کد خبر: 72466
ف
سرمایه‌داری حقیقتاً کیش و مذهب و خدای آن پول است
استاد فلسفه دانشگاه تهران گفت: سرمایه‌داری، واقعا یک نظام است و تفاوت آن با نظام سنتی خیلی زیاد است. سرمایه‌داری حقیقتاً یک کیش و مذهب است و خدای آن پول است.

به گزارش ثریا یازدهمین قسمت از برنامه رادیویی «در جستجوی معنا» با موضوع «عشق، تنهایی و معنای زندگی» با حضور امیرعباس علی‌زمانی دوشنبه ۲۴ شهریور از رادیو فرهنگ پخش شد.

امیرعباس علی‌زمانی در این برنامه گفت: این هفته قصد دارم درباره برخی سوءتفاهم‌ها صحبت کنم. جنون پول و غرق شدن در پول و خدایی کردن پول، انسان را از خود بیگانه می‌کند و انسان را تبدیل به ماشین تولید پول می‌کند. غرق در این مسئله شدن باعث می‌شود که انسان‌ها نتوانند از زندگی خود لذت ببرند. برخی تصور می‌کنند این حرف ما به این معناست که فقر برای زیستن بهتر است و فقر تنهایی را کم می‌کند. امام محمد غزالی می‌گوید فقر برای کافه مردم بهتر است که البته این نگاه صوفیانه است و اینجا منظور فقر صوفیانه است.

استاد فلسفه دانشگاه تهران افزود: فقر به همان میزان خطرناک است که غرق شدن در پول خطرناک است و یا شاید حتی بدتر. رابطه سرمایه‌داری و فقر شبیه رابطه کاپیتالیسم و سوسیالیسم در سخن شهید مطهری است که می‌گوید مانند دو لبه یک قیچی عمل می‌کنند. فقر نیز انسان را دچار از خود بیگانگی می‌کند. انسان فقیر وقتی برای اندیشیدن ندارد، نمی‌تواند عشق بورزد و فقر روابط اجتماعی سالم را از بین می‌برد. بنابراین قصد ما ستایش فقر نیست. حضرت علی (ع) در نهج‌البلاغه می‌گوید: فقر زبان انسان را بند می‌آورد و باعث می‌شود انسان زیرک نتواند حرف بزند. با وجود فاصله طبقاتی انسان‌ها نمی‌توانند هم‌دل و هم‌زبان باشند. با وجود درجه‌ای از استغنا و هویت، انسان‌ها می‌توانند شکوفایی داشته باشند.

وی ادامه داد: فقر کوبنده وجود انسان است. در جلسات گذشته عرض کردم که فقر از عوامل ایجاد تنهایی است. پول و سرمایه متفاوت است. سرمایه در راه تولید به کار می‌رود و در ایجاد رشد اقتصادی رابطه ایجابی دارد. این کار یک امر انسانی و زیبا است و نشانه آفرینش است و دوستی‌ها را بیشتر می‌کند. فقر انسان را در چشم زن و بچه سرافکنده می‌کند و عزت‌نفس انسان را نابود می‌کند. بنابراین وقتی پول را نقد می‌کنیم به معنای دفاع از فقر نیست. آدام اسمیت می‌گوید سرمایه باید در خدمت تولید قرار بگیرد. درست برعکس آنچه که امروز در جامعه خودمان شاهد هستیم. کسی که کار و اشتغال می‌آفریند در پرتوی نوعی خلاقیت و شکوفایی است و از خوشحالی دیگران او نیز خوشحال می‌شود.

