کد خبر: 51693
ف
رسالت ادبیات در میانه جنگ وصلح چیست؟
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: ادبیات می تواند از طریق تقویت تخیل در کاهش روحیه جنگ طلبی در انسانها و تقویت صلح نقش برجسته ای را بازی کند.

به گزارش ثریا نشست «زیستن در میانه جنگ و صلح» در سالن اندیشه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد. زهرا پارساپورعضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در این نشست درباره موضوع «ادبیات پایداری در میانه جنگ وصلح» سخنرانی کرد. متن این سخنرانی در ادامه می آید؛

جنگ شوم ترین پدیده است که از آغاز خلقت در داستانهای اساطیری و روایات ادیان دیده می شود. نبرد هابیل و قابیل/ خیر و شر/ نور و ظلمت/ ضحاک و جمشید/ آدم و شیطان دیده می شود. جنگ در روایتهای آخر الزمان هم حضور دارد، در روایتی  نهایت به پیروزی خیر می انجامد . نبرد سفیانی در قرقیسیا و نبردی که در آرماگدون روی می دهد و بعد از آن منجی ظهور می کند و قیامت برپا می شود

 جنگ موجب سقوط تمدنهای بسیار باشکوه و بزرگ شده است. تمدنهایی که اگر ادامه پیدا می کردند حیات بشر سرنوشت دیگری داشت. امروز حجم قابل توجهی از اقتصاد جهان را به تولید و خرید سلاحهای جنگی و دفاعی اختصاص دارد. امروز حجم گسترده ای از انسانها در سایه جنگ یا در زیر جنگ زندگی می کنند. این واقعیتهایی است که همه می دانیم اما ادبیات در این میانه چه موضعی دارد؟

ما می توانیم به جنگ نگاه های مختلفی داشته باشیم که مبتنی بر آن آثار ادبی و شاهکارهایی هم شکل گرفته. مثلا نگاه عارفانه که در مولوی دیده می شود. نگاه حماسی که در فردوسی هست . نگاه عاشقانه که در گوشه هایی از آثار نظامی هست. اما من در این فرصت کوتاه به خود پدیده جنگ در آثار ادبی فارغ از تفسیر و رویکرد خاص می پردازمو می خواهم به یک تغییر و تحول اساسی که در تاریخ ادبیات ادبیات جنگ و پایداری در جهان اتفاق افتاد اشاره داشته باشم.

 در ادبیات سنتی، ما آثاری داریم که به نوعی به توصیف و گزارش نبردی تاریخی، اسطوره ای و یا تخیلی به نظم یا نثر پرداخته اند. حتی ژانرهای فرعی و اصلی به این موضوع اختصاص یافته اند.  ظفرنامه ها فتح نامه ها و جنگ نامه ها حمله نامه ها را ازین نوع می توان برشمرد. بخشی از این آثار را شاعران و کاتبانی می نوشتند و می سرودند که به نوعی وابستگی به فاتح و یا ممدوحی داشتند.گاه  آشکارا شاعران و کاتبان به توصیه خود پادشاهان و یا برای صله و خوش خدمتی به شرح جنگها و فتوحات می پرداختند .مثل ظفرنامه تیموری که نظام الدین شامی در اوایل قرن ۹ بنا به خواست و دستور مستقیم تیمور گورگانی نگارش یافته است. . بدیهی است گزارشی که آنها از جنگ ارائه می کنند به گونه ای است که به مدح و ستایش آن فرد ختم می شود.در این آثارجنگاوری جنگجویان و ادوات جنگی و حجم غنایم توصیف می شده است آنهم با نگاهی اغراق آمیز. گویی هر چه کشته ها و غنایم و اسرا و فراریان بیشتر باشند ممدوح شجاع تر، قابل ستایش تر بوده است. البته گاهی توجیهاتی برای این کشتار و کشور گشایی ها نیز صورت می گرفته است.

