کد خبر: 48068
ف
علت نزول‌ آیه‌ اکمال در تمام روایات شیعی، اعلان ولایت علی(ع) است
در تمام روایات شیعی، اعم از روایاتی که دلالت بر نزول آیه اکمال در عرفه و یا دلالت بر نزول آن در غدیر دارد، علت نزول‌ آیه‌ «اعلان ولایت امام علی(ع)» است.

به گزارش ثریا حجت الاسلام وحید واحد جوان مدیرگروه اخلاق و منابع اسلامی دانشگاه تهران به مناسبت عید غدیر؛ عید ولایت در یادداشتی به بحثی درباره آیه اکمال پرداخته است:

«الْیَوْمَ یَئِسَ الَّذینَ کَفَرُوا مِنْ دینِکُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتی‏ وَ رَضیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دینا»(مائده/ ۳)

امروز، کافران از (زوال) دین شما، مأیوس شدند بنا بر این، از آنها نترسید! و از (مخالفت) من بترسید! امروز، دین شما را کامل کردم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم و اسلام را به عنوان دین (جاودان) شما پذیرفتم.

علمای ‏شیعه و سنی در مسائلی پیرامون آیه اکمال، اتفاق نظر دارند و در مواردی اختلاف دیدگاه دارند. نقطه اصلی اختلاف آنان در تفسیر این آیه در دو امر: زمان نزول و علت نزول آیه است.

شیعه و سنی در پاره ‌ای از نقاط مؤثر در تفسیر آیه اتفاق نظر دارند:

۱. سوره مائده‌ در زمره‌ آخرین سوره‌ها و به اجماع فریقین‌ مدنی‌ است‌ و آیه اکمال به حساب استثناها نیست (که از سوره دیگری در سوره مائده قرار گرفته باشد)، بلکه از آیه اکمال می ‌توان‌ استفاده‌ کرد که سوره مائده آخرین سوره نازل شده است‌.

۲. بدون‌ شک و تردید، آیه اکمال در حجة الوداع نازل شده است.

۳. فقره «الیوم یئس الذین کفروا... رضیت لکم الاسلام دیناً» در آیه‌ سوم‌ سوره‌ مائده، از بقیه اجزای همین آیه که درباره حکم خوردنیهاست، جداست‌ و ارتباطی به ماقبل و مابعد خود ندارد. به‌ همین دلیل، شیعه و سنی پیوسته از این فقره جداگانه بحث کرده‌ اند و در روایات معصومان، صحابه و تابعین نیز به‌ طور مستقل آمده است.

مراد از واژه «الیوم» در این‌ آیه‌، بنابه‌ قول اکثر مفسران و ادله روایی، دوره زمانی نیست (مانند اینکه گفته‌ می ‌شود: کنت شاباً بالامس وعُدت الیوم شیخاً) آن‌گونه که فخر رازی و بیضاوی احتمال‌ می‌ دهند بلکه‌ مراد از آن یک روز خاص و به تعبیر ادبی الف و لام آن برای عهد حضوری‌ است‌. این‌ واژه در این آیه دو بار تکرار شده و هر دو اشاره به‌ یک‌ روز دارد، نه آنکه دو روز مدنظر آیه شریفه باشد.

 قرآن درباره این روز خاص اوصافی‌ را بیان می‌ کند که عبارت‌اند از: « یئس الذین کفروا من دینکم»، «اکملت لکم‌ دینکم‌»، «اتممت علیکم نعمتی»، «رضیت لکم الاسلام دیناً‌». چون‌ همه‌ این اوصاف مربوط به یک روز مشخص‌ است‌، باید با یکدیگر پیوند داشته باشند؛ بدین صورت که اکمال دین و اتمام نعمت‌، موجب‌ یأس کفار و خشنودی خدا از حاکمیت‌ دین اسلام‌ بر جامعه‌ بوده باشد. این روز با این‌ ویژگیهای‌ منحصر به فرد، باید روز حساس و نقطه عطفی در تاریخ اسلام به‌ شمار آید و در آن اتفاقی خاص رخ‌ داده باشد که موجب‌ ویژگیهای‌ چهارگانه مذکور شود.

