کد خبر: 51693
ف
رسالت ادبیات در میانه جنگ وصلح چیست؟
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: ادبیات می تواند از طریق تقویت تخیل در کاهش روحیه جنگ طلبی در انسانها و تقویت صلح نقش برجسته ای را بازی کند.

به گزارش ثریا نشست «زیستن در میانه جنگ و صلح» در سالن اندیشه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد. زهرا پارساپورعضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در این نشست درباره موضوع «ادبیات پایداری در میانه جنگ وصلح» سخنرانی کرد. متن این سخنرانی در ادامه می آید؛

جنگ شوم ترین پدیده است که از آغاز خلقت در داستانهای اساطیری و روایات ادیان دیده می شود. نبرد هابیل و قابیل/ خیر و شر/ نور و ظلمت/ ضحاک و جمشید/ آدم و شیطان دیده می شود. جنگ در روایتهای آخر الزمان هم حضور دارد، در روایتی  نهایت به پیروزی خیر می انجامد . نبرد سفیانی در قرقیسیا و نبردی که در آرماگدون روی می دهد و بعد از آن منجی ظهور می کند و قیامت برپا می شود

 جنگ موجب سقوط تمدنهای بسیار باشکوه و بزرگ شده است. تمدنهایی که اگر ادامه پیدا می کردند حیات بشر سرنوشت دیگری داشت. امروز حجم قابل توجهی از اقتصاد جهان را به تولید و خرید سلاحهای جنگی و دفاعی اختصاص دارد. امروز حجم گسترده ای از انسانها در سایه جنگ یا در زیر جنگ زندگی می کنند. این واقعیتهایی است که همه می دانیم اما ادبیات در این میانه چه موضعی دارد؟

ما می توانیم به جنگ نگاه های مختلفی داشته باشیم که مبتنی بر آن آثار ادبی و شاهکارهایی هم شکل گرفته. مثلا نگاه عارفانه که در مولوی دیده می شود. نگاه حماسی که در فردوسی هست . نگاه عاشقانه که در گوشه هایی از آثار نظامی هست. اما من در این فرصت کوتاه به خود پدیده جنگ در آثار ادبی فارغ از تفسیر و رویکرد خاص می پردازمو می خواهم به یک تغییر و تحول اساسی که در تاریخ ادبیات ادبیات جنگ و پایداری در جهان اتفاق افتاد اشاره داشته باشم.

 در ادبیات سنتی، ما آثاری داریم که به نوعی به توصیف و گزارش نبردی تاریخی، اسطوره ای و یا تخیلی به نظم یا نثر پرداخته اند. حتی ژانرهای فرعی و اصلی به این موضوع اختصاص یافته اند.  ظفرنامه ها فتح نامه ها و جنگ نامه ها حمله نامه ها را ازین نوع می توان برشمرد. بخشی از این آثار را شاعران و کاتبانی می نوشتند و می سرودند که به نوعی وابستگی به فاتح و یا ممدوحی داشتند.گاه  آشکارا شاعران و کاتبان به توصیه خود پادشاهان و یا برای صله و خوش خدمتی به شرح جنگها و فتوحات می پرداختند .مثل ظفرنامه تیموری که نظام الدین شامی در اوایل قرن ۹ بنا به خواست و دستور مستقیم تیمور گورگانی نگارش یافته است. . بدیهی است گزارشی که آنها از جنگ ارائه می کنند به گونه ای است که به مدح و ستایش آن فرد ختم می شود.در این آثارجنگاوری جنگجویان و ادوات جنگی و حجم غنایم توصیف می شده است آنهم با نگاهی اغراق آمیز. گویی هر چه کشته ها و غنایم و اسرا و فراریان بیشتر باشند ممدوح شجاع تر، قابل ستایش تر بوده است. البته گاهی توجیهاتی برای این کشتار و کشور گشایی ها نیز صورت می گرفته است.

