخت جمشید سفیدپوش شد +عکس

حاشیه عیادت روحانی از رئیس بنیاد شهید +عکس

تصاویری هولناک از وضعیت چین پس از ابتلا به کرونا +عکس

دستگیری خواننده لس آنجلسی در تهران +عکس

در این دو نقطه از جاده چالوس توقف نکنید!

کشور در امن ترین زمان خود است/ آیین نامه ها تولید را مختل نکند

برنامه‌های قرآن و عترت وزارت آموزش و پرورش در ایام الله دهه فجر

عیادت روحانی از رئیس بنیاد شهید +عکس

تولید ادبیات علمی در زمینه تمدن نوین اسلامی سرعت پیدا کرده است

آسمان بهمن میزبان چه رویدادهای نجومی است

موافقت با بهره برداری ۲۴ مرکز آموزش مهارتی و حرفه‌ای علوم پزشکی

زمان ثبت نام پذیرفته شدگان فراگیر دانشگاه پیام نور اعلام شد

احراز هویت ۸۰۰ متخلف علمی و ارسال مشخصات به دانشگاه‌ها

آمریکا سردار قاآنی را هم به ترور تهدید کرد

ایران قوی بدون اقتصاد قوی امکان‌پذیر نیست

بهاره رهنما در کنار مردم سیستان و بلوچستان + عکس

سرقت خودرو با این وسایل ساده +عکس

درخواست خجالت آور عروس از مهمانان عروسی+عکس

زنده ماندن معجزه آسای پسر ۱۵ ساله تهرانی +عکس

مجری معروف و خواب عجیبش +عکس

مراقبت پسر مبتلا به ناتوانی ذهنی از مادر پیرش! +عکس

نگهبان و زندانی در دوره قاجار +عکس

نقشه ایران در شبکه سه صدای همه را درآورد +عکس

تصویر عروسی زوج جانباخته هواپیمای اوکراینی بنر شد +عکس

ترور فرمانده بسیج دارخوین شادگان در منزلش +عکس

ابتلای رضا پهلوی به یک بیماری کُشنده؟

زیرنویس متفاوت شبکه خبر از سخنان خجالت آور ترامپ +عکس

جایزه نماینده کهنوج برای سَر ترامپ، جهانی شد +عکس

تصویر باورنکردنی از بارش برف در پیرانشهر +عکس

کراوات جان‌باخته هواپیمای اوکراینی سانسور شد +عکس

تهران برفی‌ در دوره ناصرالدین شاه +عکس

افسر راهور با معرفت در شب برفی ارومیه+عکس

پوستر سایت رهبر انقلاب درباره مذاکره با آمریکا +عکس

تخت جمشید سفیدپوش شد +عکس

واژگونی مرگبار اتوبوس در ساوه +عکس

قیمت سکه مسیر عوض کرد +جزئیات

تک‌ تیراندازان آماده شلیک به سربازان اسرائیلی +عکس

رفتار باورنکردنی اردک با ماهی‌ها +عکس

فرو رفتن دهان نیزه‌ای ماهی باراکودا در گردن ماهیگیر عسلویه‌ای+عکس

حفاظت از ترامپ در آسمان +عکس

حاشیه عیادت روحانی از رئیس بنیاد شهید +عکس

با خوردن این سوپ ویروس کرونا می‌گیرید +عکس

بدل ایرانی دیوید بکهام هم پیدا شد+عکس

بازگشت پروازهای عبوری به آسمان ایران +عکس

خودروی پانصد میلیون تومانی در خیابان‌های تهران +عکس

اسپند دود کردن برای حسن روحانی +عکس

لژیونر ایرانی به خاطر ویروس کرونا قرنطینه شد +عکس

شیرین پنجه طلا بازداشت شد +عکس

درخواست خجالت آور عروس از مهمانان عروسی+عکس

داماد نامزد دموکرات آمریکا در فیلم مجید مجیدی

حرکت زیبای ارتش در روز‌های آخر امدادرسانی +عکس

عیادت روحانی از رئیس بنیاد شهید +عکس