کد خبر: 48068
ف
علت نزول‌ آیه‌ اکمال در تمام روایات شیعی، اعلان ولایت علی(ع) است
در تمام روایات شیعی، اعم از روایاتی که دلالت بر نزول آیه اکمال در عرفه و یا دلالت بر نزول آن در غدیر دارد، علت نزول‌ آیه‌ «اعلان ولایت امام علی(ع)» است.

به گزارش ثریا حجت الاسلام وحید واحد جوان مدیرگروه اخلاق و منابع اسلامی دانشگاه تهران به مناسبت عید غدیر؛ عید ولایت در یادداشتی به بحثی درباره آیه اکمال پرداخته است:

«الْیَوْمَ یَئِسَ الَّذینَ کَفَرُوا مِنْ دینِکُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتی‏ وَ رَضیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دینا»(مائده/ ۳)

امروز، کافران از (زوال) دین شما، مأیوس شدند بنا بر این، از آنها نترسید! و از (مخالفت) من بترسید! امروز، دین شما را کامل کردم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم و اسلام را به عنوان دین (جاودان) شما پذیرفتم.

علمای ‏شیعه و سنی در مسائلی پیرامون آیه اکمال، اتفاق نظر دارند و در مواردی اختلاف دیدگاه دارند. نقطه اصلی اختلاف آنان در تفسیر این آیه در دو امر: زمان نزول و علت نزول آیه است.

شیعه و سنی در پاره ‌ای از نقاط مؤثر در تفسیر آیه اتفاق نظر دارند:

۱. سوره مائده‌ در زمره‌ آخرین سوره‌ها و به اجماع فریقین‌ مدنی‌ است‌ و آیه اکمال به حساب استثناها نیست (که از سوره دیگری در سوره مائده قرار گرفته باشد)، بلکه از آیه اکمال می ‌توان‌ استفاده‌ کرد که سوره مائده آخرین سوره نازل شده است‌.

۲. بدون‌ شک و تردید، آیه اکمال در حجة الوداع نازل شده است.

۳. فقره «الیوم یئس الذین کفروا... رضیت لکم الاسلام دیناً» در آیه‌ سوم‌ سوره‌ مائده، از بقیه اجزای همین آیه که درباره حکم خوردنیهاست، جداست‌ و ارتباطی به ماقبل و مابعد خود ندارد. به‌ همین دلیل، شیعه و سنی پیوسته از این فقره جداگانه بحث کرده‌ اند و در روایات معصومان، صحابه و تابعین نیز به‌ طور مستقل آمده است.

مراد از واژه «الیوم» در این‌ آیه‌، بنابه‌ قول اکثر مفسران و ادله روایی، دوره زمانی نیست (مانند اینکه گفته‌ می ‌شود: کنت شاباً بالامس وعُدت الیوم شیخاً) آن‌گونه که فخر رازی و بیضاوی احتمال‌ می‌ دهند بلکه‌ مراد از آن یک روز خاص و به تعبیر ادبی الف و لام آن برای عهد حضوری‌ است‌. این‌ واژه در این آیه دو بار تکرار شده و هر دو اشاره به‌ یک‌ روز دارد، نه آنکه دو روز مدنظر آیه شریفه باشد.

 قرآن درباره این روز خاص اوصافی‌ را بیان می‌ کند که عبارت‌اند از: « یئس الذین کفروا من دینکم»، «اکملت لکم‌ دینکم‌»، «اتممت علیکم نعمتی»، «رضیت لکم الاسلام دیناً‌». چون‌ همه‌ این اوصاف مربوط به یک روز مشخص‌ است‌، باید با یکدیگر پیوند داشته باشند؛ بدین صورت که اکمال دین و اتمام نعمت‌، موجب‌ یأس کفار و خشنودی خدا از حاکمیت‌ دین اسلام‌ بر جامعه‌ بوده باشد. این روز با این‌ ویژگیهای‌ منحصر به فرد، باید روز حساس و نقطه عطفی در تاریخ اسلام به‌ شمار آید و در آن اتفاقی خاص رخ‌ داده باشد که موجب‌ ویژگیهای‌ چهارگانه مذکور شود.

در مصادر شیعه و سنی تنها دو دسته روایت درباره زمان نزول این آیه وجود دارد:

۱. نزول آن در حجةالوداع در عید غدیر خم

۲. نزول آن در حجة الوداع در روز عرفه

در مصادر اهل ‌سنت‌ با سند صحیح‌ و با چند طـریق‌، نزول‌ آیه در روز عرفه (در حجةالوداع) نقل شده است. در مصادر شیعی مانند کافی نیز این مطلب یافت می شود. 