بعد از جنگهای جهانی، در ادبیات جنگ اتفاق تازه ای افتاد و آن این بود که کسانی که در جنگها شرکت کردند حتی در نقش یک سرباز جزء وقتی از جنگ برگشتند خودشان قلم به دست گرفتند و از جنگ نوشتند. این نوشته ها ممکنست از لحاظ ادبی برجسته نباشد اما مهم اینست که برای مدح نوشته نشده از ترس نوشته نشده از دور نوشته نشده، از زبان یک فرمانده نامدار که نامش، تاجش در گرو جنگ است نوشته نشده، بلکه نویسنده نگاه و تجارب شخصی خود را از جنگ به شکل خاطرات می نویسد.همین طور رمانهایی که به دست همین افراد نوشته شد مبتنی بر همین تجربه تلخ بود. برای مثال در جبههٔ غرب خبری نیست اثر اریش ماریا رمارک، نویسندهٔ آلمانی  که در سال ۱۹۲۹ منتشر شد. در این اثر جنگ با همه زشتی و آثار مخرب ان با زاویه دید اول شخص از زبان یک نوجوانی که به جبهه رفته ظاهر می شود.

بعضی از رمانها از آثار مخرب جنگ بعد از جنگ سخن می گوید. برای نمونه رمان «تفنگت را زمین بگذار» اثر دالتون شخصیت اصلی این رمان سربازی آمریکایی است که در جریان جنگ جهانی اول، همة اعضای حیاتی بدن خود را از دست داده اما زنده مانده است و با زندگی! دست و پنجه نرم می کند.

هر چند در کنار این آثار،رمانها ، داستانها و اشعاری بود که در ادامه اتاقهای جنگ مروج جنگ بودند اما این آثار غالبا ارزش ادبی چندانی نداشتند و از لحاظ فرم ادبی به گونه ای نبودند که شاهکار محسوب شوند. سوالی که این جا مطرح می شود اینست که با وجود ارزشمند بودن جنگ در مقابل جنگ طلبان، رسالت ادبیات در این میانه چیست؟ به نظر می رسد ادبیات می تواند از طریق تقویت تخیل در کاهش روحیه جنگ طلبی در انسانها و تقویت صلح نقش برجسته ای را بازی کند.

هاناآرنت فیسوف و تاریخ نگار آلمانی از جریان هولوکاست جان سالم به در برده و برای تحقیق در مورد نگاه جنایتکاران به جنایتشان در دادگاه آیشمن که حدود ۴۰۰ هزار نفر را می کشد شرکت می کند و کتاب آیشمن در اورشلیم (ابتذال شر) را می نویسد. او می گوید آیشمن احساسی از جنایت خودش نداشت به دو دلیل این کار را انجام وظیفه در سلسله مراتب نظامی میدانست و دوم ضعف تخیل  می داند. او درک و احساسی نسبت به حال مقتولان نداشت. به عبارت دیگر از درک دیگری ناتوان بود.

نقش ادبیات در حقیقت تقویت قوه تخیل است. شاهکار های جهانی در باره جنگ چنین رسالتی را بر دوش گرفته اند. آثاری که در زمان جنگ به منظور تشجیع و تحریک مردان به جنگ نوشته یا سروده می شوند هر چند در جای خود متناسب با نوع جنگ می توانند با ارزش باشند اما رسالت ادبیات از بین بردن روحیه تجاوز و درک دیگری است که در آن صورت دفاع مقدس نیازی نخواهد بود. هر چند همانطور که در آغاز گفته شد تصور چنین زمانی ممکن نیست.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

