به گزارش ثریا علامه حلی، فقیه و متکلم برجسته شیعه، نقشی بیبدیل در تشرف اولجایتو (سلطان محمد خدابنده)، هشتمین پادشاه سلسله ایلخانان مغول، به مذهب شیعه ایفا کرد. این واقعه که بین سالهای ۷۰۳ تا ۷۱۶ ه.ق و در دوران حکمرانی اولجایتو بر ایران رخ داد، نقطه عطفی در تاریخ مذهبی ایران به شمار میرود.
داستان از آنجا آغاز شد که اولجایتو، در پی خشم ناگهانی، همسر خود را سه طلاقه کرد. اما علاقه وافر به همسر، او را بهسرعت پشیمان ساخت. سلطان برای یافتن راهحلی جهت بازگشت همسرش، علمای سنی مذهب دربار را فراخواند. آنها متفقالقول اعلام کردند که تنها راه، ازدواج همسر سلطان با یک "محلّل" و سپس طلاق از اوست تا امکان ازدواج مجدد با سلطان فراهم شود.
این راهحل برای اولجایتو بسیار گران آمد و او با تعجب پرسید که چگونه در این یک مسئله، برخلاف سایر اختلافات فقهی، همگی اتفاق نظر دارند. در این میان، یکی از مشاوران از عالمی به نام علامه حلی یاد کرد که چنین طلاقی را باطل میداند. با وجود مخالفت شدید علمای سنی که علامه را "رافضی" و کمخرد میخواندند، سلطان دستور احضار او را صادر کرد.
مناظره تاریخی علامه حلی در دربار ایلخانی
با ورود علامه حلی به مجلس سلطان که مملو از علمای سنی بود، او بدون توجه به تشریفات مرسوم، نعلین خود را به دست گرفت، به همگان سلام کرد و مستقیماً کنار سلطان نشست. این رفتار، اعتراض علمای سنی را برانگیخت که آن را نشانهای از "سبکسری شیعیان" دانستند.
علامه در پاسخ به عدم سجده به سلطان، به سیره پیامبر اکرم (ص) و حرمت سجده بر غیر خدا استناد کرد. در مورد نشستن کنار سلطان، برابری انسانها و نبود جای دیگر را دلیل آورد. اما اوج زیرکی علامه حلی در پاسخ به چرایی آوردن نعلین به مجلس نمایان شد؛ او با طنزی گزنده گفت: "ترسیدم حَنَفیها کفشهایم را بدزدند، همانگونه که ابوحنیفه، نعلینِ رسول اکرم را دزدید!"
این سخن، فریاد اعتراض علمای حنفی را بلند کرد که ابوحنیفه صد سال پس از پیامبر به دنیا آمده است. علامه با عذرخواهی ظاهری، این "اشتباه" را به شافعی، سپس مالک و در نهایت احمد بن حنبل نسبت داد و هر بار با انکار و اعتراض علمای آن مذاهب مواجه شد که همگی تأکید داشتند رؤسای مذاهبشان پیامبر را درک نکردهاند.
در این لحظه، علامه حلی رو به اولجایتو کرده و گفت: "جناب سلطان! ملاحظه کردید که اینان اقرار کردند هیچ یک از رؤسای مذاهب چهارگانه اهل سنت، نه پیامبر (ص) و نه صحابه ایشان را دیدهاند. اما ما شیعیان، پیرو علی بن ابیطالب (ع) هستیم که جانِ پیامبر و پرورشیافته دامان او بود و بارها بهعنوان وصی و جانشین ایشان معرفی شد."
تأثیر مناظره و حکم طلاق از دیدگاه شیعه
سلطان ایلخانی که تحت تأثیر این مناظره و حقانیت استدلال علامه حلی قرار گرفته بود، نظر او را درباره طلاق خود جویا شد. علامه پرسید آیا طلاق در سه مجلس جداگانه و در حضور دو شاهد عادل جاری شده است؟ پاسخ منفی سلطان، منجر به اعلام بطلان طلاق از سوی علامه حلی به دلیل فقدان شرایط صحت طبق فقه شیعه شد.