علی‌زمانی اضافه کرد: نکته دیگر این است که درباره پول حتی به معنی سنتی‌اش هم به خودی خود نمی‌توانیم بگوییم ارزش یا ضد ارزش است. پول یک ارزش اقتصادی است. سوال اینجاست که پول از کجا می‌آید و ما با آن می‌خواهیم چه کنیم؟ ما این بحث را داریم از زاویه معنای زندگی مطرح می‌کنیم. ارسطو ۳ فضیلت جسمی، فکری و بیرونی را بر می‌شمارد. بدون سرمایه و بدون پول امکان ندارد به خوشبختی برسیم. پول در ارتباط با معنای زندگی شرط لازم است و یکی از ارزش‌هاست و نه همه ارزش‌ها. وقتی همه ارزش‌ها به پای این ارزش فدا می‌شوند زندگی بی‌معنا می‌شود.

وی سپس گفت: این ابزار باید در جهت آرامش، رفاه مردم، رسیدن به حقیقت و علم باشد. اگر این ارزش ابزاری به غایت تبدیل شود خطرناک است. خود پول خطرناک نیست و نسبتی که ما با آن برقرار می‌کنیم مهم است. آیا ما پول را به خدمت می‌گیریم یا او ما را؟ در دنیای امروز پول است که انسان را به خدمت گرفته است. ارزش‌های ابزاری ارزشمندند اما ما را به غایت می‌رسانند. پول هم همین‌طور است. مثلاً می‌گوئیم پول می‌خواهم که درس بخوانم، سفر بروم، ماشین بخرم. این‌ها را برای آرامش می‌خواهم و آرامش را برای تفکر و زندگی سالم انسانی و عبادت و تعالی می‌خواهم تا از سرمایه عمرم درست استفاده کنم.

علی‌زمانی اظهار کرد: انسان‌های اولیه را برخی به مرفه‌های اولیه تعبیر کرده‌اند چون خیلی از دغدغه‌های امروز را نداشته‌اند و چند روز یک‌بار به شکار می‌رفتند چون تأمین بودند. مناسبات دنیای مدرن بر مبنای پول است. درس خواندن، رفتن به جایی و هر کاری در جهان جدید به پول نیاز دارد. وقتی می‌گوئیم پول ارزش ذاتی ندارد به این معنا نیست که اصلاً ارزش ندارد. حتی چیزهای دیگر مانند قدرت یا علم هم می‌توانند این‌طور باشند. علم می‌تواند در خدمت فحشاء و یا در خدمت سعادت انسان به کار رود. باید ارزش پول را به اندازه خودش برایش قائل باشیم. امیرالمؤمنین فردی که دنیا را لعن می‌کرد را نکوهش کرد و به او گفت که دنیا معبر است و به همین دلیل اهمیت دارد. گاهی می‌شنویم فلان دارو به قیمت بسیار گزافی فروش می‌رود. این روحیه بسیار خطرناک است که به هر چیزی نگاه مبتنی بر بیزینس داشته باشیم. متأسفانه بشر دارد به این سو پیش می‌رود.

وی یادآور شد: پول، طلا، نقره و دارایی در دوران ماقبل مدرن هم وجود داشته است. پول و پول داشتن همواره برای بشر مهم بوده و همیشه جاذبه داشته است؛ مخصوصاً طلا و فلزات گران‌بها. مالکیت نیز همواره مهم بوده است. قرآن می‌گوید: «زُیِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَالْبَنِینَ وَالْقَنَاطِیرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَیْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالأَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ذَلِکَ مَتَاعُ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا». می‌گوید این‌ها برای انسان زینت داده شده است. در جای دیگر می‌فرماید: «الَّذِینَ یَکْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا یُنْفِقُونَهَا فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِیمٍ».

علی‌زمانی افزود: یادی از دکتر شهیدی کنم که خدا رحمت‌شان کند و در زمینه‌های مختلف واقعاً زحمت کشیدند. یک بار از ایشان پرسیدم چرا بعد از مرگ پیامبر (ص) این حوادث اتفاق افتاد؟ ایشان گفتند بحث طلا، پول و سکه و فتوحات بعد از پیامبر (ص) پیش آمد و کشورگشایی و به دست آوردن ثروت به مقدار زیادی اتفاق افتاد و این مسئله همه را عوض کرد. تا حدی که این تعبیر به کار برده شده است که «ارتد الناس بعد النبی الا ثلاثه»: همه مردم مرتد شدند به جز ۳ نفر.

