به گزارش ثریا علامه حلی، فقیه و متکلم برجسته شیعه، نقشی بیبدیل در تشرف اولجایتو (سلطان محمد خدابنده)، هشتمین پادشاه سلسله ایلخانان مغول، به مذهب شیعه ایفا کرد. این واقعه که بین سالهای ۷۰۳ تا ۷۱۶ ه.ق و در دوران حکمرانی اولجایتو بر ایران رخ داد، نقطه عطفی در تاریخ مذهبی ایران به شمار میرود.
داستان از آنجا آغاز شد که اولجایتو، در پی خشم ناگهانی، همسر خود را سه طلاقه کرد. اما علاقه وافر به همسر، او را بهسرعت پشیمان ساخت. سلطان برای یافتن راهحلی جهت بازگشت همسرش، علمای سنی مذهب دربار را فراخواند. آنها متفقالقول اعلام کردند که تنها راه، ازدواج همسر سلطان با یک "محلّل" و سپس طلاق از اوست تا امکان ازدواج مجدد با سلطان فراهم شود.
این راهحل برای اولجایتو بسیار گران آمد و او با تعجب پرسید که چگونه در این یک مسئله، برخلاف سایر اختلافات فقهی، همگی اتفاق نظر دارند. در این میان، یکی از مشاوران از عالمی به نام علامه حلی یاد کرد که چنین طلاقی را باطل میداند. با وجود مخالفت شدید علمای سنی که علامه را "رافضی" و کمخرد میخواندند، سلطان دستور احضار او را صادر کرد.
مناظره تاریخی علامه حلی در دربار ایلخانی
با ورود علامه حلی به مجلس سلطان که مملو از علمای سنی بود، او بدون توجه به تشریفات مرسوم، نعلین خود را به دست گرفت، به همگان سلام کرد و مستقیماً کنار سلطان نشست. این رفتار، اعتراض علمای سنی را برانگیخت که آن را نشانهای از "سبکسری شیعیان" دانستند.
علامه در پاسخ به عدم سجده به سلطان، به سیره پیامبر اکرم (ص) و حرمت سجده بر غیر خدا استناد کرد. در مورد نشستن کنار سلطان، برابری انسانها و نبود جای دیگر را دلیل آورد. اما اوج زیرکی علامه حلی در پاسخ به چرایی آوردن نعلین به مجلس نمایان شد؛ او با طنزی گزنده گفت: "ترسیدم حَنَفیها کفشهایم را بدزدند، همانگونه که ابوحنیفه، نعلینِ رسول اکرم را دزدید!"
این سخن، فریاد اعتراض علمای حنفی را بلند کرد که ابوحنیفه صد سال پس از پیامبر به دنیا آمده است. علامه با عذرخواهی ظاهری، این "اشتباه" را به شافعی، سپس مالک و در نهایت احمد بن حنبل نسبت داد و هر بار با انکار و اعتراض علمای آن مذاهب مواجه شد که همگی تأکید داشتند رؤسای مذاهبشان پیامبر را درک نکردهاند.
در این لحظه، علامه حلی رو به اولجایتو کرده و گفت: "جناب سلطان! ملاحظه کردید که اینان اقرار کردند هیچ یک از رؤسای مذاهب چهارگانه اهل سنت، نه پیامبر (ص) و نه صحابه ایشان را دیدهاند. اما ما شیعیان، پیرو علی بن ابیطالب (ع) هستیم که جانِ پیامبر و پرورشیافته دامان او بود و بارها بهعنوان وصی و جانشین ایشان معرفی شد."
تأثیر مناظره و حکم طلاق از دیدگاه شیعه
سلطان ایلخانی که تحت تأثیر این مناظره و حقانیت استدلال علامه حلی قرار گرفته بود، نظر او را درباره طلاق خود جویا شد. علامه پرسید آیا طلاق در سه مجلس جداگانه و در حضور دو شاهد عادل جاری شده است؟ پاسخ منفی سلطان، منجر به اعلام بطلان طلاق از سوی علامه حلی به دلیل فقدان شرایط صحت طبق فقه شیعه شد.
این رویداد و کیاست علامه حلی، منجر به تشرف اولجایتو به مذهب شیعه گشت. پس از آن، سلطان محمد خدابنده دستور داد تا در سراسر قلمرو ایلخانان، خطبهها به نام ائمه دوازدهگانه (ع) خوانده شود، سکهها به نام ایشان ضرب گردد و نام مبارکشان بر در و دیوار مساجد و اماکن متبرکه نقش بندد. این اقدام اولجایتو، تأثیر عمیقی بر گسترش تشیع در ایران و مناطق تحت نفوذ ایلخانان گذاشت.
