به گزارش ثریا علامه حلی، فقیه و متکلم برجسته شیعه، نقشی بیبدیل در تشرف اولجایتو (سلطان محمد خدابنده)، هشتمین پادشاه سلسله ایلخانان مغول، به مذهب شیعه ایفا کرد. این واقعه که بین سالهای ۷۰۳ تا ۷۱۶ ه.ق و در دوران حکمرانی اولجایتو بر ایران رخ داد، نقطه عطفی در تاریخ مذهبی ایران به شمار میرود.
داستان از آنجا آغاز شد که اولجایتو، در پی خشم ناگهانی، همسر خود را سه طلاقه کرد. اما علاقه وافر به همسر، او را بهسرعت پشیمان ساخت. سلطان برای یافتن راهحلی جهت بازگشت همسرش، علمای سنی مذهب دربار را فراخواند. آنها متفقالقول اعلام کردند که تنها راه، ازدواج همسر سلطان با یک "محلّل" و سپس طلاق از اوست تا امکان ازدواج مجدد با سلطان فراهم شود.
این راهحل برای اولجایتو بسیار گران آمد و او با تعجب پرسید که چگونه در این یک مسئله، برخلاف سایر اختلافات فقهی، همگی اتفاق نظر دارند. در این میان، یکی از مشاوران از عالمی به نام علامه حلی یاد کرد که چنین طلاقی را باطل میداند. با وجود مخالفت شدید علمای سنی که علامه را "رافضی" و کمخرد میخواندند، سلطان دستور احضار او را صادر کرد.
مناظره تاریخی علامه حلی در دربار ایلخانی
با ورود علامه حلی به مجلس سلطان که مملو از علمای سنی بود، او بدون توجه به تشریفات مرسوم، نعلین خود را به دست گرفت، به همگان سلام کرد و مستقیماً کنار سلطان نشست. این رفتار، اعتراض علمای سنی را برانگیخت که آن را نشانهای از "سبکسری شیعیان" دانستند.
علامه در پاسخ به عدم سجده به سلطان، به سیره پیامبر اکرم (ص) و حرمت سجده بر غیر خدا استناد کرد. در مورد نشستن کنار سلطان، برابری انسانها و نبود جای دیگر را دلیل آورد. اما اوج زیرکی علامه حلی در پاسخ به چرایی آوردن نعلین به مجلس نمایان شد؛ او با طنزی گزنده گفت: "ترسیدم حَنَفیها کفشهایم را بدزدند، همانگونه که ابوحنیفه، نعلینِ رسول اکرم را دزدید!"
این سخن، فریاد اعتراض علمای حنفی را بلند کرد که ابوحنیفه صد سال پس از پیامبر به دنیا آمده است. علامه با عذرخواهی ظاهری، این "اشتباه" را به شافعی، سپس مالک و در نهایت احمد بن حنبل نسبت داد و هر بار با انکار و اعتراض علمای آن مذاهب مواجه شد که همگی تأکید داشتند رؤسای مذاهبشان پیامبر را درک نکردهاند.
در این لحظه، علامه حلی رو به اولجایتو کرده و گفت: "جناب سلطان! ملاحظه کردید که اینان اقرار کردند هیچ یک از رؤسای مذاهب چهارگانه اهل سنت، نه پیامبر (ص) و نه صحابه ایشان را دیدهاند. اما ما شیعیان، پیرو علی بن ابیطالب (ع) هستیم که جانِ پیامبر و پرورشیافته دامان او بود و بارها بهعنوان وصی و جانشین ایشان معرفی شد."
تأثیر مناظره و حکم طلاق از دیدگاه شیعه
سلطان ایلخانی که تحت تأثیر این مناظره و حقانیت استدلال علامه حلی قرار گرفته بود، نظر او را درباره طلاق خود جویا شد. علامه پرسید آیا طلاق در سه مجلس جداگانه و در حضور دو شاهد عادل جاری شده است؟ پاسخ منفی سلطان، منجر به اعلام بطلان طلاق از سوی علامه حلی به دلیل فقدان شرایط صحت طبق فقه شیعه شد.
این رویداد و کیاست علامه حلی، منجر به تشرف اولجایتو به مذهب شیعه گشت. پس از آن، سلطان محمد خدابنده دستور داد تا در سراسر قلمرو ایلخانان، خطبهها به نام ائمه دوازدهگانه (ع) خوانده شود، سکهها به نام ایشان ضرب گردد و نام مبارکشان بر در و دیوار مساجد و اماکن متبرکه نقش بندد. این اقدام اولجایتو، تأثیر عمیقی بر گسترش تشیع در ایران و مناطق تحت نفوذ ایلخانان گذاشت.