وی در ادامه سخنانش گفت: نکته مهم تفاوت دنیای مدرن با قبل این است که پول عالَم ساخته و کانون تعلقات انسان قرار گرفته است. یک زمانی مردم تعلقات مختلف داشتند اما وقتی پول کانون تعلقات انسان قرار می‌گیرد خیلی خطرناک است. مفهوم بانک، وام و اعتبار مربوط به این دوره است. در برخی شهرهای کوچک تعداد زیادی بانک می‌بینیم و شاهد هستیم بهترین ساختمان‌ها متعلق به بانک‌هاست. در قوانین بانکداری وام‌دهی بارها می‌تواند تکرار شود. اما در واقعیت این چیزی شبیه به تقلب است در عین حالی که تقلب نیست. این همان اعتبار است و این اعتبار است که دنیای جدید ما را ساخته است.

علی‌زمانی سپس عنوان کرد: سرمایه‌داری، واقعاً یک نظام است و تفاوت آن با نظام سنتی خیلی زیاد است. سرمایه‌داری حقیقتاً یک کیش و مذهب است و خدای آن پول است. نظام سرمایه‌داری به ما می‌گوید بچه‌مان را چگونه تربیت کنیم و چگونه رفتار کنیم و بایدها و نبایدهای ما را تعیین می‌کند. در نگاه نظام سرمایه‌داری طمع چیز خوبی تلقی می‌شود و ثروتمندان طمع‌کارترین انسان‌ها هستند. دوره لشکرکشی‌های مستقیم و عینی از بین رفته است. امروز می‌گویند دانش، ورزش و همه چیز باید در جهت تولید سرمایه باشد. یوتیلیتاریانیسم فلسفه اخلاق متناسب با این مسیر است. این نظام دولت‌ها را جابه‌جا می‌کند و تفکرها را عوض می‌کند و این خیلی خطرناک است.

وی در پایان گفت: در مجموع پول شرط لازم برای خوشبختی است. مقدار پول وقتی افزایش پیدا کند نمودار خوشبختی بالا می‌رود اما از جای دیگر این نمودار در مسیر مستقیم حرکت می‌کند. پول خوشبختی نمی‌آورد اما برای خوشبختی باید پول‌دار باشیم. خیلی از پول‌دارها که همه نوع امکاناتی دارند می‌بینیم به افسردگی و خودکشی می‌رسند. بنابراین مسئله اصلی در درون انسان است و ما به چیزهای بسیار زیادی برای آرامش درونی نیاز داریم.

برنامه رادیویی «در جستجوی معنا» با موضوع «عشق، تنهایی و معنای زندگی» کاری از گروه اجتماعی رادیو فرهنگ با اجرای یاسر هدایتی و به تهیه‌کنندگی محمدرضا حاج‌حیدری است که دوشنبه هر هفته ساعت ۲۱ از رادیو فرهنگ (موج FM ردیف ۱۰۶) پخش می‌شود. گفتنی است این برنامه به صورت تصویری از سایت رادیو فرهنگ و اپلیکیشن ایران صدا قابل تماشاست.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