بعد از جنگهای جهانی، در ادبیات جنگ اتفاق تازه ای افتاد و آن این بود که کسانی که در جنگها شرکت کردند حتی در نقش یک سرباز جزء وقتی از جنگ برگشتند خودشان قلم به دست گرفتند و از جنگ نوشتند. این نوشته ها ممکنست از لحاظ ادبی برجسته نباشد اما مهم اینست که برای مدح نوشته نشده از ترس نوشته نشده از دور نوشته نشده، از زبان یک فرمانده نامدار که نامش، تاجش در گرو جنگ است نوشته نشده، بلکه نویسنده نگاه و تجارب شخصی خود را از جنگ به شکل خاطرات می نویسد.همین طور رمانهایی که به دست همین افراد نوشته شد مبتنی بر همین تجربه تلخ بود. برای مثال در جبههٔ غرب خبری نیست اثر اریش ماریا رمارک، نویسندهٔ آلمانی  که در سال ۱۹۲۹ منتشر شد. در این اثر جنگ با همه زشتی و آثار مخرب ان با زاویه دید اول شخص از زبان یک نوجوانی که به جبهه رفته ظاهر می شود.

بعضی از رمانها از آثار مخرب جنگ بعد از جنگ سخن می گوید. برای نمونه رمان «تفنگت را زمین بگذار» اثر دالتون شخصیت اصلی این رمان سربازی آمریکایی است که در جریان جنگ جهانی اول، همة اعضای حیاتی بدن خود را از دست داده اما زنده مانده است و با زندگی! دست و پنجه نرم می کند.

هر چند در کنار این آثار،رمانها ، داستانها و اشعاری بود که در ادامه اتاقهای جنگ مروج جنگ بودند اما این آثار غالبا ارزش ادبی چندانی نداشتند و از لحاظ فرم ادبی به گونه ای نبودند که شاهکار محسوب شوند. سوالی که این جا مطرح می شود اینست که با وجود ارزشمند بودن جنگ در مقابل جنگ طلبان، رسالت ادبیات در این میانه چیست؟ به نظر می رسد ادبیات می تواند از طریق تقویت تخیل در کاهش روحیه جنگ طلبی در انسانها و تقویت صلح نقش برجسته ای را بازی کند.

هاناآرنت فیسوف و تاریخ نگار آلمانی از جریان هولوکاست جان سالم به در برده و برای تحقیق در مورد نگاه جنایتکاران به جنایتشان در دادگاه آیشمن که حدود ۴۰۰ هزار نفر را می کشد شرکت می کند و کتاب آیشمن در اورشلیم (ابتذال شر) را می نویسد. او می گوید آیشمن احساسی از جنایت خودش نداشت به دو دلیل این کار را انجام وظیفه در سلسله مراتب نظامی میدانست و دوم ضعف تخیل  می داند. او درک و احساسی نسبت به حال مقتولان نداشت. به عبارت دیگر از درک دیگری ناتوان بود.

نقش ادبیات در حقیقت تقویت قوه تخیل است. شاهکار های جهانی در باره جنگ چنین رسالتی را بر دوش گرفته اند. آثاری که در زمان جنگ به منظور تشجیع و تحریک مردان به جنگ نوشته یا سروده می شوند هر چند در جای خود متناسب با نوع جنگ می توانند با ارزش باشند اما رسالت ادبیات از بین بردن روحیه تجاوز و درک دیگری است که در آن صورت دفاع مقدس نیازی نخواهد بود. هر چند همانطور که در آغاز گفته شد تصور چنین زمانی ممکن نیست.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