برنج و شکر چرا گران شد؟

توصیه‌های تغذیه‌ای همزمان با بازگشایی رستوران‌ها

ونزوئلا پول بنزین ایران را چگونه می‌دهد؟

عذرخواهی مجری خانم صداوسیما از مردم قم

چطور دو واتساپ روی یک گوشی داشته باشیم؟

انتقال مالکیت گوشی دست‌دوم را فراموش نکنید

برخورد کهکشانی ممکن است باعث ایجاد منظومه شمسی شده باشد

جدول زمانی آموزش تلویزیونی پنجشنبه ۸ خرداد اعلام شد

دانشگاه‌ها و مدارس خوزستان همچنان تعطیل خواهد بود

تاثیر افزودن ادویه‌ها به وعده غذایی در کاهش التهاب

تولید تست ۳۰ ثانیه‌ای تشخیص کرونا در کشور

فشارخون بالا در هنگام ورزش کردن نشانه بیماری قلبی است

آلاینده‌های زیست محیطی موجب تغییر میکروبیوم‌های روده می‌شوند

ارتباط رژیم غذایی سرشار از لبنیات و کاهش ریسک دیابت و فشارخون

مرگ زن کپرنشین کرمانشاهی دردسرساز شد

استوری گذاشتن آقای نماینده در مجلس+عکس

گزینه نهایی ریاست مجلس مشخص شد

ابتلای ۴۲ کارگر نوکیا به کرونا در هند

الگوریتم‌های فیس بوک به تفرقه انگیزی دامن می‌زنند

فشار نمایندگان مجلس و مسئولان استانی برای اجرای آمایش آموزش عالی

طرح‌های ۸گانه آمایش آموزش عالی ظرف ۵ سال اجرا می‌شود

امتحانات پایان ترم دانشگاه خواجه نصیر غیرحضوری شد

خسارت ۳ میلیارد دلاری کرونا به دانشگاه‌های استرالیا

آشتی علوم انسانی و علوم پزشکی در مبارزه ایران با کرونا

خودکشی یک جوان از ساختمان وزارت کار+عکس

واکنش علی ضیا به زلزله امروز تهران +عکس

اطلاعات تازه فاش شده از قتل رومینا

بوسیدن پرچم ایران توسط فرمانده نفتکش فورچین+عکس

مادر رومینا اطلاعات جدیدی درباره قتل دخترش داد

استقرار ۳۰۰ شرکت دانش‌بنیان در مرکز نوآوری دانشگاه امیرکبیر

آخرین تصمیم برای دانشجویان خوابگاهی دانشگاه علوم پزشکی یزد

تنها دانشجویان دارای واحد عملی اسکان خوابگاهی دارند

محل زلزله امروز در تهران +عکس

وزیر علوم درگذشت عضو هیئت علمی دانشگاه کردستان را تسلیت گفت

امتحانات دانشگاه علوم پزشکی مشهد به صورت حضوری برگزار می‌شود

سیدحسن خمینی در صحن مجلس +عکس

بورس بالاخره سبزپوش شد

قیمت سکه ۷ خرداد ۱۳۹۹ به ۷ میلیون و ۳۵۰ هزار تومان رسید

کاهش فشارخون ریسک ابتلا به زوال عقل را کم می‌کند

دارویی که از آلودگی به اچ.آی.وی جلوگیری می‌کند

زندگی در شرایط قرمز مشهد +عکس

استوری عجیب پسری که با رومینا فرار کرد+عکس

اینستاگرام‌گردی این نماینده روی صندلی مجلس+عکس

باغ ارم شیراز بعد از سه ماه باز شد+عکس

نماینده مجلس در حال تماشای لایو اینستاگرام+عکس

تفاوت سهام عدالت ۵۳۰ هزار تومانی با ۴۹۰ هزار تومانی چیست؟

هجوم دلالان برای ثبت‌ نام خودرو

سانسور مو‌های رومینا در این روزنامه+عکس

طرح حمایتی استارت آپ‌های آسیب دیده از کرونا رونمایی می‌شود

لپ تاپ جدید اچ پی با عمر باتری ۲۹ ساعت

توئیتر صحت توئیت‌های ترامپ را زیر سوال برد

تعویق امتحانات نهایی یا اجرای پروتکل‌های سختگیرانه؟