ظریف دفتر یادبود شیخ احمد الصباح را امضاء کرد +عکس

تصاویر شوکه کننده از آسمان+عکس

پرداخت پول به سبک جدید+عکس

برخورد با اوباش تهران در طرح رعد+عکس

وسیله عجیب در مو‌های ترامپ +عکس

دخالت خارجی در ماجرای ارمنستان و آذربایجان اوضاع را پیچیده می‌کند

سبک جدیدی از استخر پارتی در ایران! +عکس

حمایت ویژه از سرباز وطن! +عکس

پرداخت پنج میلیون تومان برای نشستن داخل پورشه ! +عکس

توضیحات جهرمی درباره «شاد»/اینترنت رایگان اساتید۱۵مهر فعال می‌شود

تحقیقات کرونا در ایران با فقر حمایت مواجه است

تمامی صفحات کتابهای درسی «بارکد»دار می شوند

بلاتکلیفی از کودکستان تا دبستان؛ متولی آموزش‌وپرورش کودکان کیست؟

اضطراب قابل یادگیری است/والدین و معلمان اضطراب را منتقل نکنند اضطراب قابل یادگیری است/والدین و معلمان اضطراب را منتقل نکنند

چین شهر هوشمند «ضد کرونا» می‌سازد

مجری معروف و خواهرش در کنار هم +عکس

پاندمی کرونا و صنعت خودروی جهان

نمودار شاخص بورس سینوسی شد/ رفت و برگشت ۱۱ هزار واحدی

رونمایی از گوشی نسل پنجم جدید و تاشوی موتورولا

امیر جدید کویت کیست؟/ تداوم نقش میانجی‌گرایانه در دوره «شیخ نواف»

لباس جنجالی بازیگر ایرانی+عکس

حرکت مرد خوزستانی همه را شوکه کرد+عکس

همسر سابق ریحانه پارسا در کنار بازیگر زن جوان+عکس

سکه باز هم رکورد زد

امکان سقوط نرخ ارز وجود دارد؟

نگاه دولت به تولید داخلی است/ تولید و اقتصاد به مردم واگذار شود

تذکر نمایندگان به دولت برای اختصاص ودیعه مسکن به اقشار نیازمند

مرحله دوم آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۵ مهر برگزار می‌شود

برگزاری کلاس حضوری تا ۶ هفته در دانشگاه علامه

امیر جدید کویت سوگند یاد کرد+عکس

وضعیت دردناک ایران در آینده+عکس

این ۵ علامت در کودکان نشانه ابتلا به کرونا است

بیست و پنجمین المپیاد علمی دانشجویی ۲۵ مهر برگزار می‌شود

وضعیت ترامپ در نظرسنجی ها+عکس

نظر آمریکایی‌ها درباره مناظره ترامپ لو رفت +عکس

قیمت دلار نزولی شد/سکه به مرز ۱۴ میلیون تومان نزدیک شد

اولین واکنش روحانی به مناظره ترامپ

اولین تصویر از امیر جدید کویت+عکس

وضعیت ترامپ وقت مناظره خبرساز شد+عکس

تیپ دختر ترامپ سوژه شد+عکس

فروش تی شرت خفه شو مرد+عکس

مدل مو و لباس جنجالی آقای بازیگر +عکس

عکسی زیرخاکی از مجید مظفری

کار نامتعارف شهرام عبدلی در باغ وحش! +عکس

ژست عجیب دختران ترامپ در پشت صحنه مناظره +عکس

واکنش بازار طلا به مناظره ترامپ و بایدن

تصویری از بایدن و ترامپ در صحنه آخر مناظره

زمان پرداخت یارانه معیشتی مهرماه

وام مسکنی که مُسکِن هم نیست/ با چند سال پس انداز خانه‌دار شویم؟

تخلفات مالی و انضباطی در سیستم قبلی دانشگاه آزاد

اندروید 11 چه زمانی برای اسمارت‌فون‌های نوکیا عرضه می‌شود؟

ترامپ یا بایدن؛ کلید مناظره دست کیست؟ ترامپ یا بایدن؛ کلید مناظره دست کیست؟

میزان ماندگاری ویروس کرونا روی سطوح مختلف +عکس

یکی از جذاب ترین رنگ های پورشه باکستر در کشور! +عکس

بازگشت کوپن تورم زاست

عکسی ترسناک از شهر تهران!