منابع:
اعیان الشیعه، علامه سید محسن امین
روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، علامه محمدتقی مجلسی (ره)
پرچم جمهوری اسلامی، محور وحدت و نماد ایستادگی در برابر بدخواهان است
ماه کاملِ امشب از تنگهٔ هرمز+عکس
مهلت ثبتنام آزمون اخذ پروانه وکالت مرکز وکلای قوه قضائیه تمدید شد
سهمیه بومی آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی سال ۱۴۰۵ اعلام شد
دانشگاه شریف در مسیر توسعه برق تجدیدپذیر؛ احداث و خرید نیروگاه
مهلت مجدد ثبتنام در آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ از امروز آغاز شد
اعلام تسهیلات ویژه برای برگزیدگان المپیاد علمی دانشجویی کشوری
اعلام نتایج اولیه کنکور سراسری ۱۴۰۵ در نیمه اول مهر
رقابت داوطلبان در سی و یکمین المپیاد علمی دانشجویی کشور آغاز شد
۱۰۹۶ میلیارد ریال به حساب اعضای صندوق ذخیره فرهنگیان واریز شد
استقلال آموزش و پرورش کالپوش؛ گامی در مسیر تحقق عدالت آموزشی
داخلیسازی صنعت نوشتافزار به بیش از ۸۵ درصد رسید
معرفی بستههای تربیت و یادگیری ارزیابی شده ویژه کودکان برای سال تحصیلی جدید
مدارس تراز؛ سامانهای برای پایش، ارزیابی و مدیریت دادهمحور مدارس
اهتمام به نماز، بخش مهمی از فرآیند تربیت دانشآموزان است
بازدید ۴۰۰ میلیونی سکوهای ایرانی برای رئیس جمهور ایران
آنتروپیک بازنده شکایت از پنتاگون شد
درخواست بازنگری در سقف سنی جذب اعضای هیئت علمی توسط جمعی از متقاضیان
تأکید معاون آموزشی دانشگاه شریف بر اهمیت بازگشت به آموزش حضوری
این دانشگاهها از امروز آموزش حضوری را آغاز کردند
ضرورت هماهنگی در سیاستگذاری فضای مجازی؛ اولویت حل مسائل اصلی مردم است
یک پژوهش جدید نشان میدهد: مریخ آب گرم داشت!
فرصت جدید ثبت نام آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵ فراهم شد
گوگل هوش مصنوعی را به فضا میبرد
تیک تاک ۱۲.۷ میلیون پوند جریمه میدهد
مهلت مجدد ثبتنام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از امروز آغاز شد
بانویی که هجرتش آغاز یک تمدن شد
تاکید رهبر شهید بر عمومی کردن فلسفه؛تولید علم دینی بدون مبنا ممکن نیست
واکاوی مفهومی مؤلفهها و حدود مقوله سوءرفتار علیه زنان
دین در جهان شبکهها؛ چرا شیوه گفتوگو با نسل جدید باید تغییر کند؟
سیاستمداران بدون حکمت عملگرایان بی مبنا هستند
روایت رسانههای جهان از یک روز متفاوت در تهران
آغاز ثبتنام ترم پاییز دورههای آموزش قرآن دارالتحفیظ
توجه بازدیدکنندگان نمایشگاه کتاب ابوظبی به مصحف ۱۳۰ ساله مینیاتوری
نوجوان ایرانی، جهانی که آن را نمیشناسیم
چرا ما انتقادپذیر نیستیم؟
زنان جان فدا نیستند، جان فزا هستند
ترامپ باز هم خواب تنگه هرمز را دید+عکس
نخستین آزمون بسندگی زبان عربی برگزار شد
اوپن ای آی عکسهای کاربران را فاش کرد
۴۸ هزار بازمانده از تحصیل به مدرسه بازگشتند
توزیع رایگان شیر و تغذیه در مدارس دولتی ابلاغ شد
پیام تسلیت حجتالاسلام رستمی در پی ارتحال آیتالله شبیری زنجانی
۲۵۰۰ دانشجو در سراسر کشور وام شرافتی دریافت میکنند
لغو ممنوعیت انتقال دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی علوم پزشکی
شرایط تخصیص خوابگاههای متأهلی اعلام شد
شیوه پرداخت یارانه دانشجویی تغذیه اعلام شد
عدم امکان تمدید زمان انتخاب رشته محل پنجاهوسومین آزمون دستیاری پزشکی
در آغوش فرشتهها
تحصن ۳ روزه اعضای هیئتعلمی در اعتراض به بلاتکلیفی کدهای استخدامی
آغاز حضوری کلاسهای دانشگاه شریف از ۴ مهرماه
سرپرست دانشگاه ملی مهارت منصوب شد
دبیرشورای عالی انقلاب فرهنگی درگذشت آیتالله شبیری زنجانی را تسلیت گفت
نگاهی به زندگی آیت الله شبیری زنجانی؛ مجاهدت در مسیر رشد حوزه
روایت پدر آیت الله شبیری زنجانی از آثار منع زکات و قحطی زنجان
تعطیلی حوزه علمیه نجف در پی درگذشت آیتالله العظمی شبیری زنجانی
هشتاد و دومین شعبه خودرو۴۵ در ستارخان تهران افتتاح شد
صدرنشینی پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی در بین مراکز تحقیقات پزشکی
سازماندهی اطلاعات ۴۰ هزار پایاننامه ایرانیان خارج از کشور در ایرانداک
سرپرست پارک علم و فناوری فارس منصوب شد
دلتنگ لبخند آقای شهیدیم...