ابلاغ دستورالعمل مدیریت نگهداری و تعمیرات فضاهای آموزشی و ورزشی

هیئت دولت مصوبه نظام رتبه‌بندی معلمان را اصلاح کرد

آغاز ثبت نام آزمون دانشنامه دندانپزشکی از ۱۷ خرداد

طرح گفتمان نخبگان علوم انسانی با قوت بیشتر استمرار می‌یابد

چه کسانی از امتحانات الهی سربلند بیرون می‌آیند؟

آموزش مجازی به ۷۰۰ هزار دانشجوی دانشگاه آزاد

خواب عمیق ظریف هنگام سخنرانی روحانی+عکس

نمی‌خواهیم مجلس درتقنین ونظارت کوتاه بیاید/ وظیفه مجلس اجرایی نیست

حلق‌آویز کردن روباه‌ها در البرز+عکس

سوگندنامه نمایندگان مجلس+عکس

دستورالعمل جدید برای بازگشایی دانشگاه‌ها اعلام شد

قفل‌شکن آیفون لو رفت

رفتار زشت افسر آمریکایی در خیابان جنجالی شد+عکس

مجلس با نمایندگان فعال و پاکدست در رأس امور خواهد بود

معنادارترین تصویر افتتاحیه مجلس+عکس

جوان‌ترین و مسن‌ترین نماینده مجلس یازدهم+عکس

جای خالی نماینده‌ای که بر اثر کرونا از دنیا رفت+عکس

پای قالیباف به مجلس باز شد+عکس

استقبال گرم از نفتکش ایرانی در بندر ونزوئلا+عکس

دفن جنجالی این تاجر در قبرستان بقیع+عکس

بازیگر معروف پایتخت ازدواج کرد+عکس

جدیدترین تصویر از مهران مدیری و پسرش+عکس

تخم گذاری این پرنده در بدترین جای ممکن+عکس

این هندو ۸ ساعت خودش را وسط آتش دفن کرد+عکس

آخه چرا این کارو می‌کنید؟ +عکس

تصویرِ متفاوت رومینای ۱۴ ساله در این روزنامه+عکس

وسایلی که رهبر انقلاب از آن‌ها استفاده می‌کند+عکس

اقدام عجیب میرسلیم قبل از افتتاح مجلس

لباس روحانی تلویزیون خبرساز شد +عکس

توئیت محسن رضایی جنجالی شد+عکس

تمساح هیتلر از دنیا رفت+عکس

تصویر شوکه کننده از مهدکودک کره شمالی+عکس

معنادارترین تصویر افتتاحیه مجلس+عکس

صدیقه کیانفر درگذشت +علت فوت

واکنش این مرد در لحظه ورود به حرم امام رضا(ع)+عکس

محل دپوی خودروهای ایرانی لو رفت+عکس

تصاویر دلهره‌آور از بازگشایی حرم‌های مطهر +عکس

مهمان جنجالی امشب برنامه دورهمی+عکس

علت برگشت خوردن ۲۰۰ واگن هندوانه صادراتی به ترکیه

تصویری از مسافر شمال که همه را ناراحت کرد +عکس

آمار بسیار زیاد کرونا در این استان +جزئیات

اطلاعات تازه فاش شده از قتل رومینا

مقصر ۸۰ میلیونی شدن پراید پیدا شد

جسد رومینا به پزشکی قانونی منتقل شد+عکس

این افراد فردا برای فروش سهام عدالت خود به بانک بروند

علت خجالت آور خروج قطار مشهد از ریل+عکس

تصویری که فضای مجازی را شوکه کرد+عکس

تصویری که باعث خشم آمریکایی‌ها شد+عکس

سرنوشت دردناک این زرافه‌ بعد از ورود به ایران+عکس

بی‌خیال‌ترین مسافر شمال+عکس

از هواپیمای مسافربری پاکستان چیزی باقی نماند+عکس

عروس و داماد با فاصله چهل سانت +عکس

ترامپ برای اولین بار ماسک زد+عکس

گدایی با رعایت فاصله اجتماعی در خیابان+عکس

فوت ۱۱۲ نفر از طلاب و روحانیان +جزئیات

مشکل سانسوری باباطاهر عریان حل شد+عکس

حلق‌آویز کردن روباه‌ها در البرز+عکس

علی لاریجانی قبل از پایان ریاست+عکس