این رویداد و کیاست علامه حلی، منجر به تشرف اولجایتو به مذهب شیعه گشت. پس از آن، سلطان محمد خدابنده دستور داد تا در سراسر قلمرو ایلخانان، خطبهها به نام ائمه دوازدهگانه (ع) خوانده شود، سکهها به نام ایشان ضرب گردد و نام مبارکشان بر در و دیوار مساجد و اماکن متبرکه نقش بندد. این اقدام اولجایتو، تأثیر عمیقی بر گسترش تشیع در ایران و مناطق تحت نفوذ ایلخانان گذاشت.
منابع:
اعیان الشیعه، علامه سید محسن امین
روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، علامه محمدتقی مجلسی (ره)
زائران با سامانه هوشمند «هم موکب» دغدغه اسکان ندارند
راهاندازی «بازوی طریق» سامانه هوشمند خدمات به زائران اربعین
مطالبه بزرگ امت اسلام در اربعین امسال خونخواهی قائد شهید است
مفاهیم نهجالبلاغه را در پیادهروی اربعین ترویج کنیم
چه افرادی بدون آنکه به کربلا بروند زائر اباعبدالله هستند؟
مایک لی بازنشسته میشود؛ بیماری نمیگذارد فیلم بسازم
خنیاگران خیام با «مهرگان» آمدند؛ شنیدن ظرافتهای موسیقی خراسان
«خورشید اربعین» در رادیو ورزش؛ همراهی با زائران در حماسه استقامت
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد
پیش ثبتنام ۸۱۰ هزار دانشآموز پایه هفتم
آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمترسانی به زائران اربعین است
روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز میکنند در کتاب «شاه است حسین»
پرچمهایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند
تصویر کمتر دیده شده از آیتالله سیدمجتبی خامنهای در نماز جمعه نصر
چالشهای عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ میدهد
جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
جزئیات آزمونهای دانشنامه و گواهینامه تخصصی پزشکی را اینجا بخوانید
اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر مسیر شغلی خود را طراحی میکنند
مدیر ارشد اوپن ای آی به این شبکه اجتماعی معتاد شده بود
متا تحقیق درباره خطرات اینستاگرام برای نوجوانان را نادیده گرفت
پرتاب ۵ هزار ماهواره آمازون برای بهبود کیفیت اینترنت در جهان
تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
«مردم نمایی» روایتی دیگر از ماجرای نیما تکیدو
حاج حسین ملک داراییهای فناپذیر را به میراثی تمدنی تبدیل کرد
پناهیان: بزرگترین تشییعهای تاریخ مربوط به امامین انقلاب است
جستجوی حقیقت در مهآلودگی ابطالپذیری پوپر/سطحینگری در علوم انسانی
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
تصویری از تابوت استاد مرحوم اکبر عبدی
پارادوکس در وقف، سودجویی ناشر و موزّع
فانتزی که به شاهنامه تکیه زده است/ احیای حماسه در ادبیات فانتزی ایران
رمان دینی باید افراد معاند و خاکستری را هم پای کتاب بنشاند
بعد از انفجار پیجرها، زندگی چگونه ادامه پیدا کرد؟
حافظه مکتوب ایران چگونه زنده میماند؟
بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی در فضای مجازی
صفحه رسمی سفارت آلمان در تهران شایعات تخلیه کارکنان این نمایندگی دیپلماتیک را تکذیب کرد
تصویری از برخاستن ستون دود در اربیل عراق
رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند
ترامپ انتقام جریمه گوگل را از اروپا می گیرد
خونخواهی رهبر شهید ادامه یک مطالبه تاریخی است؛ انتقام با بیشترین ضربه
اعلام دستمزد طراحان صحنه و لباس تئاتر در سال ۱۴۰۵
خالق فیلم معروف «ماسک» از دنیا رفت؛ جیم کری از همکاری با وی تشکر کرد
خداحافظ آقای عبدی؛ دلمان برایتان تنگ میشود