منابع:
اعیان الشیعه، علامه سید محسن امین
روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، علامه محمدتقی مجلسی (ره)
از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
اقتدار دفاعی ایران، ایدهای نو در بازیهای رومیزی
۳۵ ثانیه، ۷۲۰ هزار گلوله در لامرد/ جنایتی که روایت نشد
آئین اختتامیه روایت علوی برگزار شد
بازیهای تیم ملی فوتبال ایران در سینماها پخش میشود
معرفی چهار آلبوم موسیقی تازه وارد در فضای مجازی
روایت جواد موگویی از یک جنایت جنگی: حادثه لامرد در سایه روایتهای اشتباه رسانهای گم شد
جزئیات برنامههای محرمی اوقاف در قالب طرح سوگواره بصیرت عاشورایی اعلام شد
دقت در نسبت با خاستگاه علوم انسانی بسیار مهم است
پویش «ایران در پناه قرآن» تا پایان خرداد تمدید شد
برگزاری نمایشگاه معماری حرمین شریفین در مکه مکرمه
حمایت آیت الله رشاد از بازسازی و ساخت مجدد کنیسه آسیب دیده در جنگ
آیا در جنگ هرکاری مجاز است؟ نگاهی به اخلاق در میدان نبرد
تأثیر سوابق پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵ مثبت شد / ۶ درس نهایی برای کنکور
راز حذف زمینههای فلسفی «یوگا» در نسخه مدرن
آذینبندی و شادیهای عمومی باید به عنوان مدخل معرفت باشد
فرایند محدودیت در اینترنت شفاف میشود؛ ماجرای اینترنت پرو و خط سفید چه بود؟
۷۸ درصد ترافیک اینترنت به حالت قبل و اول دی ماه بازگشت
آغاز ثبت نام آزمون کاردانی به کارشناسی از ۲۴ خرداد ماه
مصوبه افزایش حقوق اعضای هیئت علمی لغو نشده است
تداوم فعالیت علمی دانشگاه شهید بهشتی با وجود آسیب در جنگ
ضیافت نور در آسمان خرداد؛ دیدار دو سیاره منظومه شمسی در آسمان ایران
نسخه جدید چتجیپیتی؛ از تولید عکس تا رزرو سفر در یک پنجره
مهلت دفاع از پایان نامه دستیاران پزشکی تا پایان آذر ۱۴۰۵ تمدید شد
حضوری شدن برخی امتحانات دانشگاه علم و صنعت در مقطع کارشناسی
ایران در جمع ۶ کشور دارای توان ساخت تجهیزات پیشرفته کرایوژنیک
چرا نقش استادان دانشگاه فراتر از کلاس درس است؟
انویدیا با غولهای فناوری کره جنوبی قرارداد بست
هوش مصنوعی زلزله یاب شد
ثبتنام خودکار ۸۵ درصد دانشآموزان ابتدایی در استان سمنان
فعالیت ۳۷ هزار سفیر سلامت دانشآموزی
هفته بینالمللی قرآن در کربلا افتتاح شد
چرا روابط فیلم «تهران کنارت» در سطح ماند؟
ولایت فقیه یک هویت تمدنی و تاریخی برای ملت ایران است
تأکید رئیس جهاددانشگاهی بر رفع موانع دیوانسالاری و بازگشت به شورای عالی انقلاب فرهنگی
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: دستورات لازم برای حضور فعالتر جهاد دانشگاهی صادر میشود
دومین فراخوان تربیت مجاهد فرهنگی توسط نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها
دستگاههای اجرایی ملزم به استفاده از پیامرسانهای بومی شدند
طرح جدید دانشکده مدیریت شریف برای جذب دانشجوی دکتری با مزایای بینظیر
پیش ثبتنام الکامپ ۲۹ آغاز شد
امکان ادامه تحصیل مجدد در پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی برای دانشآموختگان فراهم شد
اجماع شورای عالی انقلاب فرهنگی بر تأثیر قطعی سوابق تحصیلی یازدهم و دوازدهم در کنکور ۱۴۰۵
جزئیات احکام انضباطی دانشجویان در ایمیل معاون دانشجویی دانشگاه شریف به اساتید
امتحانات دانشگاه علمی کاربردی غیرحضوری شد
امام در اصول فقه به «عرف عقلایی» اهمیت میداد
خبرنگاران ایرانی از دریافت ویزا برای پوشش جام جهانی محروم شدند
موقوفات چطور به حل مشکلات اقتصادی ورود کردهاند؟
زندگی امام موسی کاظم (ع) تابلویی تمامعیار از مدیریت بحران و کادرسازی دینی است
بازیگر معروف ایرانی نقش ترامپ را بازی میکند+عکس
بیوک میرزایی: محبت مردم بزرگترین سرمایه یک هنرمند است
متن جدید امیرحسین قیاسی در حمایت از ایران و در واکنش به جنگ
آیتالله مبلغی: نخستین ثمره استقامت، گشایش راهها و شکستن بنبستهاست