در مصادر شیعه و سنی تنها دو دسته روایت درباره زمان نزول این آیه وجود دارد:

۱. نزول آن در حجةالوداع در عید غدیر خم

۲. نزول آن در حجة الوداع در روز عرفه

در مصادر اهل ‌سنت‌ با سند صحیح‌ و با چند طـریق‌، نزول‌ آیه در روز عرفه (در حجةالوداع) نقل شده است. در مصادر شیعی مانند کافی نیز این مطلب یافت می شود. 

روایات دلالت بر نزول آیه در روز غدیر در مصادر شیعی با سند صحیح و طرق متعدد نقل شده‌ اند.

در مصادر اهل ‌سنت نیز از صحابه‌ ای که شاهد نزول آیه بوده‌ اند، این احادیث روایت شده ‌اند. هر چند برخی از اهل‌ سنت‌ آنها را ضعیف دانسته و یا از مفتریات شیعه شناخته ‌اند. (البته این سخن اهل سنت، مبنای علمی ندارد؛ چون افرادی که در سلسله سند این روایات آمده‌ اند، از نظر رجال‌شناسان اهل‌سنت توثیق‌ شده ‌اند.)

برخی از علمای شیعه و سنی این احتمال را داده اند که آیه اکمال دو بار نازل شده است: یک بار در عرفه‌ و بار دیگر در غدیر و هر دو مرتبط به اعلان ولایت امام علی(علیه‌السلام) است. برخی نیز احتمال می ‌دهند روز نزول آیه، عرفه و روز ابلاغ آن در غدیر باشد.

اگر نتوان این دو دسته روایات را جمع کرد، احادیثی که از نزول آیه در عرفه حکایت می‌ کنند (به ویژه آن دسته احادیث که علت نزول را موردی غیر از ولایت امام‌ علی‌(علیه‌السلام) می‌ دانند) به دلیل ضعفهای متعدد درون‌متنی و برون‌متنی ساقط خواهند بود.

در متن روایاتی‌ که‌ در مصادر اهل ‌سنت از نزول این آیه در عرفه خبر می‌ دهد (به جز روایت خلیلی و حسکانی که ‌در آن علت نزول را ولایت امام علی(علیه‌السلام) می‌دانند) تصریحی به علت نزول‌ آیه‌ نشده‌ است؛ در آنها مشخص نشده چه حادثه ‌ای در عرفه اتفاق افتاد که موجب نزول این‌ آیه و اوصاف مذکور در آن شد. به همین دلیل، مشهور اهل‌سنت (که بر این باورند این آیه‌ در عرفه نازل شده) در جست‌وجوی علت نزول آن، وجوه متعددی را احتمال داده‌ اند. این وجوه از سوی مفسران شیعی نقد شده است.

در تمام روایات شیعی، اعم از روایاتی که دلالت بر نزول آیه در عرفه و یا دلالت بر نزول آن در غدیر دارد، علت نزول‌ آیه‌ «اعلان ولایت امام علی(ع)» است.

در متن روایاتی که نزول آیه را در غیر عرفه می ‌داند و از شاهدان نزول این آیه یعنی صحابه پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) رسیده است‌، درباره‌ علت نزول این آیه تنها دو امر ذکر شده است: امر نخست «تطهیر خانه خدا از لوث وجود مشرکان» است که از ابن‌ عباس نقل شده است؛ امر دیگر «ولایت امام علی(علیه‌السلام)» است که از امام علی(علیه‌السلام)، ابوسعید خدری، زید بن‌ ارقم، ابن‌ عباس و ابوهریره‌ حکایت‌ شده‌ است.

با بررسی ادله و شواهد شیعه و سنی، به نظر ما قطعی است که این آیه در ولایت امام علی علیه السلام است و اقوال دیگر، مخدوش و مردود است.

اهمیت ولایت امام علی(علیه السلام)

آیه تبلیغ و آیه اکمال، تأثیر عمیقی در معنای «مولی» در حدیث متواتر «من کنت‌ مولاه‌ فعلی مولاه» دارد؛ آنچه باید ابلاغ می شد به صورتی که اگر نمی شد، رسالت پیامبر انجام نمی شد، و آنچه موجب اکمال دین، اتمام نعمت و یأس کفار از دین‌ شد، تنها دوستی و محبت امام علی(علیه‌السلام) نبود، بلکه اعلان رسمی زعامت و امامت علی بن ابیطالب(علیه‌السلام) در دین و اسلام و مرجعیت و ولایت او در عقاید و اخلاق و احکام و همه شئون فردی و اجتماعی دین بود.