روایات دلالت بر نزول آیه در روز غدیر در مصادر شیعی با سند صحیح و طرق متعدد نقل شده‌ اند.

در مصادر اهل ‌سنت نیز از صحابه‌ ای که شاهد نزول آیه بوده‌ اند، این احادیث روایت شده ‌اند. هر چند برخی از اهل‌ سنت‌ آنها را ضعیف دانسته و یا از مفتریات شیعه شناخته ‌اند. (البته این سخن اهل سنت، مبنای علمی ندارد؛ چون افرادی که در سلسله سند این روایات آمده‌ اند، از نظر رجال‌شناسان اهل‌سنت توثیق‌ شده ‌اند.)

برخی از علمای شیعه و سنی این احتمال را داده اند که آیه اکمال دو بار نازل شده است: یک بار در عرفه‌ و بار دیگر در غدیر و هر دو مرتبط به اعلان ولایت امام علی(علیه‌السلام) است. برخی نیز احتمال می ‌دهند روز نزول آیه، عرفه و روز ابلاغ آن در غدیر باشد.

اگر نتوان این دو دسته روایات را جمع کرد، احادیثی که از نزول آیه در عرفه حکایت می‌ کنند (به ویژه آن دسته احادیث که علت نزول را موردی غیر از ولایت امام‌ علی‌(علیه‌السلام) می‌ دانند) به دلیل ضعفهای متعدد درون‌متنی و برون‌متنی ساقط خواهند بود.

در متن روایاتی‌ که‌ در مصادر اهل ‌سنت از نزول این آیه در عرفه خبر می‌ دهد (به جز روایت خلیلی و حسکانی که ‌در آن علت نزول را ولایت امام علی(علیه‌السلام) می‌دانند) تصریحی به علت نزول‌ آیه‌ نشده‌ است؛ در آنها مشخص نشده چه حادثه ‌ای در عرفه اتفاق افتاد که موجب نزول این‌ آیه و اوصاف مذکور در آن شد. به همین دلیل، مشهور اهل‌سنت (که بر این باورند این آیه‌ در عرفه نازل شده) در جست‌وجوی علت نزول آن، وجوه متعددی را احتمال داده‌ اند. این وجوه از سوی مفسران شیعی نقد شده است.

در تمام روایات شیعی، اعم از روایاتی که دلالت بر نزول آیه در عرفه و یا دلالت بر نزول آن در غدیر دارد، علت نزول‌ آیه‌ «اعلان ولایت امام علی(ع)» است.

در متن روایاتی که نزول آیه را در غیر عرفه می ‌داند و از شاهدان نزول این آیه یعنی صحابه پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) رسیده است‌، درباره‌ علت نزول این آیه تنها دو امر ذکر شده است: امر نخست «تطهیر خانه خدا از لوث وجود مشرکان» است که از ابن‌ عباس نقل شده است؛ امر دیگر «ولایت امام علی(علیه‌السلام)» است که از امام علی(علیه‌السلام)، ابوسعید خدری، زید بن‌ ارقم، ابن‌ عباس و ابوهریره‌ حکایت‌ شده‌ است.

با بررسی ادله و شواهد شیعه و سنی، به نظر ما قطعی است که این آیه در ولایت امام علی علیه السلام است و اقوال دیگر، مخدوش و مردود است.

اهمیت ولایت امام علی(علیه السلام)

آیه تبلیغ و آیه اکمال، تأثیر عمیقی در معنای «مولی» در حدیث متواتر «من کنت‌ مولاه‌ فعلی مولاه» دارد؛ آنچه باید ابلاغ می شد به صورتی که اگر نمی شد، رسالت پیامبر انجام نمی شد، و آنچه موجب اکمال دین، اتمام نعمت و یأس کفار از دین‌ شد، تنها دوستی و محبت امام علی(علیه‌السلام) نبود، بلکه اعلان رسمی زعامت و امامت علی بن ابیطالب(علیه‌السلام) در دین و اسلام و مرجعیت و ولایت او در عقاید و اخلاق و احکام و همه شئون فردی و اجتماعی دین بود.

در واقع، آنچه از این آیه می فهمیم این است که اسلامی که کامل است و مورد رضایت خداست مرتبط با ولایت‌ امام علی(علیه‌السلام) است؛ « ...و رضیت لکم الاسلام‌ دیناً‌...».