اعزام ۴۷۴ معلم برگزیده به مدارس خارج از کشور
وزیر آموزش و پرورش: کنکور به موقع برگزار میشود
کشف آنزیمی که میتواند پیری را معکوس کند
چت جی پی تی در سراسر جهان مختل شد
ثبت نام دانش آموختگان خارج از کشور در آزمون پیش کارورزی پزشکی آغاز شد
کلید اولیه آزمون دستیاری پزشکی امروز منتشر میشود
اتحادیه اروپا گوگل را ۸۹۰ میلیون یورو جریمه کرد
سیزدهمین پرتاب استارشیپ موفقیت آمیز بود
رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» آغاز بکار کرد
آغاز همکاری مشترک برای تدوین سند ملی صلاحیت حرفهای ICT
۳۵۰ پرونده دانشگاه پیامنور در دیوان عدالت اداری بررسی شد
ضرورت تدوین استانداردهای تازه برای خدمات پزشکی پیشرفته
تصمیمگیری درباره حضوری شدن دوره کارشناسی با شورای عالی امنیت ملی است
عزای عمومی برای مردی که خاطره مشترک میلیونها ایرانی بود
مرحله غیرمتمرکز المپیاد علمی دانشجویی کشور برگزار شد
آغاز حضوری سال تحصیلی جدید/آمادگی دانشگاهها برای سناریوهای مختلف
معیارهای جدید همترازی رشتههای دانشگاهی برای استخدام ابلاغ شد
پشتیبانی دکترتو تهران چگونه است؟
رقابت ۱۷ هزار داوطلب در پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی آغاز شد
تصویری از ابابیل ۳ در آسمان کویت
امنیت ایران با صلح تحمیلی معامله پذیر نیست
فروش بدون کارمزد خودرو در استانهای درگیر جنگ
کشف یک مولکول ناشناخته روی قمر زحل و پلوتو که دانشمندان توضیحی برای آن ندارند
جزئیات ترم تابستانی دانشگاه خوارزمی اعلام شد
دانشگاه صنعتی امیرکبیر در جایگاه سوم رتبه بندی بنیاد ملی نخبگان
تفاهم دانشگاه شهید بهشتی با بانک برای پرداخت تسهیلات مسکن
فرانسه شبکههای اجتماعی را برای کودکان ممنوع میکند
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند
کلید اولیه آزمون دستیاری پزشکی امروز منتشر میشود
ثبت نام دانش آموختگان خارج از کشور در آزمون پیش کارورزی پزشکی آغاز شد
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
تصویری از برخاستن ستون دود در اربیل عراق
اعزام ۴۷۴ معلم برگزیده به مدارس خارج از کشور
بعد از انفجار پیجرها، زندگی چگونه ادامه پیدا کرد؟
فانتزی که به شاهنامه تکیه زده است/ احیای حماسه در ادبیات فانتزی ایران
صفحه رسمی سفارت آلمان در تهران شایعات تخلیه کارکنان این نمایندگی دیپلماتیک را تکذیب کرد
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
کشف آنزیمی که میتواند پیری را معکوس کند
حافظه مکتوب ایران چگونه زنده میماند؟
رمان دینی باید افراد معاند و خاکستری را هم پای کتاب بنشاند
پارادوکس در وقف، سودجویی ناشر و موزّع
اعلام دستمزد طراحان صحنه و لباس تئاتر در سال ۱۴۰۵
رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» آغاز بکار کرد
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
ترامپ انتقام جریمه گوگل را از اروپا می گیرد
بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی در فضای مجازی
چت جی پی تی در سراسر جهان مختل شد
وزیر آموزش و پرورش: کنکور به موقع برگزار میشود
خداحافظ آقای عبدی؛ دلمان برایتان تنگ میشود
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
خالق فیلم معروف «ماسک» از دنیا رفت؛ جیم کری از همکاری با وی تشکر کرد
خونخواهی رهبر شهید ادامه یک مطالبه تاریخی است؛ انتقام با بیشترین ضربه
عزای عمومی برای مردی که خاطره مشترک میلیونها ایرانی بود
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.