در واقع، آنچه از این آیه می فهمیم این است که اسلامی که کامل است و مورد رضایت خداست مرتبط با ولایت‌ امام علی(علیه‌السلام) است؛ « ...و رضیت لکم الاسلام‌ دیناً‌...».

برای مطالعه بیشتر به کتب تفسیر شیعه و سنی و مخصوصا به کتاب شریف «تفسیر تطبیقی آیات ولایت، نوشته استاد نجارزادگان» مراجعه شود.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

نجات مادر باردار بستان آبادی از محاصره برف +عکس

تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران +جزئیات

گردو برای سلامت باکتری‌های روده و قلب مفید است

دیدار وزیر آموزش و پرورش با نخست وزیر سوریه

ورزش می‌تواند داروی مناسبی برای سرماخوردگی باشد

مواد شیمیایی کرم‌های ضدآفتاب جذب بدن می‌شود

یک سوم بیماران مصروع مقاوم به درمان هستند

ویندوز ۷ برای دولت آلمان هزینه تراشید

با دو میراث تمدنی اسلامی و شیعی می‌توانیم با تمدن غرب تعامل کنیم

تمدن نوین اسلامی باید از گذرگاه عامه مردم عبور کند

مستضعفان چگونه می توانند تمدن نوین بیافرینند؟

خانه‌های رنگی اراک +عکس

کله پاچه ارزان شد

عکس دسته‌جمعی پوتین با خانواده نتانیاهو

تغییر مجری یک برنامه تلویزیونی +عکس

سفر رهبر انقلاب به پاکستان +عکس

واکنش ایران به تهدید آمریکا درباره ترور سردار قاآنی

داماد نامزد دموکرات آمریکا در فیلم مجید مجیدی

تخت جمشید سفیدپوش شد +عکس

حاشیه عیادت روحانی از رئیس بنیاد شهید +عکس

تصاویری هولناک از وضعیت چین پس از ابتلا به کرونا +عکس

دستگیری خواننده لس آنجلسی در تهران +عکس

در این دو نقطه از جاده چالوس توقف نکنید!