برای مطالعه بیشتر به کتب تفسیر شیعه و سنی و مخصوصا به کتاب شریف «تفسیر تطبیقی آیات ولایت، نوشته استاد نجارزادگان» مراجعه شود.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

شهردار تهران زیر تیغ جراحی رفت + عکس

رونمایی از فراری F8 اسپایدر، هیجان در هوای آزاد + تصاویر

بیش از ۴ هزار نفر در آزمون ارشد گروه پزشکی سال ۹۸ قبول شدند

مقطع ارشد و دانشگاههای غیردولتی بیشترین آمار تقلب علمی را دارند

نتایج آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی اعلام شد

مدل ۱۵ اینچی لپ تاپ سرفیس در راه است

تصاویر جدید از موبایل آینده گوگل منتشر شد

جاسوسی از افراد با سوءاستفاده از سیم کارت

ال جی تبلت ۱۰.۱ اینچی می سازد

آشنایی با ایرادات رایج دسته موتور خودرو +تصاویر

۱۵میلیارد دلار به صندوق اینستکس از سوی اروپایی‌ها در ۳ قسط واریز می‌شود

تلاش برای برگزاری شورای عالی آموزش ‌و پرورش با ریاست رئیس‌جمهور

رمزارز تلگرام تا ۳۱ اکتبر می‌آید!

فعالیت قارچ گونه موسسات بی هویت با عنوان « سامانه ثبت نام فراگیر پیام نور»

برترین تصاویر نجومی سال ۲۰۱۹ مشخص شدند

هنوز نتوانسته‌ایم منطق امام حسین(ع) را معرفی کنیم

شیرین کردن آب با کمک یک تکه پارچه!

مدل حکمرانی در دانشگاه باید تغییر کند

پمپئو با شکست در "فشار حداکثری" به "دروغ حداکثری" روی آورده است

مقابله با عوامل مخل اخلاق و معنویت در دانشگاه‌ها

دامن ملانیا ترامپ سوژه شد +عکس

پنجشنبه آخرین فرصت ثبت نام در رشته‌های بدون کنکور سال ۹۸

صدور احکام «معلم تمام وقت» از اول مهر

اعلام زمان آموزش در هر کلاس درس؛ حجم کتب درسی زیاد نیست

شرط بکارگیری معلم در مدارس ابتدایی غیردولتی اعلام شد

راه‌اندازی ۲۲ خط سرویس مدرسه در پایتخت

ابلاغ دستورالعمل طرح «مدرسه میزبان» / ارسال تجهیزات ورزشی به مدارس

ثبت نام ٨ میلیون دانش‌آموز در مدارس ابتدایی

تشویق دانش‌آموزان به انجام تکالیف به‌صورت الکترونیک

کاهش قابل توجه قیمت سکه +جزئیات

رابطه خوب لژیونر ایرانی با پسر زیدان

اینستاگرام صفحه دختر سردار سلیمانی را بست +عکس

شهاب حسینی در نقش شمس تبریزی بازی می‌کند

ثبت‌نام بیش از ۱.۵ میلیون کلاس اولی در مدارس

تحریم هکرهای کره‌شمالی دست و پای آنها را نمی‌بندد!

در باب انحصاری که نشان قدرت شد!

حقایقی درباره معروف‌ترین سرقت‌های اطلاعاتی جهان

رئیس جمهور برای آغاز مراسم سال تحصیلی به دانشگاه تهران می‌رود

با متخلفان علمی برخورد جدی می‌کنیم/ آخرین وضعیت دانشمند بازداشتی در آمریکا

ایجاد اکوسیستم نوآوری از ایده تا تجاری‌سازی محصول در دانشگاه آزاد

ثبت عکس رنگی از دومین دنباله‌دار بین ستاره‌ای

نشست روسای دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی آغاز به کار کرد