رنو ساندرو جدید معرفی شد+ عکس

خبر خوش سازمان جهانی بهداشت درباره کرونا

لغو مصاحبه دکتری دانشگاه آزاد

انتخاب رشته ۵۳ درصد در کنکور ۹۹/ کرونا عامل کاهش انتخاب رشته نیست

هایدگر تفسیری بی‌بدیل و نو از «نقد عقل محض» کانت ارائه می‌دهد

آیت الله تسخیری اخلاق گفتگو را به خوبی می‌دانست

آمار انتخاب رشته کنندگان کنکور ۹۹ اعلام شد

بسته تشویقی آموزش و پرورش برای معلمان

پیش دبستانی اجباری برای کودکان آسیب دیده شنوایی/تدریس تلویزیونی ناشنوایان در روزهای جمعه

عوارض روانی ناشی از کرونا در سال های آینده بروز خواهد کرد

پاییز و زمستان سختی را در پیش داریم| بزرگترین آفت مبارزه با کرونا

واکسن کرونای کودکان دیرتر آماده می‌شود

پاسخ به ابهامات اینترنت رایگان اساتید و دانشگاهها

دورهمی خانم های بازیگر با ماسک! +عکس

خبری مخصوص مصرف کنندگان قلیان! +عکس

مقایسه صحن علنی مجلس با مترو تهران! +عکس

چه کسانی واکسن آنفلوآنزای رایگان می‌گیرند؟!

خانم های بدنساز در نمایشگاه تهران! +عکس

آخرین قیمت طلا و ارز ۹۹/۰۷/۰۸

محدودیت برای تراکنش‌های بانکی زیر ۱۸ ساله‌ها/ تراکنش غیرحضوری روزانه ۱۵ میلیون تومان شد

هنوز موردی از آنفلوانزا در کشور نداشته ایم

«رزم ‌حسینی» وزیر صمت شد

جنگ نظامی اساسا منتفی است/ سعادت ما در تعامل با دشمن نیست

تمدید ثبت نام و انتخاب رشته بدون آزمون های دانشگاه آزاد تا ۱۴ مهر

ژست عجیب دختران ترامپ در پشت صحنه مناظره +عکس

تصاویری که برای اولین بار از کره شمالی منتشر شد+عکس

بنر جنجالی شهرداری تبریز+عکس

پوشش مجری معروف زن خارج از رسانه ملی +عکس

تصویری از دزفول که اشک همه را در آورد+عکس

صحنه جنجالی در سریال ایرانی+عکس

عکسی ترسناک از شهر تهران!

رنو ساندرو جدید معرفی شد+ عکس

تصویری از مادر ایرانی که جهانی شد+عکس

دورهمی خانم های بازیگر با ماسک! +عکس

تصویر متفاوت از نوه کمتر شناخته شده امام (ره)+عکس

بورس در آستانه فروپاشی قرار گرفت؟

با دیدن این تصاویر شرمنده می‌شوید+عکس

وضعیت دردناک ایران در آینده+عکس

آمار تکان دهنده از میزان فقر در ایران

حرکت زشت در کوه دماوند+عکس

حمل خجالت آور بیمار در میبد +عکس

بازیگر بچه محل در ترکیه+عکس

خواننده معروف ایرانی کرونا گرفت+عکس

نشان جدید وزارت خارجه ایران جنجالی شد+عکس

پیشنهاد به روحانی برای استعفا

کنایه سنگین به عملکرد روحانی

یک ایرانی بهترین تک‌تیرانداز دنیا +عکس

مشکل بازار خودرو این طوری حل شد+عکس

حرکت عضو شورای شهر تهران جنجالی شد+عکس

تصویر ترامپ غوغا به پا کرد+عکس

فخر فروشی ترسناک ترامپ +عکس

یارانه میلیاردی برای لاکچری‌های تهران+عکس

حرکت معلم اردبیلی همه را متاثر کرد+عکس

نماینده مجلس: خانه ندارم؛ منزل فامیل می‌خوابم+عکس