جلوگیری از انحصار آموزش زبان انگلیسی در دستور کار است

اولین عکس از بازیگر مشهور ترکیه‌ای همبازی شهاب حسینی +عکس

به من عاجز کمک کنید! +عکس

سلاح جدید معترضان در هنگ کنگ +عکس

برج آزادی، آبی رنگ شد +عکس

داروی محبوب درمان سرطان، باعث افزایش وزن و فشار خون می‌شود

کودکان هر روز کمتر ورزش می‌کنند

«آدم برفی فضایی»؛ نام دوردست‌ترین دنیا در فضا

مراسم افتتاحیه چهارمین دوره شهید احمدی روشن برگزار می‌شود

منابع آزمون المپیاد دانش آموزی زیست شناسی و جغرافیا

ایجاد بستر مناسب برای مشارکت والدین در فعالیت مدارس ضرورت دارد

نماز جماعت در بیش از ۷۲ هزار مدرسه کشور اقامه می‌شود

۳۲۰۰ معلم جذب آموزش و پرورش استان سیستان و بلوچستان می‌شوند

آموزش و پرورش ما جز کشورهای دارای نقشه راه مبنایی و نظری مدون است

جزئیات تکمیل ظرفیت کارشناسی ناپیوسته و کاردانی نظام جدید اعلام شد

بررسی‌ها درباره تغییر رشته ۱۳۴ نفر با امتیاز هیئت علمی ادامه دارد

آغاز تکمیل ظرفیت رشته‌های بدون کنکور از ۲۸ آبان/ ارائه مهلت ۲ ماهه

بررسی مدل ۲۰۲۰ بی‌ام‌و ۷۵۰ آی: پرچمدار لوکس آلمانی

هیچ نهادی نمی‌تواند مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی را نقض کند