کشور در امن ترین زمان خود است/ آیین نامه ها تولید را مختل نکند

برنامه‌های قرآن و عترت وزارت آموزش و پرورش در ایام الله دهه فجر

عیادت روحانی از رئیس بنیاد شهید +عکس

تولید ادبیات علمی در زمینه تمدن نوین اسلامی سرعت پیدا کرده است

آسمان بهمن میزبان چه رویدادهای نجومی است

موافقت با بهره برداری ۲۴ مرکز آموزش مهارتی و حرفه‌ای علوم پزشکی

زمان ثبت نام پذیرفته شدگان فراگیر دانشگاه پیام نور اعلام شد

احراز هویت ۸۰۰ متخلف علمی و ارسال مشخصات به دانشگاه‌ها

آمریکا سردار قاآنی را هم به ترور تهدید کرد

ایران قوی بدون اقتصاد قوی امکان‌پذیر نیست

بهاره رهنما در کنار مردم سیستان و بلوچستان + عکس

سرقت خودرو با این وسایل ساده +عکس

درخواست خجالت آور عروس از مهمانان عروسی+عکس

زنده ماندن معجزه آسای پسر ۱۵ ساله تهرانی +عکس

مجری معروف و خواب عجیبش +عکس

مراقبت پسر مبتلا به ناتوانی ذهنی از مادر پیرش! +عکس

نگهبان و زندانی در دوره قاجار +عکس

آدم‌کشی به بهانه انگشتر یادگاری! +عکس

دردسر گوشی تلفن همراه برای مرد جوان +عکس

تصویری متفاوت از سام درخشانی +عکس

پوستر سایت رهبر انقلاب درباره مذاکره با آمریکا +عکس

پرواز‌های فرودگاه مهرآباد برقرار است +عکس

حرکت زیبای ارتش در روز‌های آخر امدادرسانی +عکس

تهران برفی‌ در دوره ناصرالدین شاه +عکس

جراحی زیبایی این پیرزن را به دختر ۱۵ ساله تبدیل کرد +عکس

درخواست خانواده سردار سلیمانی درباره جوان بازداشت‌شده

آمادگی وزارت علوم برای همکاری با پژوهشگاه و مراکز قرآنی دانشگاهی

استفتائات جدید بهمن‌ماه منتشر شد

کروم بوک‌های با صفحه کلید مقاوم جدید اچ پی برای مدارس

درخواست چین برای گسترش روابط علمی با دانشگاه علامه

برای نخستین بار؛ نقشه‌برداری از نمای بیرونی سیاه‌چاله

مریخ‌نورد بعدی ناسا یکی از این ۹ نام را دریافت می‌کند

لیزرهایی کوچک‌تر از سلول‌های قرمز خون ساخته شدند

قدیمی‌ترین محل برخورد شهاب سنگ با زمین کشف شد

ماهواره تحقیقاتی ظفر در برنامه پرتاب قرار می‌گیرد

آزمون دستیاری فوق تخصصی پزشکی فردا برگزار می‌شود

مهلت ثبت نام در آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس تمدید شد

قیمت دلار سر مقاومتی متوقف شد

بازار سکه و طلا مسیر عوض کرد +جزئیات

اولین وزیر دفاع زن در جهان عرب +عکس

اعلام ۸ کلان پروژه سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی

ماهواره ظفر قبل از دهه فجر به مدار می‌رود/ دو نسخه از ماهواره داریم

برنامه‌های گوگل برای کاهش اعتیاد به موبایل

استفاده از سرمایه‌های راکد برای وام‌های دانشجویی و کسب و کار

نگهداری آثار و برکات شهید قاسم سلیمانی وظیفه ماست

حفاظت از ترامپ در آسمان +عکس

زمان پرداخت یارانه جاماندگان کمک معیشتی +جزئیات

رانندگان ماشین خواب تاکسی‌های اینترنتی پایتخت +عکس

مرگ دردناک شیر‌های گرسنه در باغ وحش +عکس

میدان مغناطیسی زمین در گذشته قوی‌تر بوده است

ساخت قاب گوشی ضدباکتری با فناوری چاپ ۳ بعدی

۴۵ ژن مرتبط با نابینایی شناسایی شد

ترور فرمانده بسیج دارخوین شادگان در منزلش +عکس

پیام جالب یک مزرعه دار درباره ترامپ! +عکس

پای اجنّه به جشنواره فیلم فجر باز شد +عکس

دستگیری عامل تخریب تصویر سردار سلیمانی

ترانه علیدوستی با قرار کفالت آزاد شد

نقشه ایران در شبکه سه صدای همه را درآورد +عکس

غایب بزرگ نمازجمعه تهران +عکس

تصویر عروسی زوج جانباخته هواپیمای اوکراینی بنر شد +عکس

ترور فرمانده بسیج دارخوین شادگان در منزلش +عکس

ابتلای رضا پهلوی به یک بیماری کُشنده؟

زیرنویس متفاوت شبکه خبر از سخنان خجالت آور ترامپ +عکس

جایزه نماینده کهنوج برای سَر ترامپ، جهانی شد +عکس

قسط اول انتقام سپاه از آمریکا +عکس

جواد رضویان تکذیب کرد +عکس

کراوات جان‌باخته هواپیمای اوکراینی سانسور شد +عکس

تهران برفی‌ در دوره ناصرالدین شاه +عکس

افسر راهور با معرفت در شب برفی ارومیه+عکس

پوستر سایت رهبر انقلاب درباره مذاکره با آمریکا +عکس

واژگونی مرگبار اتوبوس در ساوه +عکس

قیمت سکه مسیر عوض کرد +جزئیات

تخت جمشید سفیدپوش شد +عکس

آمریکا چطور یک بمب اتم را گم کرد؟ +عکس

جنجال کفش‌های لاکچری وزیر در نماز جمعه +عکس

رفتار باورنکردنی اردک با ماهی‌ها +عکس

فرو رفتن دهان نیزه‌ای ماهی باراکودا در گردن ماهیگیر عسلویه‌ای+عکس

حفاظت از ترامپ در آسمان +عکس

حاشیه عیادت روحانی از رئیس بنیاد شهید +عکس

بدل ایرانی دیوید بکهام هم پیدا شد+عکس

بازگشت پروازهای عبوری به آسمان ایران +عکس

خودروی پانصد میلیون تومانی در خیابان‌های تهران +عکس

اسپند دود کردن برای حسن روحانی +عکس

دیگه نمی‌کشم، مغزم ترکید! +عکس

شیرین پنجه طلا بازداشت شد +عکس

درخواست خجالت آور عروس از مهمانان عروسی+عکس

حرکت زیبای ارتش در روز‌های آخر امدادرسانی +عکس