ثبت نام ۲ هزار هیئت جدید در سامانه عطر سیب/ رویکرد نمایشگاه امسال خانواده محور است
خدمترسانی موکب ها به زائران عید غدیر در نجف اشرف
روایتی از بزرگترین وقف درمانی تهران در کتاب «میراث فرمانفرما»
آخرین حضور و غیاب کودکان شهید میناب با حضور پرویز پرستویی
بازیگر معروف فیلم پدرخوانده ترامپ را ظالم و فاسد خواند
روایت الگوی خانواده موفق در «زندگی زیباست» رادیو معارف
آنچه سیاهچالهای عباسی درباره امام کاظم(ع) پنهان نکردند
چرا روایت ماکان نصیری از صدها گزارش خبری اثرگذارتر شد؟
کتاب صمود روایتی از دردی که از دور فهمیده نمیشود
امکان ارسال مستقیم جستجو به هوش مصنوعی در گوگل فراهم میشود
ترس اروپا از خاموشی دیجیتال شدت گرفت
قائم مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی منصوب شد
حمایت جدی دانشگاه آزاد از دانشجویان دکتری؛ دستورالعمل پژوهشی نیمسال ۱۴۰۴۲ آمد
خط فارسی، مرجعیت علمی ایران را منطقهای میکند
وزارت آموزش و پرورش اعلام برنامه امتحانات نهایی را تکذیب کرد
رویکرد تحولی سمپاد از تربیت دانشآموز موفق به سوی پرورش انسان اثرگذار
هوش مصنوعی افکار رئیس جمهور چین را ترویج میکند
شورای عالی انقلاب فرهنگی: تغییری در تأثیر قطعی معدل کنکور امسال نداریم
تعلل دولت در اجرای طرح ترمیم حقوق، شکاف بیاعتمادی را گسترش داد
نمایهشدن سه مجله دانشگاه تهران در کتابخانه دیجیتال آلمان
مصاحبه دکتری دانشگاه علامه طباطبائی از فردا آغاز میشود
یک روز جابجایی در برنامه امتحانات دانشگاه صنعتی شریف
اقتباسی عروسکی از رمان «اسب جنگی» به روی صحنه رفت
مساله وطن در صدای علیرضا قربانی و نجابتِ اندوه در آهنگ جدید او
بزرگترین وداع قرن برای امام امت/ بدرقهای به وسعت ایران
جناب خان و هومن به آنتن تلویزیون برگشتند
کتاب برای رهبر شهید ابزار ساخت انسان و جامعه بود
پیکر آیتالله العظمی محمد اسحاق فیاض در کاظمین و کربلا تشییع شد
حمایت از ۳۵۰ استاد برای هدایت تحقیقات
امکان ادامه تحصیل مجدد در پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی برای دانشآموختگان فراهم شد
تاثیر معدل در کنکور به دلیل غیبت شما هنوز بررسی نشده است
جزئیات آزمون مرحله غیرمتمرکز سی و یکمین المپیاد علمی دانشجویی اعلام شد
آغاز کلاسهای حضوری دانشگاه صنعتی شریف از ۲۳ خرداد
جزئیات ثبت نام آزمون دستیاری دندانپزشکی را اینجا بخوانید
غدیر؛ واقعهای فراتر از تاریخ با ابعاد کلامی و تمدنی
مداح بحرینی سلب تابعیت شده به ایران میآید
آیتالله فیاض رحلت کرد/ مرجعی که آیتالله خویی او را نور چشمش می دانست
بررسی وضعیت اشتغال بیش از ۴۰۹ هزار دانشآموخته/ علوم پزشکی در صدر اشتغال
تنگه هرمز را بیشتر بشناسید
حقوق اساتید چه نیازهایی را برآورده میکند؟
مرور آثاری که با موضوع غدیر خلق شدند
حجتالاسلام محمد قمی: نهضت خمینی همچنان ادامه دارد
بیوک میرزایی: محبت مردم بزرگترین سرمایه یک هنرمند است
کتاب صمود روایتی از دردی که از دور فهمیده نمیشود
هوش مصنوعی افکار رئیس جمهور چین را ترویج میکند
طرح جدید دانشکده مدیریت شریف برای جذب دانشجوی دکتری با مزایای بینظیر
اجماع اولیه فرو ریخت/ خبرگان بر روی رهبر شهید به توافق نرسیدند
سیمای فراتاریخی «قهرمان مردم» در لایههای هنر، عرفان و ادبیات
ترس اروپا از خاموشی دیجیتال شدت گرفت
شورای عالی انقلاب فرهنگی: تغییری در تأثیر قطعی معدل کنکور امسال نداریم
حمایت جدی دانشگاه آزاد از دانشجویان دکتری؛ دستورالعمل پژوهشی نیمسال ۱۴۰۴۲ آمد
غدیرخم تبیینگر مدل حکمرانی الهی و الگوی زیست مؤمنانه است
غدیر برای کودک نیازمند تخیل است
امکان ارسال مستقیم جستجو به هوش مصنوعی در گوگل فراهم میشود
سه انفجار خورشیدی در یک شبانهروز رخ داد
درک پیام غدیر؛ امامت، ستون فقرات حفظ اسلام در جامعه
بزرگترین وداع قرن برای امام امت/ بدرقهای به وسعت ایران
دومین فراخوان تربیت مجاهد فرهنگی توسط نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.