دلیل تأخیر در بازنگری نقشه جامع علمی از زبان دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی
دارویی که تمام نشانگرهای سرطان را از بین برد
بارش بیشتر باران باعث از بین رفتن خشکسالی میشود؟
اولین پرواز مداری «استارشیپ» به تعویق افتاد
تصویر وایرال شده از سرباز اوکراینی
اپل، سامسونگ و گوگل متهم به نقض پتنت صدای فضایی
۸۴ دانشآموز و ۱۸ معلم تهرانی در دو جنگ اخیر به شهادت رسیدند
تغییر کتابهای درسی پایه اول؛ از فارسی تا ریاضی
وزیر آموزش و پرورش: دریافت وجه هنگام ثبتنام مدارس دولتی ممنوع است
۱۵۰۷ فضای آموزشی در جنگ دچار آسیب شد
«دلیران» اولین مستندمسابقه برای کودکان است/ پخش از شبکه کودک
انیمیشن ایرانی «سفینه نجات» امیدبخش است
رونمایی از یک صدای گمشده در کنسرت سازهای ایرانی بنیاد رودکی
راویان جنگ رمضان در رادیو صبا تجلیل میشوند
نتایج المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی کشور اعلام شد
فرصت مجدد شرکت در آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی علوم پزشکی ۱۴۰۵ فراهم شد
برگزیدگان بیستمین دوره مسابقات ربوکاپ آزاد ایران معرفی شدند
اوپن ای آی هم هک شد
تأکید رئیس دانشگاه تهران و سفیر پاکستان بر تقویت دیپلماسی علمی
دلیل تأخیر در بازنگری نقشه جامع علمی از زبان دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی
دلتنگ لبخند آقای شهیدیم...
لغو ممنوعیت انتقال دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی علوم پزشکی
اولین پرواز مداری «استارشیپ» به تعویق افتاد
بارش بیشتر باران باعث از بین رفتن خشکسالی میشود؟
۲۵۰۰ دانشجو در سراسر کشور وام شرافتی دریافت میکنند
صدرنشینی پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی در بین مراکز تحقیقات پزشکی
دارویی که تمام نشانگرهای سرطان را از بین برد
عدم امکان تمدید زمان انتخاب رشته محل پنجاهوسومین آزمون دستیاری پزشکی
شرایط تخصیص خوابگاههای متأهلی اعلام شد
اپل، سامسونگ و گوگل متهم به نقض پتنت صدای فضایی
روایت پدر آیت الله شبیری زنجانی از آثار منع زکات و قحطی زنجان
پیام تسلیت حجتالاسلام رستمی در پی ارتحال آیتالله شبیری زنجانی
هشتاد و دومین شعبه خودرو۴۵ در ستارخان تهران افتتاح شد
شیوه پرداخت یارانه دانشجویی تغذیه اعلام شد
دبیرشورای عالی انقلاب فرهنگی درگذشت آیتالله شبیری زنجانی را تسلیت گفت
تعطیلی حوزه علمیه نجف در پی درگذشت آیتالله العظمی شبیری زنجانی
سازماندهی اطلاعات ۴۰ هزار پایاننامه ایرانیان خارج از کشور در ایرانداک
سرپرست پارک علم و فناوری فارس منصوب شد
تحصن ۳ روزه اعضای هیئتعلمی در اعتراض به بلاتکلیفی کدهای استخدامی
در آغوش فرشتهها
توزیع رایگان شیر و تغذیه در مدارس دولتی ابلاغ شد
آغاز حضوری کلاسهای دانشگاه شریف از ۴ مهرماه
نگاهی به زندگی آیت الله شبیری زنجانی؛ مجاهدت در مسیر رشد حوزه
۴۸ هزار بازمانده از تحصیل به مدرسه بازگشتند
این دانشگاهها از امروز آموزش حضوری را آغاز کردند
سرپرست دانشگاه ملی مهارت منصوب شد
یک پژوهش جدید نشان میدهد: مریخ آب گرم داشت!
درخواست بازنگری در سقف سنی جذب اعضای هیئت علمی توسط جمعی از متقاضیان
فرصت جدید ثبت نام آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵ فراهم شد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.