کشتی در برخورد با صخره واژگون شد +عکس

بهترین عکس سال ۲۰۱۹ انتخاب شد

نمایندگان وزیر آموزش‌ و پرورش وارد استان خوزستان شدند

زمان رسیدگی به شکایات مشترکان خدمات ارتباطی کاهش یافت

۴۵ هزار گوشی موبایل به بدافزار Xhelper آلوده شدند

تسلا در آلمان «گیگافکتوری» احداث می‌کند

محصولات زیستی ایرانی به بازارهای جهانی وارد شدند

جدایی ادبیات و ایدئولوژی یک تعهد زدایی نظام سرمایه داری است

بهترین راه از بین بردن اجساد حیوانات آزمایشگاهی

نشست روز جهانی فلسفه با موضوع «آزاداندیشی» برگزار می‌شود

دوردست ترین شی آسمانی نامگذاری شد

کمیته رسیدگی به مطالبات اجتماعی حوزه آموزش پزشکی تشکیل شد

سهمیه ویژه تندیس فداکاری برای دانشجویان امدادرسان در سیل

افزایش اشتغال دانش‌آموختگان نسبت به سال ۹۷

افزایش مشارکت و فعالیت اعضای هیات علمی در حوزه ارتباط با صنعت

سنوات دانشجویان در مقطع کارشناسی افزایش یافت

تعداد واحدهای درسی دوره دکتری دانشگاه آزاد مشخص شد

دستمزد میلیونی تسترهای غذا در اینستاگرام +عکس

قیمت وام مسکن چقدر افزایش یافت؟

تصاویر ناراحت کننده آلودگی هوای تهران +عکس

خانه پدری دوباره رفع توقیف شد

جدیدترین آمار اشتغال در ۹ دانشگاه کشور/ دانشگاه‌های رکوردار اشتغال

دفترچه تکمیل ظرفیت کنکور کارشناسی ارشد امروز منتشر می‌شود

افزایش هزینه ثبت نام کنکورها پس از تصویب هیات دولت نهایی می‌شود

امنیت انتخابات خط قرمز پلیس است/ در حفظ امانت، تعارف نداریم

ایران از همه توان خود برای ایجاد گفتگو در منطقه استفاده می‌کند

محسن تنابنده در نقش قاتل عنکبوتی در کنار ساره بیات +عکس

ستاره فراری با سرعت حرکت ۳ میلیون مایل بر ساعت کشف شد

آندوسکوپی سه بعدی ساخته می‌شود

مسواکی که در ۵۰ ثانیه دندان ها را تمیز می‌کند

بانداژی که روی زخم اسپری می‌شود

۲۶۰۰ دانش آموز اوتیسم تحت پوشش آموزش و پرورش استثنایی هستند

دیدار وزیر آموزش وپرورش با اعضای فراکسیون قرآن و عترت

کنکور مانع مهم در مسیر کسب مهارت‌های دینی دانش آموزان است

نشست تخصصی «حکمت اربعین» برگزار شد

تأثیر وحدت اسلامی بر هم افزایی فکری و علمی جهان اسلام

بدافزار اندرویدی «ضدفیشینگ» جعلی شناسایی شد

ارسال ۱میلیون و ۲۰۰هزار شکایت از خدمات ارزش افزوده به قوه‌ قضاییه

کارمندان هواوی برای مقابله با تحریم آمریکا پاداش می‌گیرند

نقشه سراسری کیفیت اینترنت طراحی شد

دانشجوی دانشگاه آزاد شاهرود در آفریقای جنوبی تجلیل شد

سندروم داون در کودکان منجر به آرتروز می شود

تاثیر پُرخوابی در ابتلا به دیابت و امراض قلبی

ارتباط آسیب نخاعی و افزایش خطر سکته مغزی

راهکارهای مقابله با آلودگی هوا/مایعات و غذای سبک مصرف شود

حسام منظور در کنار بازیگر زن ترکیه‌ای +عکس

هدیه‌ جالب اینستاگرام به مجری محجبه +عکس

پسر نسرین مقانلو هم بازیگر شد+عکس

زیبایی خیره کننده آبشار ویسادار گیلان +عکس

دو سه روز دیگه طاقت بیارید داره میاد! +عکس

پیش بینی رکورد زنی بارش سنگین برف تا ۲ متر +جزئیات

جشن تولد نیکی کریمی +عکس

پوریا پورسرخ در کنار علیرضا فغانی در استرالیا +عکس

وضعیت سرپل ذهاب، دوسال بعد از زلزله +عکس

طبیعتی رویایی در رشت +عکس

تغییر ظاهر نرگس محمدی بعد از سریال ستایش +عکس

خانم بازیگر همراه پسر و عروسش در یک مراسم +عکس

پشت نویسی خاص یک کامیون +عکس

جعل سند، معلم انگلیسی را به دردسر انداخت +عکس

ماجرای ازدواج مجری معروف با رئیس‌اش +عکس

جدیدترین واکنش‌ها به ماجرای چندهمسری! +عکس

وداع دردناک فلورا سام با مرحوم مجید اوجی +عکس

تغییر ظاهر نرگس محمدی بعد از سریال ستایش +عکس

پشت نویسی خاص یک کامیون +عکس

گدای شاسی بلند سوار لو رفت+عکس

مرد همیشه حاضر نماز جمعه تهران +عکس

تصویری دردناک از پدر داغدار پس از زلزله +عکس

همسر فلورا سام درگذشت +عکس

فرمانده سپاه مهمان یک مراسم عقد خاص+عکس

واکنش به دوشیدن شیر خر در تلویزیون! +عکس

پروانه‌ای که به شکل مار افعی درآمد+عکس

پست عاشقانه مجید اوجی برای فلورا سام قبل از مرگ +عکس

ماجرای ازدواج مجری معروف با رئیس‌اش +عکس

تل‌ آویو زیر باران موشک فلسطینی‌ها +عکس

۶ عضو خانواده در تصادف با مزدا در آتش سوختند +عکس

یارانه‌ کدام خانوارها تا پایان آبان قطع می‌شود؟

زمان پخش فصل دوم سریال پرطرفدار طنز اعلام شد

هنگامه قاضیانی در مراسم فارغ التحصیلی پسرش در ایرلند +عکس

کودکی حبیب سریال فوق لیسانسه‌ها +عکس

خفه کردن سگ‌ها در آب! عکس(+۱۶)

میزان خسارت زلزله در ترکمانچای +عکس

زلزله هم نمی‌تواند! +عکس

این خرچنگ دیشب ۵۲۹ میلیون تومان فروخته شد +عکس

دو سه روز دیگه طاقت بیارید داره میاد! +عکس

اقساط وام طرح ملی مسکن چقدر است؟ +جزئیات

به من عاجز کمک کنید! +عکس

راز ناگفته میترا حجار از ازدواجش لو رفت +عکس

مراسم عروسی در بیمارستان +عکس

خودروی جایگزین پراید با قیمت ۲۰ میلیون تومان!

سارا بهرامی در مهمانی شام جشنواره استرالیا +عکس

پاییز هزار رنگ همدان +عکس