۲۰ اثر منتخب سومین دوره کتاب سال عاشورا تجلیل می‌شوند

دستگاه جنین‌یاب دیجیتالی تولید شد/ قابلیت نمایش عکس رنگی جنین

نتایج نهایی آزمون دکتری وزارت بهداشت فردا اعلام می‌شود

نسبت فرهنگ عاشورا با فرهنگ توسعه

حیرت دانشمندان از کشف اختاپوسی عجیب در عمق اقیانوس

سرنشینان بعدی ایستگاه فضایی بین‌المللی در تدارک سفر به فضا

رونمایی از یک برف‌روب خودران فرودگاهی

محققان ایرانی لباس خواب هوشمند ابداع کردند

عفونت مالاریا ریسک نارسایی قلبی را افزایش می‌دهد

ترک سیگار خطر سرطان مثانه در زنان را کاهش می‌دهد

وصیت ویژه یک گدا به فرزندانش! +عکس

کاهش ۱۴ درصدی قیمت بلیت هواپیما +جزئیات

واکنش سیدجلال حسینی به اشتباه عجیب علیفر

خمیازه جغد را تا به حال دیده بودید؟ +عکس

سلفی کارگران معدن با مارک ویلموتس +عکس

پراید ورژن آفرود در خیابان‌های اصفهان +عکس

برانکو از الاهلی اخراج شد +عکس

علیرضا فغانی و دخترش قبل از ترک‌ ایران +عکس

متلک به مدیرعامل استقلال! +عکس

باغبان جدید کاخ سفید را ببینید! +عکس

آقای بازیگر و لبخند همیشگی‌اش +عکس

علی دایی رقیب جدید رونالدو و مسی شد! +عکس

بولتون این شکلی به خانه برگشت! +عکس

فرهاد مجیدی تماشاگر تقابل قلعه‌نویی و نکونام +عکس

بیرانوند و تراکتور محروم شدند

حذف یارانه نقدی یک میلیون و ۴۰۰ هزار خانواده +جزئیات

علیفر از گزارشگری محروم شد

گرگ ایرانی در آمریکا کولاک کرد

قدرت استتار زنان اوتیسمی

چگونه بدون گوگل پلی‌استور، اپلیکیشن دانلود کنیم؟

کدام گوشی‌های شیائومی به اندروید ۱۰ آپدیت می‌شوند؟

حمایت هزار میلیارد تومانی وزارت دفاع از شرکت‌های دانش بنیان برای سال 98

حق امتیاز دستگاه تاشوی مایکروسافت منتشر شد

جزئیات ثبت نام پذیرفته شدگان کنکور ۹۸ اعلام شد

بررسی و نقد نگره قرآن­‌شناختی مجتهد شبستری

پیشتازی دختران در قبولی دانشگاه ها/ بیشترین قبولی در علوم تجربی

حذف پذیرش دانشجو در یک موسسه آموزش عالی غیرانتفاعی دیگر

عواقب سهل انگاری در تعویض به موقع تسمه تایم +تصاویر

سوناتا ۳۵ میلیون و سانتافه ۴۰۰میلیون ارزان شد +جدول

آرامگاه بی‌بی مریم بختیاری که قهرمان سریال بانوی سردار شد +عکس

شادی جالب تیم استرالیا در تهران +عکس

علیفر از گزارشگری محروم شد

حذف یارانه نقدی یک میلیون و ۴۰۰ هزار خانواده +جزئیات

زمان پخش سریال پرطرفدار اعلام شد +عکس

فرمانده نیروی زمینی سپاه روز عاشورا کجا بود؟ +عکس

مهران غفوریان و امیر نوری در هیات مداح معروف +عکس

قیمت پراید کاهش یافت/ تیبا ۴۹ میلیون تومان شد

مقایسه تعداد تعطیلات در ایران و سایر کشور‌ها +جدول

این هیئت هر شب دیزی نذری می‌دهد +عکس

نمایی زیبا از نماز ظهر عاشورا در کربلا +عکس

کاهش قابل توجه نرخ سکه +جزئیات

حمید گودرزی در مراسم پخت نذری +عکس

لحظه زیبای طلوع آفتاب در کربلا +عکس

آخرین تصویر از جان بولتون هنگام اخراج از کاخ سفید! +عکس

بوریس جانسون در کنار کلاس اولی‌ها +عکس

بولتون این شکلی به خانه برگشت! +عکس

خانم مجری در حال غواصی کردن +عکس

پورشه روکش طلا با پلاک ایران + عکس

واکنش AFC به پیروزی ایران مقابل هنگ کنگ +عکس

مقتدی صدر در کنار رهبر انقلاب در شام غریبان +عکس

نامه کوتاه استعفای جان بولتون +عکس

بازیگوشی این راکون کار دستش داد +عکس

توقف تولید شب‌نشینی مهران مدیری با شکایت صداوسیما

پراید ورژن آفرود در خیابان‌های اصفهان +عکس

حامد همایون و پازل بند در هیئت مداح معروف +عکس

آقای بازیگر و پدر مشهورش در هیئت عزاداری +عکس

علیرضا فغانی و دخترش قبل از ترک‌ ایران +عکس

شوماخر پس از ۶ سال از کما بیرون آمد